Câu 1. Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Thông Thu (Khoảng 200 chữ)

Diễn biến tâm lí của nhân vật Thông Thu trong đoạn trích "Chén thuốc độc" là một hành trình đi từ sự hoang mang, bế tắc đến tuyệt vọng cực độ. Ban đầu, khi đối mặt với viễn cảnh gia đình khánh kiệt, nợ nần bủa vây và nguy cơ bị tịch biên tài sản, Thu rơi vào trạng thái hoảng loạn. Anh đau đớn nhận ra sự phù phiếm của lối sống "tiêu hoang ném tiền qua cửa sổ" trước đây. Tâm lí của Thu bị giằng xé dữ dội giữa lòng tự trọng của một trí thức và nỗi nhục nhã khi trắng tay. Sự dằn vặt về tội lỗi đối với mẹ, vợ và các em khiến anh không thể tìm thấy lối thoát nào khác ngoài cái chết. Đỉnh điểm của sự biến chuyển tâm lí là khi Thu cầm chén thuốc độc trên tay; đó là lúc sự sợ hãi bị thay thế bằng một quyết tâm cực đoan nhưng cũng đầy bạc nhược. Qua những lời độc thoại đầy cay đắng, Vũ Đình Long đã lột tả thành công bi kịch của một nhân cách bị tha hóa bởi đồng tiền, đồng thời phản ánh sự thức tỉnh muộn màng của một con người thiếu bản lĩnh trước những biến động của xã hội giao thời.

Câu 2. Nghị luận về thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của giới trẻ (Khoảng 600 chữ)

Mở bài:

Vở kịch "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long dù ra đời cách đây hơn một thế kỷ nhưng vẫn giữ nguyên tính thời sự qua hình ảnh thầy Thông Thu – một người trẻ vì ăn chơi, tiêu hoang mà dẫn đến cảnh khánh kiệt, bế tắc. Từ bi kịch của nhân vật này, chúng ta nhìn thấy một thực trạng đáng báo động trong xã hội hiện đại: thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

Thân bài:

• Thực trạng tiêu xài thiếu kiểm soát:

Ngày nay, không khó để bắt gặp những bạn trẻ sẵn sàng dành hàng giờ xếp hàng để mua một món đồ hiệu đắt đỏ, hay chi trả những khoản tiền khổng lồ cho những dịch vụ giải trí xa xỉ dù thu nhập thực tế chưa cho phép. Hiện tượng "shopping trị liệu" (shopping therapy) hay chạy theo các xu hướng (trend) trên mạng xã hội đã khiến việc mua sắm không còn dựa trên nhu cầu thực tế mà dựa trên cảm xúc nhất thời.

• Nguyên nhân của thói quen này:

• Áp lực từ mạng xã hội: Sự hào nhoáng trên Facebook, Instagram khiến giới trẻ luôn có tâm lí sợ bị bỏ lại phía sau (FOMO), dẫn đến việc vung tay quá trán để khẳng định "đẳng cấp" ảo.

• Sự phát triển của tín dụng và thanh toán điện tử: Việc vay mượn qua thẻ tín dụng hoặc các ứng dụng "mua trước trả sau" khiến người trẻ dễ dàng rơi vào cái bẫy nợ nần khi không cảm nhận được "nỗi đau" mất tiền mặt ngay lập tức.

• Thiếu kỹ năng quản lý tài chính: Giáo dục về tài chính cá nhân chưa thực sự được chú trọng, khiến nhiều bạn trẻ không có khái niệm về tích lũy và đầu tư.

• Hệ lụy khôn lường:

• Về cá nhân: Việc tiêu xài hoang phí dẫn đến tình trạng "chưa hết tháng đã hết tiền", tạo nên áp lực tâm lý nặng nề và sự lệ thuộc vào gia đình hoặc nợ nần chồng chất.

• Về nhân cách: Như thầy Thông Thu, khi rơi vào cảnh khánh kiệt, con người dễ nảy sinh những suy nghĩ cực đoan hoặc hành vi thiếu chuẩn mực để có tiền, làm xói mòn giá trị đạo đức.

• Về xã hội: Một thế hệ trẻ chỉ biết hưởng thụ mà không biết tích lũy sẽ tạo ra một nền kinh tế thiếu bền vững và gia tăng các tệ nạn xã hội.

• Giải pháp khắc phục:

Mỗi cá nhân cần tự trang bị cho mình tư duy "tiêu dùng thông minh". Hãy học cách phân biệt giữa "cái mình cần" và "cái mình muốn". Việc lập kế hoạch tài chính, tiết kiệm trước khi chi tiêu là điều tối quan trọng. Bên cạnh đó, gia đình và nhà trường cũng cần định hướng cho giới trẻ về giá trị của lao động, để các bạn hiểu rằng đồng tiền kiếm được là mồ hôi nước mắt, không phải công cụ để phô trương.

