Câu 1.

Sống một cách ý nghĩa là mong muốn chính đáng của mỗi con người, nhưng để làm được điều đó cần có những phương thức đúng đắn. Trước hết, sống ý nghĩa là sống có mục tiêu, biết mình là ai, mình muốn trở thành người như thế nào để không sống mơ hồ, buông trôi theo hoàn cảnh. Bên cạnh đó, con người cần sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội; biết học tập, lao động nghiêm túc và cống hiến trong khả năng của mình. Một phương thức quan trọng khác để sống ý nghĩa là biết yêu thương và sẻ chia, bởi giá trị của con người không chỉ nằm ở những gì đạt được mà còn ở cách ta đối xử với người khác. Ngoài ra, mỗi người cũng cần trân trọng những điều bình dị, những mối quan hệ thân quen, bởi đó chính là nền tảng nuôi dưỡng tâm hồn. Khi biết sống có mục tiêu, trách nhiệm và yêu thương, con người sẽ cảm nhận được giá trị đích thực của cuộc sống và để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng người khác.

Câu 2:

Lưu Quang Vũ là một nghệ sĩ đa tài của văn học Việt Nam hiện đại, thơ ông giàu cảm xúc, chân thành và luôn hướng tới những giá trị nhân văn sâu sắc. Bài thơ Áo cũ là một thi phẩm tiêu biểu, qua hình ảnh chiếc áo đã sờn cũ, tác giả thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng cùng lời nhắc nhở con người hãy biết trân trọng những giá trị bình dị trong cuộc sống.

Trước hết, nhan đề Áo cũ tuy ngắn gọn, giản dị nhưng giàu ý nghĩa gợi mở. Chiếc áo cũ không chỉ là một vật dụng quen thuộc mà còn là biểu tượng của ký ức, của tình mẹ, của những năm tháng đã qua. Ngay từ nhan đề, tác giả đã hướng người đọc đến cảm hứng hoài niệm, yêu thương và trân trọng quá khứ.

Bài thơ Áo cũ được khơi nguồn từ cảm hứng về những kỷ niệm tuổi thơ gắn liền với hình ảnh người mẹ và chiếc áo đã theo con suốt năm tháng lớn lên. Mạch cảm xúc của bài thơ vận động một cách tự nhiên: từ sự xúc động khi nhìn chiếc áo cũ, chuyển sang tình thương và sự thấu hiểu đối với mẹ, rồi suy ngẫm về sự trôi đi của thời gian và cuối cùng là lời nhắn nhủ mang ý nghĩa khái quát về cách sống của con người. Cảm xúc trong bài thơ vì thế vừa tha thiết, vừa lắng sâu, để lại dư âm bền bỉ trong lòng người đọc.

Ở khổ thơ thứ nhất, hình ảnh chiếc áo cũ hiện lên với dấu ấn của thời gian: “đứt sờn màu bạc hai vai”. Chiếc áo không chỉ cũ về hình thức mà còn thấm đẫm kỷ niệm. So sánh “thương áo cũ như là thương ký ức” cho thấy chiếc áo đã trở thành nơi lưu giữ một phần tâm hồn người con. Cảm xúc “mắt phải cay cay” bộc lộ nỗi xúc động chân thành khi đối diện với quá khứ thân thương.

Khổ thơ thứ hai tập trung khắc họa hình ảnh người mẹ. Hành động mẹ vá áo tuy giản dị nhưng chứa đựng tình yêu thương sâu nặng. Mẹ vá áo cũng là lúc nhận ra con “chóng lớn”, trong khi chính mẹ lại “không còn nhìn rõ”. Hình ảnh đường khâu tay mẹ vá trên áo trở thành biểu tượng của sự hy sinh âm thầm, bền bỉ, khiến người con càng thêm yêu chiếc áo – cũng là yêu mẹ nhiều hơn.

Sang khổ thơ thứ ba, chiếc áo tiếp tục đồng hành cùng người con qua năm tháng. Dù đã cũ, người con vẫn không nỡ rời xa bởi trong đó có bóng dáng của thời gian và mẹ. Hình ảnh “áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn” là một liên tưởng tinh tế, gợi nỗi xót xa trước sự trôi chảy không ngừng của thời gian và sự già đi của mẹ.

