Câu 1.

Trong văn bản Không một tiếng vang của Vũ Trọng Phụng, gia đình ông lão mù phải chịu một bi kịch vô cùng đau đớn và bế tắc. Tai họa bắt đầu từ trận hỏa hoạn khiến người vợ chết cháy, ông lão bị mù hai mắt, gia đình rơi vào cảnh nghèo đói cùng cực. Không còn nhà cửa, họ phải đi thuê trọ và sống lay lắt qua ngày. Bi kịch ấy ngày càng trở nên nặng nề khi cả gia đình luôn bị dồn ép bởi tiền bạc, nợ nần và sự tàn nhẫn của xã hội. Anh cả Thuận đi làm nhưng bị bóc lột, chị cả Thuận phải chạy vạy từng đồng để mua cháo và thuốc cho cha. Ngay cả ngày giỗ người mẹ, họ cũng không có nổi chút lễ cúng. Đau đớn hơn, sự túng quẫn đã khiến con người rơi vào tuyệt vọng: anh cả Thuận mất niềm tin vào cuộc sống, còn ông lão mù chỉ muốn chết để bớt gánh nặng cho con cháu. Qua bi kịch ấy, tác giả đã tố cáo xã hội thực dân phong kiến đầy bất công, đồng thời bày tỏ niềm xót thương sâu sắc đối với số phận những người lao động nghèo.

Câu 2.

Trong cuộc sống, con người không thể tồn tại một cách riêng lẻ mà luôn cần sự gắn bó, sẻ chia với nhau. Bởi vậy, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng có vai trò vô cùng quan trọng, giúp xã hội trở nên tốt đẹp và giàu tình người hơn.

Nhân ái là tình yêu thương, sự đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức sống vì mọi người, biết quan tâm đến lợi ích chung thay vì chỉ nghĩ cho bản thân mình. Đây đều là những phẩm chất tốt đẹp mà mỗi con người cần có trong cuộc sống.

Tinh thần nhân ái trước hết giúp con người vượt qua khó khăn và bất hạnh. Trong xã hội vẫn còn rất nhiều mảnh đời yếu thế như người già neo đơn, trẻ em mồ côi, người khuyết tật hay những người có hoàn cảnh khó khăn. Khi nhận được sự quan tâm và giúp đỡ từ cộng đồng, họ sẽ có thêm niềm tin và động lực để tiếp tục sống. Một hành động nhỏ như quyên góp quần áo, giúp đỡ người gặp hoạn nạn hay đơn giản là một lời động viên chân thành cũng có thể mang lại ý nghĩa rất lớn đối với người khác.

Không chỉ vậy, tinh thần nhân ái còn góp phần làm cho xã hội trở nên đoàn kết và văn minh hơn. Trong những lúc đất nước gặp khó khăn như thiên tai, dịch bệnh, truyền thống “lá lành đùm lá rách” của dân tộc Việt Nam lại càng được thể hiện rõ nét. Hình ảnh mọi người chung tay ủng hộ đồng bào vùng lũ, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn hay các y bác sĩ tình nguyện trong thời kì dịch bệnh đã cho thấy sức mạnh to lớn của tình yêu thương và trách nhiệm cộng đồng. Chính sự sẻ chia ấy giúp con người xích lại gần nhau hơn.

Bên cạnh đó, sống nhân ái cũng là cách để hoàn thiện nhân cách của bản thân. Một người biết yêu thương và quan tâm đến người khác sẽ được mọi người yêu quý, kính trọng. Ngược lại, nếu sống ích kỉ, thờ ơ trước nỗi đau của người khác thì con người sẽ trở nên vô cảm và cô lập. Hiện nay, trong xã hội vẫn còn một số người chỉ biết sống cho riêng mình, thiếu trách nhiệm với cộng đồng, thậm chí lợi dụng lòng tốt của người khác để trục lợi. Những hành động ấy đáng bị phê phán vì làm mất đi những giá trị tốt đẹp của con người.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện tinh thần nhân ái bằng những việc làm cụ thể như giúp đỡ bạn bè, kính trọng ông bà cha mẹ, tham gia các hoạt động thiện nguyện, biết quan tâm và chia sẻ với mọi người xung quanh. Dù là hành động nhỏ nhưng nếu xuất phát từ tấm lòng chân thành thì đều đáng quý.

Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là những giá trị không thể thiếu trong cuộc sống. Khi con người biết yêu thương, sẻ chia và sống có trách nhiệm với nhau, xã hội sẽ trở nên tốt đẹp, văn minh và hạnh phúc hơn.

Câu 1.
Nhân vật Thông Xạ là chủ nhà cho gia đình ông lão mù thuê trọ. Do gia đình không có tiền trả tiền nhà nên lão Thông Xạ thường xuyên đến đòi nợ, dọa đuổi cả nhà ra đường.

Câu 2.
Xung đột cơ bản của văn bản là:

• Xung đột giữa gia đình ông lão mù nghèo khổ, bế tắc với sự tàn nhẫn của xã hội đồng tiền đại diện qua nhân vật Thông Xạ.
• Đồng thời còn là xung đột giữa khát vọng được sống tử tế với hiện thực đói nghèo, áp bức, bất công đẩy con người đến bước đường cùng.

Câu 3.
Anh cả Thuận cho rằng:

• “Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”, đồng tiền có thể chi phối lương tâm, luật pháp và cả cuộc sống con người.
• Anh mất niềm tin vào công lí, vào Giời Phật vì thấy người hiền lành thì khổ cực, còn kẻ bất nhân lại sung sướng.

Quan điểm đó phản ánh:

• Một xã hội thực dân phong kiến đầy bất công, nơi đồng tiền thống trị tất cả.
• Sự tha hóa các giá trị đạo đức và tình trạng người lao động bị bóc lột, dồn ép đến tuyệt vọng.

Câu 4.
Nhân vật chị cả Thuận được khắc họa với nhiều phẩm chất đáng quý:

• Yêu thương, hiếu thảo với cha:
• • Lo lắng cho ông lão mù, “đắp chiếu cho bố”, dìu bố khi ngã.
  • Muốn bán chiếc chậu để “mua bát cháo với lọ dầu cho thầy”.
• Thương chồng, giàu tình nghĩa:
• • Hốt hoảng chạy theo khi chồng bỏ đi: “Giời ơi! Cậu lại định đi đâu…”.
• Tần tảo, chịu thương chịu khó:
• • Trong cảnh nghèo đói vẫn cố xoay xở từng đồng để chăm lo gia đình.
• Giàu đức hi sinh:
• • Dù kiệt quệ tinh thần vẫn âm thầm gánh vác mọi khó khăn.

Những chi tiết ấy làm nổi bật vẻ đẹp của người phụ nữ lao động nghèo giàu tình thương và đức hi sinh.

Câu 5.
Bi kịch của gia đình ông lão mù cho thấy sức ép của “cơm áo gạo tiền” có thể đẩy con người vào bước đường cùng, khiến họ đau khổ, tuyệt vọng và đánh mất niềm tin vào cuộc sống. Nghèo đói không chỉ làm con người thiếu thốn vật chất mà còn giày vò tinh thần, chà đạp nhân phẩm và đẩy họ đến những hành động tiêu cực. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh ấy vẫn sáng lên tình yêu thương và sự hi sinh giữa những người thân trong gia đình. Vì vậy, xã hội cần biết quan tâm, sẻ chia với những người yếu thế để không ai bị bỏ lại trong khổ đau và bế tắc.