Câu 1.

Nhân vật Thứ trong tiểu thuyết Sống mòn của Nam Cao là hình ảnh tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Thứ từng là một thanh niên có học thức, giàu hoài bão và khát khao cống hiến cho đất nước. Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, y từng mơ ước trở thành “một vĩ nhân đem những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình”. Tuy nhiên, thực tế cơm áo nghèo túng đã dần bóp nghẹt những lí tưởng đẹp đẽ ấy. Cuộc sống thất nghiệp, bấp bênh khiến Thứ rơi vào trạng thái chán chường, bế tắc và tự khinh miệt bản thân. Nhân vật luôn ý thức sâu sắc về sự vô nghĩa của cuộc đời “sống mòn”, nhưng lại thiếu đủ bản lĩnh để thoát khỏi hoàn cảnh tù túng đó. Bi kịch lớn nhất của Thứ không chỉ là nghèo đói mà còn là sự bất lực trước chính cuộc đời mình. Dẫu vậy, trong sâu thẳm tâm hồn, Thứ vẫn le lói niềm hi vọng về một cuộc sống đổi thay tốt đẹp hơn. Qua nhân vật này, Nam Cao đã thể hiện niềm cảm thương sâu sắc đối với số phận người trí thức nghèo trong xã hội cũ.

Câu 2.

Gabriel García Márquez từng nói: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Câu nói đã gửi gắm một thông điệp ý nghĩa về vai trò của ước mơ đối với tuổi trẻ và cuộc sống con người. Tuổi trẻ đẹp nhất không phải ở số năm tuổi tác mà ở việc con người còn dám nuôi dưỡng khát vọng và theo đuổi những điều tốt đẹp.

Ước mơ là những mong muốn, khát vọng mà con người hướng tới trong tương lai. Đó có thể là ước mơ về tri thức, sự nghiệp, cống hiến hay một cuộc sống hạnh phúc. Còn tuổi trẻ là quãng thời gian đẹp nhất của đời người, khi con người có sức khỏe, nhiệt huyết, niềm tin và khát vọng vươn lên. Tuổi trẻ và ước mơ luôn gắn bó mật thiết với nhau. Chính ước mơ tạo nên động lực để người trẻ sống tích cực, không ngừng cố gắng và hoàn thiện bản thân.

Câu nói của Gabriel García Márquez khẳng định rằng điều làm con người trở nên già nua không phải tuổi tác mà là sự mất đi khát vọng sống và ý chí theo đuổi ước mơ. Một người dù còn trẻ nhưng sống thụ động, không mục tiêu, không hoài bão thì tâm hồn cũng trở nên cằn cỗi, già nua. Ngược lại, có những người tuổi đã cao nhưng vẫn giữ được tinh thần lạc quan, không ngừng học hỏi và cống hiến bởi họ luôn có những ước mơ để hướng tới.

Trong cuộc sống, ước mơ có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với tuổi trẻ. Ước mơ giúp con người xác định mục tiêu sống rõ ràng. Người có ước mơ sẽ biết mình cần làm gì, phải cố gắng như thế nào để đạt được điều mong muốn. Nhờ có ước mơ, con người có thêm động lực để vượt qua khó khăn, thử thách. Con đường đi tới thành công chưa bao giờ dễ dàng, nhưng chính khát vọng và niềm tin sẽ giúp người trẻ không bỏ cuộc trước thất bại. Nhiều người trẻ thành công ngày nay đều bắt đầu từ những ước mơ lớn lao và sự kiên trì theo đuổi đến cùng.

Không chỉ giúp cá nhân phát triển, ước mơ còn góp phần làm cho xã hội tiến bộ hơn. Những nhà khoa học, bác sĩ, thầy cô giáo hay những người lao động bình thường đều đang góp phần xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn từ chính ước mơ và lí tưởng của mình. Một đất nước muốn phát triển cũng cần những người trẻ dám nghĩ lớn, dám hành động và cống hiến.

Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay, một bộ phận người trẻ đang sống thiếu lí tưởng và mục tiêu. Có người chỉ sống buông thả, ngại cố gắng, dễ chán nản trước khó khăn hoặc chạy theo những giá trị vật chất tầm thường. Một số khác lại chỉ mơ ước viển vông mà không chịu hành động. Những lối sống ấy khiến tuổi trẻ trở nên lãng phí và vô nghĩa. Ước mơ chỉ thực sự có giá trị khi con người biết biến nó thành hành động cụ thể bằng sự nỗ lực, kiên trì và trách nhiệm với bản thân.

Là học sinh, chúng ta cần biết xây dựng cho mình những ước mơ đẹp và phù hợp. Đồng thời phải không ngừng học tập, rèn luyện đạo đức, kĩ năng sống để từng bước biến ước mơ thành hiện thực. Mỗi người trẻ cũng cần dám bước ra khỏi vùng an toàn, dám thử sức và không sợ thất bại. Thất bại không đáng sợ, đáng sợ nhất là sống mà không có khát vọng.

