Câu 1

Trong đoạn trích “Không một tiếng vang”, Vũ Trọng Phụng đã khắc họa sâu sắc bi kịch đau đớn của gia đình ông lão mù – một gia đình lao động lương thiện bị xã hội tàn nhẫn dồn đến bước đường cùng. Bi kịch trước hết là sự khốn cùng về vật chất: cả gia đình sống trong cảnh nghèo đói, bệnh tật, nợ nần chồng chất, không có tiền trả tiền nhà, không có cả bát cháo hay lọ dầu cho người cha đau ốm. Những con người hiền lành ấy luôn bị cái đói và đồng tiền đe dọa từng ngày. Nhưng đau đớn hơn cả là bi kịch tinh thần. Anh cả Thuận rơi vào trạng thái tuyệt vọng, mất niềm tin vào công lí, đạo đức và cả Giời Phật khi chứng kiến xã hội bất công “người hiền lành thật thà thì bị đè nén”. Ông lão mù thì đau đớn, bất lực vì trở thành gánh nặng cho con cháu. Chị cả Thuận dù giàu tình thương, tần tảo hi sinh vẫn không thể cứu gia đình khỏi cảnh bế tắc. Qua bi kịch ấy, tác giả đã tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến tàn nhẫn đã đẩy người lao động nghèo vào cảnh cùng cực, đồng thời bày tỏ niềm xót thương sâu sắc đối với số phận bất hạnh của họ.

Câu 2

Trong cuộc sống, có những bàn tay chỉ cần một cái nắm nhẹ cũng đủ giúp một con người đứng dậy sau tuyệt vọng. Nhưng cũng có những số phận vì thiếu đi sự yêu thương và sẻ chia mà bị đẩy đến tận cùng đau khổ. Bi kịch của gia đình ông lão mù trong “Không một tiếng vang” không chỉ phản ánh sự tàn nhẫn của xã hội cũ mà còn gợi nhắc con người hôm nay về giá trị của lòng nhân ái và trách nhiệm cộng đồng – những điều làm nên hơi ấm của cuộc sống.

Trước hết, "Tinh thần nhân ái" là tình yêu thương, sự cảm thông và sẵn sàng giúp đỡ con người, nhất là những người yếu thế, khó khăn, bất hạnh. "Trách nhiệm cộng đồng" là ý thức sống vì người khác, biết quan tâm đến lợi ích chung và không thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại. Đây không chỉ là chuẩn mực đạo đức mà còn là nền tảng tạo nên một xã hội văn minh, nhân văn và bền vững.

Trong bất kì thời đại nào, tinh thần nhân ái luôn có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Cuộc sống không phải lúc nào cũng bằng phẳng; ai cũng có thể gặp biến cố, bệnh tật, nghèo đói hay thất bại. Khi ấy, một lời động viên, một sự sẻ chia hay một hành động giúp đỡ có thể trở thành điểm tựa giúp con người vượt qua khó khăn. Nếu xã hội chỉ tồn tại sự lạnh lùng, ích kỉ và vô cảm, con người sẽ dễ bị cô lập và tuyệt vọng. Gia đình ông lão mù trong tác phẩm chính là minh chứng đau đớn cho điều đó: họ bị dồn ép bởi nghèo đói, bị xã hội bỏ mặc và cuối cùng rơi vào bi kịch không lối thoát.

Nhìn vào thực tế hôm nay, ta càng thấy rõ sức mạnh của lòng nhân ái. Trong đại dịch COVID-19, hàng triệu người lao động mất việc, thiếu lương thực và rơi vào khó khăn. Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh ấy, tinh thần tương thân tương ái của người Việt Nam đã tỏa sáng mạnh mẽ qua những “ATM gạo”, “siêu thị 0 đồng”, những chuyến xe chở nhu yếu phẩm miễn phí đến vùng phong tỏa. Biết bao bác sĩ, tình nguyện viên đã chấp nhận nguy hiểm để cứu giúp người bệnh. Chính tình yêu thương và trách nhiệm cộng đồng đã giúp con người vượt qua giai đoạn khó khăn nhất.

Không chỉ ở Việt Nam, trên thế giới cũng có nhiều tấm gương giàu lòng nhân ái. Mother Teresa đã dành cả cuộc đời chăm sóc những người nghèo khổ, bệnh tật và bị bỏ rơi tại Ấn Độ. Hay Bill Gates cùng vợ cũ đã thành lập quỹ từ thiện hỗ trợ y tế và giáo dục cho hàng triệu người trên thế giới. Những hành động ấy cho thấy khi con người biết sống vì cộng đồng, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp và nhân văn hơn.

Tuy nhiên, bên cạnh những điều tích cực, vẫn còn một bộ phận người sống ích kỉ, vô cảm trước nỗi đau của người khác. Có người thờ ơ trước tai nạn giao thông, có người sẵn sàng lợi dụng hoàn cảnh khó khăn của người khác để trục lợi. Trên mạng xã hội, không ít người dùng lời lẽ cay nghiệt để công kích, miệt thị những số phận bất hạnh thay vì cảm thông và giúp đỡ. Sự vô cảm ấy khiến các mối quan hệ giữa con người ngày càng lạnh lẽo và làm mai một giá trị đạo đức của xã hội.

Bởi vậy, mỗi người cần học cách sống yêu thương và có trách nhiệm hơn với cộng đồng. Sự nhân ái không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao mà có thể xuất phát từ những hành động nhỏ bé: giúp đỡ một người gặp khó khăn, chia sẻ với bạn bè, quan tâm đến người già, trẻ em, người khuyết tật hay những hoàn cảnh bất hạnh xung quanh. Đồng thời, xã hội và Nhà nước cũng cần có nhiều chính sách hỗ trợ người yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau.

Là học sinh, em hiểu rằng lòng nhân ái chính là thước đo vẻ đẹp của con người. Em sẽ cố gắng sống chan hòa, biết sẻ chia với bạn bè và tham gia các hoạt động thiện nguyện phù hợp với khả năng của mình. Em tin rằng khi mỗi người biết mở lòng yêu thương, cuộc sống sẽ bớt đi rất nhiều đau khổ.

Con người không thể sống một mình giữa cuộc đời rộng lớn. Chỉ khi biết yêu thương và nâng đỡ nhau, chúng ta mới có thể cùng bước qua những khó khăn của cuộc sống. Tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng vì thế không chỉ là một phẩm chất đáng quý mà còn là ngọn lửa giữ cho xã hội luôn ấm áp tình người.

Câu 1.
- Thông Xạ là chủ nhà cho gia đình ông lão mù thuê trọ. Vì gia đình ông lão không có tiền trả tiền nhà nên lão Thông Xạ thường xuyên đến đòi nợ, đe dọa đuổi cả nhà ra đường.

