Câu 1 (0,5 điểm):

Truyện được kể theo ngôi thứ ba.

Câu 2 (0,5 điểm):

Những chi tiết miêu tả hoàn cảnh của hai mẹ con sau khi đùm bọc nhau:

• “Nhà chị cỏ bò, một túp lều thưng vách cót, phủ mái giấy dầu…”
• “Thêm bà cụ, bớt bát cơm mà vui…”
• “Mất nghề, chị cỏ bò đành lân la, van vỉ việc vặt hàng phố.”
• “Từng cơn gió bấc ào ào lùa qua vách cót mỏng… dưới tấm chăn chiên lỗ chỗ.”
  → Cuộc sống nghèo khó, thiếu thốn nhưng ấm áp tình thương.

Câu 3 (1,0 điểm):

Chủ đề của truyện: Ca ngợi tình người ấm áp, sự đùm bọc, yêu thương giữa những con người nghèo khổ; đồng thời khẳng định giá trị thiêng liêng của nghĩa tình trong cuộc sống.

Câu 4 (1,0 điểm):

Đoạn văn sử dụng nhiều từ ngữ giàu sức gợi như “rét mướt ác”, “ào ào”, “đồm độp”, “buốt”. Các từ láy và động từ mạnh làm nổi bật cái rét dữ dội, khắc nghiệt, như có sức tấn công con người. Qua đó, hoàn cảnh nghèo túng của hai mẹ con càng thêm xót xa, làm nền để tôn lên sự ấm áp của tình thương họ dành cho nhau.

Câu 5 (1,0 điểm):

Tình người là ngọn lửa sưởi ấm những phận đời bất hạnh. Trong truyện, giữa cái nghèo và giá rét, bà cụ và chị cỏ bò đã tìm thấy nơi nhau một mái ấm tinh thần. Điều đó cho thấy khi con người biết yêu thương, sẻ chia, cuộc sống dù thiếu thốn vẫn trở nên ý nghĩa. Tình người không chỉ giúp ta vượt qua khó khăn mà còn làm cho xã hội trở nên nhân ái hơn.

Câu 1 (2,0 điểm):

Đoạn trích trong bài thơ Xin trả lại con Làng Nủ của Đỗ Xuân Thu gây ám ảnh bởi nhiều đặc sắc nghệ thuật giàu sức lay động. Trước hết, tác giả lựa chọn ngôi kể thứ nhất, đặt lời thơ vào tiếng nói của một đứa trẻ, tạo nên giọng điệu hồn nhiên mà quặn thắt. Hàng loạt câu hỏi tu từ như “Làng Nủ mình đâu rồi bố ơi?”, “Sao giờ đây con chỉ thấy bùn?” diễn tả nỗi hoang mang, bất lực đến tột cùng. Bên cạnh đó, thủ pháp đối lập được sử dụng hiệu quả: niềm vui “vừa khai giảng hôm qua”, “sung sướng ngày đầu tiên đi học” đối lập với thực tại “mù mịt”, “toàn bùn đất”, “chỉ thấy bùn”, làm nổi bật sự nghiệt ngã của thiên tai đã cướp đi tuổi thơ trong khoảnh khắc. Ngôn ngữ thơ giản dị, nhiều từ ngữ gợi tả trực tiếp cảm giác ngột ngạt, lạnh lẽo, tăng tính chân thực và ám ảnh. Nhịp thơ ngắn, dồn dập như những tiếng gọi đứt quãng càng khiến cảm xúc thêm day dứt. Tất cả góp phần khắc sâu bi kịch và khơi dậy lòng trắc ẩn nơi người đọc.

Câu 2 (4,0 điểm):

“Cuộc sống là một hành trình tìm kiếm sự cân bằng giữa những điều bạn yêu thích và những điều bạn cần làm.” – lời của Steve Jobs không chỉ dành cho người trưởng thành mà còn đặc biệt đúng với học sinh hôm nay. Ở tuổi trẻ, chúng ta đứng giữa hai dòng chảy: một bên là ước mơ, sở thích cá nhân; bên kia là kì vọng của gia đình. Làm sao để dung hòa mà không đánh mất chính mình?

Trước hết, học sinh cần hiểu rằng kì vọng của cha mẹ thường xuất phát từ tình yêu thương và mong muốn con có tương lai vững vàng. Vì thế, thay vì phản ứng tiêu cực, người trẻ nên học cách lắng nghe và trân trọng. Tuy nhiên, tôn trọng không đồng nghĩa với cam chịu. Mỗi người đều có năng lực, cá tính và ước mơ riêng. Nếu chỉ sống theo sắp đặt, ta dễ rơi vào mệt mỏi, mất phương hướng.