Tuổi trẻ là quãng thời gian quý giá nhất của đời người, còn ước mơ chính là ngọn lửa làm nên ý nghĩa của tuổi trẻ. Vì thế, mỗi người hãy biết nuôi dưỡng những ước mơ đẹp và kiên trì theo đuổi chúng. Khi còn biết ước mơ và hành động vì ước mơ, con người sẽ luôn trẻ trung trong tâm hồn và sống một cuộc đời thật sự có ý nghĩa.

Câu 1.
Văn bản được kể theo điểm nhìn của người kể chuyện ngôi thứ ba, chủ yếu đặt vào nhân vật Thứ để miêu tả dòng suy nghĩ, tâm trạng và cảm nhận của nhân vật.

Câu 2.
Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, nhân vật Thứ từng có nhiều ước mơ và hoài bão lớn lao: đỗ Thành chung, đỗ tú tài, vào đại học, sang Tây học và trở thành “một vĩ nhân đem những sự thay đổi lớn lao đến cho xứ sở mình”.

Câu 3.
Trong đoạn trích, tác giả sử dụng nổi bật biện pháp tu từ điệp ngữ kết hợp với liệt kê qua các từ ngữ: “sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra”, “người ta sẽ khinh y, vợ y sẽ khinh y, chính y sẽ khinh y”.

Tác dụng:

• Nhấn mạnh cảm giác bế tắc, tuyệt vọng và bi kịch tinh thần của nhân vật Thứ trước tương lai mờ mịt.
• Khắc họa sâu sắc sự “mòn mỏi” cả về cuộc sống lẫn tâm hồn của người trí thức nghèo trong xã hội cũ.
• Làm cho giọng văn trở nên day dứt, ám ảnh, thể hiện nỗi đau của con người khi sống một cuộc đời vô nghĩa, tù túng.

Câu 4.
Qua đoạn trích, cuộc sống của nhân vật Thứ hiện lên đầy nghèo khó, bế tắc và ngột ngạt. Từ một người trẻ tuổi có lí tưởng, hoài bão lớn lao, Thứ dần bị cuộc sống cơm áo làm cho mệt mỏi, bất lực và rơi vào cảnh “sống mòn”. Nhân vật luôn sống trong sự giằng xé giữa khát vọng thay đổi cuộc đời với sự nhu nhược, yếu đuối của bản thân.

Thứ là một người có ý thức về giá trị sống, biết đau khổ vì sự vô nghĩa của cuộc đời mình và vẫn khao khát một cuộc sống tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, y lại thiếu bản lĩnh để thoát khỏi hoàn cảnh tù túng ấy. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao đã thể hiện bi kịch tinh thần của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám.

Câu 5.
Một triết lí nhân sinh sâu sắc được rút ra từ văn bản là: “Sống tức là thay đổi”. Theo em, đây là một quan niệm đúng đắn và có ý nghĩa. Cuộc sống luôn vận động, con người muốn phát triển thì phải dám thay đổi, dám vượt qua sự sợ hãi và thói quen cũ. Nếu chỉ sống an phận, cam chịu và không dám bước ra khỏi giới hạn của bản thân, con người rất dễ rơi vào cuộc sống tù túng, vô nghĩa như nhân vật Thứ. Vì vậy, mỗi người cần có bản lĩnh, ý chí và tinh thần chủ động để thay đổi bản thân, theo đuổi ước mơ và tạo nên giá trị cho cuộc đời mình.

Câu 1.

Truyện ngắn Sao sáng lấp lánh của Nguyễn Thị Ấm để lại nhiều ấn tượng bởi những nét nghệ thuật đặc sắc. Trước hết, tác giả đã xây dựng được tình huống truyện giàu cảm xúc và bất ngờ. Ban đầu, người đọc tin rằng Minh có một mối tình đẹp với cô gái tên Hạnh, nhưng đến cuối truyện mới vỡ òa khi biết đó chỉ là câu chuyện do Minh tưởng tượng để khỏa lấp nỗi cô đơn của mình. Chính sự bất ngờ ấy đã làm tăng chiều sâu cảm xúc cho tác phẩm. Bên cạnh đó, nghệ thuật khắc họa nhân vật cũng rất tinh tế, đặc biệt qua lời nói, hành động và tâm trạng của Minh. Hình ảnh người lính trẻ hiện lên vừa hồn nhiên, lãng mạn, vừa giàu tình cảm và khát vọng yêu thương. Ngôn ngữ truyện giản dị nhưng giàu sức gợi, mang đậm chất trữ tình. Những hình ảnh như “vì sao lấp lánh”, “mắt to và sáng như sao”, “lá thư vương máu” vừa giàu tính biểu tượng vừa tạo dư âm xúc động cho người đọc. Ngoài ra, sự kết hợp hài hòa giữa hiện thực chiến tranh khốc liệt với vẻ đẹp tâm hồn con người đã góp phần làm nên giá trị nhân văn sâu sắc của tác phẩm.

Câu 2.

Trong cuộc sống, con người không chỉ cần những điều kiện vật chất để tồn tại mà còn cần một điểm tựa tinh thần để vượt qua khó khăn, thử thách. Điểm tựa tinh thần giống như ánh sáng soi đường, giúp con người có thêm niềm tin, nghị lực và động lực để bước tiếp trên hành trình cuộc đời. Vì vậy, điểm tựa tinh thần có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người.