Câu 2.
- Xung đột cơ bản của văn bản “Không một tiếng vang” là xung đột giữa con người nghèo khổ, lương thiện với hoàn cảnh xã hội tàn nhẫn, bất công dưới chế độ thực dân nửa phong kiến.

- Cụ thể, đó là sự đối lập giữa một gia đình nghèo đang bị dồn đến bước đường cùng bởi đói nghèo, bệnh tật, nợ nần với thế lực đồng tiền và xã hội vô nhân đạo đã đẩy họ vào bi kịch tuyệt vọng.

Câu 3.
- Nhân vật anh cả Thuận cho rằng trong xã hội hiện tại “chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”, đồng tiền có sức mạnh chi phối tất cả: lương tâm, luật pháp, thậm chí cả niềm tin vào công lí và đạo đức. Anh mất niềm tin vào Giời Phật và công bằng xã hội vì chứng kiến cảnh “người hiền lành thật thà thì bị lợi dụng, bị đè nén”, còn kẻ bất nhân lại sống sung sướng.

- Quan điểm ấy phản ánh hiện thực đau đớn của xã hội trước Cách mạng tháng Tám: đồng tiền thống trị đời sống con người, người nghèo bị dồn ép đến tuyệt vọng, còn những giá trị đạo đức và nhân phẩm bị chà đạp. Đồng thời, nó cũng cho thấy sự bế tắc và khủng hoảng niềm tin của người lao động nghèo trong xã hội cũ.

Câu 4.
- Nhân vật chị cả Thuận được khắc hoạ với nhiều phẩm chất đáng quý như: giàu tình thương, hiền lành, chịu thương chịu khó và hết lòng vì gia đình.

- Những chi tiết thể hiện phẩm chất ấy:

+ Chị lo lắng cho bố chồng khi nói: “Lão ấy nó còn thương ai...” cho thấy sự thấu hiểu hoàn cảnh và nỗi lo cho gia đình.

+ Chị định mang chiếc chậu đi bán để “lấy vài hào về mua bát cháo với lọ dầu cho thầy” thể hiện sự hi sinh, tận tụy chăm sóc bố chồng dù bản thân vô cùng túng thiếu.

+ Khi thấy chồng bỏ đi, chị “hốt hoảng”, “vùng dậy chạy theo” cho thấy tình yêu thương và lo lắng cho chồng.

+ Lúc ông lão ngã xuống, chị lại quay vào đỡ bố, “tay run lẩy bẩy” dìu ông lên chõng tre thể hiện tấm lòng nhân hậu, giàu trách nhiệm và đức hi sinh của người phụ nữ nghèo.

Qua đó, chị cả Thuận hiện lên là hình ảnh tiêu biểu cho người phụ nữ lao động nghèo giàu tình thương nhưng bị cuộc sống khắc nghiệt dồn ép đến tận cùng đau khổ.

Câu 5.
Qua bi kịch của gia đình ông lão mù, em nhận thấy “cơm áo gạo tiền” có sức ép vô cùng nặng nề đối với cuộc sống và nhân phẩm con người. Khi rơi vào cảnh đói nghèo, thất nghiệp, nợ nần, con người không chỉ chịu đau khổ về vật chất mà còn dễ rơi vào tuyệt vọng, mất niềm tin và bị dồn đến bước đường cùng. Chính sự túng quẫn đã khiến anh cả Thuận phẫn uất, ông lão mù muốn chết để bớt gánh nặng cho con cháu. Tuy nhiên, văn bản cũng giúp em hiểu rằng trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, tình yêu thương và lòng nhân hậu vẫn là điều đáng quý nhất. Vì vậy, xã hội cần biết quan tâm, sẻ chia với những người có hoàn cảnh khó khăn để không ai bị đẩy vào bi kịch bởi nghèo đói và đồng tiền.

Câu 1

Trong đoạn trích “Kim tiền”, nhân vật Trần Thiết Chung hiện lên là một trí thức có nhân cách thanh cao, sống giàu lí tưởng và coi thường vật chất. Trước những lời thuyết phục của ông Cự Lợi về sức mạnh của đồng tiền, Trần Thiết Chung vẫn giữ vững quan điểm sống thanh bạch, không chạy theo danh lợi. Ông cho rằng để có nhiều tiền trong xã hội đương thời, con người thường phải “bóc lột kẻ nghèo khó”, “hút máu hút mủ kẻ túng thiếu”, vì vậy ông muốn tránh xa vòng danh lợi để giữ gìn nhân cách. Qua những lời đối đáp sắc sảo, nhân vật bộc lộ tư tưởng đề cao giá trị tinh thần, xem nhẹ sự giàu sang vật chất và lựa chọn một cuộc sống giản dị. Tuy nhiên, Trần Thiết Chung cũng hiện lên là người có phần cực đoan, cố chấp khi phủ nhận gần như hoàn toàn vai trò của tiền bạc trong cuộc sống. Chính điều đó khiến ông rơi vào cảnh túng quẫn, bất lực trước thực tế. Xây dựng nhân vật Trần Thiết Chung, tác giả không chỉ bày tỏ sự trân trọng đối với nhân cách thanh cao của người trí thức mà còn đặt ra vấn đề sâu sắc về mối quan hệ giữa tiền bạc và giá trị sống của con người trong xã hội hiện đại.

Câu 2

Có người từng nói rằng: “Tiền bạc có thể mua được một chiếc giường nhưng không mua được giấc ngủ; mua được một ngôi nhà nhưng không mua được tổ ấm.” Cuộc sống con người luôn tồn tại giữa hai miền giá trị: vật chất và tinh thần. Nếu vật chất là điều kiện để con người tồn tại thì tinh thần lại là yếu tố làm nên ý nghĩa của cuộc sống. Từ cuộc tranh luận giữa Trần Thiết Chung và ông Cự Lợi trong “Kim tiền”, ta càng nhận ra rằng: con người chỉ thực sự hạnh phúc khi biết cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần.

Trước hết, "Giá trị vật chất" là những điều đáp ứng nhu cầu tồn tại của con người như tiền bạc, của cải, nhà cửa, điều kiện sống… Trong khi đó, "giá trị tinh thần" là những giá trị thuộc về tâm hồn như tình yêu thương, nhân cách, lí tưởng sống, lòng tự trọng, sự bình yên và hạnh phúc. Đây là hai phương diện không tách rời mà luôn song hành trong đời sống con người. Vật chất giúp con người sống; tinh thần giúp con người sống có ý nghĩa.