Kết bài:

Tiền bạc vốn dĩ là phương tiện để phục vụ cuộc sống, nhưng nếu không biết kiểm soát, nó sẽ trở thành "chén thuốc độc" hủy hoại tương lai của mỗi người. Giới trẻ cần tỉnh táo trước những cám dỗ vật chất, học cách sống giản dị và trân trọng những giá trị bền vững để không phải lặp lại bi kịch hối tiếc muộn màng như nhân vật Thông Thu trong văn học.

Câu 1. Thể loại của văn bản

Văn bản "Chén thuốc độc" thuộc thể loại: Kịch (Bi hài kịch).

Câu 2. Hình thức ngôn ngữ chủ yếu

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức ngôn ngữ: Đối thoại (giữa các nhân vật như thầy Thông Thu, bà mẹ, người em trai,...) và Độc thoại (những đoạn nhân vật Thu tự dằn vặt, suy nghĩ một mình).

Câu 3. Chỉ dẫn sân khấu và vai trò

• Một số lời chỉ dẫn sân khấu:

• (Thu đi đi lại lại trong phòng, vẻ bồn chồn)

• (Cầm lấy chén thuốc, tay run rẩy)

• (Nói bằng giọng nghẹn ngào)

• (Nhìn ra cửa, vẻ sợ hãi)

• Vai trò:

• Đối với diễn viên/đạo diễn: Giúp người diễn hiểu rõ tâm trạng, cử chỉ, hành động cần thực hiện để lột tả đúng bản chất nhân vật.

• Đối với người đọc: Giúp hình dung rõ hơn không gian, bầu không khí căng thẳng và sự bế tắc của nhân vật.

• Thể hiện nội dung: Làm nổi bật sự hoang mang, sợ hãi và quyết tâm cực đoan của thầy Thông Thu trước áp lực nợ nần và sự sụp đổ của gia đình.

Câu 4. Diễn biến tâm lý của thầy Thông Thu

Tâm lý của thầy Thông Thu có sự chuyển biến rõ rệt qua hai hồi:

• Hồi thứ Hai: Đây là giai đoạn đấu tranh tư tưởng quyết liệt. Thu rơi vào tình trạng hoảng loạn, bế tắc khi gia đình phá sản, nợ nần bủa vây. Anh cảm thấy nhục nhã, tội lỗi vì không giữ được gia phong và lo sợ trước sự phán xét của xã hội. Tâm lý lúc này thiên về sự hối hận muộn màng và bắt đầu nảy sinh ý định cực đoan để giải thoát.

• Hồi thứ Ba: Tâm lý chuyển sang trạng thái quyết liệt và tuyệt vọng. Thu không còn tìm thấy lối thoát nào khác ngoài cái chết. Anh chuẩn bị chén thuốc độc với tâm thế một kẻ đã mất hết hy vọng vào thực tại. Sự yếu đuối và bạc nhược trong nhân cách đạt đến đỉnh điểm khi anh chọn cách trốn tránh trách nhiệm bằng sự tự sát, biến mình thành một nạn nhân bi kịch của lối sống cũ và sức mạnh đồng tiền.

Câu 5. Bày tỏ quan điểm về quyết định của thầy Thông Thu

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Bởi lẽ, cái chết không phải là cách giải quyết vấn đề mà chỉ là sự trốn tránh trách nhiệm trước gia đình và những người thân yêu. Thay vì can đảm đối mặt với nợ nần để làm lại từ đầu, Thu lại chọn cách tiêu cực nhất, gây thêm nỗi đau khôn cùng cho mẹ và vợ con. Hành động này cho thấy sự yếu đuối, bạc nhược về ý chí của một người trí thức trước sóng gió cuộc đời. Trong mọi hoàn cảnh, con người nên chọn cách sống có trách nhiệm và nỗ lực khắc phục sai lầm thay vì kết thúc cuộc đời một cách cực đoan.

Câu 1. Phân tích nhân vật Trần Thiết Chung trong đoạn trích (Khoảng 200 chữ)

Trong đoạn trích "Kim tiền", nhân vật Trần Thiết Chung hiện lên là một hình tượng bi kịch tiêu biểu cho sự giằng xé giữa lý tưởng đạo đức và thực tại nghiệt ngã. Ban đầu, Chung là một trí thức có lòng tự trọng cao, mang trong mình những hoài bão thanh cao nhưng liên tiếp gặp thất bại trong sự nghiệp. Nỗi đau khổ của Chung không chỉ đến từ cái nghèo vật chất mà còn từ sự khủng hoảng niềm tin khi chứng kiến những giá trị tinh thần bị chà đạp. Qua cuộc đối thoại với Cự Lợi, ta thấy một thiết chung yếu thế, bị dồn vào đường cùng trước những lý lẽ thực dụng, tàn nhẫn về sức mạnh của đồng tiền. Hình ảnh so sánh "phân, bẩn, rác" mà Cự Lợi đưa ra như một đòn giáng mạnh mẽ, làm sụp đổ pháo đài kiêu hãnh cuối cùng của anh. Sự chấp nhận thỏa hiệp của Chung ở cuối đoạn trích không chỉ là một lựa chọn sinh tồn mà còn là sự khởi đầu cho một quá trình tha hóa đầy xót xa. Qua đó, tác giả Vi Huyền Đắc đã khắc họa thành công một nhân vật đầy tính bản năng và yếu đuối trước mãnh lực của đồng tiền, phản ánh chân thực hiện thực xã hội đầy rẫy những cám dỗ vật chất.