Điểm tựa tinh thần là những điều mang lại cho con người niềm tin, sự an ủi và sức mạnh về mặt tinh thần. Đó có thể là tình yêu thương của gia đình, sự sẻ chia của bạn bè, một lí tưởng sống đẹp, một ước mơ, niềm tin hay khát vọng mà con người hướng tới. Khi gặp khó khăn, thất bại hay đau khổ, chính những điểm tựa ấy giúp con người không gục ngã và có thêm động lực để vươn lên.

Trong cuộc sống, ai cũng có lúc đối diện với áp lực, mất mát hoặc bế tắc. Khi ấy, điểm tựa tinh thần giúp con người mạnh mẽ hơn để vượt qua nghịch cảnh. Một lời động viên của cha mẹ, một cái nắm tay của bạn bè hay niềm tin vào tương lai cũng có thể giúp con người lấy lại ý chí. Nhiều người nhờ có gia đình bên cạnh mà vượt qua bệnh tật, nghèo khó hay những biến cố lớn trong cuộc đời. Đối với học sinh, điểm tựa tinh thần có thể là sự tin tưởng của thầy cô, sự yêu thương của cha mẹ hay ước mơ về tương lai tốt đẹp. Chính những điều ấy giúp người trẻ có thêm động lực học tập và hoàn thiện bản thân.

Không chỉ giúp con người vượt qua khó khăn, điểm tựa tinh thần còn làm cho cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn. Người sống có niềm tin và được yêu thương thường có tâm hồn tích cực, biết yêu cuộc sống và lan tỏa năng lượng tốt đẹp đến mọi người xung quanh. Ngược lại, khi mất đi điểm tựa tinh thần, con người dễ rơi vào cô đơn, tuyệt vọng và mất phương hướng. Trong thực tế, có những người vì thiếu sự quan tâm, sẻ chia mà dần khép mình, chán nản hoặc có những suy nghĩ tiêu cực. Điều đó cho thấy đời sống tinh thần quan trọng không kém gì đời sống vật chất.

Tuy nhiên, điểm tựa tinh thần không phải là sự phụ thuộc hoàn toàn vào người khác. Điều quan trọng là mỗi người cần tự xây dựng cho mình bản lĩnh, niềm tin và mục tiêu sống tích cực. Gia đình, bạn bè hay xã hội chỉ có thể nâng đỡ, còn chính bản thân mỗi người mới là người quyết định cách mình đối diện với cuộc sống. Một người có ý chí, biết suy nghĩ tích cực sẽ luôn tìm thấy ánh sáng ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn nhất.

Trong xã hội hiện đại, con người càng cần quan tâm đến đời sống tinh thần của nhau hơn. Nhiều người trẻ hiện nay đang chịu áp lực học tập, công việc, mạng xã hội và những kì vọng từ cuộc sống. Vì vậy, sự lắng nghe, yêu thương và chia sẻ là điều vô cùng cần thiết. Mỗi người hãy học cách quan tâm đến gia đình, bạn bè và những người xung quanh, bởi đôi khi một lời động viên chân thành cũng có thể trở thành điểm tựa giúp ai đó vượt qua giai đoạn khó khăn.

Tóm lại, điểm tựa tinh thần có ý nghĩa to lớn đối với cuộc sống con người. Nó giúp con người có thêm niềm tin, nghị lực và sức mạnh để vượt qua thử thách, đồng thời làm cho cuộc sống trở nên ấm áp và ý nghĩa hơn. Vì thế, mỗi người cần biết trân trọng những điểm tựa tinh thần của mình và cũng hãy trở thành điểm tựa cho người khác khi họ cần.

Câu 1.
Văn bản Sao sáng lấp lánh của Nguyễn Thị Ấm thuộc thể loại truyện ngắn.

Câu 2.
Dấu ba chấm trong câu văn: “Đêm đó, khi cơn mưa rừng tạnh, những người lính chúng tôi cứ nhìn những vì sao lấp lánh trên bầu trời... mà không sao ngủ được.” có tác dụng:

• Gợi khoảng lặng cảm xúc, sự mơ mộng và suy tư của những người lính trẻ.
• Thể hiện dòng cảm xúc miên man, những rung động đẹp đẽ về tình yêu và cuộc sống giữa hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt.
• Làm cho câu văn giàu chất trữ tình và giàu sức gợi hơn.

Câu 3.
Tình huống truyện được xây dựng tự nhiên nhưng giàu cảm xúc và bất ngờ. Ban đầu, Minh kể cho đồng đội nghe câu chuyện tình yêu đẹp với cô gái tên Hạnh khiến mọi người tin rằng đó là một mối tình có thật. Nhưng đến cuối truyện, trước lúc hi sinh, Minh mới thừa nhận tất cả chỉ là tưởng tượng vì cậu quá cô đơn, mồ côi và chưa từng được yêu thương. Tình huống ấy vừa gây xúc động, vừa làm nổi bật bi kịch tinh thần của người lính trẻ trong chiến tranh, đồng thời khắc họa vẻ đẹp tâm hồn giàu mơ mộng, khát khao yêu thương của họ.