Trong xã hội hiện đại, không thể phủ nhận vai trò quan trọng của vật chất. Đồng tiền giúp con người đáp ứng nhu cầu cơ bản, chăm lo cho gia đình, học tập, phát triển bản thân và thực hiện ước mơ. Một người dù có lí tưởng đẹp đến đâu cũng khó có thể sống tốt nếu luôn chìm trong thiếu thốn. Bởi vậy, quan điểm của ông Cự Lợi khi cho rằng tiền là “huyết mạch” của đời sống cũng có phần đúng đắn. Thực tế cho thấy nhiều người thành công nhờ biết tận dụng giá trị của vật chất để tạo nên những điều tốt đẹp cho cộng đồng. Tỉ phú Bill Gates sau khi đạt được thành công về kinh tế đã dành phần lớn tài sản cho các quỹ nhân đạo, hỗ trợ y tế và giáo dục trên toàn thế giới. Warren Buffett cũng cam kết cho đi gần như toàn bộ tài sản để phục vụ các hoạt động thiện nguyện. Những con người ấy cho thấy vật chất không xấu; điều quan trọng là con người sử dụng nó vì mục đích gì.

Không chỉ trên thế giới, ở Việt Nam cũng có nhiều tấm gương biết kết hợp hài hòa giữa giá trị vật chất và tinh thần. Trong đại dịch COVID-19, rất nhiều doanh nghiệp và cá nhân dù gặp khó khăn vẫn chung tay hỗ trợ cộng đồng bằng những “ATM gạo”, “siêu thị 0 đồng”, những chuyến xe chở thực phẩm miễn phí cho người dân nghèo. Hành động ấy cho thấy khi đồng tiền gắn với lòng nhân ái, nó sẽ trở thành sức mạnh lan tỏa yêu thương và trách nhiệm xã hội. Hay doanh nhân Phạm Nhật Vượng không chỉ đầu tư phát triển kinh tế mà còn xây dựng nhiều quỹ học bổng, quỹ hỗ trợ nghiên cứu khoa học và các hoạt động cộng đồng. Điều đó chứng minh rằng giá trị vật chất và giá trị tinh thần hoàn toàn có thể song hành để tạo nên những điều tốt đẹp cho xã hội.

Tuy nhiên, khi con người quá coi trọng vật chất mà xem nhẹ giá trị tinh thần, cuộc sống rất dễ rơi vào bi kịch. Nhiều người chạy theo đồng tiền bằng mọi giá, bất chấp đạo đức, tình thân và pháp luật. Không ít vụ tham nhũng, lừa đảo, buôn bán hàng giả hay tranh chấp tài sản trong gia đình đều bắt nguồn từ lòng tham vật chất. Trong đời sống hiện nay, một bộ phận giới trẻ bị cuốn vào vòng xoáy “sống ảo”, xem hàng hiệu hay sự giàu có là thước đo giá trị con người. Có những bạn trẻ sẵn sàng vay nợ để mua điện thoại đắt tiền, quần áo hàng hiệu nhằm thể hiện bản thân trên mạng xã hội. Ở Hàn Quốc và Trung Quốc, từng xuất hiện tình trạng nhiều người trẻ chìm trong nợ thẻ tín dụng vì áp lực chạy theo lối sống hào nhoáng. Điều đó cho thấy khi vật chất trở thành mục tiêu duy nhất, con người rất dễ đánh mất sự bình yên và giá trị thật của cuộc sống.

Ngược lại, nếu chỉ đề cao giá trị tinh thần mà phủ nhận hoàn toàn vai trò của vật chất thì cũng là cách nhìn phiến diện. Trần Thiết Chung trong đoạn trích là người có nhân cách đáng quý nhưng lại có phần cực đoan khi quá khinh rẻ đồng tiền. Chính sự “thoát li thực tế” ấy khiến ông rơi vào cảnh túng quẫn và không thể chăm lo đầy đủ cho gia đình. Điều đó cho thấy con người không thể sống chỉ bằng lí tưởng hay những giá trị tinh thần mơ hồ. Một cuộc sống tốt đẹp cần có sự hài hòa giữa hai phương diện: vật chất đủ đầy và tâm hồn phong phú.

Bởi vậy, điều quan trọng nhất là con người phải biết làm chủ đồng tiền chứ không để đồng tiền làm chủ mình. Ta cần kiếm tiền bằng sức lao động chân chính, sử dụng vật chất hợp lí và hướng đến những giá trị tốt đẹp. Đồng thời, mỗi người cũng cần nuôi dưỡng đời sống tinh thần: biết yêu thương, sẻ chia, sống có trách nhiệm và giữ gìn nhân cách. Khi vật chất và tinh thần cân bằng, con người mới có thể đạt được hạnh phúc bền vững.

Là học sinh, em hiểu rằng việc học tập hôm nay không chỉ để có công việc ổn định trong tương lai mà còn để hoàn thiện nhân cách của bản thân. Em sẽ cố gắng sống giản dị, không chạy theo vật chất hào nhoáng nhưng cũng không thờ ơ với giá trị của đồng tiền. Em tin rằng sự thành công thật sự không nằm ở việc sở hữu bao nhiêu, mà ở việc sống có ích và giữ được sự thanh thản trong tâm hồn.

Cuộc sống giống như một chiếc cân: nếu quá nghiêng về vật chất, con người dễ trở nên thực dụng; nếu quá thiên về tinh thần mà quên thực tế, con người cũng khó tồn tại vững vàng. Bởi vậy, biết dung hòa giữa hai giá trị ấy chính là biểu hiện của sự trưởng thành và bản lĩnh sống. Khi con người vừa có điều kiện vật chất để vươn lên, vừa có đời sống tinh thần cao đẹp để soi sáng tâm hồn, cuộc sống mới thực sự trọn vẹn và ý nghĩa.

Câu 1.
- Văn bản “Kim tiền” thuộc thể loại kịch nói.

Câu 2.
- Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định của mình vì quá coi khinh tiền bạc, sống “mơ hồ”, “cố chấp”, không chịu kiếm tiền và không thích nghi với thực tế cuộc sống. Ông Cự Lợi cho rằng chính sự túng quẫn về vật chất đã khiến tài năng của Trần Thiết Chung bị “tiêu ma hết”, còn những dự định và công việc của ông đều thất bại “chỉ vì tiền mà ra cả”.

Câu 3.
- Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” mà nhân vật Cự Lợi sử dụng mang ý nghĩa sâu sắc và giàu tính triết lí. Trước hết, cách so sánh này thừa nhận rằng tiền bạc đôi khi bị con người xem là thứ tầm thường, thực dụng, thậm chí dễ gắn với sự ô uế, vụ lợi. Tuy nhiên, cũng giống như “phân, bẩn, rác” tuy xấu xí nhưng lại có ích cho cây cối sinh trưởng, tiền bạc nếu được sử dụng đúng cách vẫn có thể tạo nên những giá trị lớn lao cho cuộc sống.

