Bài 2

Câu 1

Văn bản Không một tiếng vang đã khắc hoạ bi kịch đau đớn của gia đình ông lão mù trong xã hội cũ. Từ một gia đình trung lưu sống yên ấm, chỉ vì hoả hoạn mà cả nhà rơi vào cảnh tán gia bại sản: người mẹ chết cháy, ông lão bị mù, con cái sống lay lắt trong nghèo đói. Bi kịch lớn nhất là họ bị dồn đến bước đường cùng bởi “cơm áo gạo tiền”. Không có tiền trả nhà, thiếu ăn, thiếu thuốc, cả gia đình luôn sống trong nỗi lo sợ bị đuổi ra đường. Anh cả Thuận đau đớn, tuyệt vọng đến mức mất niềm tin vào công lí và đạo đức xã hội, cho rằng “chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”. Chị cả Thuận tần tảo, hi sinh nhưng bất lực trước hoàn cảnh. Ông lão mù đau đớn khi thấy mình trở thành gánh nặng cho con cháu. Qua bi kịch ấy, tác giả đã tố cáo xã hội bất công, tàn nhẫn trước Cách mạng tháng Tám, đồng thời bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc đối với những con người nghèo khổ, lương thiện bị cuộc đời dồn ép.

Câu 2

Trong cuộc sống, tinh thần nhân ái và trách nhiệm cộng đồng luôn là những giá trị vô cùng quan trọng. Đặc biệt đối với những người yếu thế như người nghèo, người già neo đơn, trẻ em cơ nhỡ hay người khuyết tật, sự yêu thương và sẻ chia của cộng đồng có ý nghĩa lớn lao, giúp họ có thêm niềm tin và nghị lực để vượt qua khó khăn.

Tinh thần nhân ái là tình yêu thương, sự đồng cảm và sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp hoạn nạn. Trách nhiệm cộng đồng là ý thức quan tâm, góp sức xây dựng xã hội tốt đẹp hơn, không thờ ơ trước nỗi đau của người khác. Hai giá trị ấy luôn gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo nên nền tảng đạo đức của một xã hội văn minh.

Bi kịch của gia đình ông lão mù trong Không một tiếng vang cho thấy khi con người bị bỏ rơi giữa xã hội lạnh lùng, họ dễ rơi vào tuyệt vọng và đau khổ. Nghèo đói, bệnh tật và sự vô cảm của xã hội đã đẩy cả gia đình đến bước đường cùng. Điều đó khiến chúng ta nhận ra rằng nếu có sự quan tâm, giúp đỡ kịp thời từ cộng đồng thì có thể nhiều bi kịch đã không xảy ra. Trong thực tế hôm nay, vẫn còn rất nhiều mảnh đời khó khăn cần được sẻ chia: trẻ em vùng cao thiếu ăn thiếu mặc, người già neo đơn không nơi nương tựa, những người gặp thiên tai, bệnh tật… Những hoạt động thiện nguyện, quỹ hỗ trợ người nghèo, hiến máu nhân đạo hay giúp đỡ đồng bào gặp thiên tai đều thể hiện tinh thần nhân ái đáng quý của con người Việt Nam.

Tuy nhiên, trong xã hội vẫn còn một số người sống ích kỉ, vô cảm, chỉ biết lợi ích cá nhân mà thờ ơ với nỗi đau của người khác. Lối sống ấy khiến tình người trở nên lạnh nhạt và làm xã hội mất đi sự gắn kết. Vì vậy, mỗi người cần biết yêu thương, chia sẻ từ những hành động nhỏ nhất như giúp đỡ bạn bè, kính trọng người già, hỗ trợ người khó khăn quanh mình. Nhà trường và gia đình cũng cần giáo dục thế hệ trẻ về lòng nhân ái và trách nhiệm đối với cộng đồng.

Một xã hội tốt đẹp không chỉ phát triển về kinh tế mà còn phải giàu tình yêu thương giữa con người với con người. Khi biết sống nhân ái và có trách nhiệm với cộng đồng, chúng ta không chỉ giúp người khác vượt qua khó khăn mà còn làm cho cuộc sống trở nên ý nghĩa và nhân văn hơn.

Câu 1

Nhân vật Thông Xạ là chủ nhà cho gia đình ông lão mù thuê trọ và thường xuyên đến đòi tiền thuê nhà.

Câu 2

Xung đột cơ bản của văn bản Không một tiếng vang là:

• Xung đột giữa gia đình nghèo khổ, bế tắc của ông lão mù với cuộc sống khắc nghiệt, bất công của xã hội đồng tiền.
• Đồng thời còn là xung đột giữa khát vọng được sống lương thiện với cảnh nghèo đói, túng quẫn đẩy con người đến bước đường cùng.

Câu 3

Anh cả Thuận cho rằng trong xã hội lúc bấy giờ, đồng tiền là sức mạnh lớn nhất, còn “lương tâm”, “luật pháp”, “Giời Phật” đều không bằng đồng tiền. Anh nói: “Chỉ có đồng tiền là Giời, là Phật”.

Quan điểm đó phản ánh một xã hội thực dân nửa phong kiến đầy bất công, nơi đồng tiền chi phối mọi giá trị và con người nghèo khổ bị chèn ép, bóc lột đến tuyệt vọng. Nó cũng cho thấy sự tha hoá của xã hội khi giá trị đạo đức bị xem nhẹ trước sức mạnh của vật chất.