Câu 4.
Nhan đề Sao sáng lấp lánh gợi nhiều ý nghĩa sâu sắc. Trước hết, hình ảnh “sao sáng lấp lánh” gợi vẻ đẹp của bầu trời đêm nơi chiến trường và đôi mắt của cô gái tên Hạnh trong lời kể của Minh. Đồng thời, hình ảnh ấy còn tượng trưng cho những ước mơ, khát vọng yêu thương và niềm tin đẹp đẽ của những người lính trẻ giữa chiến tranh gian khổ. “Sao sáng” cũng giống như vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, lãng mạn và giàu tình cảm của người lính Việt Nam thời kháng chiến.

Câu 5.
Hình tượng người lính trong văn bản hiện lên thật đẹp và xúc động. Họ là những người trẻ tuổi giàu tình đồng đội, luôn yêu thương và gắn bó với nhau như anh em ruột thịt. Dù sống giữa chiến tranh khốc liệt, họ vẫn mang trong mình tâm hồn lãng mạn, biết mơ mộng và khao khát yêu thương. Nhân vật Minh đặc biệt gây xúc động bởi sự cô đơn, thiếu thốn tình cảm nhưng vẫn luôn hướng tới những điều đẹp đẽ trong cuộc sống. Khi bị thương nặng, Minh vẫn nghĩ cho đồng đội và bình thản đối diện với cái chết. Qua đó, tác giả đã ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn, tinh thần hi sinh và khát vọng sống của người lính Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Câu 1.

Trong thời đại hội nhập và phát triển, ý thức bảo vệ và giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống là điều vô cùng cần thiết đối với giới trẻ Việt Nam hiện nay. Văn hóa truyền thống là kết tinh những giá trị tốt đẹp được cha ông vun đắp qua bao thế hệ, góp phần tạo nên bản sắc riêng của dân tộc. Tuy nhiên, trước sự du nhập mạnh mẽ của văn hóa nước ngoài, một bộ phận giới trẻ đang dần thờ ơ với những giá trị truyền thống như trang phục dân tộc, tiếng Việt, phong tục tập quán hay các loại hình nghệ thuật dân gian. Vì vậy, mỗi người trẻ cần nâng cao nhận thức về vai trò của văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại. Giữ gìn văn hóa không chỉ là bảo tồn di sản mà còn là cách thể hiện lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc. Giới trẻ có thể góp phần bảo vệ văn hóa bằng những hành động cụ thể như tìm hiểu lịch sử dân tộc, sử dụng tiếng Việt đúng chuẩn, tham gia các lễ hội truyền thống, quảng bá văn hóa Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Bên cạnh việc tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, người trẻ cũng cần biết chọn lọc để không đánh mất bản sắc dân tộc. Chỉ khi thế hệ trẻ có ý thức gìn giữ và phát huy truyền thống, văn hóa Việt Nam mới có thể trường tồn và phát triển bền vững.

Câu 2.

Trong dòng chảy của thơ ca hiện đại, có những bài thơ không cầu kì về ngôn từ nhưng vẫn chạm đến trái tim người đọc bằng cảm xúc chân thành và hình ảnh gần gũi. Bài thơ của Lam là một tác phẩm như thế. Qua những dòng thơ nhẹ nhàng, mộc mạc, tác giả đã khắc họa tình cảm bà cháu thiêng liêng cùng vẻ đẹp bình dị của tuổi thơ nơi làng quê yên ả.

Bài thơ mở ra bằng một khung cảnh chiều quê đầy thơ mộng:

“khói chiều cõng một hoàng hôn
bờ vai bà cõng tâm hồn cháu bay”

Hình ảnh “khói chiều”, “hoàng hôn”, “cỏ đồng” gợi nên không gian làng quê thanh bình, êm đềm và gần gũi. Đặc biệt, tác giả sử dụng phép nhân hóa “khói chiều cõng một hoàng hôn” tạo nên một hình ảnh giàu chất thơ, khiến cảnh vật trở nên mềm mại, sống động. Trong khung cảnh ấy, hình ảnh người bà hiện lên thật đẹp qua câu thơ “bờ vai bà cõng tâm hồn cháu bay”. Không chỉ chở cháu trên chiếc xe đạp cũ, bà còn nâng đỡ cả tuổi thơ, những ước mơ và tâm hồn trong trẻo của cháu. Câu thơ giản dị mà chan chứa tình yêu thương.

Theo nhịp quay của bánh xe và dòng hồi tưởng của nhân vật trữ tình, tuổi thơ hiện lên với biết bao điều thân thuộc: con sông lớn, đám bạn vui chơi, vườn trái chín mọng, món thịt kho bà nấu, lời hứa thưởng điểm mười của ông… Những chi tiết đời thường ấy tạo nên một bức tranh quê đầm ấm, bình yên và hạnh phúc. Đó là tuổi thơ được nuôi dưỡng bằng tình yêu thương của gia đình. Điệp từ “trông” được lặp lại nhiều lần cho thấy ánh nhìn háo hức, hồn nhiên của đứa cháu nhỏ trước thế giới xung quanh.

