Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ)

Trong đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long, diễn biến tâm lí nhân vật Thông Thu được khắc họa sâu sắc, thể hiện bi kịch tinh thần của một trí thức rơi vào bế tắc. Ban đầu, Thông Thu xuất hiện trong trạng thái lo âu, hoang mang khi đối diện với cảnh gia đình sa sút và những khoản nợ chồng chất do lối sống tiêu hoang trước đây. Ông day dứt, tự trách bản thân vì sự thiếu tỉnh táo và thói ăn chơi xa hoa đã đẩy gia đình đến cảnh khánh kiệt. Từ sự hối hận, nhân vật chuyển sang tâm trạng tuyệt vọng khi nhận ra danh dự, vị thế xã hội và tương lai đều sụp đổ. Những lời nói, hành động và thái độ của Thông Thu cho thấy sự giằng xé dữ dội giữa ý muốn sống và cảm giác không còn lối thoát. Cuối cùng, tâm lí nhân vật rơi vào trạng thái bi quan cực độ, coi cái chết như một cách giải thoát khỏi nỗi đau và sự xấu hổ. Diễn biến tâm lí ấy không chỉ thể hiện bi kịch cá nhân mà còn là lời cảnh tỉnh về hậu quả của lối sống thiếu trách nhiệm và sự yếu đuối khi con người không đủ bản lĩnh đối diện với sai lầm của mình.

Câu 2. Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Trong xã hội hiện đại, sự phát triển kinh tế và công nghệ mang đến cho con người nhiều cơ hội tận hưởng cuộc sống tiện nghi hơn. Tuy nhiên, đi cùng với đó là thực trạng đáng lo ngại: một bộ phận giới trẻ hình thành thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, chạy theo hưởng thụ vật chất mà không lường trước hậu quả. Bi kịch của nhân vật Thông Thu trong Chén thuốc độc — từ lối sống tiêu hoang dẫn đến cảnh khánh kiệt — vẫn còn nguyên giá trị cảnh tỉnh đối với đời sống hôm nay.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính, mua sắm theo cảm xúc hoặc chạy theo xu hướng mà không cân nhắc nhu cầu thực tế. Nhiều bạn trẻ hiện nay dễ dàng bị cuốn vào lối sống “sống gấp”, thích thể hiện bản thân qua hàng hiệu, thiết bị công nghệ mới, ăn uống sang trọng hay du lịch xa hoa. Sự phát triển của mạng xã hội càng khiến việc so sánh đời sống trở nên phổ biến, khiến không ít người tiêu tiền để chứng tỏ hình ảnh cá nhân thay vì phục vụ nhu cầu thiết yếu.

Thói quen này gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Trước hết là hậu quả về tài chính: nợ nần, phụ thuộc vào gia đình hoặc sử dụng tín dụng thiếu kiểm soát. Khi áp lực tiền bạc gia tăng, người trẻ dễ rơi vào căng thẳng, mất phương hướng và ảnh hưởng đến việc học tập, công việc. Xa hơn, việc coi vật chất là thước đo giá trị bản thân khiến con người đánh mất sự cân bằng tinh thần, dễ hình thành lối sống thực dụng và thiếu trách nhiệm. Không ít trường hợp vì muốn duy trì hình ảnh hào nhoáng mà chấp nhận hành vi tiêu cực, thậm chí vi phạm pháp luật.

Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Một phần do tâm lí muốn khẳng định bản thân, thiếu kinh nghiệm quản lí tài chính cá nhân. Bên cạnh đó, tác động của quảng cáo, mạng xã hội và văn hóa tiêu dùng nhanh khiến giới trẻ dễ bị cuốn theo xu hướng. Ngoài ra, việc giáo dục kĩ năng tài chính trong gia đình và nhà trường vẫn chưa được chú trọng đúng mức, khiến nhiều người trẻ chưa ý thức rõ giá trị của đồng tiền.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần xây dựng thói quen chi tiêu hợp lí. Việc lập kế hoạch tài chính, phân biệt giữa “nhu cầu” và “mong muốn”, tiết kiệm cho tương lai là những kĩ năng cần thiết. Quan trọng hơn, người trẻ cần thay đổi quan niệm về thành công: giá trị con người không nằm ở mức độ tiêu dùng mà ở tri thức, nhân cách và năng lực sống. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục ý thức lao động, giúp giới trẻ hiểu rằng tiền bạc là kết quả của sự nỗ lực chứ không phải phương tiện để phô trương.