- Qua hình ảnh ấy, Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rằng tiền không hoàn toàn xấu xa; ngược lại, tiền là phương tiện cần thiết để con người thực hiện lí tưởng, xây dựng sự nghiệp, giúp đỡ người khác và tạo nên những điều tốt đẹp. Ông muốn Trần Thiết Chung thay đổi quan niệm cực đoan về tiền bạc, biết coi trọng vai trò thực tế của đồng tiền trong cuộc sống.

Câu 4.
- Kết thúc cuộc trò chuyện, ông Trần Thiết Chung và ông Cự Lợi vẫn không thể thuyết phục được nhau. Mỗi người giữ nguyên quan điểm sống của mình: ông Cự Lợi coi tiền bạc là sức mạnh quan trọng để tồn tại và thành công, còn ông Trần Thiết Chung lựa chọn lối sống thanh bạch, tránh xa danh lợi và sự ràng buộc vật chất. Cuộc đối thoại khép lại trong sự bất đồng quan điểm nhưng không đi đến xung đột gay gắt.

- Kết thúc này có ý nghĩa quan trọng trong việc thể hiện chủ đề của văn bản. Qua đó, tác giả đặt ra vấn đề về cách nhìn nhận giá trị của đồng tiền trong cuộc sống hiện đại. Văn bản không phủ nhận hoàn toàn vai trò của tiền bạc nhưng cũng cảnh báo con người không nên chạy theo vật chất mà đánh mất nhân cách và sự thanh cao. Đồng thời, tác phẩm cho thấy sự đối lập giữa lí tưởng sống thanh sạch và thực tế xã hội đầy áp lực của đồng tiền trong buổi giao thời đầu thế kỉ XX.

Câu 5.
- Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung: “Hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng.” Bởi khi con người quá tham lam về tiền bạc, danh vọng hay vật chất, họ rất dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, áp lực và đánh mất sự bình yên trong tâm hồn. Nhiều người vì chạy theo dục vọng mà bất chấp đạo đức, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc cho bản thân và xã hội. Tuy nhiên, con người vẫn cần có khát vọng vươn lên và mong muốn chính đáng để phát triển bản thân. Điều quan trọng là phải biết sống có điểm dừng, biết cân bằng giữa vật chất và giá trị tinh thần để cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn.

Câu 1

Trong đoạn trích “Chén thuốc độc”, Vũ Đình Long đã khắc họa sâu sắc diễn biến tâm lí đầy đau đớn và giằng xé của nhân vật Thông Thu. Ban đầu, khi ngồi tính toán lại gia sản và những khoản nợ chồng chất, Thông Thu bàng hoàng nhận ra chỉ trong hai năm ăn chơi sa đọa, mình đã tiêu tán gần hết tài sản cha mẹ để lại. Từ sự sửng sốt ấy, nhân vật chuyển sang trạng thái ân hận, day dứt và tự trách bản thân vì lối sống buông thả, “ném tiền qua cửa sổ”, chìm đắm trong những cuộc truy hoan vô nghĩa. Đặc biệt, Thông Thu đau đớn khi nghĩ đến việc đã không nghe lời khuyên can chân thành của thầy giáo Xuân. Sang hồi thứ Ba, tâm lí nhân vật trở nên tuyệt vọng cùng cực khi đối diện nguy cơ mất hết danh dự, tiền bạc và phải vào tù. Ý nghĩ tìm đến cái chết xuất hiện như một cách giải thoát. Tuy nhiên, bên trong con người ấy vẫn diễn ra cuộc đấu tranh dữ dội giữa sự sống và cái chết. Chi tiết nhiều lần “nâng cốc lên sắp uống lại đặt xuống” đã thể hiện rõ sự giằng xé nội tâm ấy. Cuối cùng, trước khi chết, Thông Thu vẫn nghĩ đến mẹ, vợ và em trai, cho thấy nhân vật chưa hoàn toàn mất đi tình thân và lương tri. Qua đó, tác giả không chỉ phê phán lối sống hưởng lạc mà còn bày tỏ niềm cảm thương đối với bi kịch của con người khi lạc lối trong cuộc đời.

Câu 2

Có những đồng tiền được đổi bằng mồ hôi, nước mắt, bằng những tháng ngày thức khuya dậy sớm của cha mẹ; nhưng cũng có những đồng tiền bị tiêu xài dễ dàng như một thú vui nhất thời. Khi con người không còn biết quý trọng giá trị của lao động, đồng tiền rất dễ trở thành công cụ phục vụ cho sự hưởng thụ vô độ. Nhân vật Thông Thu trong “Chén thuốc độc” đã từng “ném tiền qua cửa sổ”, để rồi từ một gia đình giàu có rơi vào cảnh khánh kiệt, danh dự tan vỡ và cuộc đời bế tắc. Từ bi kịch ấy, ta không khỏi suy nghĩ về thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay – một thực trạng đáng lo ngại trong đời sống hiện đại.

Trước hết, "Tiêu xài thiếu kiểm soát" là việc chi tiêu vượt quá nhu cầu thực tế và khả năng tài chính của bản thân, chạy theo ham muốn vật chất mà không có kế hoạch hay sự cân nhắc hợp lí. Không ít bạn trẻ hiện nay sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để mua những món đồ đắt đỏ, thay điện thoại liên tục, chạy theo hàng hiệu, ăn uống xa hoa hay “sống ảo” trên mạng xã hội dù thu nhập còn phụ thuộc gia đình. Nhiều người còn hình thành thói quen vay tiền qua các ứng dụng tín dụng để phục vụ nhu cầu tiêu dùng trước mắt. Đó không chỉ là cách sống thiếu trách nhiệm với bản thân mà còn phản ánh sự lệch lạc trong nhận thức về giá trị của cuộc sống.

Đằng sau thực trạng ấy là nhiều nguyên nhân đáng suy ngẫm. Trước hết, sự phát triển của mạng xã hội và văn hóa tiêu dùng hiện đại khiến nhiều người trẻ bị cuốn vào vòng xoáy vật chất. Những hình ảnh về cuộc sống sang chảnh, hàng hiệu, du lịch xa hoa xuất hiện dày đặc khiến không ít người nảy sinh tâm lí đua đòi, thích thể hiện bản thân. Bên cạnh đó, một bộ phận giới trẻ chưa hiểu được giá trị của đồng tiền vì sống trong điều kiện đầy đủ, được gia đình chu cấp mà ít trải qua khó khăn. Ngoài ra, sự thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân cũng khiến nhiều người chi tiêu theo cảm xúc, mua sắm để giải tỏa tâm trạng mà không lường trước hậu quả.

