câu 1

bài làm

Con người không thể sống tách rời khỏi thế giới tự nhiên, vì thế biết yêu thương vạn vật chính là một biểu hiện của lối sống nhân văn và văn minh. Yêu thương vạn vật trước hết là biết trân trọng cây cỏ, muông thú, môi trường sống quanh mình; không thờ ơ, không khai thác hay hủy hoại thiên nhiên một cách vô trách nhiệm. Khi con người tàn phá rừng, xả rác xuống sông biển, săn bắt động vật quý hiếm, hậu quả phải gánh chịu là biến đổi khí hậu, thiên tai, ô nhiễm môi trường – những vấn đề đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng ở Việt Nam và trên thế giới. Ngược lại, nhiều hành động đẹp như phong trào trồng cây gây rừng, chiến dịch “Giờ Trái đất”, hay việc giới trẻ chung tay dọn rác bãi biển đã góp phần lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường. Yêu thương vạn vật còn giúp tâm hồn con người trở nên dịu dàng, biết sống chậm và biết nâng niu những điều nhỏ bé. Tuy nhiên, cần phê phán lối sống ích kỉ, chỉ biết lợi ích trước mắt mà quên đi sự cân bằng lâu dài của tự nhiên. Mỗi người hãy bắt đầu từ những việc nhỏ: tiết kiệm điện nước, hạn chế rác thải nhựa, bảo vệ cây xanh… Khi biết yêu thương vạn vật, con người cũng đang gìn giữ chính tương lai của mình.

câu 2

bài làm

Bài thơ “Bên kia sông Đuống” được Hoàng Cầm sáng tác năm 1948, trong những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Tác phẩm là tiếng lòng đau xót của nhà thơ khi quê hương Kinh Bắc thân yêu bị giặc chiếm đóng, tàn phá. Đoạn thơ trên là một lát cắt đầy ám ảnh, thể hiện rõ sự đối lập gay gắt giữa vẻ đẹp yên bình, trù phú của quê hương xưa và sự hoang tàn, đổ nát khi quân thù giày xéo.

Mở đầu đoạn thơ, Hoàng Cầm đưa người đọc trở về với một vùng đất Kinh Bắc thanh bình, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Chỉ bằng vài nét chấm phá, tác giả đã gợi lên một không gian sống động, ấm áp:

“Quê hương ta lúa nếp thơm nồng
Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp.”

Hình ảnh “lúa nếp thơm nồng” không chỉ gợi sự trù phú, ấm no mà còn đánh thức cả hương vị thân thuộc của đồng quê Việt Nam. Đó là mùi hương của ruộng đồng, của những mùa vàng bội thu, của cuộc sống bình dị mà yên vui. Đặc biệt, sự xuất hiện của tranh Đông Hồ đã làm nổi bật hồn cốt văn hóa Kinh Bắc. Những “gà lợn nét tươi trong”, “màu dân tộc sáng bừng” là biểu tượng của đời sống tinh thần lạc quan, rạng rỡ. Cụm từ “sáng bừng” thể hiện niềm tự hào, kiêu hãnh về những giá trị truyền thống được kết tinh qua bao thế hệ. Điệp từ “quê hương ta” vang lên tha thiết như một lời khẳng định đầy yêu thương và tự hào. Ở phần này, nhịp thơ chậm rãi, giọng điệu êm đềm, ngôn từ tươi sáng đã vẽ nên một bức tranh quê đẹp như cổ tích, nơi con người và thiên nhiên hòa quyện trong sự bình yên.

Thế nhưng, tất cả vẻ đẹp ấy bỗng chốc sụp đổ “từ ngày khủng khiếp”. Chỉ một cụm từ đã tạo nên bước ngoặt đau thương, báo hiệu sự ập đến của chiến tranh.

“Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn.”

Hình ảnh “ngùn ngụt lửa” đối lập hoàn toàn với cái “sáng bừng” dịu dàng của giấy điệp. Nếu trước kia ánh sáng là biểu tượng của văn hóa, của niềm vui thì nay ánh lửa lại là ánh lửa hủy diệt. Động từ “ngùn ngụt” gợi sự dữ dội, lan nhanh, thiêu rụi mọi mầm sống. Cảnh tượng quê hương trở nên hoang phế, kiệt quệ:

“Ruộng ta khô
Nhà ta cháy.”

