Đoạn trích "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long là lời tự thú đau đớn của trí thức tiểu tư sản sa ngã. Bằng hình thức độc thoại nội tâm, tác giả lột tả bi kịch của thầy Thông Thu: từ một người có học, anh trượt dài vì ăn chơi, “ném tiền qua cửa sổ” đến khi gia sản khánh kiệt, nợ nần chồng chất. Nghệ thuật kịch được thể hiện qua lời chỉ dẫn sân khấu tỉ mỉ: bóp trán, thở dài, nâng cốc rồi lại đặt xuống, khắc họa sự giằng xé giữa sống và chết. Ngôn ngữ nửa cổ điển “ích quốc lợi dân”, “tu mi nam tử” đan xen lời ăn năn đời thường tạo chiều sâu tính cách. Thông Thu vừa đáng trách vì lối sống buông thả, vừa đáng thương vì còn lương tri, biết nhục, lo cho mẹ già. Qua đó, Vũ Đình Long gióng hồi chuông cảnh tỉnh về thói hưởng lạc, vô trách nhiệm, đồng thời khẳng định giá trị nhân đạo: con người chỉ thực sự chết khi đánh mất ý thức làm người.

Bài văn nghị luận khoảng 600 chữ: Bàn về thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay

Trong vở kịch “Chén thuốc độc”, thầy Thông Thu đã “ném tiền qua cửa sổ” để rồi hai năm sau gia sản khánh kiệt, danh dự mất sạch, chỉ còn con đường tự tử. Bi kịch hơn 100 năm trước ấy dường như đang lặp lại với một bộ phận giới trẻ hôm nay: tiêu xài thiếu kiểm soát, sống hôm nay không cần biết ngày mai.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là tình trạng chi tiêu vượt quá khả năng tài chính, mua sắm theo cảm xúc nhất thời, không có kế hoạch. Biểu hiện rất rõ trong đời sống hiện đại. Nhiều bạn sinh viên vừa nhận tiền bố mẹ gửi đã đặt đồ ăn, mua quần áo, “săn sale” thâu đêm để rồi giữa tháng phải ăn mì gói, vay nợ bạn bè. Người đi làm lương 10 triệu nhưng sẵn sàng trả góp iPhone 30 triệu, quẹt thẻ tín dụng cho những chuyến du lịch “chữa lành”. Mạng xã hội tràn ngập hội nhóm “đến ngày trả nợ thẻ tín dụng”, “lương về 1 ngày là hết” với hàng trăm nghìn thành viên. Đáng báo động hơn là các app vay tiền nóng, “vay qua iCloud” nở rộ, đánh vào tâm lí muốn có tiền ngay của người trẻ.

Nguyên nhân trước hết đến từ chính bản thân. Nhiều bạn trẻ thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân, không phân biệt được “cần” và “muốn”. Văn hóa “YOLO – bạn chỉ sống một lần” bị hiểu lệch thành hưởng thụ tức thì, cộng với áp lực đồng trang lứa trên TikTok, Instagram khiến họ sợ bị chê “lỗi thời” nếu không có đồ hiệu, không check-in sang chảnh. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường chưa chú trọng dạy con giá trị của lao động và đồng tiền. Các công ty tài chính, sàn thương mại điện tử lại quá dễ dãi: mua trước trả sau, trả góp 0%, miễn phí vận chuyển, khiến việc “chốt đơn” chỉ cần một cú nhấp chuột.

Hậu quả nhãn tiền giống hệt Thông Thu: nợ nần chồng chất, stress, mất uy tín với người thân. Về lâu dài, không có tích lũy nghĩa là không có vốn để học thêm, khởi nghiệp hay ứng phó rủi ro bệnh tật, thất nghiệp. Tệ hơn, nhiều bạn trẻ vì túng quẫn đã lừa đảo, cầm cố giấy tờ, thậm chí trộm cắp để có tiền trả nợ. Một xã hội mà người trẻ “tay trắng” thì khó có thể nói đến phát triển bền vững.