Hệ lụy của việc tiêu xài thiếu kiểm soát không chỉ dừng ở chuyện “hết tiền”. Nguy hiểm hơn, nó khiến con người dần sống thực dụng, lệ thuộc vào vật chất và đánh mất khả năng làm chủ bản thân. Nhiều bạn trẻ rơi vào cảnh nợ nần từ khi còn rất sớm, áp lực tài chính kéo dài dẫn đến căng thẳng tinh thần, thậm chí đánh mất tương lai. Ở Việt Nam, không ít sinh viên vay tiền qua các ứng dụng tín dụng để mua điện thoại, quần áo hay phục vụ nhu cầu hưởng thụ, sau đó mất khả năng chi trả và bị đòi nợ, khủng bố tinh thần. Trên thế giới, tại Hàn Quốc và Trung Quốc từng xuất hiện tình trạng nhiều người trẻ “nghiện mua sắm trực tuyến”, chìm trong nợ thẻ tín dụng vì chạy theo lối sống hào nhoáng trên mạng xã hội. Điều đó cho thấy nếu không biết kiểm soát nhu cầu vật chất, con người rất dễ trở thành nô lệ của đồng tiền.

Tuy nhiên, sẽ phiến diện nếu cho rằng mọi nhu cầu chi tiêu của giới trẻ đều đáng phê phán. Biết tận hưởng cuộc sống, chăm chút cho bản thân hay theo đuổi những giá trị tinh thần tích cực là điều hoàn toàn chính đáng. Điều quan trọng nằm ở chỗ con người phải biết cân đối giữa nhu cầu và khả năng, giữa hưởng thụ và trách nhiệm. Một người trẻ hiện đại không phải là người sở hữu nhiều món đồ đắt tiền, mà là người biết làm chủ tài chính và sống có mục tiêu.

Bởi vậy, mỗi người cần học cách quản lí chi tiêu từ sớm: lập kế hoạch tài chính, ưu tiên những nhu cầu cần thiết, tránh chạy theo hình thức và biết tiết kiệm cho tương lai. Gia đình cũng cần giáo dục con cái về giá trị của lao động và đồng tiền thay vì đáp ứng mọi đòi hỏi vật chất. Nhà trường và xã hội nên tăng cường giáo dục kĩ năng sống, đặc biệt là kĩ năng quản lí tài chính cá nhân cho giới trẻ trong thời đại tiêu dùng hiện nay.

Là một học sinh, em nhận thức rằng đồng tiền không tự nhiên mà có. Đằng sau những khoản chi tiêu hằng ngày là công sức vất vả của cha mẹ. Vì thế, em cần sống tiết kiệm, biết cân nhắc trước khi mua sắm và không chạy theo những giá trị hào nhoáng bên ngoài. Đồng thời, em cũng sẽ cố gắng rèn luyện bản thân để xây dựng lối sống giản dị, có trách nhiệm với tương lai của chính mình.

Cuộc sống hiện đại mang đến cho con người nhiều cơ hội tận hưởng hơn trước, nhưng cũng đặt ra thử thách lớn về khả năng kiểm soát bản thân. Một đồng tiền được sử dụng đúng cách sẽ trở thành phương tiện tạo nên giá trị; ngược lại, sự hoang phí và chạy theo vật chất có thể đẩy con người đến những bi kịch như Thông Thu trong “Chén thuốc độc”. Bởi vậy, biết sống tiết chế, biết quý trọng sức lao động và sử dụng đồng tiền một cách tỉnh táo chính là biểu hiện của sự trưởng thành thật sự.

Câu 1.
- Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại kịch nói.

Câu 2.
- Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức đối thoại và độc thoại của nhân vật, kết hợp với các lời chỉ dẫn sân khấu. Trong đó, nổi bật nhất là những đoạn độc thoại nội tâm của thầy Thông Thu.

Câu 3.
- Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

+ “(Bóp trán nghĩ ngợi)”

+ “(Một mình, thở dài)”

+ “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc…)”

+ “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.)”

+ “(Lại khuấy)”

- Vai trò của các chỉ dẫn sân khấu:

+ Giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật trên sân khấu.

+ Thể hiện sâu sắc sự đau khổ, tuyệt vọng, day dứt và giằng xé nội tâm của thầy Thông Thu trước bi kịch cuộc đời.

+ Tạo tính kịch căng thẳng, làm cho diễn biến tâm lí nhân vật trở nên chân thực, sinh động.

+ Góp phần bộc lộ chủ đề tác phẩm: phê phán lối sống ăn chơi trác táng, đồng thời thể hiện bi kịch tinh thần của con người khi đánh mất lí tưởng và nhân cách.

Câu 4.
Trong hồi thứ Hai và hồi thứ Ba, tâm lí của thầy Thông Thu có sự thay đổi và diễn biến rất phức tạp.

Ở hồi thứ Hai, thầy Thông Thu rơi vào trạng thái đau đớn, ân hận khi nhận ra gia sản do cha để lại gần như bị mình tiêu tán hết chỉ sau vài năm ăn chơi sa đọa. Từ việc tính toán nợ nần, thầy dần tỉnh ngộ, ý thức được sự “điên rồ” của bản thân khi tiêu tiền hoang phí, sống buông thả trong những cuộc truy hoan vô nghĩa. Đặc biệt, nhân vật day dứt và tự lên án chính mình vì đã không nghe lời khuyên can của bạn là thầy giáo Xuân. Những lời tự trách như “làm nhơ, làm nhuốc, làm xấu, làm hổ” cho thấy nhân vật đã thức tỉnh lương tri, nhận thức rõ sự suy đồi đạo đức và thất bại của bản thân.

Sang hồi thứ Ba, tâm lí nhân vật chuyển từ ân hận sang tuyệt vọng cùng cực. Khi đối diện với nguy cơ mất hết tiền tài, danh dự và phải vào tù, thầy Thông Thu rơi vào khủng hoảng tinh thần nặng nề. Nhân vật nhiều lần nghĩ đến cái chết như một cách giải thoát. Tuy nhiên, diễn biến tâm lí không đơn giản mà đầy giằng xé: lúc quyết tâm tự tử, lúc lại chần chừ, suy nghĩ về mẹ, vợ, em và trách nhiệm của mình với gia đình. Chính những lần “nâng cốc lên rồi lại đặt xuống” đã thể hiện cuộc đấu tranh dữ dội giữa khát vọng sống và ý định tìm đến cái chết. Cuối cùng, trước khi chết, nhân vật vẫn nghĩ đến việc viết thư cho em trai để chăm sóc mẹ, cho thấy trong con người ấy vẫn còn tình thân và phần lương thiện chưa mất hẳn.

Qua diễn biến tâm lí của thầy Thông Thu, tác giả đã khắc họa thành công bi kịch của một con người lầm lỡ, đồng thời gửi gắm lời cảnh tỉnh sâu sắc về lối sống hưởng lạc, sa đọa của một bộ phận trí thức đương thời.