Hình ảnh người bà tiếp tục trở thành trung tâm cảm xúc của bài thơ:

“bánh xe bà đạp quay tròn
bao giờ đi hết đường mòn, bà ơi?”

Câu hỏi ngây thơ của đứa cháu khiến người đọc cảm nhận rõ sự vô tư của tuổi nhỏ. Con đường quê dường như ngắn lại bởi có bà bên cạnh. Để rồi đến cuối bài, hình ảnh bà được nâng lên thành biểu tượng lớn lao:

“ngẩng đầu thấy giữa trời quê
hai Mặt Trời dẫn lối về cháu đi.”

Hình ảnh “hai Mặt Trời” là sáng tạo nghệ thuật đặc sắc của bài thơ. Một “Mặt Trời” là thiên nhiên soi sáng không gian quê hương; “Mặt Trời” còn lại chính là bà − người đã sưởi ấm, chở che và dẫn lối cho cháu trong suốt cuộc đời. Cách viết hoa “Mặt Trời” thể hiện sự trân trọng, biết ơn sâu sắc của người cháu dành cho bà. Nếu ngày thơ bé, đứa cháu “mải chơi mà quên ngắm một Mặt Trời cạnh bên”, thì khi trưởng thành mới nhận ra giá trị thiêng liêng của tình thân và mái ấm gia đình.

Bài thơ thành công không chỉ ở nội dung giàu cảm xúc mà còn ở nghệ thuật biểu đạt tinh tế. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, gần gũi như lời tâm sự. Hình ảnh thơ giàu sức gợi, đậm chất đồng quê. Các biện pháp tu từ như nhân hóa, ẩn dụ, điệp từ được sử dụng tự nhiên, góp phần làm nổi bật tình cảm bà cháu sâu nặng. Giọng thơ nhẹ nhàng, da diết khiến bài thơ giống như một dòng hồi ức ngọt ngào về tuổi thơ.

Qua bài thơ, tác giả không chỉ thể hiện tình yêu thương và lòng biết ơn dành cho bà mà còn gợi nhắc mỗi người hãy biết trân trọng gia đình, quê hương và những điều bình dị trong cuộc sống. Đó chính là những giá trị thiêng liêng luôn nâng đỡ con người trên hành trình trưởng thành.

Câu 1.
Văn bản trên giới thiệu về Quần thể di tích Cố đô Huế – di sản văn hóa thế giới đầu tiên của Việt Nam.

Câu 2.
Những phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản là:

• Thuyết minh (phương thức chính)
• Miêu tả
• Biểu cảm

Câu 3.
Văn bản Quần thể di tích Cố đô Huế − di sản văn hóa thế giới đầu tiên của Việt Nam được coi là một văn bản thông tin tổng hợp vì:

• Văn bản cung cấp nhiều thông tin về lịch sử, kiến trúc, cảnh quan, văn hóa và giá trị nghệ thuật của Cố đô Huế.
• Kết hợp nhiều phương thức trình bày như thuyết minh, miêu tả, biểu cảm để giúp người đọc hiểu đầy đủ và sinh động hơn về di sản.
• Sử dụng cả ngôn ngữ và phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh minh họa) nhằm tăng hiệu quả truyền đạt thông tin.
• Nội dung không chỉ giới thiệu các công trình kiến trúc mà còn đề cập đến giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của Huế.

Câu 4.
Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ được sử dụng trong văn bản là hình ảnh Cố đô Huế.

Tác dụng:

• Giúp người đọc hình dung rõ hơn vẻ đẹp cổ kính, uy nghi và thơ mộng của quần thể di tích Cố đô Huế.
• Làm cho nội dung văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn và trực quan hơn.
• Tăng sức thuyết phục cho những thông tin được trình bày trong văn bản.
• Khơi gợi niềm tự hào và ý thức bảo tồn di sản văn hóa dân tộc.

Câu 5.
Qua văn bản, em cảm nhận được Quần thể di tích Cố đô Huế là một di sản văn hóa vô cùng quý giá của dân tộc Việt Nam. Nơi đây không chỉ có vẻ đẹp cổ kính, uy nghi của cung điện, lăng tẩm mà còn hài hòa với thiên nhiên thơ mộng của sông Hương, núi Ngự. Quần thể di tích Cố đô Huế thể hiện tài năng sáng tạo, óc thẩm mĩ và bản sắc văn hóa độc đáo của cha ông ta. Em cảm thấy tự hào khi Việt Nam có một di sản được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. Đồng thời, em nhận thức được trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc giữ gìn, bảo vệ và quảng bá các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Câu 1.

