Câu 1:

Con người là một phần của tự nhiên, vì thế biết yêu thương vạn vật chính là cách để sống hài hòa với thế giới quanh mình. Yêu thương vạn vật không chỉ dừng lại ở tình cảm mà còn thể hiện bằng hành động cụ thể: bảo vệ môi trường, chăm sóc cây xanh, đối xử nhân ái với động vật và trân trọng từng nguồn tài nguyên của đất trời. Khi ta biết rung động trước một bông hoa nở, biết xót xa trước cảnh rừng bị tàn phá hay một con vật bị ngược đãi, đó là lúc tâm hồn ta trở nên sâu sắc và giàu lòng trắc ẩn hơn. Tình yêu thương ấy giúp con người tránh lối sống ích kỉ, vô cảm, chỉ biết khai thác mà không biết gìn giữ. Hơn nữa, con người và vạn vật có mối quan hệ gắn bó mật thiết; thiên nhiên bị tổn thương thì chính cuộc sống của chúng ta cũng bị đe dọa. Vì vậy, yêu thương vạn vật cũng là yêu thương chính mình và các thế hệ mai sau. Mỗi người hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất để lan tỏa sự sống xanh, xây dựng một thế giới nhân ái và bền vững hơn.

Câu 2 :

Trong nền thơ ca kháng chiến chống Pháp, “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm là tiếng lòng đau xót và tha thiết về quê hương Kinh Bắc. Đoạn thơ trên đã khắc họa rõ nét sự biến đổi dữ dội của quê hương trước và sau chiến tranh, qua đó bộc lộ tình yêu sâu nặng cùng nỗi đau quặn thắt của nhà thơ.

Trước hết, quê hương hiện lên trong vẻ đẹp thanh bình, trù phú và đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Chỉ bằng vài nét chấm phá, Hoàng Cầm đã gợi ra một không gian êm đềm: “Quê hương ta lúa nếp thơm nồng”. Hương lúa nếp không chỉ gợi sự no đủ mà còn gợi mùi vị thân thuộc của làng quê Bắc Bộ. Đặc biệt, hình ảnh “Tranh Đông Hồ gà lợn nét tươi trong / Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp” đã làm nổi bật đời sống tinh thần phong phú của người dân Kinh Bắc. Tranh Đông Hồ với những gam màu tươi sáng, đường nét hồn nhiên tượng trưng cho truyền thống văn hóa lâu đời, cho vẻ đẹp mộc mạc mà rạng rỡ của dân tộc. Điệp từ “quê hương ta” vang lên tha thiết như một lời khẳng định đầy tự hào. Đó là một quê hương yên bình, giàu đẹp, thấm đẫm hồn dân tộc.

Thế nhưng, chiến tranh ập đến đã làm thay đổi tất cả. Câu thơ “Quê hương ta từ ngày khủng khiếp” như một dấu mốc đau thương, mở ra bức tranh hiện thực đầy tang tóc. Hình ảnh “Giặc kéo lên ngùn ngụt lửa hung tàn” gợi sức tàn phá dữ dội của quân thù. Nhịp thơ ngắn, dồn dập: “Ruộng ta khô / Nhà ta cháy” diễn tả sự mất mát chồng chất. Những gì từng gắn bó, thân thương nay bị hủy hoại không thương tiếc. Hình ảnh “Chó ngộ một đàn / Lưỡi dài lê sắc máu” vừa tả thực vừa mang tính biểu tượng, khắc họa bộ mặt ghê tởm, khát máu của kẻ xâm lược.

Không chỉ cảnh vật tiêu điều, mà đời sống con người và cả giá trị văn hóa cũng bị chia cắt, tan tác. Những hình ảnh vốn quen thuộc trong tranh Đông Hồ như “Mẹ con đàn lợn âm dương”, “Đám cưới chuột” được nhắc lại đầy xót xa. Nếu trước kia chúng tượng trưng cho cuộc sống no đủ, vui tươi thì nay “Chia lìa trăm ngả”, “tan tác về đâu?”. Câu hỏi tu từ cuối đoạn thơ như tiếng nấc nghẹn ngào, thể hiện nỗi đau trước sự đổ vỡ của quê hương. Sự đối lập giữa quá khứ tươi sáng và hiện tại đau thương đã làm nổi bật sự biến đổi dữ dội của làng quê Kinh Bắc khi chiến tranh tràn tới.

Bằng bút pháp giàu tính tạo hình, kết hợp giữa chất liệu hiện thực và yếu tố văn hóa dân gian, Hoàng Cầm đã dựng lên hai bức tranh tương phản: một quê hương thanh bình, đậm đà bản sắc và một quê hương bị tàn phá, điêu linh. Qua đó, nhà thơ không chỉ tố cáo tội ác của chiến tranh mà còn bày tỏ tình yêu tha thiết với quê hương xứ sở. Chính tình yêu ấy đã làm cho nỗi đau trở nên sâu sắc, đồng thời cũng nuôi dưỡng niềm tin vào sự hồi sinh của quê hương sau những tháng ngày khói lửa .

Câu 1 :
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận (kết hợp với biểu cảm và miêu tả).

Câu 2 :
Văn bản gửi gắm thông điệp: Con người trong cuộc sống thường vô tình làm tổn thương thiên nhiên, vạn vật và cả những điều mong manh quanh mình. Vì thế, ta cần sống tinh tế, biết nâng niu, trân trọng và ý thức hơn về những tổn thương mình gây ra.

Câu 3 :
Một biện pháp tu từ tiêu biểu trong đoạn (7) là nhân hóa.

Ví dụ: “Mặt đất ngàn đời quen tha thứ”, “Đại dương bao la quen độ lượng”, “Cánh rừng mênh mông quen trầm mặc”, “Những đoá hoa không bao giờ chì chiết”…

→ Tác giả gán cho thiên nhiên những phẩm chất, cảm xúc của con người như “tha thứ”, “độ lượng”, “nhẫn nhịn”, “bao dung”.

Tác dụng:

• Làm cho thiên nhiên trở nên gần gũi, có hồn.
• Nhấn mạnh sự bao dung, nhẫn nại của tự nhiên và cuộc đời trước những tổn thương con người gây ra.
• Qua đó gợi lên sự day dứt, thức tỉnh lương tri con người.

Câu 4 :
Tác giả nói “Thỉnh thoảng bàn chân nên bị gai đâm” vì:

• “Gai đâm” là hình ảnh ẩn dụ cho những va vấp, tổn thương, đau đớn trong cuộc sống.
• Khi biết đau, con người mới “giật mình” nhận ra tổn thương là có thật, là “rỉ máu”.
• Từ đó, ta sẽ sống cẩn trọng hơn, biết yêu thương và tránh làm đau người khác, thiên nhiên và những giá trị mong manh quanh mình.
• Đây là lời nhắc nhở sâu sắc: đôi khi con người cần trải nghiệm nỗi đau để trưởng thành và biết trân trọng.

Câu 5 :
Bài học ý nghĩa nhất rút ra từ văn bản:
Con người cần sống tinh tế, biết nâng niu, trân trọng thiên nhiên và những điều nhỏ bé, mong manh trong cuộc sống. Mỗi hành động, lời nói dù vô tình cũng có thể gây tổn thương. Vì vậy, hãy sống chậm lại, biết yêu thương, bao dung và có trách nhiệm với thế giới quanh mình