Câu 5.
- Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Bởi dù rơi vào hoàn cảnh bế tắc, con người vẫn cần dũng cảm đối diện với sai lầm để sửa chữa và làm lại cuộc đời. Cái chết không thể giải quyết triệt để vấn đề mà chỉ khiến những người thân đau khổ hơn. Tuy nhiên, qua quyết định ấy, em cũng cảm nhận được sự tuyệt vọng và bi kịch tinh thần nặng nề của nhân vật khi mất hết danh dự, tiền bạc và tương lai. Điều đó giúp mỗi người nhận ra cần sống có trách nhiệm, biết làm chủ bản thân và tránh xa lối sống ăn chơi, buông thả để không rơi vào bi kịch giống thầy Thông Thu.

Câu 1:

Trong dòng chảy mạnh mẽ của toàn cầu hóa và công nghệ số, việc bảo vệ và giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống đang trở thành một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với giới trẻ Việt Nam hôm nay. Văn hóa truyền thống không chỉ là di sản cha ông để lại mà còn là căn cước tinh thần, làm nên bản sắc của mỗi dân tộc. Khi có ý thức gìn giữ văn hóa, người trẻ sẽ hiểu rõ nguồn cội, từ đó hình thành lòng tự hào dân tộc và thái độ sống có trách nhiệm với cộng đồng. Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ đã chủ động tham gia các hoạt động bảo tồn di sản, quảng bá áo dài, nhạc dân tộc, lễ hội truyền thống trên các nền tảng số, góp phần đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với bạn bè quốc tế. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một bộ phận giới trẻ thờ ơ, sính ngoại, chạy theo lối sống thực dụng, làm phai nhạt những giá trị văn hóa tốt đẹp. Điều đó đòi hỏi mỗi bạn trẻ cần tự nâng cao nhận thức, học tập và thực hành văn hóa truyền thống trong đời sống hằng ngày, đồng thời biết chọn lọc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại một cách văn minh. Giữ gìn văn hóa truyền thống chính là cách người trẻ khẳng định bản sắc và góp phần xây dựng tương lai bền vững cho dân tộc.

Câu 2:

Trong hành trình thi ca Việt Nam hiện đại, những vần thơ viết về gia đình, về bà và tuổi thơ luôn mang sức lay động bền bỉ bởi chúng chạm đến miền ký ức sâu thẳm nhất của con người. Bài thơ của Lam là một khúc hồi tưởng êm đềm mà thấm thía, nơi hình ảnh người bà hiện lên giản dị, tảo tần nhưng trở thành điểm tựa tinh thần lớn lao, soi sáng suốt cả hành trình đời cháu. Bằng nội dung nhân văn sâu sắc cùng nghệ thuật biểu đạt tinh tế, bài thơ để lại dư âm xúc động lâu dài trong lòng người đọc.

Trước hết, bài thơ đặc sắc ở nội dung ca ngợi tình bà cháu thiêng liêng và vẻ đẹp của ký ức tuổi thơ. Trên con đường tan học chiều quê, hình ảnh bà chở cháu bằng chiếc xe đạp cũ không chỉ là một lát cắt sinh hoạt đời thường mà còn là biểu tượng của sự chở che, nâng đỡ. Câu thơ “bờ vai bà cõng tâm hồn cháu bay” cho thấy bà không chỉ cõng cháu về nhà, mà còn nâng đỡ cả thế giới tinh thần non nớt của cháu. Tuổi thơ hiện lên hồn nhiên qua những ánh nhìn “trông con sông lớn”, “trông vườn trái”, những mong đợi ngây thơ về điểm mười, về bữa cơm chiều. Đó là một thế giới trong trẻo, bình yên, nơi tình yêu thương âm thầm của bà trở thành nền tảng nuôi dưỡng tâm hồn cháu.

Không dừng lại ở hồi ức, bài thơ còn mở ra chiều sâu suy ngẫm về hành trình trưởng thành của con người. Khi lớn lên, cháu “đôi khi quanh quẩn, cháu quên đường về” – câu thơ gợi nỗi chênh vênh của con người giữa dòng đời vội vã, dễ lạc mất những giá trị cội nguồn. Nhưng giữa “trời quê”, hình ảnh “hai Mặt Trời” lại xuất hiện như một phát hiện nghệ thuật đầy xúc động: một Mặt Trời của thiên nhiên và một Mặt Trời của tình bà. Chính tình yêu thương lặng thầm ấy trở thành ánh sáng dẫn lối, giúp con người tìm lại đường về với quê hương, với những giá trị bền vững của đời sống tinh thần.

Bên cạnh nội dung giàu giá trị nhân văn, bài thơ còn nổi bật bởi hệ thống biện pháp tu từ được sử dụng tinh tế, nhất quán. Trước hết là nhân hóa trong câu thơ “khói chiều cõng một hoàng hôn”, khiến cảnh vật trở nên mềm mại, có hồn, góp phần tạo nên không gian chiều quê êm đềm, chậm rãi. Ẩn dụ – biểu tượng là biện pháp nổi bật xuyên suốt bài thơ, thể hiện tập trung ở hình ảnh “bờ vai bà cõng tâm hồn cháu bay” và đặc biệt là “hai Mặt Trời” – một sáng tạo nghệ thuật giàu sức gợi, nâng hình ảnh người bà lên tầm biểu tượng của nguồn sáng tinh thần. Bên cạnh đó, điệp từ “trông” được lặp lại nhiều lần đã diễn tả ánh nhìn háo hức, tò mò của trẻ thơ, đồng thời làm nổi bật tâm hồn trong trẻo, giàu cảm xúc của cháu. Câu hỏi tu từ “bao giờ đi hết đường mòn, bà ơi?” không nhằm tìm câu trả lời mà gợi suy ngẫm về con đường đời dài rộng, về sự bền bỉ lặng thầm của bà. Ngoài ra, hình ảnh “bánh xe bà đạp quay tròn” mang tính hoán dụ, gợi vòng quay nhọc nhằn nhưng kiên nhẫn của cuộc đời bà vì cháu.

Có thể thấy, sự hòa quyện giữa nội dung cảm động và nghệ thuật tinh tế đã làm nên giá trị bền vững cho bài thơ. Hình ảnh người bà hiện lên không ồn ào, không vĩ đại theo cách thông thường, nhưng lại trở thành “Mặt Trời” soi sáng cả cuộc đời cháu. Bài thơ không chỉ là lời tri ân dành cho bà, mà còn là lời nhắc nhở mỗi con người: dù đi xa đến đâu, trưởng thành thế nào, cũng đừng quên quay về với cội nguồn yêu thương đã âm thầm nuôi dưỡng tâm hồn mình.

Câu 1.

Văn bản giới thiệu về Quần thể di tích Cố đô Huế – kinh đô của triều Nguyễn, đồng thời là di sản văn hóa thế giới đầu tiên của Việt Nam được UNESCO công nhận.

