Câu 1

Đoạn trích “Chén thuốc độc” của Vũ Đình Long đã thể hiện sâu sắc bi kịch tinh thần của nhân vật thầy Thông Thu – một con người rơi vào bế tắc sau những sai lầm trong lối sống. Trước “chén thuốc độc”, nhân vật hiện lên với trạng thái tâm lí đầy giằng xé: vừa muốn tìm đến cái chết để giải thoát, vừa sợ hãi và luyến tiếc cuộc sống. Những chi tiết như nâng chén rồi lại đặt xuống, tay run run… đã cho thấy sự do dự, hoảng loạn của Thông Thu khi đứng trước ranh giới sinh – tử. Đồng thời, qua những lời độc thoại, nhân vật bộc lộ nỗi ân hận sâu sắc khi nghĩ đến mẹ già, vợ và em – những người mà mình đã làm khổ. Từ ý định tự tử để giữ danh dự, Thông Thu dần nhận ra trách nhiệm của bản thân nhưng lại bất lực trước hoàn cảnh khánh kiệt. Qua đó, tác giả không chỉ khắc họa bi kịch của một cá nhân mà còn phê phán lối sống ăn chơi, tiêu hoang, thiếu trách nhiệm, đồng thời gửi gắm thông điệp về ý thức sống và trách nhiệm với gia đình.

Câu 2

Trong xã hội hiện đại, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế và công nghệ, đời sống con người ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, đi kèm với đó là một thực trạng đáng lo ngại: một bộ phận giới trẻ hiện nay đang có thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, “ném tiền qua cửa sổ”. Đây không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn phản ánh lối sống lệch lạc cần được nhìn nhận nghiêm túc. Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc sử dụng tiền bạc một cách tùy tiện, không có kế hoạch, chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân. Thay vì chi tiêu hợp lí cho những nhu cầu thiết yếu, nhiều bạn trẻ lại tiêu tiền theo cảm hứng, chạy theo xu hướng, mua sắm những món đồ không thực sự cần thiết chỉ để thể hiện bản thân. Thực trạng này đang diễn ra khá phổ biến. Không khó để bắt gặp hình ảnh nhiều bạn trẻ sẵn sàng chi tiêu mạnh tay cho quần áo hàng hiệu, đồ công nghệ đắt tiền, ăn uống sang trọng hay các hình thức giải trí tốn kém. Thậm chí, có người còn vay mượn hoặc sử dụng các dịch vụ trả góp để phục vụ cho lối sống vượt quá khả năng của mình. Nguyên nhân của hiện tượng này xuất phát từ nhiều yếu tố. Trước hết là do tâm lí thích hưởng thụ, muốn khẳng định bản thân nhưng thiếu nhận thức đúng đắn. Bên cạnh đó, sự tác động của mạng xã hội với những hình ảnh hào nhoáng, xa hoa khiến giới trẻ dễ bị cuốn theo. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân và sự giáo dục chưa đầy đủ từ gia đình cũng góp phần khiến thói quen này ngày càng phổ biến. Hậu quả của việc tiêu xài không kiểm soát là rất nghiêm trọng. Về cá nhân, nó có thể dẫn đến nợ nần, phụ thuộc tài chính, thậm chí đánh mất tương lai. Về gia đình, đó là gánh nặng kinh tế và nỗi lo lắng của cha mẹ. Về xã hội, lối sống này làm lệch lạc giá trị sống, khiến con người chạy theo vật chất mà quên đi trách nhiệm. Nhân vật thầy Thông Thu trong “Chén thuốc độc” là một minh chứng rõ ràng: từ lối sống ăn chơi, tiêu hoang đã dẫn đến cảnh khánh kiệt và bi kịch tinh thần.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần nâng cao ý thức tự giác, học cách chi tiêu hợp lí và có kế hoạch tài chính rõ ràng. Cần phân biệt giữa nhu cầu thiết yếu và nhu cầu không cần thiết, tránh chạy theo hình thức bên ngoài. Gia đình và nhà trường cũng cần chú trọng giáo dục kĩ năng sống, đặc biệt là kĩ năng quản lí tiền bạc cho học sinh. Bản thân em nhận thấy cần phải sống tiết kiệm, biết trân trọng giá trị của đồng tiền và chi tiêu một cách hợp lí. Chỉ khi biết làm chủ tài chính, mỗi người mới có thể xây dựng cuộc sống ổn định và phát triển bền vững. Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen xấu cần được thay đổi. Mỗi người trẻ cần điều chỉnh hành vi của mình để hướng tới một lối sống lành mạnh, có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

Câu 1. Thể loại của văn bản “Chén thuốc độc”: Kịch nói (hí kịch hiện đại). Câu 2. Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức ngôn ngữ: đối thoại là chính, ngoài ra còn có độc thoại (lời nhân vật tự bộc lộ tâm trạng). Câu 3. Một số lời chỉ dẫn sân khấu: (lại khuấy), (nâng cốc lên rồi lại đặt xuống), (cầm thư tay run run), (có người đưa thư tới)… Vai trò: Giúp thể hiện rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật. Hỗ trợ người đọc và người xem hình dung diễn biến trên sân khấu. Là cơ sở để diễn viên và đạo diễn thể hiện đúng nội dung và cảm xúc của vở kịch. Câu 4. Diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu: Hồi II: Rơi vào tuyệt vọng, đau khổ, hối hận vì ăn chơi dẫn đến gia cảnh khánh kiệt. Ý thức được lỗi lầm, thấy bản thân vô dụng → nảy sinh ý định tìm đến cái chết. Hồi III: Tâm lí giằng xé dữ dội giữa cái chết và trách nhiệm với gia đình. Ban đầu quyết chết nhưng dần do dự, lo lắng cho mẹ, vợ, em. Cuối cùng rơi vào trạng thái sợ hãi, bế tắc, thể hiện sự yếu đuối và khủng hoảng tinh thần. Câu 5. (Khoảng 5–7 dòng) Em không đồng tình với quyết định tự tử của thầy Thông Thu. Bởi vì đó là hành động trốn tránh trách nhiệm, không giải quyết được vấn đề mà còn khiến gia đình thêm đau khổ. Dù mắc sai lầm, con người vẫn cần dũng cảm đối mặt, sửa chữa và làm lại từ đầu. Cái chết không phải là cách giữ danh dự mà chỉ thể hiện sự yếu đuối. Qua đó, tác phẩm cũng nhắc nhở mỗi người phải sống có trách nhiệm với bản thân và gia đình.