Những câu thơ ngắn, nhịp gấp gáp như những tiếng nấc nghẹn ngào. Điệp từ “ta” nhấn mạnh nỗi đau trực tiếp, cụ thể của người dân. Ruộng đồng cạn khô, nhà cửa bị thiêu rụi – nguồn sống và tổ ấm đều bị hủy hoại. Đặc biệt, hình ảnh “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu” là một ẩn dụ đầy ám ảnh về sự hung bạo, mất nhân tính của kẻ thù. Không gian làng quê vốn thanh bình nay trở thành “ngõ thẳm bờ hoang”, kiệt cùng, tiêu điều.

Đau đớn hơn cả là sự tan tác của những biểu tượng văn hóa:

“Mẹ con đàn lợn âm dương
Chia lìa trăm ngả
Đám cưới chuột đang tưng bừng rộn rã
Bây giờ tan tác về đâu?”

Những hình ảnh quen thuộc trong tranh Đông Hồ – từng tượng trưng cho hạnh phúc sum vầy, cho niềm vui đời sống – nay bị “chia lìa”, “tan tác”. Chiến tranh không chỉ phá hủy nhà cửa, ruộng vườn mà còn xé nát cả những giá trị tinh thần, làm đảo lộn trật tự bình yên của làng quê. Câu hỏi tu từ “Bây giờ tan tác về đâu?” vang lên như một tiếng kêu đau đớn, bàng hoàng trước thực tại nghiệt ngã.

Như vậy, bằng nghệ thuật đối lập sắc nét giữa quá khứ thanh bình và hiện tại hoang tàn, giữa cái “tươi trong” và cái “hung tàn”, giữa “thơm nồng” và “sắc máu”, Hoàng Cầm đã khắc họa sâu sắc sự biến đổi của quê hương trước và sau chiến tranh. Đoạn thơ không chỉ là bản cáo trạng đanh thép tố cáo tội ác của quân xâm lược mà còn là lời nhắc nhớ về vẻ đẹp của cội nguồn dân tộc. Qua nỗi đau, ta càng cảm nhận rõ hơn tình yêu quê hương tha thiết của nhà thơ – một tình yêu đủ lớn để biến đau thương thành sức mạnh chiến đấu, quyết tâm giành lại sự sống và vẻ đẹp cho quê hương đất nước.

câu 1 phương thức biểu đạt chính là nghị luận

câu 2 nội dung văn bản trên là sự suy tư về sự vô tâm của con người, những tổn thương mà ta vô tình hay hữu ý gây ra cho thiên nhiên, cảnh vật và con người xung quanh. Từ đó, tác giả đưa ra lời cảnh tỉnh về cách sống "thô tháp" và mong muốn con người biết sống nâng niu, trân trọng, thấu cảm hơn để thế giới trở nên tốt đẹp. 

câu 3

biện pháp tu từ: nhân hóa ''Nhân hóa (Mặt đất quen tha thứ, đại dương bao la quen độ lượng, những dòng sông quen chảy xuôi, những thảm rêu không biết dỗi hờn, đóa hoa không chì chiết, giấc mơ bao dung, yêu thương không trả đũa) và biện pháp tu từ Điệp cấu trúc "quen", "những".

tác dụng

- biện pháp tu từ nhân hóa làm cho mặt đất, thiên nhiên trở nên có linh hồn, có cảm xúc như con người. Qua đó, tác giả nhấn mạnh sự bao dung, độ lượng vô bờ bến của tự nhiên trước sự tàn phá, vô tâm của con người. Sự đối lập giữa lòng tốt của thiên nhiên và thói thô tháp của con người làm nổi bật thông điệp cần sống trân trọng hơn. 

câu 4

câu 5

Bài học ý nghĩa nhất đối với tôi đó là bài học về lối sống trân trọng và sống biết ơn. Chúng ta cần phải học cách nâng niu mọi sự vật, hiện tượng xung quanh mình, từ dòng sông, mảnh vườn đến những mối quan hệ con người. Sống không vô tâm, biết thấu hiểu nỗi đau của người khác để giảm thiểu tổn thương, sống vị tha, hòa hợp và yêu thương hơn để thế giới không còn "thô tháp".