Câu 4

Nhân vật chị cả Thuận được khắc hoạ với nhiều phẩm chất đáng quý:

• Yêu thương, hiếu thảo với cha chồng: chị lo lắng cho ông lão, “đắp chiếu cho bố”, định bán chiếc chậu để mua cháo và dầu cho ông.
• Tần tảo, giàu đức hi sinh: dù nghèo khổ vẫn cố gắng xoay xở để chăm lo cho gia đình.
• Quan tâm, lo lắng cho chồng: khi anh cả Thuận bỏ đi, chị “hốt hoảng, vùng dậy chạy theo”.
• Nhẫn nhịn, chịu đựng: trước cảnh khốn cùng, chị vẫn cố gắng gánh vác gia đình.

Những chi tiết như “xách chậu đi bán”, “tay run lẩy bẩy hết sức dìu bố”, “hốt hoảng chạy theo chồng” đã làm nổi bật vẻ đẹp của nhân vật.

Câu 5

Bi kịch của gia đình ông lão mù cho thấy sức ép của “cơm áo gạo tiền” có thể đẩy con người vào tuyệt vọng và làm tổn thương nhân phẩm sâu sắc. Nghèo đói không chỉ khiến con người khổ cực về vật chất mà còn khiến họ mất niềm tin, sống trong lo âu và bế tắc. Tuy vậy, trong hoàn cảnh ấy, những tình cảm yêu thương, sự hi sinh giữa các thành viên trong gia đình vẫn rất đáng trân trọng. Qua đó, em nhận ra xã hội cần có sự quan tâm, giúp đỡ đối với những người yếu thế để không ai bị bỏ lại phía sau.

Bài 2

Câu 1

Trần Thiết Chung trong đoạn trích Kim tiền hiện lên là một con người có tài năng, có lòng tự trọng và quan niệm sống thanh cao. Qua cuộc đối thoại với ông Cự Lợi, nhân vật bộc lộ thái độ coi nhẹ tiền bạc, không muốn chạy theo danh lợi bằng mọi giá. Ông cho rằng trong xã hội đương thời, muốn giàu có thường phải “bóc lột kẻ nghèo khó”, vì thế ông lựa chọn sống giản dị, thanh bạch để giữ gìn nhân cách. Trần Thiết Chung ý thức rõ sức mạnh của đồng tiền nhưng vẫn lo ngại con người sẽ bị tha hoá khi quá chạy theo vật chất. Những lời nói như “càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng” cho thấy ông đề cao giá trị tinh thần và sự thanh thản của tâm hồn. Tuy nhiên, nhân vật cũng có phần cực đoan, cố chấp khi phủ nhận gần như hoàn toàn vai trò của tiền bạc trong cuộc sống. Qua hình tượng Trần Thiết Chung, tác giả thể hiện sự trân trọng đối với nhân cách thanh cao, đồng thời đặt ra vấn đề về mối quan hệ giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần trong xã hội.

Câu 2

Trong cuộc sống, giá trị vật chất và giá trị tinh thần luôn có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau. Nếu giá trị vật chất giúp con người đáp ứng những nhu cầu cơ bản của cuộc sống thì giá trị tinh thần lại nuôi dưỡng tâm hồn, nhân cách và ý nghĩa sống. Vì vậy, biết cân bằng giữa hai yếu tố này là điều vô cùng quan trọng đối với mỗi người.

Giá trị vật chất bao gồm tiền bạc, tài sản, điều kiện sống và những nhu cầu thiết yếu phục vụ đời sống con người. Không thể phủ nhận rằng vật chất giữ vai trò quan trọng vì nó giúp con người tồn tại, học tập, lao động và phát triển. Có điều kiện vật chất tốt, con người sẽ có cơ hội chăm lo cho bản thân, gia đình và thực hiện những dự định lớn lao. Tuy nhiên, nếu chỉ chạy theo đồng tiền mà xem nhẹ đạo đức, tình cảm và các giá trị nhân văn thì con người rất dễ rơi vào lối sống thực dụng, ích kỉ.

Bên cạnh đó, giá trị tinh thần là những điều thuộc về tâm hồn như tình yêu thương, lòng nhân ái, sự tử tế, lí tưởng sống hay khát vọng cống hiến. Đây là nền tảng tạo nên nhân cách và hạnh phúc bền vững của con người. Một người giàu có nhưng cô độc, vô cảm hay sống không mục đích thì cũng khó có được hạnh phúc thật sự. Ngược lại, nếu chỉ đề cao đời sống tinh thần mà phủ nhận vai trò của vật chất thì con người cũng khó tồn tại và phát triển trong xã hội hiện đại.

Trong văn bản Kim tiền, ông Cự Lợi quá coi trọng tiền bạc, còn Trần Thiết Chung lại có phần xem nhẹ giá trị vật chất. Qua cuộc tranh luận giữa hai nhân vật, tác giả gợi cho người đọc nhận thức rằng con người cần có cái nhìn hài hoà hơn. Tiền bạc không xấu, điều quan trọng là kiếm tiền bằng cách chân chính và sử dụng đồng tiền đúng mục đích. Giá trị vật chất chỉ thực sự có ý nghĩa khi gắn với những giá trị tinh thần tốt đẹp.

Ngày nay, nhiều người trẻ đang cố gắng học tập, lao động để có cuộc sống đầy đủ hơn. Đó là điều đáng trân trọng. Nhưng bên cạnh việc theo đuổi thành công vật chất, chúng ta cũng cần giữ gìn nhân cách, biết yêu thương, sẻ chia và sống có trách nhiệm. Một cuộc sống cân bằng là khi con người vừa có điều kiện vật chất ổn định, vừa có đời sống tinh thần phong phú, lành mạnh.