Trong đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long, diễn biến tâm lí của nhân vật Thông Thu được khắc họa đầy chân thực và phức tạp. Ban đầu, Thông Thu rơi vào trạng thái đau đớn, ân hận khi nhìn lại cuộc sống ăn chơi, tiêu xài hoang phí của mình. Từ một gia đình giàu có, chỉ sau vài năm hưởng lạc, gia sản gần như khánh kiệt khiến thầy cay đắng nhận ra bản thân đã “điên rồ ném tiền qua cửa sổ”. Càng suy nghĩ, thầy càng tự trách và cảm thấy nhục nhã vì không làm được điều gì “ích quốc lợi dân” mà còn trở thành gánh nặng cho gia đình. Sang hồi thứ Ba, khi đối diện với nguy cơ tù tội và mất hết danh dự, Thông Thu rơi vào tuyệt vọng, coi cái chết như một sự giải thoát. Tuy nhiên, nhân vật không hoàn toàn buông xuôi mà liên tục giằng xé nội tâm. Mỗi lần nâng chén thuốc độc lên, thầy lại nghĩ đến mẹ, vợ và em trai. Chính tình thân và ý thức trách nhiệm đã khiến Thông Thu do dự trước cái chết. Qua diễn biến tâm lí ấy, tác giả thể hiện bi kịch của một con người sa ngã nhưng vẫn còn lương tri và khát vọng hướng thiện.

Câu 2.

Trong xã hội hiện đại, bên cạnh những người trẻ sống tích cực và có trách nhiệm, vẫn còn một bộ phận giới trẻ có thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, chạy theo hưởng thụ và giá trị vật chất. Thực trạng ấy không chỉ ảnh hưởng đến bản thân mỗi người mà còn gây ra nhiều hệ lụy cho gia đình và xã hội.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, thích hưởng thụ, chạy theo xu hướng mà không có kế hoạch hợp lí. Nhiều bạn trẻ hiện nay sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn để mua đồ hiệu, điện thoại mới, ăn chơi, giải trí hay “sống ảo” trên mạng xã hội dù điều kiện kinh tế chưa cho phép. Có người còn vay nợ, dùng thẻ tín dụng hoặc vay qua các ứng dụng để phục vụ nhu cầu cá nhân.

Thực trạng ấy xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là tâm lí đua đòi, thích thể hiện bản thân và muốn được người khác công nhận. Trong thời đại mạng xã hội phát triển, nhiều người trẻ bị cuốn vào lối sống hào nhoáng, xem vật chất như thước đo giá trị con người. Bên cạnh đó, một số bạn chưa nhận thức được giá trị của đồng tiền, còn phụ thuộc vào gia đình nên chi tiêu thiếu trách nhiệm. Sự thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân cũng là nguyên nhân khiến nhiều người rơi vào tình trạng “chưa hết tháng đã hết tiền”.

Tiêu xài thiếu kiểm soát để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến con người dễ rơi vào khó khăn tài chính, nợ nần và áp lực cuộc sống. Không ít người trẻ vì ham hưởng thụ mà vay tiền quá khả năng chi trả, dẫn đến căng thẳng, mất phương hướng. Thói quen ấy còn khiến con người trở nên thực dụng, chỉ coi trọng vẻ ngoài và vật chất mà quên đi những giá trị tinh thần. Đáng lo ngại hơn, có người vì muốn có tiền tiêu xài mà sa vào các hành vi tiêu cực như lừa đảo, cờ bạc hoặc vi phạm pháp luật. Giống như nhân vật Thông Thu trong Chén thuốc độc, việc “ném tiền qua cửa sổ” cuối cùng đã đẩy nhân vật đến cảnh khánh kiệt và tuyệt vọng.

Tuy nhiên, không phải mọi nhu cầu hưởng thụ đều đáng phê phán. Người trẻ hoàn toàn có quyền chăm sóc bản thân, tận hưởng cuộc sống và theo đuổi những điều mình yêu thích. Điều quan trọng là phải biết chi tiêu hợp lí, phù hợp với điều kiện của bản thân và gia đình. Tiền bạc là phương tiện phục vụ cuộc sống chứ không nên trở thành mục đích sống hay công cụ để thể hiện giá trị bản thân.

Để khắc phục tình trạng tiêu xài thiếu kiểm soát, mỗi người trẻ cần học cách quản lí tài chính cá nhân từ sớm. Cần biết phân biệt giữa nhu cầu cần thiết và sở thích nhất thời, tránh chạy theo tâm lí đám đông. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục cho giới trẻ ý thức tiết kiệm, trân trọng giá trị lao động và đồng tiền do chính sức lao động làm ra. Khi hiểu được sự vất vả để kiếm tiền, con người sẽ biết chi tiêu có trách nhiệm hơn.

Tóm lại, tiêu xài thiếu kiểm soát là một thói quen nguy hiểm có thể dẫn con người đến nhiều hệ lụy trong cuộc sống. Người trẻ cần xây dựng lối sống lành mạnh, biết cân bằng giữa nhu cầu vật chất và giá trị tinh thần, biết tiết kiệm và sống có trách nhiệm với tương lai của mình. Chỉ khi biết làm chủ đồng tiền, con người mới có thể làm chủ cuộc sống.

Câu 1.
Văn bản Chén thuốc độc của Vũ Đình Long thuộc thể loại kịch nói.

Câu 2.
Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức độc thoại nội tâm kết hợp với lời thoại của nhân vật.

Câu 3.
Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

• “(Bóp trán nghĩ ngợi)”
• “(Một lát lại nói)”
• “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc...)”
• “(Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.)”
• “(Lại khuấy)”

Vai trò của các chỉ dẫn sân khấu:

• Giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, trạng thái tâm lí của nhân vật.
• Làm nổi bật sự dằn vặt, đau khổ và giằng xé nội tâm của thầy Thông Thu trước quyết định tự tử.
• Tăng tính chân thực, sinh động và kịch tính cho tác phẩm.