Câu 2. Nghị luận về sự cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần (Khoảng 600 chữ)

Mở bài:

Cuộc sống là một hành trình đi tìm hạnh phúc, nhưng định nghĩa về hạnh phúc của mỗi người lại khác nhau. Trong xã hội hiện đại, con người thường bị cuốn vào cuộc rượt đuổi không hồi kết giữa "cơm áo gạo tiền" và những nhu cầu tâm hồn. Từ bi kịch của Trần Thiết Chung trong vở kịch "Kim tiền", chúng ta nhận ra một bài học sâu sắc về sự cần thiết của việc cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần.

Thân bài:

• Giải thích khái niệm:

• Giá trị vật chất: Là những điều kiện hữu hình như tiền bạc, nhà cửa, phương tiện, sự tiện nghi... giúp duy trì và nâng cao chất lượng cuộc sống sinh học.

• Giá trị tinh thần: Là thế giới nội tâm, đạo đức, tri thức, tình cảm và những niềm vui phi vật thể mang lại sự thanh thản, hạnh phúc cho tâm hồn.

• Mối quan hệ giữa vật chất và tinh thần:

Vật chất và tinh thần không phải là hai thái cực loại trừ nhau mà là hai chân đế của một chiếc kiềng. Thiếu vật chất, con người rơi vào cảnh bần cùng, khiến lý tưởng dễ bị lung lay như cách Trần Thiết Chung đã gục ngã. Tuy nhiên, nếu chỉ mải mê tích trữ vật chất mà bỏ quên tinh thần, chúng ta sẽ trở thành những "cỗ máy" vô hồn, sống trong sự giàu sang nhưng trống rỗng, cô độc.

• Hệ lụy của việc mất cân bằng:

• Khi quá coi trọng vật chất, con người dễ nảy sinh lòng tham, sẵn sàng chà đạp lên đạo đức, pháp luật để đạt được mục đích. Điều này dẫn đến sự tha hóa nhân cách và sự băng hoại của các mối quan hệ xã hội.

• Ngược lại, nếu chỉ sống với những mơ mộng tinh thần mà rời xa thực tế, chúng ta sẽ trở nên yếu ớt, không đủ nguồn lực để tự bảo vệ mình và giúp đỡ người thân.

• Làm thế nào để đạt được sự cân bằng?

Cân bằng không có nghĩa là chia đôi 50/50, mà là biết "đủ". Biết nỗ lực làm việc để tạo ra giá trị kinh tế nhưng không biến mình thành nô lệ của đồng tiền. Đồng thời, cần biết dành thời gian nuôi dưỡng tâm hồn qua việc đọc sách, học tập, yêu thương và sẻ chia. Một người hạnh phúc là người có đủ cơm ăn áo mặc nhưng vẫn giữ được tâm thế ung dung, tự tại và lòng trắc ẩn.

Kết bài:

Câu nói của Trần Thiết Chung: "Hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ lụy càng nặng" vẫn còn nguyên giá trị cảnh tỉnh. Hãy coi vật chất là phương tiện và tinh thần là mục đích. Chỉ khi làm chủ được cả hai giá trị này, chúng ta mới có thể xây dựng một cuộc đời bền vững, ý nghĩa và thực sự trọn vẹn.

Câu 1. Thể loại của văn bản

Văn bản "Kim tiền" thuộc thể loại: Bi kịch (hoặc Kịch nói).

Câu 2. Nguyên nhân thất bại của Trần Thiết Chung theo ông Cự Lợi

Theo ông Cự Lợi, Trần Thiết Chung thất bại là do:

• Thiếu thực tế và quá lý tưởng hóa: Chung luôn theo đuổi những ảo tưởng đạo đức hão huyền thay vì nhìn thẳng vào bản chất của xã hội.

• Không hiểu sức mạnh của đồng tiền: Cự Lợi cho rằng Chung không biết cách dùng tiền để chi phối và điều khiển thế giới, dẫn đến việc bị thế giới quật ngã.

• Sự yếu đuối trong ý chí: Theo góc nhìn của Cự Lợi, chính sự tự tôn và lòng tự trọng thái quá đã ngăn cản Chung đạt được thành công trong một xã hội trọng kim tiền.

Câu 3. Ý nghĩa hình ảnh so sánh và mục đích của Cự Lợi

• Ý nghĩa hình ảnh: Việc so sánh "phân, bẩn, rác" với "tiền" là một phép so sánh cực đoan và đầy tính triết lý của kẻ tôn thờ vật chất. Cự Lợi muốn hạ thấp mọi giá trị đạo đức cao đẹp, xem tiền bạc – dù có kiếm được bằng cách bẩn thỉu nhất – cũng chỉ là phương tiện. Nó thể hiện cái nhìn thực dụng đến lạnh lùng: tiền không có mùi, chỉ có sức mạnh mới là thật.