Tóm lại, câu chuyện của Thông Thu cho thấy hậu quả nặng nề của lối sống tiêu hoang, thiếu kiểm soát. Trong xã hội hiện đại, biết tiêu dùng thông minh không chỉ giúp mỗi người ổn định cuộc sống mà còn thể hiện sự trưởng thành và trách nhiệm với bản thân. Khi giới trẻ biết sống tiết chế, cân bằng giữa hưởng thụ và tích lũy, họ sẽ xây dựng được một tương lai bền vững và ý nghĩa hơn.

Câu 1.
Văn bản Chén thuốc độc thuộc thể loại kịch (kịch nói hiện đại).

Câu 2.
Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng ngôn ngữ đối thoại giữa các nhân vật, kết hợp với một số lời độc thoại và chỉ dẫn sân khấu.

Câu 3.
Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản như:

• (Thầy Thông Thu đi lại bồn chồn…)
• (Giọng xúc động…)
• (Ngồi xuống, ôm đầu suy nghĩ…)
• (Uống thuốc…)

Vai trò:
Những chỉ dẫn sân khấu giúp người đọc hình dung rõ hành động, cử chỉ, giọng điệu và trạng thái cảm xúc của nhân vật. Nhờ đó, tâm lí nhân vật được thể hiện sinh động hơn, góp phần làm nổi bật mâu thuẫn nội tâm và tăng tính kịch cho tác phẩm.

Câu 4.
Trong hồi thứ Hai, thầy Thông Thu rơi vào trạng thái khủng hoảng tinh thần. Ông đau đớn khi nhận ra cuộc sống bế tắc, danh dự bị tổn thương và tương lai trở nên mờ mịt. Nhân vật vừa dằn vặt, vừa tuyệt vọng trước hoàn cảnh xã hội và những sai lầm của bản thân.

Sang hồi thứ Ba, tâm lí thầy Thông Thu chuyển sang bi quan cực độ. Từ sự giằng xé nội tâm, ông đi đến quyết định tìm cái chết như một cách giải thoát. Sự thay đổi ấy cho thấy quá trình từ lo âu → tuyệt vọng → buông xuôi, thể hiện bi kịch của một trí thức mất phương hướng và không tìm thấy lối thoát trong cuộc sống.

Câu 5. (Khoảng 5 – 7 dòng)

Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Dù rơi vào hoàn cảnh đau khổ, cái chết không phải là cách giải quyết vấn đề mà chỉ là sự trốn tránh thực tại. Con người luôn có thể tìm lại ý nghĩa cuộc sống nếu biết đối diện và vượt qua khó khăn. Tuy nhiên, quyết định của thầy cũng đáng thương vì xuất phát từ bế tắc tinh thần sâu sắc. Qua đó, tác phẩm nhắc nhở con người cần bản lĩnh sống và sự sẻ chia để không ai rơi vào tuyệt vọng.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ)