Câu 4.
Trong hồi thứ Hai, thầy Thông Thu rơi vào trạng thái ân hận và tự trách bản thân khi nhận ra mình đã ăn chơi sa đọa, phung phí gia sản của cha để lại. Thầy đau đớn khi nghĩ đến cảnh “bại hoại gia tài”, tự thấy mình “nhơ nhuốc”, vô dụng, không làm được điều gì “ích quốc lợi dân”. Đây là sự thức tỉnh lương tâm của một con người từng sống buông thả.

Sang hồi thứ Ba, tâm lí nhân vật trở nên tuyệt vọng và bế tắc hơn khi đối diện với nguy cơ tù tội, mất hết danh dự và tương lai. Thầy nghĩ đến cái chết như một sự giải thoát. Tuy nhiên, trong lúc định uống thuốc độc, thầy nhiều lần do dự, giằng xé giữa cái chết và trách nhiệm với mẹ, vợ, em. Cuối cùng, ý nghĩ viết thư cho em trai về chăm sóc gia đình cho thấy ở thầy vẫn còn tình thương và sự day dứt trách nhiệm. Diễn biến tâm lí ấy thể hiện bi kịch của một con người sa ngã nhưng vẫn chưa mất hẳn lương tri.

Câu 5.
Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Bởi cái chết không thể giải quyết tận gốc những sai lầm mà chỉ là cách trốn tránh thực tại. Dù đã mắc lỗi vì lối sống ăn chơi, thầy vẫn còn cơ hội sửa chữa và làm lại cuộc đời nếu biết đối diện với hậu quả. Hơn nữa, thầy còn mẹ già, vợ và em cần chăm sóc, nên việc tự tử sẽ khiến người thân thêm đau khổ. Qua đó, em nhận ra rằng trong bất cứ hoàn cảnh nào, con người cũng cần có bản lĩnh để vượt qua khó khăn và chịu trách nhiệm với cuộc sống của mình.

Câu 1.

Trong đoạn trích Kim tiền của Vi Huyền Đắc, nhân vật Trần Thiết Chung hiện lên là một con người có tài năng, sống thanh cao và coi trọng giá trị tinh thần hơn vật chất. Dù cuộc sống nghèo túng, ông vẫn không chạy theo danh lợi hay đồng tiền. Trần Thiết Chung cho rằng ở xã hội đương thời, muốn giàu có thường phải “bóc lột kẻ nghèo khó”, vì vậy ông lựa chọn cách sống giản dị và tránh xa vòng “cầu danh, trục lợi”. Qua những lời đối thoại với ông Cự Lợi, nhân vật bộc lộ rõ thái độ khinh rẻ sự thực dụng và đề cao nhân cách con người. Ông cho rằng càng tham muốn nhiều thì con người càng mang nặng hệ lụy, đánh mất sự thanh thản trong tâm hồn. Tuy nhiên, ở Trần Thiết Chung cũng có phần lí tưởng hóa cuộc sống, đôi chút cực đoan khi phủ nhận gần như hoàn toàn vai trò của đồng tiền. Dẫu vậy, nhân vật vẫn gợi sự trân trọng bởi lối sống có bản lĩnh, biết giữ gìn phẩm giá giữa xã hội đồng tiền đầy cám dỗ. Qua đó, tác giả thể hiện sự trăn trở về mối quan hệ giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong cuộc sống.

Câu 2.

Trong cuộc sống, con người luôn phải đối diện với mối quan hệ giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần. Nếu vật chất giúp con người đáp ứng những nhu cầu thiết yếu thì tinh thần lại làm cho cuộc sống trở nên có ý nghĩa. Vì vậy, biết cân bằng giữa hai giá trị ấy là điều vô cùng quan trọng để mỗi người có được một cuộc sống hạnh phúc và bền vững.

Giá trị vật chất là những điều liên quan đến tiền bạc, tài sản, điều kiện sống hay nhu cầu sinh hoạt của con người. Đây là nền tảng giúp con người tồn tại và phát triển. Trong khi đó, giá trị tinh thần là những yếu tố thuộc về tâm hồn như tình yêu thương, đạo đức, lòng nhân ái, tri thức, lí tưởng sống hay sự bình yên trong tâm hồn. Nếu vật chất nuôi sống con người về thể xác thì tinh thần lại nuôi dưỡng con người về nhân cách và cảm xúc.

Không thể phủ nhận vai trò quan trọng của giá trị vật chất trong cuộc sống. Con người cần có tiền để học tập, lao động, chăm lo cho gia đình và thực hiện những dự định của bản thân. Thiếu thốn vật chất dễ khiến cuộc sống trở nên khó khăn, bế tắc. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo tiền bạc mà xem nhẹ đời sống tinh thần thì con người rất dễ rơi vào lối sống thực dụng. Nhiều người vì quá coi trọng vật chất mà bất chấp đạo đức, sẵn sàng lừa lọc, tranh giành hay đánh mất tình cảm gia đình. Khi ấy, dù giàu có nhưng họ vẫn không thể cảm thấy hạnh phúc thật sự.