Để cân bằng, điều quan trọng nhất là đối thoại chân thành. Khi có định hướng rõ ràng, học sinh nên chia sẻ với gia đình bằng thái độ nghiêm túc, kèm theo kế hoạch cụ thể để chứng minh lựa chọn của mình là có cơ sở. Song song đó, bản thân cần nỗ lực học tập và rèn luyện, bởi kết quả thực tế là minh chứng thuyết phục nhất. Khi cha mẹ nhìn thấy sự trưởng thành và trách nhiệm, họ sẽ dần tin tưởng.

Bên cạnh đó, người trẻ cũng cần học cách tự quản lí thời gian, phân chia hợp lí giữa học tập – sở thích – nghỉ ngơi. Sự cân bằng không phải là chia đều tuyệt đối, mà là biết ưu tiên điều cần thiết trong từng giai đoạn. Có lúc ta phải tạm gác đam mê để hoàn thành trách nhiệm; cũng có khi nên mạnh dạn theo đuổi điều mình yêu nếu đã chuẩn bị đủ năng lực.

Tuổi trẻ là hành trình trưởng thành trong sự thấu hiểu lẫn nhau. Khi biết lắng nghe, chia sẻ và nỗ lực, học sinh hoàn toàn có thể dung hòa giữa ước mơ cá nhân và kì vọng gia đình. Cân bằng được hai điều ấy, ta không chỉ giữ được hạnh phúc gia đình mà còn vững vàng bước đi trên con đường của chính mình.

Câu 1 (0,5 điểm):

Nhân vật trữ tình là đứa con nhỏ – xưng “con”, đang cất tiếng gọi bố trong hoàn cảnh đau thương của trận lũ.

Câu 2 (0,5 điểm):

Những từ ngữ miêu tả hoàn cảnh của “con” trong hai khổ thơ đầu: “lấm lem bùn lũ”, “mù mịt”, “không thể nào con cựa được chân tay”, “không thở được”, “mũi mồm toàn bùn đất”, “dưới đất này lạnh lắm”.

→ Gợi hoàn cảnh ngột ngạt, đau đớn, tang thương.

Câu 3 (1,0 điểm):

Đoạn thơ sử dụng biện pháp đối lập và câu hỏi tu từ. Hình ảnh “vừa khai giảng hôm qua”, “sung sướng ngày đầu tiên đi học” đối lập với thực tại “chỉ thấy bùn” làm nổi bật sự nghiệt ngã của thiên tai. Câu hỏi “Sao giờ đây con chỉ thấy bùn?” chứa đựng nỗi hoang mang, đau đớn đến xót xa. Biện pháp ấy khắc sâu bi kịch bị cắt ngang ước mơ tuổi thơ, làm tăng sức lay động cảm xúc người đọc.

Câu 4 (1,0 điểm):

Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là niềm xót thương sâu sắc trước mất mát do thiên tai gây ra, đồng thời là tiếng kêu cứu đau đớn, ám ảnh về những phận người bé nhỏ trong lũ dữ.

Câu 5 (1,0 điểm):

Từ góc nhìn của người trẻ, em có thể chia sẻ bằng những việc làm thiết thực như: quyên góp tiền bạc, quần áo, sách vở; tham gia các hoạt động tình nguyện; lan tỏa thông tin tích cực để kêu gọi cộng đồng chung tay giúp đỡ. Quan trọng hơn, người trẻ cần nuôi dưỡng tinh thần trách nhiệm, biết sống sẻ chia, để khi đồng bào gặp hoạn nạn, ta không đứng ngoài mà cùng góp sức vượt qua.

Câu 1 (2,0 điểm):