Sự cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần giúp con người sống hài hòa, hạnh phúc và có ý nghĩa hơn. Đó cũng là nền tảng để mỗi cá nhân hoàn thiện bản thân và góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp.

Câu 1

Thể loại của văn bản Kim tiền là kịch nói.

Câu 2

Theo ông Cự Lợi, ông Trần Thiết Chung thất bại trong sự nghiệp và các dự định của mình vì quá coi khinh tiền bạc, không chịu kiếm tiền, sống cố chấp và mơ hồ, khiến tài năng bị “tiêu ma” trong cảnh túng quẫn.

Câu 3

Hình ảnh so sánh “phân, bẩn, rác” với “tiền” cho thấy quan niệm của ông Cự Lợi về giá trị của đồng tiền. Dù tiền có thể bị xem là thứ tầm thường, dễ khiến con người sa ngã, nhưng nếu biết sử dụng đúng cách thì nó vẫn có ích, giống như “phân, bẩn, rác” tuy ô uế nhưng có thể làm cho cây cối tốt tươi, ruộng đồng màu mỡ.

Qua hình ảnh này, ông Cự Lợi muốn thuyết phục Trần Thiết Chung rằng tiền bạc không hoàn toàn xấu xa; điều quan trọng là cách con người tạo ra và sử dụng đồng tiền. Có tiền thì mới có điều kiện thực hiện lí tưởng, giúp ích cho đời và chăm lo cho gia đình.

Câu 4

Kết thúc cuộc trò chuyện, ông Trần Thiết Chung và ông Cự Lợi vẫn không tìm được tiếng nói chung. Mỗi người giữ nguyên quan điểm sống của mình: ông Cự Lợi đề cao giá trị của tiền bạc, còn ông Trần Thiết Chung lựa chọn lối sống thanh bạch, tránh xa danh lợi.

Kết thúc này làm nổi bật xung đột tư tưởng của vở kịch: mâu thuẫn giữa đời sống vật chất và giá trị tinh thần, giữa lối sống thực dụng và lí tưởng thanh cao. Qua đó, tác giả đặt ra vấn đề về thái độ đúng đắn của con người đối với đồng tiền trong xã hội.

Câu 5

Em đồng ý với quan điểm của ông Trần Thiết Chung: “Hễ mình càng tham muốn nhiều thì cái gánh hệ luỵ càng nặng.” Bởi khi con người quá tham vọng về tiền bạc, danh vọng hay vật chất, họ dễ rơi vào áp lực, mệt mỏi và đánh mất sự thanh thản trong tâm hồn. Nhiều người vì lòng tham mà bất chấp đạo đức, gây tổn hại cho bản thân và người khác. Tuy nhiên, con người vẫn cần có ước mơ và khát vọng chính đáng để phát triển bản thân. Điều quan trọng là phải biết sống cân bằng, không để dục vọng chi phối cuộc sống.

Bài 2

Câu 1

Thầy Thông Thu trong đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long hiện lên với diễn biến tâm lí phức tạp và đầy bi kịch. Ban đầu, nhân vật rơi vào trạng thái bàng hoàng, lo lắng khi tính toán lại gia sản còn lại sau những năm tháng ăn chơi sa đọa. Từ sự tỉnh ngộ ấy, Thông Thu chuyển sang đau đớn, ân hận vì đã “ném tiền qua cửa sổ”, không nghe lời khuyên can của bạn bè để rồi khiến gia đình khánh kiệt. Nhân vật tự trách mình là kẻ vô dụng, sống không “ích quốc lợi dân” mà chỉ biết hưởng lạc. Khi đứng trước nguy cơ tù tội, Thông Thu hoàn toàn tuyệt vọng và nghĩ đến cái chết như một sự giải thoát. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là nhân vật nhiều lần “nâng cốc lên sắp uống lại đặt xuống”, cho thấy sự giằng xé dữ dội trong nội tâm. Một bên là khát vọng chấm dứt đau khổ, một bên là tình thương và trách nhiệm với mẹ, vợ, em trai. Qua diễn biến tâm lí ấy, tác giả không chỉ khắc họa bi kịch của một con người lầm đường mà còn thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc khi phát hiện phần lương tri còn sót lại trong nhân vật.

Câu 2

Trong cuộc sống hiện đại, bên cạnh nhiều bạn trẻ biết sống tiết kiệm và có kế hoạch tài chính hợp lí, vẫn còn một bộ phận giới trẻ có thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát. Đây là một vấn đề đáng lo ngại bởi nó có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho cá nhân, gia đình và xã hội.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, chạy theo vật chất hay đua đòi hình thức mà không cân nhắc nhu cầu thực tế. Hiện nay, không ít bạn trẻ sẵn sàng bỏ số tiền lớn để mua quần áo hàng hiệu, điện thoại mới, ăn chơi sang chảnh hoặc “sống ảo” trên mạng xã hội. Thậm chí, nhiều người còn vay tiền, dùng thẻ tín dụng hay mua trả góp để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng nhất thời.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Trước hết là tâm lí thích thể hiện bản thân, muốn khẳng định đẳng cấp với bạn bè. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội và quảng cáo khiến giới trẻ dễ bị cuốn vào lối sống hưởng thụ, chạy theo xu hướng. Ngoài ra, nhiều người chưa được trang bị kĩ năng quản lí tài chính cá nhân nên chi tiêu tùy hứng, thiếu kế hoạch. Một số gia đình nuông chiều con cái cũng góp phần hình thành thói quen tiêu xài hoang phí.