Ngược lại, giá trị tinh thần giúp con người sống đẹp và có ý nghĩa hơn. Một người biết yêu thương, sống có trách nhiệm và giữ được nhân cách sẽ luôn được mọi người tôn trọng. Tình cảm gia đình, tình bạn, lòng biết ơn hay sự sẻ chia đều là những điều không thể mua được bằng tiền. Trong thực tế, có những người cuộc sống không quá giàu sang nhưng vẫn cảm thấy hạnh phúc vì họ có sự bình yên trong tâm hồn và tình yêu thương từ những người xung quanh. Điều đó cho thấy hạnh phúc không chỉ đến từ vật chất mà còn đến từ đời sống tinh thần phong phú.

Tuy nhiên, cân bằng giữa vật chất và tinh thần không có nghĩa là phủ nhận một trong hai. Nếu chỉ đề cao tinh thần mà xem nhẹ vật chất, con người sẽ khó đáp ứng được những nhu cầu cơ bản của cuộc sống. Ngược lại, nếu chỉ chạy theo tiền bạc mà quên đi các giá trị đạo đức thì con người dễ trở nên ích kỉ và vô cảm. Vì vậy, mỗi người cần biết lao động chân chính để tạo dựng cuộc sống ổn định, đồng thời không ngừng bồi dưỡng tâm hồn và nhân cách của mình.

Trong xã hội hiện đại, nhiều người trẻ đang bị cuốn vào lối sống chạy theo vật chất, thích thể hiện bản thân bằng đồ hiệu hay sự hào nhoáng bên ngoài. Điều đó dễ khiến họ đánh mất những giá trị bền vững của cuộc sống. Vì thế, giới trẻ cần biết sống cân bằng: có khát vọng vươn lên nhưng không đánh đổi đạo đức; biết kiếm tiền nhưng cũng biết yêu thương, sẻ chia và dành thời gian cho gia đình, cộng đồng.

Tóm lại, giá trị vật chất và giá trị tinh thần đều có vai trò quan trọng đối với con người. Một cuộc sống hạnh phúc không phải là cuộc sống chỉ giàu có về tiền bạc mà còn phải giàu đẹp về tâm hồn. Khi biết cân bằng giữa hai giá trị ấy, con người mới có thể sống ý nghĩa, thanh thản và hạnh phúc thật sự.

Câu 1.
Văn bản Kim tiền của Vi Huyền Đắc thuộc thể loại kịch (kịch nói).

Câu 2.
Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định của mình vì:

• Quá cố chấp, sống mơ mộng, coi khinh tiền bạc.
• Không chịu thay đổi chí hướng để kiếm tiền.
• Không biết tận dụng tài năng của mình để tạo dựng địa vị và cuộc sống tốt hơn.

Ông Cự Lợi cho rằng chính sự túng quẫn do thiếu tiền đã làm cho tài năng của Trần Thiết Chung bị “tiêu ma hết”.

Câu 3.
Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” cho thấy cách nhìn thực dụng của ông Cự Lợi về giá trị của đồng tiền. Ông thừa nhận tiền có thể bị xem là thứ tầm thường, ô uế, nhưng nếu biết sử dụng đúng cách thì lại vô cùng có ích, giống như “phân bẩn” có thể làm cho ruộng đồng màu mỡ, cây cối tốt tươi.

Qua hình ảnh ấy, Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rằng:

• Tiền không hoàn toàn xấu xa.
• Con người cần có tiền mới có thể thực hiện lí tưởng, gây dựng sự nghiệp và giúp ích cho đời.
• Không nên quá khinh rẻ đồng tiền mà cần nhìn nhận nó ở giá trị thực tế của cuộc sống.

Câu 4.
Kết thúc cuộc trò chuyện, cả ông Trần Thiết Chung và ông Cự Lợi đều không thuyết phục được nhau. Mỗi người vẫn giữ nguyên quan điểm sống của mình:

• Ông Cự Lợi coi tiền bạc là sức mạnh quan trọng của cuộc đời.
• Ông Trần Thiết Chung vẫn lựa chọn cuộc sống thanh bạch, tránh xa danh lợi.

Kết thúc ấy có ý nghĩa:

• Làm nổi bật xung đột tư tưởng giữa lối sống thực dụng, đề cao đồng tiền với lối sống thanh cao, coi trọng nhân cách.
• Thể hiện sự đối lập giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong xã hội đương thời.
• Gợi cho người đọc suy nghĩ về cách ứng xử đúng đắn trước sức mạnh của đồng tiền trong cuộc sống.

Câu 5.
Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung: “Hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng.” Bởi khi con người quá tham vọng về tiền bạc, danh vọng hay vật chất, họ dễ đánh mất sự bình yên và bị cuốn vào vòng cạnh tranh, hơn thua. Nhiều người vì lòng tham mà đánh đổi đạo đức, tình cảm và cả nhân cách của mình. Tuy nhiên, con người vẫn cần có ước mơ và khát vọng chính đáng để phát triển bản thân. Điều quan trọng là phải biết sống vừa đủ, biết cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần để cuộc sống có ý nghĩa hơn.