Trong những năm tháng đất nước chia cắt, tình thân trở thành điểm tựa nâng đỡ con người vượt qua mọi cách trở. Ba khổ thơ cuối bài Chim thêu của Nguyễn Bính đã khắc họa sâu sắc nỗi nhớ thương và niềm hi vọng đoàn tụ của người cha. Hình ảnh “ba ôm tấm áo xanh giữa ngực” gợi một cử chỉ nâng niu, trìu mến, như ôm chính đứa con vào lòng. Chiếc áo không còn là vật vô tri mà trở thành kết tinh của tình phụ tử. Hành động “treo áo con bên bàn làm việc” cho thấy người cha giữ kỉ vật ấy như giữ gìn một phần máu thịt của mình, biến nỗi nhớ thành nguồn cảm hứng để viết nên những vần thơ chan chứa yêu thương. Đặc biệt, khổ thơ cuối mở ra viễn cảnh “ngày mai ấy, nước non một khối” – một tương lai hòa bình, thống nhất. Hình ảnh “áo thêu chim trắng, tha hồ vui chơi” không chỉ gợi niềm vui trẻ thơ mà còn tượng trưng cho khát vọng tự do, đoàn tụ. Qua đó, ta cảm nhận được tình cha sâu nặng và niềm tin bền bỉ vào ngày mai tươi sáng.

Câu 2 (4,0 điểm):

Tình yêu thương của cha mẹ luôn là điểm tựa thiêng liêng trong cuộc đời mỗi người con. Tuy nhiên, tình yêu ấy có thể trở thành động lực mạnh mẽ, nhưng cũng có lúc vô tình biến thành áp lực nặng nề.

Trước hết, không thể phủ nhận rằng tình yêu thương chân thành là nguồn động lực lớn lao. Khi cha mẹ tin tưởng, khích lệ và đồng hành, con cái có thêm sức mạnh để vượt qua khó khăn, dám ước mơ và nỗ lực vươn lên. Những lời động viên đúng lúc, sự thấu hiểu và bao dung giúp con cảm thấy mình được chở che, từ đó tự tin phát triển bản thân. Tình yêu thương đúng nghĩa là trao cho con điểm tựa chứ không phải sợi dây ràng buộc.

Tuy nhiên, nếu tình yêu đi kèm với kì vọng quá cao, sự so sánh hay áp đặt, nó có thể trở thành áp lực. Khi cha mẹ yêu theo cách kiểm soát mọi lựa chọn, quyết định thay con đường tương lai của con, người con dễ rơi vào mệt mỏi, căng thẳng, thậm chí đánh mất chính mình. Áp lực ấy không xuất phát từ sự thiếu yêu thương, mà từ cách yêu chưa phù hợp.

Từ góc độ một người con, em cho rằng điều quan trọng nhất là sự thấu hiểu hai chiều. Con cái cần biết trân trọng, biết ơn công lao và tình yêu của cha mẹ; đồng thời cũng nên mạnh dạn chia sẻ suy nghĩ, ước mơ của mình. Cha mẹ hãy yêu thương bằng sự lắng nghe và tôn trọng cá tính riêng của con. Khi tình yêu được đặt đúng cách, nó sẽ luôn là động lực nâng bước con trên hành trình trưởng thành, chứ không bao giờ là gánh nặng.

Câu 1 (0,5 điểm):

Văn bản được viết theo thể thơ lục bát.

Câu 2 (0,5 điểm):

Nhân vật trữ tình trong văn bản là người cha – xưng “ba”, đang sống ở miền Bắc và nhớ thương con ở miền Nam.

Câu 3 (1,0 điểm):

• Đề tài: Tình cảm gia đình trong hoàn cảnh đất nước bị chia cắt.
• Chủ đề: Bài thơ thể hiện nỗi nhớ thương da diết, sâu nặng của người cha dành cho con, đồng thời gửi gắm niềm tin, hi vọng vào ngày mai đất nước thống nhất để gia đình được đoàn tụ.

Câu 4 (1,0 điểm):

Hai dòng thơ sử dụng hoán dụ và ẩn dụ.

• Hình ảnh “cặp mắt đen tròn” gợi nhớ hình bóng đứa con thơ ngây, đáng yêu.
• “Tiếng chim non gọi đàn” là ẩn dụ cho tiếng gọi tha thiết của con trẻ, đồng thời gợi khát vọng sum họp gia đình.

Tác dụng: Làm nổi bật nỗi nhớ con cồn cào, day dứt của người cha; khiến cảm xúc trở nên cụ thể, sinh động và giàu sức gợi, thể hiện tình phụ tử sâu nặng.

Câu 5 (1,0 điểm):

Văn bản gợi ấn tượng về một tình cha vô cùng tha thiết, dịu dàng và thầm lặng. Người cha luôn nghĩ đến con trong từng chi tiết nhỏ (chiếc áo, hình chim thêu), vừa xót xa vì không thể gửi quà cho con, vừa nuôi dưỡng niềm hi vọng về ngày đoàn tụ. Đó là tình cảm chân thành, bền bỉ và chan chứa yêu thương.