Khổ thơ cuối mang ý nghĩa tổng kết và nâng tầm cảm xúc của toàn bài. Từ tình cảm riêng dành cho chiếc áo cũ, tác giả mở rộng thành lời nhắn nhủ giàu tính nhân văn: con người cần biết trân trọng những gì đã cùng mình sống qua năm tháng. Điệp ngữ “hãy biết thương” được lặp lại như một lời nhắc nhở chân thành, tha thiết, hướng con người đến lối sống ân nghĩa, biết yêu thương cội nguồn. Qua đó, tác giả khẳng định rằng việc trân quý những điều bình dị trong quá khứ cũng chính là cách để con người sống sâu sắc và nhân hậu hơn trong hiện tại.

Bài thơ Áo cũ đã thể hiện một cách cảm động tình mẫu tử thiêng liêng, đồng thời gửi gắm thông điệp về sự trân trọng quá khứ và những giá trị bền vững của đời sống. Thành công của tác phẩm nằm ở việc lựa chọn hình ảnh chiếc áo cũ – một hình ảnh đời thường nhưng giàu sức gợi – để chứa đựng những cảm xúc lớn lao. Ngôn ngữ thơ giản dị, giọng điệu nhẹ nhàng, giàu chất trữ tình cùng những liên tưởng tinh tế đã giúp cảm xúc được bộc lộ tự nhiên, chân thành, dễ đi vào lòng người.

Bài thơ Áo cũ có thể đặt trong sự tương đồng với nhiều tác phẩm viết về tình mẹ trong văn học Việt Nam, tiêu biểu là bài thơ Con cò của Chế Lan Viên. Nếu Con cò khắc họa hình ảnh người mẹ qua lời ru và sự chở che bền bỉ suốt đời con, thì Áo cũ lại làm nổi bật tình mẹ qua những hành động âm thầm, bình dị đời thường. Dù thể hiện bằng những cách khác nhau, cả hai tác phẩm đều gặp nhau ở điểm chung: ngợi ca tình mẫu tử sâu nặng và nhắc nhở con người biết yêu thương, biết trân trọng những hy sinh thầm lặng của mẹ.

Tóm lại, Áo cũ của Lưu Quang Vũ là một bài thơ giàu giá trị nhân văn, không chỉ ca ngợi tình mẹ con sâu nặng mà còn nhắc nhở mỗi người hãy biết yêu thương, trân trọng những điều bình dị đã cùng mình đi qua năm tháng đời người.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là nghị luận.

Câu 2. Đoạn trích bàn về ý nghĩa của cái chết như một lời nhắc nhở con người phải nhìn lại cách sống của mình, từ đó biết sống nhân ái, chia sẻ, bớt ích kỷ và trân trọng những người xung quanh khi họ còn sống.

Câu 3. Biện pháp tu từ trong đoạn (7): So sánh và ẩn dụ

- Ẩn dụ: ví đời sống là “một cánh đồng”, cái chết là “một cánh đồng bên cạnh”

- So sánh: so sánh việc “trở về từ cánh đồng bên cạnh” với người “đi thăm những khu phố cổ ở Stockhome trở về kể lại”.

Hiệu quả nghệ thuật:

- Làm cho những suy tư trừu tượng về cái chết trở nên cụ thể, gần gũi, dễ hình dung.

- Gợi cảm giác thanh thản, giảm nỗi sợ hãi trước cái chết, từ đó khơi dậy lối sống trung thực, không ân hận, biết tiết chế tham lam và ích kỷ khi còn sống.

- Qua đó, tác giả nhắc nhở con người khi còn sống cần sống trung thực, thanh thản, bớt tham lam, ích kỷ, để khi đối diện với cái chết không ân hận và sợ hãi.

Câu 4.

- Theo tác giả: Cái chết chứa đựng một lời nhắc nhở đối với những người còn sống: hãy sống tốt hơn, sống đúng với các giá trị nhân văn.

- Tôi đồng tình với ý kiến trên. Bởi cái chết khiến con người đối diện với sự hữu hạn của đời sống, từ đó soi xét lại cách sống, thức tỉnh lòng nhân ái, bao dung, giúp ta trân trọng hiện tại và những mối quan hệ đang có.

Câu 5. Thông điệp ý nghĩa nhất tôi rút ra từ văn bản là hãy sống tử tế và yêu thương người khác khi họ còn sống. Bởi vì chỉ khi biết sống chân thành, chia sẻ và cảm thông từ hôm nay, con người mới không phải hối tiếc khi đối diện với sự ra đi và làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.