Trong đoạn trích Kim tiền, nhân vật Trần Thiết Chung hiện lên như hình ảnh tiêu biểu cho con người bị chi phối bởi đồng tiền và tham vọng vật chất. Ông là người từng nuôi nhiều dự định lớn lao, khao khát thành công và giàu có, nhưng chính sự ham muốn quá mức ấy đã khiến ông rơi vào thất bại và khủng hoảng tinh thần. Trần Thiết Chung luôn trăn trở, mệt mỏi, cảm thấy cuộc sống nặng nề bởi những toan tính lợi ích. Qua cuộc trò chuyện với Cự Lợi, nhân vật dần bộc lộ sự thức tỉnh khi nhận ra tiền bạc không thể mang lại sự thanh thản hay hạnh phúc thật sự. Ông không phải là người xấu, mà là một con người lạc hướng trong cách nhìn nhận giá trị cuộc sống. Sự chuyển biến trong suy nghĩ của Trần Thiết Chung thể hiện quá trình tự nhận thức: từ chỗ coi tiền là mục tiêu tối cao đến việc hiểu rằng tham vọng không có giới hạn sẽ trở thành gánh nặng. Nhân vật vì thế mang ý nghĩa cảnh tỉnh sâu sắc, phản ánh bi kịch tinh thần của con người hiện đại khi đánh mất sự cân bằng giữa vật chất và đời sống tinh thần.

Câu 2. Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Trong cuộc sống hiện đại, con người không thể phủ nhận vai trò quan trọng của vật chất đối với sự tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, khi chạy theo tiền bạc mà quên đi giá trị tinh thần, con người dễ rơi vào trạng thái mất cân bằng và đánh mất ý nghĩa đích thực của cuộc sống. Từ nội dung văn bản Kim tiền, vấn đề đặt ra là sự cần thiết phải biết cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần.

Giá trị vật chất bao gồm tiền bạc, tài sản, điều kiện sống và những tiện nghi giúp con người đáp ứng nhu cầu sinh hoạt. Đây là yếu tố cần thiết vì vật chất tạo nền tảng cho cuộc sống ổn định, giúp con người học tập, làm việc và phát triển. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn tồn tại giá trị tinh thần — những yếu tố như tình yêu thương, đạo đức, lòng nhân ái, sự bình yên nội tâm và ý nghĩa sống. Nếu vật chất nuôi dưỡng cơ thể thì tinh thần nuôi dưỡng tâm hồn con người.

Sự cân bằng giữa hai giá trị này là điều vô cùng quan trọng. Khi con người chỉ chú trọng đến vật chất, họ dễ rơi vào vòng xoáy tham vọng không điểm dừng. Tiền bạc có thể mang lại tiện nghi nhưng không đảm bảo hạnh phúc. Nhiều người đạt được thành công tài chính nhưng lại cảm thấy cô đơn, áp lực hoặc mất phương hướng vì thiếu đời sống tinh thần lành mạnh. Ngược lại, nếu chỉ đề cao tinh thần mà bỏ qua điều kiện vật chất, con người cũng khó duy trì cuộc sống ổn định và thực hiện những ước mơ của mình. Vì vậy, vật chất và tinh thần không đối lập mà cần bổ trợ cho nhau.

Thực tế cho thấy những người hạnh phúc thường là những người biết đặt tiền bạc đúng vị trí của nó: xem tiền là phương tiện chứ không phải mục đích tối thượng. Họ nỗ lực lao động để có cuộc sống đầy đủ, nhưng vẫn dành thời gian cho gia đình, tình bạn, sức khỏe và sự phát triển bản thân. Một xã hội phát triển bền vững cũng là xã hội biết kết hợp tăng trưởng kinh tế với việc xây dựng đời sống văn hóa, đạo đức và nhân văn.

Tuy nhiên, trong xã hội hiện nay vẫn tồn tại không ít biểu hiện lệch lạc: chạy theo danh lợi bằng mọi giá, coi thành công vật chất là thước đo duy nhất của giá trị con người. Điều này dẫn đến áp lực thành tích, cạnh tranh tiêu cực và sự suy giảm các giá trị đạo đức. Vì thế, mỗi người cần tự điều chỉnh nhận thức, học cách hài lòng với những gì chính đáng mình đạt được, đồng thời nuôi dưỡng tâm hồn bằng tri thức, tình cảm và những giá trị nhân văn.