• Mục đích thuyết phục: Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rũ bỏ lương tâm và lòng tự trọng. Ông ta muốn Chung hiểu rằng để thành công và thoát khỏi cảnh nghèo hèn, phải dám "lấm tay", dám chấp nhận sự "bẩn thỉu" của tiền bạc để đổi lấy quyền lực và sự nghiệp.

Câu 4. Kết thúc cuộc trò chuyện và ý nghĩa đối với chủ đề

• Kết thúc: Cuộc trò chuyện kết thúc bằng việc Trần Thiết Chung bị khuất phục trước những lý lẽ thực dụng của Cự Lợi và áp lực của hoàn cảnh. Chung chấp nhận bước vào con đường làm giàu bằng mọi giá, đánh đổi lý tưởng ban đầu.

• Ý nghĩa: Kết thúc này thể hiện sâu sắc chủ đề của tác phẩm: Sức mạnh tha hóa của đồng tiền. Nó cho thấy trong một xã hội kim tiền, ngay cả những trí thức có lý tưởng nhất cũng dễ dàng bị biến chất, sa ngã. Đây là lời cảnh báo về sự băng hoại đạo đức khi con người lấy vật chất làm thước đo duy nhất.

Câu 5. Bày tỏ quan điểm cá nhân

Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung. Bởi lẽ, khi con người càng nảy sinh nhiều ham muốn (về tiền tài, danh vọng, địa vị), họ càng dễ bị cuốn vào vòng xoáy của sự toan tính và lo âu. Những "hệ lụy" ở đây chính là sự mệt mỏi về tinh thần, sự rạn nứt trong các mối quan hệ và đôi khi là việc đánh mất bản sắc cá nhân để đạt được mục đích. Khi biết tiết chế tham vọng và sống hài lòng với những giá trị bền vững, con người sẽ tìm thấy sự tự do và thanh thản trong tâm hồn, tránh được những bi kịch do lòng tham gây ra.

Câu 1: Phân tích bi kịch của gia đình ông lão mù

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong "Không một tiếng vang" là một bản nhạc buồn về sự bất lực của con người trước sức mạnh tàn khốc của nghèo đói và sự băng hoại đạo đức. Trước hết, đó là bi kịch về vật chất: một gia đình đông con, cha mù lòa, mọi gánh nặng đổ dồn lên vai chị Thuận, đẩy họ vào cảnh "giật gấu vá vai", đói khát bủa vây. Tuy nhiên, nỗi đau đớn nhất không nằm ở cái bụng rỗng, mà ở bi kịch tinh thần: sự sụp đổ của nền nếp gia đình. Đồng tiền đã lẻn vào giữa những mối quan hệ thân thuộc, biến Thông Xạ — đứa con rể — thành một kẻ hợm hĩnh, coi rẻ gia đình vợ. Sự xuất hiện của hắn cùng những lời sỉ vả cay nghiệt đã chà đạp lên lòng tự trọng của ông lão mù và sự nhẫn nhịn của Thuận. Ông lão mù, vốn là biểu tượng của thế hệ cũ với lòng tự trọng cao khiết, giờ đây phải sống trong sự tủi nhục, bất lực ngay trong chính ngôi nhà của mình. Cái tên "Không một tiếng vang" gợi lên sự im lặng đáng sợ: sự im lặng của những người lương thiện bị bần cùng hóa, không thể cất lên tiếng nói bảo vệ nhân phẩm trước sự tấn công của lối sống thực dụng. Bi kịch ấy khép lại bằng nỗi đau xót xa về một mái ấm tan hoang, nơi tình thân bị rạn nứt bởi áp lực cơm áo.

Câu 2: Nghị luận về tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng

Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, khi giá trị vật chất đôi khi lấn át các giá trị tinh thần, bi kịch của những phận đời yếu thế như gia đình ông lão mù trong văn bản của Nguyễn Huy Tưởng vẫn còn nguyên giá trị cảnh tỉnh. Nó đặt ra cho chúng ta một câu hỏi lớn về sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với những người dễ bị tổn thương trong xã hội.

Tinh thần nhân ái trước hết là sự thấu cảm, lòng trắc ẩn giữa người với người. Đó là khả năng nhìn thấy nỗi đau sau những nụ cười gượng gạo, nhìn thấy sự túng quẫn sau những cánh cửa khép hờ. Trong khi đó, trách nhiệm cộng đồng là ý thức tự giác của mỗi cá nhân và tổ chức trong việc góp phần xây dựng một xã hội công bằng, tốt đẹp hơn. Hai yếu tố này không tách rời mà hòa quyện, tạo thành một lá chắn bảo vệ những người "yếu thế" — những người già neo đơn, người khuyết tật, hay những gia đình nghèo khó đang đứng bên bờ vực của sự tuyệt vọng.

