Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú luật Đường.
Đối tượng trào phúng trong bài thơ là tác giả.

– Nghệ thuật trào phúng trong hai câu thơ là ẩn dụ.

– Tác dụng: Nhấn mạnh hoàn cảnh của đất nước (nước mất, bế tắc như thế cờ bí); hoàn cảnh của chính nhà thơ (chưa trọn cuộc đời làm quan đã bỏ về ở ẩn như con bạc chạy làng). Biện pháp ẩn dụ khắc họa rõ tiếng cười của tác giả tự chế nhạo mình là kẻ vô tích sự khi đất nước rơi vào cảnh khốn cùng thì bản thân chẳng thể làm gì có ích.
Vào thời phong kiến, những người đỗ đạt trong các kì thi thường được khắc tên trên “bia xanh”, “bảng vàng”. Hai câu thơ chính là tiếng cười chua cay của tác giả. Ông tự cười cợt, khinh bỉ chính địa vị mà mình từng được ngồi. Dù có đỗ đạt nhưng chẳng thể làm gì trước cảnh nước mất nhà tan.
+ Cần noi theo tấm gương học tập của Bác Hồ, ra sức học hành, tích lũy tri thức, góp phần đưa đất nước phát triển với cường quốc năm châu.

+ Cần giữ gìn, bảo vệ những giá trị truyền thống nhưng cũng cần tiếp thu sự phát triển hiện đại của khoa học công nghệ.

+ Cần có ý thức quảng bá nét đẹp văn hóa đất nước với bạn bè năm châu.

a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: phân tích một tác phẩm thơ sử dụng tiếng cười trào phúng để phê phán một thói hư tật xấu trong xã hội nhằm hướng con người đến những giá trị tốt đẹp.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai bài làm theo nhiều hướng khác nhau; phân tích tác phẩm để làm sáng tỏ vấn đề; phối hợp các luận điểm, lí lẽ và bằng chứng để tạo tính chặt chẽ, logic, thuyết phục; đảm bảo các yêu cầu sau:

- Giới thiệu được tác giả, bài thơ, đối tượng trào phúng.

- Phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về nghệ thuật được thể hiện trong tác phẩm, từ đó lí giải, bàn luận về nội dung trào phúng của bài thơ để làm rõ chủ đề.

- Khẳng định được giá trị, đóng góp của bài thơ. Khái quát ý nghĩa của tiếng cười trào phúng và giá trị nghệ thuật của tác phẩm.

- Rút ra những thông điệp gửi gắm, bàn luận mở rộng vấn đề, liên hệ với bản thân và cuộc sống.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Thể hiện những suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

​- HS nêu quan điểm đồng tình với ý kiến. Chỉ rõ tiếng cười ở đây là tiếng cười trào phúng, châm biếm.

- Ý nghĩa: Người ta có thể dùng tiếng cười trào lộng, mỉa mai, hay châm biếm sâu cay để qua đó phê phán một cách linh hoạt, sắc sảo những cái chưa hay, chưa đẹp, cái tiêu cực, xấu xa,… nhằm hướng con người tới các giá trị thẩm mĩ, nhân văn hoặc lí tưởng sống cao đẹp.

*Lưu ý: Học sinh có thể trả lời khác đáp án nhưng thuyết phục, diễn đạt nhiều cách miễn hợp lí là chấp nhận được.

​- HS giải nghĩa từ “thiếu phụ”: người phụ nữ trẻ tuổi; thường để chỉ người đã lập gia đình.

- HS nêu được sắc thái nghĩa của từ: trang trọng, lịch sự.  

 a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận

Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: thói quen trì hoãn ở người trẻ hiện nay, tỏ rõ thái độ không đồng tình, phê phán.

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm

HS có thể triển khai bài làm theo nhiều hướng khác nhau; biết chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm phù hợp, các luận điểm được triển hai theo trình tự hợp lí, có sự liên kết chặt chẽ; sử dụng tốt các thao tác lập luận để triển khai luận điểm; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa bằng chứng; bằng chứng cần lấy từ thực tiễn đời sống, cụ thể và sinh động.

- Giải thích: “Trì hoãn” là một thói quen xấu của con người, hành động theo xu hướng để chậm lại, kéo dài thời gian, mất tập trung; chần chừ không thực hiện công việc theo kế hoạch, thường dễ rơi vào tình trạng “nước đến chân mới nhảy”.