Đối với thế hệ trẻ, việc giữ cân bằng càng có ý nghĩa quan trọng. Tuổi trẻ cần phấn đấu học tập, xây dựng sự nghiệp và tạo nền tảng vật chất vững chắc, nhưng cũng phải biết sống tử tế, yêu thương và phát triển đời sống tinh thần phong phú. Thành công thật sự không chỉ nằm ở sự giàu có mà còn ở sự bình an và ý nghĩa mà ta mang lại cho bản thân và cộng đồng.

Tóm lại, vật chất và tinh thần giống như hai cánh của một con chim; thiếu một trong hai, con người khó có thể bay cao và bay xa. Biết cân bằng giữa chúng chính là chìa khóa để mỗi người sống hạnh phúc, trưởng thành và hướng tới một cuộc đời trọn vẹn.

Câu 1.
Văn bản Kim tiền thuộc thể loại truyện ngắn (truyện hiện đại mang tính triết lí).

Câu 2.
Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định của mình vì quá chạy theo tiền bạc và tham vọng vật chất. Ông luôn muốn đạt được nhiều lợi ích cùng lúc, đặt tiền lên trên giá trị tinh thần và đạo lí nên đánh mất sự cân bằng trong cuộc sống, dẫn đến mệt mỏi, sai lầm và thất bại.

Câu 3.
Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc. Cự Lợi muốn nói rằng tiền cũng giống như những thứ tưởng chừng vô giá trị kia: nếu biết sử dụng đúng cách thì vẫn có ích, nhưng nếu tích trữ hoặc coi nó là mục đích tối cao thì sẽ gây ô nhiễm, làm hại con người. Qua hình ảnh này, Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rằng tiền chỉ nên là phương tiện phục vụ cuộc sống, không phải mục tiêu duy nhất, con người không nên lệ thuộc hay tôn thờ tiền bạc.

Câu 4.
Cuộc trò chuyện kết thúc khi Trần Thiết Chung dần nhận ra ý nghĩa những lời khuyên của Cự Lợi và có sự suy ngẫm về cách sống của mình. Kết thúc mang tính mở, thiên về chiêm nghiệm hơn là giải quyết dứt điểm vấn đề. Điều này giúp làm nổi bật chủ đề của văn bản: cảnh tỉnh con người trước sức mạnh của đồng tiền và nhắc nhở phải sống tỉnh táo, biết giới hạn ham muốn để giữ gìn giá trị nhân cách.

Câu 5. (Khoảng 5 – 7 dòng)

Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung. Khi con người càng tham muốn nhiều thì áp lực, lo lắng và hậu quả phải gánh chịu cũng càng lớn. Lòng tham dễ khiến ta đánh đổi sức khỏe, tình cảm và đạo đức để đạt được lợi ích vật chất. Biết đủ và biết dừng đúng lúc giúp con người sống thanh thản, hạnh phúc hơn. Vì vậy, mỗi người cần xác định giá trị thật của cuộc sống, không để tham vọng vượt quá khả năng và giới hạn đạo lí.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ)

Trong văn bản Không một tiếng vang, bi kịch của gia đình ông lão mù được khắc họa đầy ám ảnh, thể hiện nỗi đau của những con người yếu thế bị bỏ quên giữa xã hội. Ông lão mất đi ánh sáng đôi mắt, sống trong cảnh nghèo túng, cô độc và hoàn toàn phụ thuộc vào người thân. Gia đình ông không chỉ thiếu thốn vật chất mà còn thiếu cả sự quan tâm, sẻ chia từ cộng đồng xung quanh. Sự im lặng lạnh lùng của xã hội trước nỗi bất hạnh ấy chính là “không một tiếng vang” — không ai lắng nghe, không ai giúp đỡ, cũng không ai lên tiếng trước số phận đáng thương của họ. Bi kịch vì thế không chỉ xuất phát từ hoàn cảnh cá nhân mà còn phản ánh sự vô cảm của con người trong đời sống hiện đại. Hình ảnh gia đình ông lão mù trở thành lời cảnh tỉnh sâu sắc về thái độ sống: khi con người quay lưng với nỗi đau của người khác, bi kịch sẽ không còn là của riêng một gia đình mà là sự mất mát về nhân tính của cả xã hội. Tác phẩm khơi dậy lòng trắc ẩn và nhắc nhở mỗi người cần biết quan tâm, yêu thương và trách nhiệm hơn với những mảnh đời bất hạnh quanh mình.