Thói quen này gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Người tiêu dùng dễ rơi vào cảnh nợ nần, áp lực tài chính, mất khả năng tự lập. Không ít bạn trẻ vì thiếu tiền tiêu xài mà nói dối gia đình, vay nặng lãi hoặc làm những việc sai trái. Về lâu dài, lối sống hoang phí còn làm con người mất ý thức trân trọng giá trị lao động, sống thực dụng và phụ thuộc vào vật chất. Nhân vật Thông Thu trong Chén thuốc độc chính là bài học tiêu biểu: vì ăn chơi, “ném tiền qua cửa sổ” mà cuối cùng gia đình khánh kiệt, bản thân rơi vào tuyệt vọng.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần học cách quản lí chi tiêu, biết phân biệt nhu cầu cần thiết và sở thích nhất thời. Cần sống giản dị, tiết kiệm và hiểu rằng giá trị con người không nằm ở vật chất hay vẻ hào nhoáng bên ngoài. Gia đình và nhà trường cũng nên giáo dục kĩ năng tài chính, định hướng lối sống lành mạnh cho thanh thiếu niên.

Chi tiêu hợp lí không phải là sống keo kiệt mà là biết sử dụng đồng tiền đúng cách. Khi biết kiểm soát bản thân và sống có trách nhiệm, người trẻ sẽ xây dựng được một cuộc sống ổn định, tích cực và có ý nghĩa hơn

Bài 2

Câu 1

Thầy Thông Thu trong đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long hiện lên với diễn biến tâm lí phức tạp và đầy bi kịch. Ban đầu, nhân vật rơi vào trạng thái bàng hoàng, lo lắng khi tính toán lại gia sản còn lại sau những năm tháng ăn chơi sa đọa. Từ sự tỉnh ngộ ấy, Thông Thu chuyển sang đau đớn, ân hận vì đã “ném tiền qua cửa sổ”, không nghe lời khuyên can của bạn bè để rồi khiến gia đình khánh kiệt. Nhân vật tự trách mình là kẻ vô dụng, sống không “ích quốc lợi dân” mà chỉ biết hưởng lạc. Khi đứng trước nguy cơ tù tội, Thông Thu hoàn toàn tuyệt vọng và nghĩ đến cái chết như một sự giải thoát. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là nhân vật nhiều lần “nâng cốc lên sắp uống lại đặt xuống”, cho thấy sự giằng xé dữ dội trong nội tâm. Một bên là khát vọng chấm dứt đau khổ, một bên là tình thương và trách nhiệm với mẹ, vợ, em trai. Qua diễn biến tâm lí ấy, tác giả không chỉ khắc họa bi kịch của một con người lầm đường mà còn thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc khi phát hiện phần lương tri còn sót lại trong nhân vật.

Câu 2

Trong cuộc sống hiện đại, bên cạnh nhiều bạn trẻ biết sống tiết kiệm và có kế hoạch tài chính hợp lí, vẫn còn một bộ phận giới trẻ có thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát. Đây là một vấn đề đáng lo ngại bởi nó có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho cá nhân, gia đình và xã hội.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, chạy theo vật chất hay đua đòi hình thức mà không cân nhắc nhu cầu thực tế. Hiện nay, không ít bạn trẻ sẵn sàng bỏ số tiền lớn để mua quần áo hàng hiệu, điện thoại mới, ăn chơi sang chảnh hoặc “sống ảo” trên mạng xã hội. Thậm chí, nhiều người còn vay tiền, dùng thẻ tín dụng hay mua trả góp để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng nhất thời.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Trước hết là tâm lí thích thể hiện bản thân, muốn khẳng định đẳng cấp với bạn bè. Bên cạnh đó, sự phát triển của mạng xã hội và quảng cáo khiến giới trẻ dễ bị cuốn vào lối sống hưởng thụ, chạy theo xu hướng. Ngoài ra, nhiều người chưa được trang bị kĩ năng quản lí tài chính cá nhân nên chi tiêu tùy hứng, thiếu kế hoạch. Một số gia đình nuông chiều con cái cũng góp phần hình thành thói quen tiêu xài hoang phí.

Thói quen này gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Người tiêu dùng dễ rơi vào cảnh nợ nần, áp lực tài chính, mất khả năng tự lập. Không ít bạn trẻ vì thiếu tiền tiêu xài mà nói dối gia đình, vay nặng lãi hoặc làm những việc sai trái. Về lâu dài, lối sống hoang phí còn làm con người mất ý thức trân trọng giá trị lao động, sống thực dụng và phụ thuộc vào vật chất. Nhân vật Thông Thu trong Chén thuốc độc chính là bài học tiêu biểu: vì ăn chơi, “ném tiền qua cửa sổ” mà cuối cùng gia đình khánh kiệt, bản thân rơi vào tuyệt vọng.

Để khắc phục tình trạng này, mỗi người trẻ cần học cách quản lí chi tiêu, biết phân biệt nhu cầu cần thiết và sở thích nhất thời. Cần sống giản dị, tiết kiệm và hiểu rằng giá trị con người không nằm ở vật chất hay vẻ hào nhoáng bên ngoài. Gia đình và nhà trường cũng nên giáo dục kĩ năng tài chính, định hướng lối sống lành mạnh cho thanh thiếu niên.