Câu 2.

Văn bản sử dụng kết hợp nhiều phương thức biểu đạt, trong đó:

• Thuyết minh là phương thức chủ đạo, nhằm cung cấp thông tin khách quan, chính xác về lịch sử hình thành, quy mô, cấu trúc và giá trị văn hóa – kiến trúc của quần thể di tích Cố đô Huế.
• Miêu tả được sử dụng đan xen để khắc họa vẻ đẹp hài hòa, tráng lệ mà tinh tế của các công trình kiến trúc gắn với thiên nhiên như sông Hương, núi Ngự, lăng tẩm, thành quách.
• Biểu cảm thể hiện qua giọng văn trân trọng, tự hào trước một di sản mang tầm vóc quốc gia và nhân loại.

- Sự kết hợp linh hoạt các phương thức biểu đạt giúp văn bản vừa giàu thông tin khoa học, vừa giàu giá trị thẩm mỹ và cảm xúc.

Câu 3.

Văn bản Quần thể di tích Cố đô Huế – di sản văn hóa thế giới đầu tiên của Việt Nam được coi là văn bản thông tin tổng hợp vì:

• Văn bản cung cấp nhiều lớp thông tin: lịch sử, kiến trúc, văn hóa, quân sự, cảnh quan, giá trị vật thể và phi vật thể của di sản Huế.
• Thông tin được trình bày toàn diện và có hệ thống, từ Kinh thành, Hoàng thành, Tử cấm thành đến lăng tẩm, đàn tế, đền miếu, thắng cảnh thiên nhiên.
• Văn bản kết hợp ngôn ngữ chữ viết với hình ảnh minh họa, đồng thời có dẫn chứng cụ thể về các mốc thời gian UNESCO công nhận di sản.

- Nhờ đó, người đọc có được cái nhìn tổng thể, đầy đủ và sâu sắc về giá trị nhiều mặt của quần thể di tích Cố đô Huế.

Câu 4.

Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản là hình ảnh Cố đô Huế.

- Tác dụng:

• Giúp người đọc trực quan hóa nội dung thuyết minh, dễ dàng hình dung vẻ đẹp và quy mô của di tích.
• Làm tăng tính sinh động, hấp dẫn và thuyết phục cho văn bản thông tin.
• Góp phần khơi gợi cảm xúc tự hào, trân trọng đối với một di sản văn hóa mang giá trị quốc gia và quốc tế.

Câu 5.

Từ nội dung văn bản, em cảm nhận Quần thể di tích Cố đô Huế không chỉ là một quần thể kiến trúc đồ sộ mà còn là biểu tượng kết tinh tinh hoa văn hóa, lịch sử và tâm hồn dân tộc Việt Nam. Mỗi công trình nơi đây đều phản ánh tư tưởng, tính cách và dấu ấn thời đại của các vị vua triều Nguyễn, đồng thời thể hiện sự hòa quyện tài tình giữa bàn tay con người với thiên nhiên. Việc di sản Huế được UNESCO vinh danh và được bảo tồn nghiêm túc cho thấy giá trị bền vững của di sản trong dòng chảy lịch sử. Điều đó nhắc nhở mỗi người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần có ý thức trân trọng, gìn giữ và phát huy giá trị di sản, để Cố đô Huế mãi là niềm tự hào của dân tộc và đóng góp vào kho tàng văn hóa chung của nhân loại.

Câu 1:

Truyện ngắn Sao sáng lấp lánh của Nguyễn Thị Ấm gây ấn tượng bởi những nét nghệ thuật đặc sắc, góp phần làm nên chiều sâu tư tưởng và sức ám ảnh cảm xúc cho tác phẩm. Trước hết, tác giả lựa chọn ngôi kể thứ nhất, tạo điểm nhìn gần gũi, chân thực, giúp câu chuyện được kể bằng dòng hồi ức giàu cảm xúc, từ đó tăng độ tin cậy và khả năng lay động người đọc. Bên cạnh đó, kết cấu truyện linh hoạt, đan xen giữa hiện thực khốc liệt của chiến tranh và thế giới nội tâm mơ mộng của người lính trẻ, đặc biệt là tình huống truyện được xây dựng bất ngờ, tạo cao trào ở chi tiết nhân vật Minh hi sinh, làm nổi bật bi kịch chiến tranh và giá trị nhân văn sâu sắc. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật được thể hiện tinh tế qua những chi tiết nhỏ, giàu sức gợi, giúp khắc họa trọn vẹn nỗi cô đơn, khát vọng yêu thương của người lính. Ngoài ra, hình ảnh mang tính biểu tượng “sao sáng lấp lánh” cùng giọng văn nhẹ nhàng, trữ tình đã góp phần tạo nên dư âm lắng sâu, khiến truyện ngắn không chỉ kể một câu chuyện chiến tranh mà còn tỏa sáng vẻ đẹp của ước mơ và tình người.

Câu 2:

Trong đời sống con người, có những lúc ta mạnh mẽ tiến về phía trước bằng đôi chân vững vàng của chính mình, nhưng cũng có những thời điểm ta mệt mỏi, hoang mang, tưởng như chỉ cần thêm một cú xô nhẹ của số phận cũng đủ khiến ta gục ngã. Chính trong những khoảnh khắc ấy, con người nhận ra rằng: để sống trọn vẹn và không lạc lối, ta không chỉ cần tri thức, vật chất hay sức khỏe, mà còn cần một điểm tựa tinh thần – nơi nâng đỡ tâm hồn, giữ ta đứng vững giữa những biến động không ngừng của cuộc đời.

Trước hết, "Điểm tựa tinh thần" có thể hiểu là những giá trị tinh thần bền vững mà con người tin tưởng và hướng về, giúp họ có thêm sức mạnh nội tâm để đối diện với khó khăn. Đó có thể là gia đình, tình yêu thương, bạn bè, niềm tin, lý tưởng sống, ước mơ hay khát vọng cống hiến. Khi con người có điểm tựa tinh thần, họ không còn cảm thấy cô độc giữa cuộc đời rộng lớn; trong sâu thẳm tâm hồn luôn tồn tại một ánh sáng dẫn đường, một bến đỗ bình yên để trở về.

Đáng chú ý, ý nghĩa to lớn đầu tiên của điểm tựa tinh thần là giúp con người vượt qua nghịch cảnh và khủng hoảng. Trước những mất mát, đau thương hay áp lực nặng nề, vật chất nhiều khi trở nên bất lực, nhưng sức mạnh tinh thần lại có khả năng cứu rỗi con người khỏi tuyệt vọng. Trong đại dịch COVID-19, hàng triệu y bác sĩ trên thế giới đã làm việc kiệt quệ nơi tuyến đầu, đối diện với nguy hiểm và mất mát hằng ngày. Điều giúp họ không gục ngã không chỉ là chuyên môn, mà còn là tình yêu con người, trách nhiệm với cộng đồng và niềm tin vào giá trị của sự sống. Chính điểm tựa tinh thần ấy đã tiếp thêm nghị lực để họ kiên cường chiến đấu, bảo vệ sự sống cho xã hội.