Câu 2. Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

Trong cuộc sống, luôn tồn tại những con người yếu thế như người già neo đơn, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn hay những người chịu nhiều thiệt thòi về điều kiện sống. Bi kịch của gia đình ông lão mù trong Không một tiếng vang đã gợi lên một vấn đề mang ý nghĩa xã hội sâu sắc: sự cần thiết của tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng đối với những người yếu thế. Đây không chỉ là chuẩn mực đạo đức mà còn là nền tảng để xây dựng một xã hội văn minh, bền vững.

Tinh thần nhân ái là tình yêu thương, sự cảm thông và mong muốn giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức mỗi cá nhân biết quan tâm đến lợi ích chung, sẵn sàng chia sẻ và hỗ trợ những thành viên kém may mắn. Khi hai yếu tố này kết hợp với nhau, xã hội trở thành một môi trường nhân văn, nơi con người không bị bỏ lại phía sau. Người yếu thế thường thiếu điều kiện tự bảo vệ và phát triển bản thân, vì vậy họ rất cần sự hỗ trợ từ cộng đồng để có cơ hội sống tốt hơn và hòa nhập với xã hội.

Tinh thần nhân ái trước hết giúp xoa dịu nỗi đau con người. Một lời động viên, một hành động giúp đỡ tuy nhỏ nhưng có thể mang lại hy vọng lớn lao. Trong đại dịch, thiên tai hay những hoàn cảnh khó khăn, hình ảnh các nhóm thiện nguyện, những cá nhân sẵn sàng chia sẻ vật chất và tinh thần đã chứng minh sức mạnh của lòng nhân ái. Khi con người biết yêu thương nhau, xã hội trở nên ấm áp, đoàn kết và ổn định hơn.

Bên cạnh đó, trách nhiệm cộng đồng còn góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững. Một xã hội chỉ thực sự tiến bộ khi mọi người đều được quan tâm và tạo cơ hội phát triển. Nếu người yếu thế bị bỏ rơi, khoảng cách giàu nghèo và bất công xã hội sẽ ngày càng lớn, dẫn đến nhiều hệ lụy tiêu cực. Vì vậy, việc chăm sóc người già, hỗ trợ người khuyết tật, bảo vệ trẻ em hay giúp đỡ người nghèo không chỉ là nghĩa cử cá nhân mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội, từ mỗi công dân đến các tổ chức và nhà nước.

Tuy nhiên, trong đời sống hiện nay vẫn tồn tại sự thờ ơ, vô cảm trước nỗi đau của người khác. Một số người chỉ quan tâm đến lợi ích cá nhân mà quên đi trách nhiệm với cộng đồng. Chính sự lạnh lùng ấy khiến những bi kịch như gia đình ông lão mù có thể tiếp tục xảy ra. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện lòng nhân ái từ những hành động giản dị: biết lắng nghe, giúp đỡ khi có thể, tham gia hoạt động thiện nguyện, tôn trọng và bảo vệ những người yếu thế.

Đối với thế hệ trẻ, tinh thần nhân ái càng có ý nghĩa quan trọng. Tuổi trẻ không chỉ học tập để thành công cho bản thân mà còn phải sống có trách nhiệm với xã hội. Một người trẻ biết yêu thương và chia sẻ sẽ góp phần lan tỏa giá trị tốt đẹp, tạo nên cộng đồng văn minh và giàu tính nhân văn.

Tóm lại, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng là sợi dây gắn kết con người với con người. Khi xã hội biết lắng nghe và nâng đỡ những người yếu thế, những “bi kịch không tiếng vang” sẽ dần biến mất, nhường chỗ cho một cuộc sống công bằng, ấm áp và đầy tình người.