Sự cần thiết của tinh thần nhân ái trước hết nằm ở khả năng xoa dịu và cứu rỗi. Một bàn tay đưa ra đúng lúc có thể ngăn cản một con người rơi xuống vực thẳm của sự tha hóa. Nếu gia đình ông lão mù nhận được sự hỗ trợ kịp thời từ cộng đồng, có lẽ họ đã không phải chịu đựng sự sỉ nhục của kẻ hám tiền như Thông Xạ. Nhân ái giúp người yếu thế không cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau, tiếp thêm cho họ nghị lực để giữ vững phẩm giá giữa nghịch cảnh.

Hơn nữa, trách nhiệm cộng đồng là nền tảng của một xã hội bền vững. Một xã hội chỉ thực sự văn minh khi nó biết chăm sóc những thành viên yếu nhất của mình. Khi chúng ta cùng nhau xây dựng các quỹ hỗ trợ, các hệ thống an sinh xã hội hay đơn giản là những dự án thiện nguyện nhỏ, chúng ta đang gián tiếp bảo vệ sự ổn định chung. Nếu mặc kệ nỗi đau của người khác, sự vô cảm sẽ dần trở thành căn bệnh di căn, phá vỡ các giá trị đạo đức truyền thống và tạo ra những xung đột xã hội gay gắt.

Tuy nhiên, tinh thần nhân ái không nên dừng lại ở sự "ban ơn". Trách nhiệm cộng đồng đích thực là tạo ra cơ hội và sự công bằng. Thay vì chỉ cho "con cá", chúng ta cần trao cho họ "cần câu" thông qua giáo dục, việc làm và sự tôn trọng. Bảo vệ người yếu thế không chỉ là nuôi sống họ, mà là bảo vệ quyền được sống một cách đàng hoàng và có nhân phẩm của họ.

Tiếc rằng, trong xã hội vẫn còn những "Thông Xạ" đời thực — những kẻ ích kỷ, thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại, thậm chí trục lợi trên sự khốn cùng của người khác. Lối sống thực dụng, vị kỷ ấy đang bào mòn sợi dây liên kết giữa người với người.

Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng không phải là những khẩu hiệu xa vời, mà là những hành động cụ thể xuất phát từ trái tim. Mỗi hành động nhỏ, mỗi sự quan tâm chân thành đều có thể tạo ra "tiếng vang" ấm áp, xua đi sự lạnh lẽo của nghèo đói và vô cảm. Hãy nhớ rằng, trong một xã hội nhân văn, không ai phải chiến đấu đơn độc trước sóng gió cuộc đời.

Câu 1: Mối quan hệ của Thông Xạ

Nhân vật Thông Xạ là con rể của ông lão mù. Hắn là chồng của Thuận (con gái cả trong gia đình). Tuy nhiên, về mặt bản chất, Thông Xạ hiện thân cho sự tha hóa, coi rẻ tình thân và luôn nhìn gia đình vợ bằng con mắt khinh miệt của một kẻ hám tiền.

Câu 2: Xung đột cơ bản của văn bản

Xung đột cơ bản trong "Không một tiếng vang" là xung đột giữa đạo đức truyền thống và sức mạnh băng hoại của đồng tiền.

• Một bên là gia đình ông lão mù với những giá trị tình thân, lòng tự trọng.

• Một bên là thực tế nghiệt ngã của cái nghèo và sự tấn công của lối sống thực dụng (đại diện là Thông Xạ) đang xói mòn các mối quan hệ gia đình.

Câu 3: Quan điểm về đồng tiền của nhân vật Thuận (chị cả)

• Suy nghĩ, quan điểm: Thuận coi đồng tiền là phương tiện để sinh tồn nhưng cô không bất chấp tất cả để có nó. Đối với Thuận, đồng tiền gắn liền với nỗi lo toan, sự nhọc nhằn và cả nỗi nhục nhã khi phải đi vay mượn, cầu xin.

• Vấn đề xã hội: Quan điểm này phản ánh một thực trạng đau lòng của xã hội Việt Nam thời kỳ đó: Sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc. Đồng tiền có sức mạnh chi phối khủng khiếp, có thể làm tha hóa con người hoặc đẩy những người lương thiện vào bước đường cùng, khiến họ mất đi tiếng nói và vị thế trong xã hội.

Câu 4: Phẩm chất của nhân vật Thuận

Nhân vật Thuận được khắc họa với những phẩm chất đáng quý của người phụ nữ Việt Nam:

• Tảo tần, giàu đức hy sinh: Cô là trụ cột gánh vác cả gia đình đông đúc, chăm sóc người cha mù lòa và các em.

• Lòng tự trọng và hiếu thảo: Dù túng quẫn, Thuận vẫn cố gắng giữ gìn nền nếp gia đình và bảo vệ cha trước sự xúc phạm của chồng.

• Chi tiết tiêu biểu:

• Sự lo lắng, tất bật ngược xuôi để chạy vầy từng bữa cơm cho gia đình.

• Thái độ nhẫn nhịn trước những lời sỉ vả của Thông Xạ để giữ yên ổn nhà cửa.