- Thực trạng: xảy ra phổ biến ở người trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên (khoảng 70-95% học sinh mắc phải, theo trang Verywell); ngay cả người trường thành, khoảng 20-25% cũng mắc phải chứng “trì hoãn” kinh niên. Biểu hiện: bài tập đến sát hạn nộp mới làm; thường xuyên trong tình trạng quá tải công việc mỗi khi gần đáo hạn; các kế hoạch đều bị lỡ dở; không tập trung khi học tập làm việc, thường xuyên bỏ dở công việc đang làm để làm việc khác…

- Nguyên nhân: lười biếng; thiếu chủ động, tự giác; không có đủ quyết tâm, kỷ luật, kiên định với mục tiêu và kế hoạch đề ra; bị sao nhãng bởi mạng xã hội, trò chơi giải trí; sắp xếp các công việc chưa hợp lí; không biết quý trọng thời gian…

- Hậu quả: gây ra nhiều vấn đề tâm lí nghiêm trọng như căng thẳng, khủng hoảng, thiếu tập trung, trầm cảm, lo âu; làm suy nhược sức khỏe; rối loạn quá trình sinh hoạt thông thường mỗi khi phải hoàn thành gấp công việc bị dồn lại; kết quả học tập, làmviệc sa sút; luôn trong tình trạng chán nản, mỏi mệt; tạo cơ hội cho nhiều thói quen xấu ăn sâu bám rễ…

- Giải pháp: quản lí chặt chẽ thời gian; sắp xếp các công việc theo trình tự ưu tiên hợp lí; chia nhỏ các công việc; rèn luyện tinh thần kỉ luật, học tập, làm việc theo giờ giấc nghiêm ngặt, không chờ đợi “có hứng” mới bắt tay thực hiện; phân bố thời gian nghỉ ngơi hợp lí; hạn chế tiếp xúc với các đối tượng có thể gây sao nhãng, mất tập trung khi đang học tập và làm việc như mạng xã hội, trò chơi điện tử…

- Khái quát vấn đề đã bàn luận. Phê phán những biểu hiện trì hoãn, lười biếng, thiếu trách nhiệm.

- Rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đúng chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

e. Sáng tạo: Thể hiện những suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

- Khẳng định trách nhiệm lớn lao, quan trọng; cần sử dụng trí tuệ, tài năng của mình để cống hiến xây dựng xã hội tốt đẹp, đất nước giàu mạnh.

- Tích cực, hăng hái đóng góp vào công cuộc phát triển đất nước, cộng đồng.

- Rèn luyện thực lực, tiềm năng thật sự của bản thân đồng thời biết tôn trọng những khả năng của người khác; học tập, làm việc chăm chỉ, siêng năng.

- Lên án, phê phán, bài trừ gian lận, không trung thực trong thi cử, học tập, làm việc.

*Lưu ý: Học sinh có thể trả lời khác đáp án nhưng thuyết phục, diễn đạt nhiều cách miễn hợp lí là chấp nhận được.

 Nghĩa tường minh: miêu tả tiến sĩ đồ chơi được làm từ giấy, vẽ mực điểm son trông rất sống động, bắt mắt.

- Nghĩa hàm ẩn: Chế giễu những tiến sĩ người thật “hữu danh vô thực”, chỉ học đòi vẻ ngoài màu mè, phù phiếm còn thực chất bên trong lại ngu dốt, rỗng tuếch. Qua đó có thể thấy cảm thức xót xa, cay đắng cho thời tàn của Nho học, khi nạn mua quan bán tước nhan nhản khắp nơi, thật giả lẫn lộn.

Topic 1:

A special custom in my family is visiting our grandparents every Sunday. We bring some fruit, help them clean the house, and eat lunch together. This custom helps us stay connected and show respect to the older members of our family.

Topic 2:

To stay healthy, I eat more vegetables and drink plenty of water. I also try to exercise three or four times a week, usually by walking or doing simple workouts at home. Sleeping early also helps me feel stronger every day.

Topic 3:

One street food I really like is bánh mì. It has fresh bread, meat, vegetables, and tasty sauce. I often buy it on my way to school because it is quick cheap, and delicious.

1. I eat vegetables, fruit, and light meals to maintain a healthy lifestyle.

2. My family cleans the house, decorates with flowers, and prepares food before Tet.

3. I want to visit Japan because it has beautiful culture and scenery.

4. I help my family by washing dishes and cleaning my room.

5. My favorite family custom is having dinner together because it brings us closer.

Topic 1:

Living a healthy lifestyle has many advantages. It helps you feel more energetic and improves your mood. Eating healthy food like fruits and vegetables can keep your body strong and prevent illness. Regular exercise is also important because it makes your heart and muscles stronger. A healthy lifestyle can help you live longer and feel happier, both physically and mentally.

Topic 2:

At New Year, my family has some special traditions. We usually clean the house to get rid of bad luck. On New Year's Eve, we have a big dinner with lots of delicious food. We gather to enjoy each other's company and share wishes for the new year. It’s a time to celebrate and be thankful for the past year, and we look forward to a happy, healthy year ahead.

Topic 3:

To help my family, I do many small tasks around the house. I help clean the kitchen and wash the dishes after meals. Sometimes, I take care of my younger brother by playing with him or helping with homework. I also help my parents by organizing things in the living room and making sure everything is in place. These little actions make our home better and help my family feel more relaxed.