Câu 1

Trước hết, chúng ta cần học cách "buông bỏ" bớt những dục vọng cá nhân và tính sở hữu độc quyền. Như văn bản của Nguyễn Quang Thiều đã gợi mở, sự chật chội của thể gian đôi khi không nằm ở diện tích đất đai mà nằm ở lòng tham và sự đố kỵ của con người. Khi ta bớt đi cái tôi ích kỷ, thể gian tự khắc sẽ rộng mở. Thứ hai, phương thức sống ý nghĩa nằm ở việc trân trọng những người đang sống. Thay vì đợi đến khi đối phương rời bỏ thế gian mới bắt đầu hối tiếc hay bao dung, chúng ta hãy thực hành sự thấu hiểu, nhường nhịn và thiện chí ngay từ hôm nay. Mỗi cuộc gọi, mỗibữa cơm hay một lời hỏi thăm chân thành chính là cách ta lấp đầy những "lỗ hổng" của tâm hồn trước khi cái chết kịp gọi tên một ai đó. Cuối cùng, sống ý nghĩa là sống một cách trung thực với chính mình. Khi ta hành động bằng sự chân thành, không

vụ lợi, ta sẽ đạt được trạng thái thanh thản

- một "cánh đồng sự sống" bình yên ngay trong tâm tưởng.

Câu 2

Kịch tài hoa mà còn là một hồn thơ đầy trăn trở, giàu lòng trắc ẩn. Trong gia tài thi ca của ông, bài thơ "Áo cũ" hiện lên như một nốt nhạc trầm mặc, giản dị nhưng sức lay động vô cùng lớn. Bài thơ là lời tự sự chân thành về những kỉ niệm, về lòng biết ơn và sự thấu hiểu sâu sắc trước nỗi nhọc nhằn của người mẹ.

"Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn

Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai"

Những chi tiết "mỗi ngày thêm ngắn", "chỉ đứt sờn", "bạc hai vai" không chỉ đặc tả sự bào mòn của thời gian lên vật chất mà còn ngầm ý về sự lớn lên của người con. Chiếc áo nhỏ lại nghĩa là con đang trưởng thành, và chiếc áo bạc màu nghĩa là nó đã cùng con đi qua biết bao gian khó. Để rồi, từ hình ảnh thực ấy, nhà thơ nâng lên thành nỗi niềm cảm xúc: "Thương áo cũ như là thương ký ức". Chiếc áo lúc này không còn là vật vô tri, nó trở thành một chứng nhân thương ký ức". Chiếc áo lúc này không còn là vật vô tri, nó trở thành một chứng nhân lịch sử cá nhân, đựng đầy những kỷ niệm khiến "mắt phải cay cay".

Mạch cảm xúc dẫn dắt người đọc đến với hình tượng trung tâm của bài thơ: Người

mẹ.

"Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn

Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim"

Hình ảnh mẹ ngồi vá áo cho con là một biểu tượng kinh điển của tình mẫu tử trong văn học Việt Nam. Tuy nhiên, ở đây, Lưu Quang Vũ đã khai thác một khía cạnh đầy đau xót: sự đối lập giữa sự "chóng lớn" của con và sự già yếu của mẹ. Đôi mắt mẹ đã mờ, không còn nhìn rõ sợi chỉ, nhưng đôi bàn tay vẫn cần mẫn khâu từng đường kim mũi chỉ cho con. Mỗi mũi kim ấy không chỉ nối liền vết rách trên vải mà còn là sợi dây thắt chặt tình yêu thương. Con thương chiếc áo vì trên đó có dấu ấn của bàn tay

mẹ, có sự hy sinh thầm lặng mà mẹ dành cho con suốt những năm tháng nghèo khó.

Càng về sau, triết lý về thời gian và sự sống càng hiện rõ qua những câu thơ giàu

sức gợi:

"Con chẳng nỡ mỗi lần thay áo mới

Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn."

nỡ". Bởi lẽ, chiếc áo mới dài hơn, đẹp hơn đồng nghĩa với việc mẹ đã già thêm một tuổi, sức khỏe của mẹ đã vơi đi một ít theo quy luật của tạo hóa. Cái nhìn của đứa con không dừng lại ở sự thỏa mãn cá nhân mà luôn hướng về phía mẹ với sự xót xa, trân

trọng.

Khép lại bài thơ, Lưu Quang Vũ đưa ra một lời nhăn nhủ, một thông điệp mang tính nhân sinh sâu sắc:

"Hãy biết thương lấy những manh áo cũ

Để càng thương lấy mẹ của ta

Hãy biết thương những gì đã cùng ta sống

Những gì trong năm tháng trôi qua...

Điệp từ "hãy biết thương" vang lên như một mệnh lệnh từ trái tim. Nhà thơ nhắc nhở chúng ta về đạo lý "uống nước nhớ nguồn", về lối sống tình nghĩa, thủy chung.

Chúng ta cần trân trọng quá khứ, trân trọng những vật dụng giản đơn đã gắn bó với mình, bởi chúng chứa đựng tâm hồn và công lao của những người thân yêu.

Băng ngôn ngữ giản dị, nhịp điệu nhẹ nhàng như một lời thủ thỉ, "Áo cũ" của Lưu Quang Vũ đã chạm tới sợi dây tình cảm thiêng liêng nhất trong mỗi người. Bài thơ không chỉ ca ngợi tình mẫu tử mà còn thức tỉnh chúng ta về lối sống biết ơn, biết nhìn lại và trân trọng những giá trị cũ giữa dòng đời hối hả.

Câu 1: Phương thức biểu đạt chính

Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là Nghị luận (kết hợp với yếu tố biểu cảm).

Tác giả đưa ra những quan điểm, suy ngẫm và lý lẽ về sự sống, cái chết và cách ứng xử giữa người với người.

Câu 2: Nội dung chính của đoạn trích

Đoạn trích là những chiêm nghiệm sâu sắc về ý nghĩa của cái chết đối với người đang sống. Tác giả khẳng định: Cái chết không chỉ là sự kết thúc của một kiếp người, mà còn là lời nhắc nhở của Tạo hóa giúp con người thức tỉnh lòng trắc ẩn, sự vị tha, bớt đi tham vọng, ích kỷ để sống bao dung và chân thực hơn với những người xung quanh khi họ còn hiện hữu.

Câu 3: Biện pháp tu từ trong đoạn (7)