Chi tiêu hợp lí không phải là sống keo kiệt mà là biết sử dụng đồng tiền đúng cách. Khi biết kiểm soát bản thân và sống có trách nhiệm, người trẻ sẽ xây dựng được một cuộc sống ổn định, tích cực và có ý nghĩa hơn

Câu 1:

Văn bản giới thiệu về Quần thể di tích Cố đô Huế. Đây là hệ thống kiến trúc kinh đô của triều Nguyễn, bao gồm:

· Ba tòa thành chính: Kinh thành Huế, Hoàng thành Huế, Tử Cấm thành Huế.

· Các lăng tẩm của các vua nhà Nguyễn nằm dọc sông Hương.

· Nhiều công trình kiến trúc độc đáo khác như đàn Nam Giao, đàn Xã Tắc, Hổ Quyền, Văn Miếu, Võ Miếu, điện Hòn Chén....

Câu 2:

Văn bản sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt sau:

· Thuyết minh: Là phương thức chính, cung cấp thông tin khách quan, chi tiết về vị trí, cấu trúc, lịch sử và giá trị của quần thể di tích (ví dụ: miêu tả ba vòng thành, các công trình kiến trúc).

· Miêu tả: Dùng để tái hiện hình ảnh, vẻ đẹp của cảnh quan và kiến trúc, giúp người đọc hình dung sinh động (ví dụ: miêu tả vẻ "mộc mạc nhưng hoành tráng" của lăng Gia Long, "thơ mộng trữ tình" của lăng Tự Đức).

· Biểu cảm: Thể hiện tình cảm, thái độ ngưỡng mộ, tự hào và trân trọng đối với di sản (qua các từ ngữ như "sừng sững", "tuyệt mỹ", "niềm tự hào của chúng ta").

Câu 3: Lý do văn bản được coi là văn bản thông tin tổng hợp

Văn bản này được coi là một văn bản thông tin tổng hợp vì nó cung cấp một lượng thông tin đa dạng, có hệ thống và toàn diện về Quần thể di tích Cố đô Huế trên nhiều phương diện:

· Thông tin lịch sử: Vai trò là kinh đô của triều Nguyễn, quá trình xây dựng.

· Thông tin kiến trúc: Cấu trúc không gian, mô tả các công trình tiêu biểu.

· Thông tin văn hóa - nghệ thuật: Giá trị thẩm mỹ, triết lý phong thủy, sự giao thoa Đông - Tây.

· Thông tin về giá trị di sản: Sự kiện được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới và Di sản phi vật thể (Nhã nhạc).

Câu 4: Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ và tác dụng

· Phương tiện được sử dụng: Hình ảnh minh họa (tấm ảnh "Cố đô Huế" được đặt giữa văn bản).

· Tác dụng:

· Bổ sung, minh họa trực quan cho phần thông tin bằng chữ viết, giúp người đọc dễ hình dung về quy mô và vẻ đẹp kiến trúc của di tích.

· Tăng tính hấp dẫn, sinh động cho văn bản, thu hút sự chú ý của người đọc.

· Củng cố và khẳng định những miêu tả trong bài viết, tạo ấn tượng mạnh mẽ và chân thực hơn.

Câu 5:

Một kiệt tác của trí tuệ và tâm hồn Việt Nam: Cố đô Huế không chỉ là tập hợp những công trình bằng gạch đá, mà là một tác phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh, kết tinh tinh hoa kiến trúc, văn hóa và triết lý sống của dân tộc ở thời kỳ phong kiến cuối cùng. Cách bố trí hài hòa với tự nhiên (núi Ngự, sông Hương) cho thấy tư tưởng "thiên nhân hợp nhất" sâu sắc.

· Một trang sử sống động bằng kiến trúc: Mỗi công trình đều mang một câu chuyện. Các lăng tẩm không chỉ là nơi an nghỉ mà còn phản chiếu tính cách và cuộc đời của mỗi vị vua, từ hùng tâm của vua Minh Mạng đến nỗi niềm trắc ẩn của vua Tự Đức. Điều đó biến quần thể di tích thành một bảo tàng lịch sử vô giá.

· Niềm tự hào dân tộc và trách nhiệm bảo tồn: Việc UNESCO hai lần vinh danh Huế (di sản vật thể năm 1993 và Nhã nhạc cung đình năm 2003) khẳng định giá trị toàn cầu của di sản này. Điều đó khiến chúng ta thêm tự hào, nhưng cũng đặt ra trách nhiệm nặng nề trong việc gìn giữ và phát huy di sản cho các thế hệ tương lai, trước những thách thức của thời gian, thiên nhiên và sự phát triển.

Tóm lại, Quần thể di tích Cố đô Huế là một phần linh hồn của dân tộc Việt Nam. Nó không chỉ xứng đáng là di sản của thế giới, mà trước hết phải là tài sản vô giá được mỗi người dân Việt Nam trân trọng, hiểu biết và bảo vệ.

Câu 1: Đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) về ý thức bảo vệ và giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống của giới trẻ Việt Nam hiện nay.