Không dừng lại ở đó, điểm tựa tinh thần còn nuôi dưỡng ý chí vươn lên và khát vọng sống có ý nghĩa. Ở Việt Nam, thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký – người bị liệt cả hai tay từ nhỏ – đã vượt lên số phận để trở thành nhà giáo ưu tú. Điều giúp thầy chiến thắng nghịch cảnh không phải phép màu, mà chính là niềm tin mãnh liệt vào tri thức, vào giá trị của lao động và ý chí không đầu hàng số phận. Điểm tựa tinh thần ấy không chỉ giúp thầy sống một cuộc đời có ích mà còn truyền cảm hứng mạnh mẽ cho bao thế hệ học trò.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận một cách tỉnh táo rằng điểm tựa tinh thần không đồng nghĩa với sự lệ thuộc. Có những người nhầm lẫn giữa điểm tựa và chỗ dựa, sống ỷ lại, phụ thuộc hoàn toàn vào người khác, đánh mất bản lĩnh và trách nhiệm với chính cuộc đời mình. Đó là cách hiểu sai lệch cần phê phán. Điểm tựa tinh thần chân chính không làm con người yếu đi mà giúp họ mạnh mẽ hơn, độc lập hơn, dám đối diện với thử thách bằng chính nội lực của bản thân.

Nhận thức được ý nghĩa ấy, mỗi người cần chủ động xây dựng cho mình một điểm tựa tinh thần lành mạnh. Đó là tình yêu thương gia đình, lòng tự trọng, ước mơ sống đẹp, lý tưởng cống hiến và niềm tin vào những giá trị nhân văn. Đồng thời, con người cũng cần học cách trở thành điểm tựa tinh thần cho người khác bằng sự thấu hiểu, sẻ chia và bao dung, bởi khi nâng đỡ người khác, ta cũng đang làm giàu đời sống tinh thần của chính mình.

Cuộc sống vốn không bằng phẳng và con đường trưởng thành chưa bao giờ dễ đi. Nhưng khi con người có một điểm tựa tinh thần vững chắc, họ sẽ không sợ hãi trước giông bão. Bởi suy cho cùng, chính điểm tựa ấy giúp con người đứng vững giữa đời, không gục ngã trước số phận và sống một cuộc đời có ý nghĩa, nhân văn và trọn vẹn hơn.

Câu 1.

Văn bản “Sao sáng lấp lánh” thuộc thể loại truyện ngắn.
Đây là một truyện ngắn mang đậm chất tự sự kết hợp trữ tình, được kể theo ngôi thứ nhất, dựa trên dòng hồi ức của người kể chuyện – một người lính. Thể loại này cho phép tác giả tái hiện chân thực hiện thực chiến tranh, đồng thời bộc lộ sâu sắc cảm xúc, suy tư và vẻ đẹp tâm hồn của con người trong chiến tranh.

Câu 2.

Dấu ba chấm trong câu văn:
“Đêm đó, khi cơn mưa rừng tạnh, những người lính chúng tôi cứ nhìn những vì sao lấp lánh trên bầu trời... mà không sao ngủ được.”

- Tác dụng:

• Tạo khoảng lặng nghệ thuật, kéo dài dòng cảm xúc, gợi sự bâng khuâng, xao xuyến trong tâm hồn những người lính trẻ.
• Thể hiện trạng thái mơ mộng, nhớ thương, khát vọng yêu và sống giữa chiến tranh khốc liệt.
• Làm cho câu văn mang đậm chất trữ tình, giúp hình ảnh “những vì sao lấp lánh” trở thành điểm neo cảm xúc, để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc.

Câu 3.

Tình huống truyện được xây dựng độc đáo, tự nhiên nhưng giàu kịch tính và giá trị nhân văn.

• Ban đầu, tình huống xoay quanh câu chuyện tình yêu hồn nhiên, trong trẻo, có phần mơ mộng của Minh – một người lính trẻ, tạo không khí nhẹ nhàng, ấm áp giữa chiến tranh.
• Sau đó, truyện bất ngờ chuyển hướng sang bi kịch khi Minh hi sinh trong một đêm trinh sát đầy hiểm nguy.
• Cao trào của truyện nằm ở chi tiết: tình yêu ấy thực chất chỉ tồn tại trong tưởng tượng, và lá thư Minh để lại chỉ vỏn vẹn một câu ngắn ngủi thể hiện nỗi cô đơn sâu thẳm.

- Tình huống ấy làm nổi bật nỗi đau chiến tranh, đồng thời tôn vinh khát vọng sống, khát vọng yêu rất người của người lính, từ đó tạo sức ám ảnh mạnh mẽ.

Câu 4.

Nhan đề “Sao sáng lấp lánh” mang ý nghĩa biểu tượng giàu chiều sâu.

• Trước hết, đó là hình ảnh đôi mắt của cô gái trong câu chuyện, biểu tượng cho tình yêu trong sáng, mộng mơ và khát vọng hạnh phúc của tuổi trẻ.
• Đồng thời, “sao sáng lấp lánh” còn gợi liên tưởng đến những người lính đã hi sinh, họ như những vì sao nhỏ bé nhưng lặng lẽ tỏa sáng trên bầu trời Tổ quốc.
• Nhan đề thể hiện niềm tin rằng: dù chiến tranh tàn khốc, vẻ đẹp của tình người, của ước mơ và hi vọng vẫn không bao giờ tắt.

- Đây là một nhan đề giàu chất thơ, góp phần nâng tầm giá trị tư tưởng của văn bản.

Câu 5.

Hình tượng người lính trong văn bản hiện lên vừa anh dũng, kiên cường, vừa rất đỗi đời thường và nhân văn.

• Họ là những con người sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy, hi sinh vì nhiệm vụ và lí tưởng bảo vệ Tổ quốc.
• Đồng thời, họ cũng là những chàng trai trẻ giàu cảm xúc, biết yêu, biết mơ mộng, khao khát được sẻ chia và hạnh phúc.
• Nhân vật Minh tiêu biểu cho vẻ đẹp ấy: sống cô đơn, thiếu thốn tình cảm, nhưng vẫn giữ trong tim một tình yêu đẹp như một vì sao, để rồi mang theo nó vào cõi bất tử.

- Qua hình tượng người lính, tác giả bày tỏ niềm trân trọng, biết ơn sâu sắc đối với thế hệ đã hi sinh tuổi trẻ và hạnh phúc riêng tư cho hòa bình hôm nay.