Câu 1

Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người biết lựa chọn cho mình những phương thức sống đúng đắn. Trước hết, sống ý nghĩa là sống có mục tiêu và lý tưởng rõ ràng. Khi con người biết mình sống vì điều gì, họ sẽ có động lực vượt qua khó khăn, không buông xuôi trước thử thách. Bên cạnh đó, sống ý nghĩa còn là sống biết yêu thương và sẻ chia. Biết quan tâm đến gia đình, trân trọng tình cảm của những người xung quanh giúp con người cảm nhận được giá trị của sự gắn bó và hạnh phúc. Ngoài ra, con người cần biết trân trọng quá khứ, những điều giản dị đã cùng mình đi qua năm tháng, bởi đó chính là nền tảng hình thành nhân cách và tâm hồn. Một phương thức sống quan trọng khác là không ngừng hoàn thiện bản thân, học tập, rèn luyện để trở thành người có ích cho xã hội. Sống không chỉ cho riêng mình mà còn đóng góp cho cộng đồng sẽ khiến cuộc đời mỗi người trở nên có giá trị hơn. Như vậy, sống có lý tưởng, biết yêu thương, trân trọng những điều bình dị và không ngừng nỗ lực chính là con đường giúp con người sống một cuộc đời thật sự ý nghĩa.

Câu 2

Nhà thơ Tố Hữu từng khẳng định: “Thơ là tiếng nói của trái tim, là tiếng hát của tâm hồn trước cuộc đời.” Quả thật, thơ ca không chỉ phản ánh hiện thực mà còn là nơi lưu giữ những rung động sâu xa, bền bỉ nhất của con người. Trong dòng chảy thơ ca Việt Nam hiện đại, Lưu Quang Vũ là một hồn thơ giàu cảm xúc nhân văn, luôn hướng về những giá trị đời thường giản dị. Bài thơ “Áo cũ” là một thi phẩm như thế – nhẹ nhàng mà thấm thía, mượn hình ảnh chiếc áo cũ để nói về ký ức, tình mẫu tử và sự trân trọng những gì đã cùng ta đi qua năm tháng.

Bài thơ mở ra bằng hình ảnh chiếc áo cũ quen thuộc:

“Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn

Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai”

Chiếc áo hiện lên với dấu vết của thời gian: sờn, bạc, ngắn dần theo năm tháng. Đó không chỉ là sự hao mòn vật chất mà còn là sự trôi chảy lặng lẽ của thời gian đời người. Từ chiếc áo, nhà thơ gợi lên chiều sâu cảm xúc:

“Thương áo cũ như là thương ký ức

Đựng trong hồn cho mắt phải cay cay.”

Áo cũ trở thành biểu tượng của ký ức, của những năm tháng đã qua. Nỗi “cay cay” nơi khóe mắt không phải là nước mắt bi lụy mà là sự xúc động sâu xa trước những điều bình dị, thân thương.

Sang khổ thơ thứ hai, hình ảnh người mẹ hiện lên đầy xót xa:

“Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn

Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim”

Hành động vá áo giản dị nhưng chứa đựng biết bao hy sinh thầm lặng. Khi con lớn lên từng ngày, mẹ lại già đi từng chút. Đôi mắt mờ đi, bàn tay run run vá áo cho con – đó là hình ảnh rất đời, rất thực, khiến người đọc không khỏi chạnh lòng. Chiếc áo lúc này không chỉ gắn với ký ức mà còn thấm đẫm tình mẹ:

“Áo con có đường khâu tay mẹ vá

Thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm.”

Tình yêu mẹ được thể hiện gián tiếp qua sự trân trọng chiếc áo – nơi lưu giữ dấu vết bàn tay mẹ.

Khổ thơ tiếp theo tiếp tục khẳng định sự gắn bó bền bỉ giữa chiếc áo, con người và thời gian:

“Áo đã ở với con qua mùa qua tháng

Cũ rồi con vẫn quý vẫn thương”

Chiếc áo cũ đi cùng con qua từng chặng đường đời, trở thành người bạn thầm lặng. Đặc biệt, hai câu thơ:

“Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn.”

đã gợi lên một nhận thức xót xa: khi con lớn lên, mẹ lại già đi. Sự trưởng thành của con được đánh đổi bằng sự hao mòn của mẹ.

Khổ thơ cuối mang tính chiêm nghiệm, suy ngẫm sâu sắc:

“Hãy biết thương lấy những manh áo cũ

Để càng thương lấy mẹ của ta”

Từ chiếc áo cũ, nhà thơ gửi gắm một bài học nhân sinh: hãy biết trân trọng những điều bình dị đã cùng ta sống, bởi trong đó có tình yêu, có hy sinh, có cả một phần đời của những người thân yêu. Đây chính là thông điệp nhân văn sâu sắc mà bài thơ để lại.

Về nghệ thuật, “Áo cũ” sử dụng hình ảnh giản dị, gần gũi, giàu sức gợi. Ngôn ngữ mộc mạc, giọng thơ nhẹ nhàng, trầm lắng giúp cảm xúc lan tỏa tự nhiên. Biện pháp ẩn dụ được vận dụng tinh tế, khiến chiếc áo cũ mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.

Có thể nói, “Áo cũ” là một bài thơ đẹp cả về nội dung và nghệ thuật. Qua hình ảnh chiếc áo, Lưu Quang Vũ đã gợi lên tình mẫu tử thiêng liêng và nhắc nhở mỗi người biết trân trọng quá khứ, yêu thương những điều giản dị. Những vần thơ khép lại nhưng dư âm vẫn còn đọng mãi, khiến ta thêm yêu mẹ, yêu những năm tháng đã đi qua và sống chậm lại để cảm nhận trọn vẹn giá trị của cuộc đời.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là nghị luận

Câu 2. Nội dung chính của đoạn trích:

Văn bản suy ngẫm về ý nghĩa của cái chết như một lời nhắc nhở con người phải sống nhân ái, chân thành, biết yêu thương và cư xử tốt hơn với những người đang sống, thay vì chỉ hối tiếc khi họ đã ra đi.

Câu 3.

- Biện pháp tu từ trong đoạn (7): so sánh  

+ So sánh đời sống hiện tại với “cánh đồng”, cái chết với “cánh đồng bên cạnh”.

- Hiệu quả nghệ thuật:

+ Giúp hình dung cái chết một cách nhẹ nhàng, bớt đáng sợ.

+ Gợi suy tư triết lí sâu sắc về sự sống – cái chết.

+ Nhấn mạnh: nếu sống tốt, sống không ân hận thì con người sẽ thanh thản khi đối diện cái chết.

Câu 4.

- Theo tác giả, cái chết chứa đựng một lời nhắc nhở đối với người đang sống: hãy sống tốt hơn, nhân văn hơn, bớt ích kỉ và dục vọng.

- Em đồng tình với ý kiến ấy, vì trong thực tế, con người thường chỉ nhận ra giá trị của yêu thương, chia sẻ khi chứng kiến sự mất mát, từ đó biết trân trọng những mối quan hệ đang có.

Câu 5. Thông điệp ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản là:

Hãy sống tử tế, yêu thương và chân thành với người khác khi họ còn hiện diện trong cuộc đời mình, đừng đợi đến khi mất đi mới hối tiếc. Vì đó là cách sống nhân văn, giúp con người không ân hận và làm cho cuộc đời trở nên tốt đẹp hơn.

32

a. 0,24

b. 0,94

a/ căn 6

60 độ

căn 2

11,3