Câu 1: Mối quan hệ giữa nhân vật Thông Xạ và gia đình ông lão mù

Thông Xạ là chủ nhà (chủ nợ) của gia đình ông lão mù. Gia đình ông lão phải mướn nhà của lão Thông Xạ để ở sau khi bị phá sản vì hỏa hoạn. Mối quan hệ này mang tính chất áp bức, bóc lột khi Thông Xạ liên tục đến đòi nợ và đe dọa đuổi họ ra đường.

Câu 2: Xung đột cơ bản của văn bản

Xung đột cơ bản trong đoạn trích là xung đột giữa con người và hoàn cảnh khốn cùng (cái đói, cái nghèo).

• Cụ thể là bi kịch của một gia đình lương thiện bị đẩy vào đường cùng: nợ nần chồng chất, không tiền trả nhà, không tiền mua thuốc, bị xã hội chèn ép (con dâu mất hàng, con trai bị chặn tiền lương).

• Từ đó dẫn đến xung đột nội tâm gay gắt về niềm tin vào đạo đức, tôn giáo đối chọi với sức mạnh tàn khốc của đồng tiền.

Câu 3: Suy nghĩ của nhân vật anh cả Thuận về đồng tiền và vấn đề xã hội

• Suy nghĩ về đồng tiền: Thuận có cái nhìn cực đoan và cay nghiệt. Anh cho rằng ở thời đại này, đồng tiền là tất cả ("đồng tiền là Giời, là Phật"), nó có quyền năng sai khiến mọi thứ, át cả lương tâm và luật pháp.

• Vấn đề xã hội phản ánh: Qua đó, tác giả phản ánh một xã hội thực dân nửa phong kiến thối nát, nơi giá trị đạo đức bị đảo lộn, con người bị tha hóa vì đồng tiền. Đó là một xã hội bất công: kẻ bất nhân thì giàu sang, người hiền lành thì bị vùi dập đến bước đường cùng.

Câu 4: Phẩm chất đáng quý của nhân vật chị cả Thuận

Chị cả Thuận được khắc họa với những phẩm chất: Tảo tần, giàu đức hy sinh và lòng hiếu thảo.

• Chi tiết chứng minh:

• Chị lo lắng tìm mọi cách để có tiền mua cháo và thuốc cho bố ("đem chậu thau đi bán lấy vài hào").

• Khi ông lão ngã, chị hốt hoảng, lo lắng chăm sóc tận tụy ("nửa muốn chạy gọi chồng, nửa muốn nâng bố lên", "tay run lẩy bẩy dìu bố").

• Chị là người duy nhất cố gắng duy trì sự sống và tình thân trong khi chồng đã tuyệt vọng và muốn buông xuôi.

Câu 5: Suy nghĩ về sức ép của "cơm áo gạo tiền" đối với nhân phẩm con người

"Cơm áo gạo tiền" không chỉ là nhu cầu vật chất mà còn là một áp lực kinh khủng có thể nghiền nát nhân phẩm con người. Qua bi kịch của gia đình ông lão mù, ta thấy:

1. Sức ép này đẩy con người vào sự tuyệt vọng, khiến họ mất đi niềm tin vào những điều tốt đẹp, thiêng liêng (như cách anh Thuận phủ nhận trời phật).

2. Nó có thể khiến những người hiền lành nhất phải làm liều (anh Thuận đi ăn trộm) hoặc tìm đến cái chết để giải thoát (ông lão tự vẫn để không làm gánh nặng).

3. Tuy nhiên, trong bóng tối của nghèo khổ, lòng hiếu thảo của người con dâu vẫn lóe sáng, cho thấy nhân phẩm vẫn tồn tại dù bị thử thách nghiệt ngã. Xã hội cần sự thấu cảm và công bằng để "cơm áo" không còn là xiềng xích bóp nghẹt quyền làm người.