• Tiếng khóc nghẹn ngào và sự bất lực khi thấy cảnh gia đình tan nát vì cái nghèo.

Câu 5: Suy nghĩ về sức ép "cơm áo gạo tiền" đối với nhân phẩm

Sức ép của "cơm áo gạo tiền" trong văn bản là một gánh nặng tàn khốc, có khả năng bóp nghẹt nhân phẩm con người. Khi cái đói và cái nghèo bủa vây, con người dễ rơi vào bi kịch: hoặc bị tha hóa, trở nên tàn nhẫn như Thông Xạ, hoặc bị đẩy vào sự tuyệt vọng, mất đi lòng tự trọng như cảnh ngộ của gia đình ông lão mù. Nó cho thấy một sự thật đau lòng rằng khi nhu cầu tồn tại tối thiểu không được đáp ứng, các giá trị đạo đức và tình thân sẽ bị thử thách nghiệt ngã. Tuy nhiên, chính trong bóng tối của nghèo khổ, những người như Thuận vẫn lấp lánh vẻ đẹp của sự chịu đựng và lòng vị tha, dù tiếng vang của họ thật nhỏ bé giữa đời.

PHẦN II. LÀM VĂN

Câu 1 (2,0 điểm)

Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ): Đánh giá nhân vật Thứ

Nhân vật Thứ trong đoạn trích Sống mòn là hình ảnh tiêu biểu cho bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng tháng Tám. Thứ từng mang trong mình những ước mơ lớn lao, khát vọng cống hiến cho xã hội, nhưng thực tế nghiệt ngã của cuộc sống nghèo đói đã dần vùi lấp tất cả. Bi kịch của Thứ không chỉ nằm ở hoàn cảnh mà còn ở chính sự nhu nhược, thiếu bản lĩnh của bản thân. Y nhận thức rõ sự “sống mòn” của mình, đau đớn, uất ức nhưng lại không đủ dũng khí để thoát ra. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao không chỉ thể hiện niềm xót thương sâu sắc mà còn gửi gắm thái độ phê phán đối với một lớp người trí thức bị tha hóa bởi hoàn cảnh và nỗi sợ hãi đổi thay. Nhân vật Thứ vì thế vừa đáng thương, vừa đáng buồn, trở thành lời cảnh tỉnh sâu sắc về cách sống của con người.

Câu 2 (4,0 điểm)

Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ): Tuổi trẻ và ước mơ

Gabriel Garcia Marquez từng nói: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ.” Câu nói đã khẳng định vai trò to lớn của ước mơ, đặc biệt là đối với tuổi trẻ – giai đoạn đẹp nhất của đời người.

Ước mơ chính là ngọn lửa thắp sáng tuổi trẻ. Khi còn ước mơ, con người còn khao khát vươn lên, còn động lực để học tập, lao động và cống hiến. Tuổi trẻ không được đo bằng số năm đã sống mà bằng nhiệt huyết và niềm tin mà mỗi người mang trong tim. Một người trẻ có thể mang dáng vẻ già nua khi họ buông bỏ ước mơ, sống thụ động và an phận.

Ngược lại, khi ngừng theo đuổi ước mơ, con người sẽ nhanh chóng trở nên mệt mỏi, chai sạn và già nua trong tâm hồn. Bi kịch của nhân vật Thứ trong Sống mòn là minh chứng rõ ràng: từ một thanh niên giàu hoài bão, Thứ dần chấp nhận sống an phận, để rồi “chết mà chưa sống”. Đó là cái già của tinh thần, cái già đáng sợ nhất.

Tuy nhiên, theo đuổi ước mơ không đồng nghĩa với mơ mộng viển vông. Ước mơ cần đi kèm với hành động, ý chí và sự bền bỉ. Tuổi trẻ cần dám thử thách, dám thay đổi, dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Chỉ khi không ngừng nỗ lực, con người mới xứng đáng với những gì mình mong ước.

Trong xã hội hiện đại, không ít người trẻ đánh mất ước mơ vì sợ thất bại, sợ khác biệt hoặc vì chạy theo những giá trị tầm thường. Điều đó khiến tuổi trẻ trôi qua vô nghĩa. Mỗi người cần tự hỏi: mình đã thực sự sống hết mình với ước mơ hay chưa?

Tuổi trẻ chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người dám mơ ước và kiên trì theo đuổi ước mơ đến cùng. Bởi như Marquez đã khẳng định, chính việc từ bỏ ước mơ mới là nguyên nhân khiến con người già đi.

PHẦN I. ĐỌC HIỂU

Câu 1. Xác định điểm nhìn của người kể chuyện

Người kể chuyện ngôi thứ ba, nhưng trần thuật theo điểm nhìn nội tâm của nhân vật Thứ.

→ Người kể đi sâu miêu tả dòng suy nghĩ, cảm xúc, dằn vặt và ý thức tự phê phán của Thứ.

Câu 2. Ước mơ của nhân vật Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường

Khi còn ngồi trên ghế nhà trường, Thứ mang những ước mơ lớn lao, đẹp đẽ:

Thi đỗ Thành chung, Tú tài, vào đại học.