Giới trẻ Việt Nam ngày nay đang đứng trước một thử thách lớn: giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống trong dòng chảy hội nhập toàn cầu. Thật vui mừng khi ngày càng nhiều bạn trẻ thể hiện ý thức sâu sắc và hành động cụ thể để bảo vệ di sản của cha ông. Họ không chỉ học hỏi, tìm hiểu về áo dài, ca trù, hát xoan hay ẩm thực cổ truyền, mà còn sáng tạo để đưa những giá trị ấy đến gần hơn với cuộc sống hiện đại. Các dự án khởi nghiệp văn hóa, những clip nghệ thuật dân gian trên mạng xã hội, hay việc nhiệt thành tham gia các lễ hội truyền thống đã chứng minh cho tình yêu và trách nhiệm của thế hệ trẻ. Tuy nhiên, vẫn còn không ít bạn trẻ thờ ơ, cho rằng văn hóa truyền thống là lỗi thời. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức, tạo môi trường và cơ hội để tuổi trẻ được trải nghiệm, sáng tạo từ cội nguồn văn hóa là điều cấp thiết. Chính thế hệ trẻ, với sự năng động và sáng tạo, sẽ là những sứ giả quan trọng nhất để văn hóa Việt tỏa sáng, vừa bền vững với thời gian, vừa hòa nhập mà không hòa tan.

---

Câu 2: Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật trong bài thơ.

Bài thơ của tác giả Lam là một khúc hát êm dịu về tình bà cháu, khắc họa sâu sắc hành trình trưởng thành và sự thức tỉnh về những giá trị giản dị mà vĩnh hằng. Qua hình ảnh người bà đạp xe đưa cháu đi học về trong buổi chiều quê, tác phẩm đã gợi lên nhiều nét đặc sắc về cả nội dung lẫn nghệ thuật.

Về nội dung, bài thơ trước hết là bức tranh sinh động về tình yêu thương và sự chở che vô bờ bến của người bà. Hình ảnh “bờ vai bà cõng tâm hồn cháu bay” thật đẹp và giàu sức gợi. Đó không chỉ là một chuyến đưa đón bình thường, mà là hành trình bà nâng đỡ, ấp ủ cả thế giới tinh thần, những mơ mộng hồn nhiên của đứa cháu nhỏ. Tình yêu ấy được thể hiện qua những điều giản dị nhất: bữa cơm “thịt kho”, lời hứa “điểm mười, ông cho”, và sự kiên nhẫn “đạp quay tròn” trên “đường mòn” mỗi ngày. Thứ hai, bài thơ là hành trình nhận thức của người cháu từ thuở thơ dại đến khi trưởng thành. Ở hiện tại của ký ức, cháu là một cậu bé “mải chơi”, để tâm hồn phiêu du với “con sông lớn”, “đám bạn”, “vườn trái”, mà “quên ngắm một Mặt Trời cạnh bên” – chính là bà. Sự “quên” ấy vô tư, hồn nhiên nhưng cũng là điều dễ hiểu của tuổi thơ. Cho đến khi “lớn lên”, bước vào cuộc sống xô bồ, đôi khi “quên đường về”, cháu mới thực sự thấm thía và tìm thấy ánh sáng dẫn lối: “hai Mặt Trời giữa trời quê”. Hình ảnh kết thúc là một sự thức tỉnh đầy xúc động. “Hai Mặt Trời” ấy có thể là tình yêu thương của bà, là ký ức tuổi thơ ấm áp, là cội nguồn quê hương. Đó chính là nguồn sáng vĩnh cửu, bất biến, soi đường cho con người tìm về với bản thể chân thật nhất của mình giữa những bộn bề, lạc lối.

Về nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ cách xây dựng hình ảnh thơ giản dị mà giàu sức liên tưởng. Các hình ảnh “khói chiều”, “cỏ đồng”, “vườn trái”, “con sông lớn” vẽ nên một không gian quê hương thanh bình, thân thuộc. Đặc biệt, hình ảnh “Mặt Trời” được sử dụng xuyên suốt một cách linh hoạt và tinh tế. Đầu tiên là “Mặt Trời” thực “đã lặn” ở đồng xa. Thứ hai là “Mặt Trời” ẩn dụ – ngọn lửa được “thắp lửa sáng ngời trong sân” – biểu tượng cho sự ấm áp, sum vầy. Thứ ba là “Mặt Trời cạnh bên” – chính là bà, nguồn sáng và sự ấm áp lớn lao nhất trong hành trình tuổi thơ của cháu. Và cuối cùng là “hai Mặt Trời” kết tinh của tất cả, trở thành biểu tượng cho sức mạnh dẫn lối tâm hồn. Thể thơ lục bát biến thể uyển chuyển, ngôn ngữ tự nhiên, trong sáng như lời kể chuyện tâm tình đã tạo nên nhịp điệu êm đềm, sâu lắng, phù hợp với dòng hồi tưởng và suy ngẫm. Giọng điệu thơ khi thì hồn nhiên, tươi vui (qua những câu hỏi thơ trẻ thơ), khi thì trầm lắng, chiêm nghiệm (ở khổ cuối), tạo nên sự chuyển biến cảm xúc tự nhiên, logic.

Tóm lại, bằng những hình ảnh đẹp, giọng điệu chân thành và cấu tứ độc đáo xoay quanh hình tượng “Mặt Trời”, bài thơ đã nói lên một triết lý giản dị mà sâu sắc: Trong hành trình cuộc đời, dù có đi đâu, làm gì, tình yêu thương gia đình và ký ức tuổi thơ nơi quê nhà mãi là nguồn sáng vĩnh hằng, là điểm tựa tinh thần vững chắc nhất để con người tìm về và không bao giờ lạc lối.