Để không đi vào vết xe đổ của Thông Thu, mỗi người trẻ cần học cách làm chủ đồng tiền. Hãy bắt đầu từ việc ghi chép chi tiêu, áp dụng quy tắc 50/30/20: 50% cho nhu cầu thiết yếu, 30% cho mong muốn, 20% tiết kiệm. Trước khi mua, tự hỏi “Nếu không có món này 1 tháng nữa mình có sao không?”. Gia đình nên cho con một khoản cố định và để con tự cân đối, thay vì đáp ứng mọi đòi hỏi. Nhà trường cần đưa giáo dục tài chính vào môn Công nghệ, Hoạt động trải nghiệm từ cấp 2. Về phía xã hội, cần quản lí chặt tín dụng đen và đẩy mạnh truyền thông về lối sống tối giản, tiêu dùng thông minh.

Tiền không có lỗi, lỗi ở cách ta dùng tiền. Đừng để đến khi “bại hoại gia tài, biết hối thì đã không kịp” như Thông Thu mới giật mình. Biết quý trọng sức lao động, biết tích lũy hôm nay chính là cách người trẻ tự mua cho mình sự tự do và an toàn ngày mai.

Câu 1. Thể loại của văn bản "Chén thuốc độc":

Kịch nói. Đây là một vở kịch hiện đại của Việt Nam, tiêu biểu cho kịch xã hội đầu thế kỷ XX.

Câu 2. Hình thức ngôn ngữ chủ yếu:

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng độc thoại nội tâm. Nhân vật thầy Thông Thu tự bộc bạch, tự vấn lương tâm, giằng xé giữa sống và chết khi không còn lối thoát.

Câu 3. Lời chỉ dẫn sân khấu và vai trò:

Một số lời chỉ dẫn sân khấu: , , , , , , .

Vai trò: Các chỉ dẫn này giúp thể hiện hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật. Chúng làm nổi bật sự dằn vặt, do dự, tuyệt vọng của Thông Thu trước khi tự tử, đồng thời giúp đạo diễn, diễn viên hình dung cảnh diễn và tăng tính kịch cho tác phẩm.

Câu 4. Diễn biến, sự thay đổi tâm lí của thầy Thông Thu:

| Hồi thứ Hai | Hồi thứ Ba |

| **Tâm lí hối hận, tự trách**: Thông Thu tính toán nợ nần, bàng hoàng nhận ra gia sản 5000 đồng đã tiêu sạch trong 2 năm. Anh tự chửi mình “điên rồ ném tiền qua cửa sổ”, ân hận vì không nghe lời khuyên của bạn. | **Tâm lí tuyệt vọng, muốn tự tử**: Khi hết tiền, mất danh dự, đối diện cảnh tù tội, anh thấy “vô kế khả thi”. Anh chuẩn bị dấm thanh và thuốc phiện để chết, cho rằng “sống mà chi nữa”. |

| Vẫn còn lí trí để nhìn lại sai lầm: “lương non bốn chục mà tiêu hai trăm”. | Giằng xé giữa sống-chết: 3 lần nâng cốc định uống lại đặt xuống vì nghĩ đến mẹ, vợ, em. Cuối cùng quyết viết thư cho em trai rồi mới chết cho “cam tâm”. |

→ Tâm lí chuyển từ hối hận, xấu hổ ở hồi II sang bế tắc, tuyệt vọng muốn quyên sinh ở hồi III. Nhưng trong tuyệt vọng vẫn còn chút trách nhiệm với gia đình.

Câu 5. Em có đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu không?

Em không đồng tình. Cái chết của Thông Thu là sự trốn chạy, không giải quyết được hậu quả anh gây ra mà còn đẩy mẹ, vợ, em vào cảnh bơ vơ. Sai lầm về tiền bạc có thể sửa bằng cách đi tù trả nợ, lao động hoàn lương. Chọn cái chết vì sĩ diện, vì sợ khổ là ích kỷ, phụ công sinh thành và tình nghĩa vợ chồng. Sống để chuộc lỗi mới là bản lĩnh của “tu mi nam tử”.