Sang Pháp học tập.

Trở thành một vĩ nhân, đem lại những thay đổi lớn lao cho đất nước.

→ Đó là ước mơ của một trí thức trẻ giàu hoài bão, khát khao cống hiến.

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ trong đoạn trích

Biện pháp tu từ nổi bật: liệt kê kết hợp với ẩn dụ và điệp cấu trúc.

Liệt kê: “mốc lên, gỉ đi, mòn, mục ra” → diễn tả quá trình tha hóa, tàn lụi cả thể xác lẫn tinh thần.

Ẩn dụ: cuộc đời Thứ được ví như đồ vật bị han gỉ, mất giá trị.

Điệp cấu trúc: “người ta sẽ khinh y, vợ y sẽ khinh y, chính y sẽ khinh y” → nhấn mạnh nỗi đau tinh thần và sự tự phủ định bản thân.

→ Tác dụng: khắc họa sâu sắc bi kịch “chết mòn khi đang sống”, làm nổi bật nỗi tuyệt vọng và uất ức của nhân vật.

Câu 4. Nhận xét về cuộc sống và con người của nhân vật Thứ

Cuộc sống: nghèo túng, bế tắc, không lối thoát, bị cuốn trôi bởi hoàn cảnh.

Con người:

Có ý thức, tự nhận ra bi kịch của bản thân.

Nhưng nhu nhược, thiếu bản lĩnh, không đủ dũng khí thay đổi số phận.

Bị thói quen, nỗi sợ hãi và gánh nặng cơm áo trói buộc.

→ Thứ là hình ảnh tiêu biểu cho người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng: có hoài bão nhưng bất lực, sống trong mâu thuẫn và đau khổ.

Câu 5. Suy nghĩ về một triết lí nhân sinh rút ra từ văn bản

Triết lí nhân sinh sâu sắc:

“Sống tức là thay đổi. Không dám thay đổi là chấp nhận sống mòn.”

→ Con người cần dám vượt qua thói quen, nỗi sợ hãi, dám hành động để sống một cuộc đời có ý nghĩa. Nếu chỉ tồn tại thụ động, con người sẽ đánh mất chính mình ngay khi còn sống.

PHẦN II. LÀM VĂN

Câu 1 (2,0 điểm)

Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ): Phân tích nghệ thuật truyện ngắn Sao sáng lấp lánh

Truyện ngắn Sao sáng lấp lánh của Nguyễn Thị Ấm gây xúc động mạnh mẽ nhờ những nét nghệ thuật đặc sắc. Trước hết, tác giả đã xây dựng tình huống truyện bất ngờ, tạo điểm nút cảm xúc khi sự thật về câu chuyện tình của Minh được hé lộ ở cuối truyện. Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi và giàu sức thuyết phục. Ngôn ngữ truyện giản dị, tự nhiên nhưng giàu chất trữ tình, đặc biệt là những hình ảnh mang tính biểu tượng như vì sao lấp lánh, đôi mắt cô gái, lá thư vương máu. Các chi tiết nhỏ nhưng giàu sức gợi đã góp phần khắc họa sâu sắc nội tâm nhân vật, nhất là nỗi cô đơn và khát vọng yêu thương của người lính. Kết thúc truyện nhẹ nhàng nhưng ám ảnh, để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc về chiến tranh, tình yêu và sự hi sinh thầm lặng.

Câu 2 (4,0 điểm)

Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ): Bàn về ý nghĩa của điểm tựa tinh thần trong cuộc sống

Trong hành trình làm người, không ai có thể sống hoàn toàn đơn độc. Giữa những khó khăn, biến cố và thử thách của cuộc đời, điểm tựa tinh thần chính là nguồn sức mạnh vô hình nhưng vô cùng quan trọng giúp con người vững vàng bước tiếp. Điểm tựa tinh thần có thể là gia đình, bạn bè, tình yêu, niềm tin, lý tưởng sống hoặc những ước mơ cao đẹp.

Trước hết, điểm tựa tinh thần giúp con người có thêm nghị lực vượt qua nghịch cảnh. Khi đối diện với đau khổ, thất bại hay mất mát, nếu không có một chỗ dựa tinh thần, con người rất dễ gục ngã. Một lời động viên của người thân, một niềm tin vào tương lai hay một lý tưởng sống tốt đẹp có thể tiếp thêm sức mạnh để ta đứng dậy sau vấp ngã. Trong truyện Sao sáng lấp lánh, hình ảnh cô gái có đôi mắt như sao chính là điểm tựa tinh thần giúp Minh sống, chiến đấu và hi sinh trong cô đơn mà không tuyệt vọng.

Bên cạnh đó, điểm tựa tinh thần còn giúp con người sống có mục tiêu và ý nghĩa hơn. Khi có điều để tin yêu và hướng tới, con người sẽ biết trân trọng cuộc sống, sống nhân ái và có trách nhiệm hơn. Những giá trị tinh thần tốt đẹp giúp chúng ta không bị cuốn theo lối sống thực dụng, vô cảm. Trong xã hội hiện đại, nhiều người trẻ đánh mất phương hướng chính vì thiếu đi một điểm tựa tinh thần vững chắc.