Câu 1:

Đoạn trích đã khắc họa chân dung tâm lí đầy bi kịch của Thứ, một trí thức tiểu tư sản nghèo trước Cách mạng. Thứ hiện lên là con người có ý thức sâu sắc về nhân cách và khát vọng. Y từng ôm ấp những ước mơ cao đẹp, lớn lao về một sự nghiệp rạng rỡ để thay đổi xứ sở. Tuy nhiên, hoàn cảnh xã hội ngột ngạt và cuộc mưu sinh đói nghèo đã dần bào mòn tất cả. Cái đáng quý và đáng thương nhất ở Thứ chính là sự tự ý thức ấy. Y nhận ra mình đang “sống mòn”, đang “lùi dần” và sa vào cảnh tầm thường, nhỏ nhen. Y đau đớn, uất ức, thậm chí có những phản kháng trong tư tưởng muốn “đi bất cứ đâu” để thoát khỏi kiếp sống ấy. Nhưng bi kịch lớn nhất của Thứ lại nằm ở sự nhu nhược, thiếu nghị lực hành động. Y hiểu rõ sự bế tắc, y kinh tởm chính mình, nhưng cuối cùng vẫn “để mặc con tàu mang đi”, cam chịu trở về “một xó nhà quê”. Qua nhân vật Thứ, Nam Cao không chỉ phơi bày hiện thực tàn khốc bóp nghẹt con người mà còn phê phán sự yếu đuối của một bộ phận trí thức, đồng thời đặt ra câu hỏi day dứt về ý nghĩa của sự tồn tại: sống là phải không ngừng vươn lên, nếu không sẽ chỉ là một kiếp “chết mà chưa sống”.

Câu 2:

Tuổi trẻ và ước mơ tựa như đôi cánh nâng bước con người bay tới những chân trời mới. Gabriel Garcia Marquez đã đúc kết mối quan hệ kỳ diệu ấy trong một câu nói đầy triết lý: “Không phải người ta ngừng theo đuổi ước mơ vì họ già đi mà họ già đi vì ngừng theo đuổi ước mơ”. Câu nói không chỉ là một tuyên ngôn về sức mạnh của khát vọng, mà còn là lời cảnh tỉnh về sự “già đi” của tâm hồn khi đánh mất điều quý giá ấy.

"Già đi" trong câu nói của Marquez không đơn thuần là sự tăng lên của con số tuổi tác, mà chính là sự già cỗi trong tinh thần, sự ì trệ trong tâm hồn. Đó là khi con người đánh mất sự tò mò, sự nhiệt thành, dũng khí dấn thân và thay vào đó là thái độ an phận, ngại thay đổi. Ngược lại, "ước mơ" chính là liều thuốc trường sinh giữ cho tâm hồn mãi trẻ trung. Khi có ước mơ, con người luôn thấy cuộc sống có ý nghĩa, có mục tiêu để phấn đấu và không ngừng học hỏi. Ước mơ chính là động lực mạnh mẽ nhất thôi thúc tuổi trẻ vượt qua khó khăn, thử thách để trưởng thành. Một thanh niên sống có hoài bão về một công việc ý nghĩa, một sáng chế hữu ích hay một lý tưởng cống hiến sẽ luôn tràn đầy năng lượng và sự sáng tạo.

Thế nhưng, cuộc sống với những gánh nặng cơm áo gạo tiền và những va vấp thực tế đôi khi khiến người ta dần từ bỏ ước mơ thuở ban đầu. Họ chấp nhận một cuộc sống an toàn, tẻ nhạt và dần đánh mất đi ngọn lửa nhiệt huyết. Hình ảnh nhân vật Thứ trong "Sống mòn" của Nam Cao là một minh chứng đầy ám ảnh. Từ một thanh niên đầy hoài bão "sẽ thành một vĩ nhân", Thứ đã bị hoàn cảnh nghèo khó và sự nhu nhược của bản thân bào mòn, để rồi cam chịu một kiếp "sống mòn", "chết mà chưa sống". Anh ta đã "già đi" một cách thê thảm trong chính sự thất bại và từ bỏ ước mơ của mình. Trong xã hội hiện đại, không ít bạn trẻ dù còn rất trẻ về tuổi đời nhưng đã sớm "già" trong cách nghĩ: ngại khó, ngại khổ, thích hưởng thụ và sống không có mục đích rõ ràng. Họ đánh mất tuổi trẻ của mình ngay khi còn đang rất trẻ.

Tuy nhiên, câu nói của Marquez cũng mở ra một thông điệp lạc quan: việc theo đuổi ước mơ không bị giới hạn bởi tuổi tác. Chúng ta có thể thấy những tấm gòng sáng người như nghệ nhân Nguyễn Thị Trí vẫn miệt mài giữ gìn tinh hoa tranh Đông Hồ ở tuổi gần đất xa trời, hay những nhà khoa học vẫn say mê nghiên cứu cống hiến không ngừng nghỉ. Họ chính là hiện thân của một tâm hồn trẻ trung, mạnh mẽ nhờ không ngừng nuôi dưỡng đam mê và khát vọng.

Từ đó, mỗi chúng ta, đặc biệt là những người trẻ, cần rút ra bài học quý giá. Hãy dám ước mơ và dám sống hết mình vì ước mơ đó. Đừng để sự non nớt, thất bại ban đầu hay những lời chê bai khiến ta từ bỏ. Hãy nuôi dưỡng ước mơ bằng tri thức, kỹ năng và một nghị lực sắt đá. Bởi lẽ, hành trình theo đuổi ước mơ dù có chông gai mới chính là thứ tôi luyện nên bản lĩnh và làm nên giá trị đích thực của tuổi trẻ. Khi ta không ngừng mơ ước và hành động, tâm hồn ta sẽ mãi tươi mới, và tuổi trẻ sẽ không chỉ là một quãng thời gian ngắn ngủi, mà là một trạng thái tinh thần bất diệt.