Tuy nhiên, mỗi người cần biết xây dựng điểm tựa tinh thần đúng đắn. Điểm tựa ấy phải xuất phát từ những giá trị tích cực như tình thân, lòng yêu nước, khát vọng cống hiến, niềm tin vào bản thân. Không nên đặt điểm tựa tinh thần vào những điều ảo tưởng, lệ thuộc hay tiêu cực, bởi điều đó có thể khiến con người suy sụp khi mất đi.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện cho mình một đời sống tinh thần lành mạnh: biết yêu thương gia đình, trân trọng tình bạn, nuôi dưỡng ước mơ và sống có lý tưởng. Khi có điểm tựa tinh thần vững vàng, ta sẽ đủ bản lĩnh để đối diện với thử thách, đủ niềm tin để bước tiếp và đủ nhân ái để sống một cuộc đời có ý nghĩa.

PHẦN II. LÀM VĂN

Câu 1 (2,0 điểm)

Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ): Phân tích nghệ thuật truyện ngắn Sao sáng lấp lánh

Truyện ngắn Sao sáng lấp lánh của Nguyễn Thị Ấm gây xúc động mạnh mẽ nhờ những nét nghệ thuật đặc sắc. Trước hết, tác giả đã xây dựng tình huống truyện bất ngờ, tạo điểm nút cảm xúc khi sự thật về câu chuyện tình của Minh được hé lộ ở cuối truyện. Cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi và giàu sức thuyết phục. Ngôn ngữ truyện giản dị, tự nhiên nhưng giàu chất trữ tình, đặc biệt là những hình ảnh mang tính biểu tượng như vì sao lấp lánh, đôi mắt cô gái, lá thư vương máu. Các chi tiết nhỏ nhưng giàu sức gợi đã góp phần khắc họa sâu sắc nội tâm nhân vật, nhất là nỗi cô đơn và khát vọng yêu thương của người lính. Kết thúc truyện nhẹ nhàng nhưng ám ảnh, để lại dư âm sâu lắng trong lòng người đọc về chiến tranh, tình yêu và sự hi sinh thầm lặng.

Câu 2 (4,0 điểm)

Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ): Bàn về ý nghĩa của điểm tựa tinh thần trong cuộc sống

Trong hành trình làm người, không ai có thể sống hoàn toàn đơn độc. Giữa những khó khăn, biến cố và thử thách của cuộc đời, điểm tựa tinh thần chính là nguồn sức mạnh vô hình nhưng vô cùng quan trọng giúp con người vững vàng bước tiếp. Điểm tựa tinh thần có thể là gia đình, bạn bè, tình yêu, niềm tin, lý tưởng sống hoặc những ước mơ cao đẹp.

Trước hết, điểm tựa tinh thần giúp con người có thêm nghị lực vượt qua nghịch cảnh. Khi đối diện với đau khổ, thất bại hay mất mát, nếu không có một chỗ dựa tinh thần, con người rất dễ gục ngã. Một lời động viên của người thân, một niềm tin vào tương lai hay một lý tưởng sống tốt đẹp có thể tiếp thêm sức mạnh để ta đứng dậy sau vấp ngã. Trong truyện Sao sáng lấp lánh, hình ảnh cô gái có đôi mắt như sao chính là điểm tựa tinh thần giúp Minh sống, chiến đấu và hi sinh trong cô đơn mà không tuyệt vọng.

Bên cạnh đó, điểm tựa tinh thần còn giúp con người sống có mục tiêu và ý nghĩa hơn. Khi có điều để tin yêu và hướng tới, con người sẽ biết trân trọng cuộc sống, sống nhân ái và có trách nhiệm hơn. Những giá trị tinh thần tốt đẹp giúp chúng ta không bị cuốn theo lối sống thực dụng, vô cảm. Trong xã hội hiện đại, nhiều người trẻ đánh mất phương hướng chính vì thiếu đi một điểm tựa tinh thần vững chắc.

Tuy nhiên, mỗi người cần biết xây dựng điểm tựa tinh thần đúng đắn. Điểm tựa ấy phải xuất phát từ những giá trị tích cực như tình thân, lòng yêu nước, khát vọng cống hiến, niềm tin vào bản thân. Không nên đặt điểm tựa tinh thần vào những điều ảo tưởng, lệ thuộc hay tiêu cực, bởi điều đó có thể khiến con người suy sụp khi mất đi.

Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện cho mình một đời sống tinh thần lành mạnh: biết yêu thương gia đình, trân trọng tình bạn, nuôi dưỡng ước mơ và sống có lý tưởng. Khi có điểm tựa tinh thần vững vàng, ta sẽ đủ bản lĩnh để đối diện với thử thách, đủ niềm tin để bước tiếp và đủ nhân ái để sống một cuộc đời có ý nghĩa.