Tóm lại, câu nói của Gabriel Garcia Marquez là một chân lý sâu sắc về lẽ sống. Ước mơ không chỉ là đích đến mà còn là liều thuốc giữ gìn sự trẻ trung cho tâm hồn. Tuổi trẻ hãy cứ mơ những giấc mơ lớn, và dũng cảm bước đi trên hành trình của riêng mình. Bởi chỉ khi đó, chúng ta mới thực sự sống một cuộc đời trọn vẹn, ý nghĩa và không bao giờ "già đi".

Câu 1: Điểm nhìn của người kể chuyện trong văn bản là điểm nhìn của người kể chuyện ngôi thứ ba, nhưng chủ yếu đi sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật Thứ. Người kể biết và kể lại mọi suy nghĩ, cảm xúc, hồi ức, dự cảm của Thứ một cách chi tiết và thấu suốt.

Câu 2: Ước mơ của nhân vật Thứ khi ngồi trên ghế nhà trường rất lớn lao, cao xa. Y không muốn làm một viên chức tầm thường, mà mơ ước: đỗ thành chung, tú tài, vào đại học, sang Tây du học và trở thành một vĩ nhân có thể đem lại những thay đổi lớn lao cho xứ sở.

Câu 3:

· Biện pháp tu từ: Điệp cấu trúc (hoặc liệt kê kết hợp với ẩn dụ).

· Phân tích tác dụng:

· Cụm từ "sẽ mốc lên, sẽ gỉ đi, sẽ mòn, sẽ mục ra" là một chuỗi liệt kê các động từ chỉ sự hủy hoại dần dần, kết hợp với phép ẩn dụ (so sánh cuộc đời với đồ vật kim loại bị oxi hóa, gỗ mục nát). Phép điệp cấu trúc "sẽ..." nhấn mạnh tính tất yếu, sự tiệm tiến của quá trình tha hóa, xuống cấp không thể tránh khỏi.

· Tác dụng: Diễn tả một cách sinh động, thấm thía và đau xót sự phá hủy nhân cách, sự tàn lụi của những khát vọng và ý chí sống. Nó khắc họa nỗi ám ảnh, sợ hãi của Thứ về một tương lai bế tắc, vô nghĩa, bị xã hội và chính bản thân khinh rẻ.

Câu 4: Nhận xét về cuộc sống và con người nhân vật Thứ:

· Cuộc sống: Là một chuỗi dài của sự thất bại, nghèo khó, thất nghiệp và bế tắc. Từ những hoài bão cao đẹp, Thứ dần bị đẩy vào cảnh "sống mòn": sống vật vờ, tù túng, chỉ lo cơm áo gạo tiền, mất hết nhiệt huyết và dần thu mình trong sự nhỏ nhen, tầm thường.

· Con người: Thứ là một trí thức tiểu tư sản nghèo có ý thức sâu sắc về bản thân. Y nhận rõ sự sa sút, tha hóa của mình và cảm thấy đau khổ, uất ức vì điều đó. Y có những phản kháng trong tư tưởng, muốn vùng lên, muốn "đi bất cứ đâu" để thoát khỏi kiếp sống mòn. Tuy nhiên, điểm yếu chí mạng của Thứ là sự nhu nhược, yếu đuối, thiếu nghị lực hành động. Y luôn bị kéo về với thực tại tầm thường bởi gánh nặng cơm áo, thói quen và sự sợ hãi thay đổi. Y là người "không bao giờ dám cưỡng lại đời mình", cam chịu số phận một cách đáng thương.

Câu 5: Từ văn bản, có thể rút ra nhiều triết lí nhân sinh sâu sắc. Dưới đây là một gợi ý:

· Triết lí: Sống thực sự không chỉ là tồn tại, mà là không ngừng vươn lên, thay đổi và dám đối mặt với những thách thức để khẳng định giá trị bản thân. Sự cam chịu, thụ động và sợ hãi trước cái mới sẽ biến cuộc đời thành một "kiếp sống mòn", một "đời tù đày" trong chính ngục tù của tâm hồn.

· Suy nghĩ: Đoạn trích và hình ảnh con trâu bị buộc vào sợi dây thừng là một ẩn dụ đầy ám ảnh về thân phận con người. "Sợi dây" ấy có thể là cơm áo gạo tiền, là thói quen, là sự an toàn giả tạo, là nỗi sợ thất bại. Nam Cao đã chỉ ra một nghịch lí: con người ý thức được về sự tù túng, vô nghĩa của cuộc sống hiện tại, thậm chí mơ ước về một cuộc đời rộng rãi hơn, nhưng lại không đủ dũng khí để "dứt sợi dây". Bài học nhân sinh ở đây thật thấm thía: nếu không dám thay đổi, dám hành động và chấp nhận rủi ro để theo đuổi những giá trị đích thực, con người sẽ tự đánh mất mình, "chết mà chưa sống". Triết lí này không chỉ có giá trị trong hoàn cảnh xã hội cũ mà còn mang tính thời sự, nhắc nhở mỗi người, đặc biệt là giới trẻ, phải sống có hoài bão, bản lĩnh và không ngừng vận động để không rơi vào tình trạng "sống mòn".