Câu 1. Thể loại: truyện ngắn.

Câu 2. Phương thức biểu đạt chính: tự sự.

Câu 3. - HS chỉ ra được biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: “Khi anh gặp chị, thì đôi bên đã là cảnh xế muộn chợ chiều cả rồi, cũng dư dãi mà lấy nhau tự nhiên.”: biện pháp tu từ ẩn dụ (được thể hiện qua cụm từ “cảnh xế muộn chợ chiều”). - Tác dụng: “Cảnh xế muộn chợ chiều” là cảnh chợ khi tàn cuộc, không còn ồn ào, sôi nổi nữa. Tác giả sử dụng cụm từ này để: + Chỉ cảnh quá lứa lỡ thì của anh chị Duyện khi đến với nhau. + Giúp cho câu văn trở nên tế nhị, giàu sức gợi hình hơn. + Thể hiện sự cảm thương của tác giả dành cho những con người nhỏ bé, đáng thương, kém may mắn.

Câu 4. Nội dung: Qua truyện ngắn Nhà nghèo, Tô Hoài đã tái hiện chân thực, sâu sắc hiện thực khốn khó của một gia đình nghèo. Trong đó, tác giả tập trung khắc họa cô bé Gái hiểu chuyện mà yểu mệnh. Qua đó, Tô Hoài thể hiện sự đồng cảm, xót thương cho những kiếp người bé mọn, bất hạnh và những đứa trẻ đáng thương.

Câu 5. HS lựa chọn chi tiết mà các em ấn tượng nhất và đưa ra lí giải hợp lí. Gợi ý: Chi tiết em cảm thấy ấn tượng nhất là chi tiết bé Gái mất ở cuối truyện. Bởi chi tiết này khơi lên trong em nỗi buồn, sự cảm thương sâu sắc dành cho một cô bé ngoan ngoãn, hiểu chuyện mà yểu mệnh, đáng thương.

Câu 1 (khoảng 200 chữ):

Bé Gái trong truyện Nhà nghèo là hình ảnh tiêu biểu cho số phận đáng thương của trẻ em trong những gia đình nghèo khổ hiện nay và ngày xưa. Em là đứa con đầu, còn nhỏ nhưng đã sớm phải chứng kiến cảnh cha mẹ cãi vã, sống trong không khí gia đình căng thẳng, thiếu thốn tình thương. Không chỉ vậy, bé Gái còn phải phụ giúp gia đình kiếm ăn bằng việc đi bắt nhái – một công việc vất vả, nguy hiểm so với lứa tuổi. Hình ảnh em “nhe hai hàm răng sún đen xỉn, cười toét” khi bắt được nhái cho thấy sự hồn nhiên, niềm vui nhỏ nhoi giữa cuộc sống cơ cực. Tuy nhiên, chính sự nghèo đói đã đẩy em đến cái chết thương tâm. Điều này gây ám ảnh sâu sắc, vừa tố cáo sự khắc nghiệt của cái nghèo, vừa thể hiện bi kịch của trẻ em không được bảo vệ, chăm sóc. Qua nhân vật bé Gái, tác giả bày tỏ niềm xót thương sâu sắc và lên án xã hội đã đẩy những đứa trẻ vô tội vào hoàn cảnh bi thảm.

Câu 2 (khoảng 600 chữ):

Bạo lực gia đình là một vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện đại, không chỉ gây tổn thương cho người trong cuộc mà còn để lại những hậu quả lâu dài, đặc biệt đối với sự phát triển của trẻ em. Trẻ em là đối tượng yếu đuối, dễ bị tổn thương, vì vậy những tác động tiêu cực từ môi trường gia đình có thể ảnh hưởng sâu sắc và rất lớn đến cả thể chất lẫn tinh thần của các em.

Trước hết, bạo lực gia đình gây tổn hại nghiêm trọng đến tâm lý trẻ. Khi thường xuyên chứng kiến hoặc trực tiếp chịu đựng những hành vi như đánh đập, chửi mắng, các em dễ rơi vào trạng thái sợ hãi, lo âu, mất cảm giác an toàn. Gia đình – nơi lẽ ra phải là chốn bình yên – lại trở thành nguồn gốc của nỗi ám ảnh. Điều này khiến trẻ có nguy cơ mắc các vấn đề tâm lý như trầm cảm, tự ti, thậm chí là rối loạn hành vi. Nhiều em trở nên khép kín, ngại giao tiếp, mất niềm tin vào người khác.

Không chỉ dừng lại ở tâm lý, bạo lực gia đình còn ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách của trẻ. Trẻ em lớn lên trong môi trường bạo lực dễ có xu hướng bắt chước hành vi đó. Các em có thể trở nên hung hăng, giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực hoặc ngược lại, trở nên cam chịu, yếu đuối. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cách các em ứng xử trong xã hội sau này. Một đứa trẻ thiếu tình yêu thương và sự giáo dục đúng đắn sẽ khó phát triển thành một người trưởng thành lành mạnh.

Bên cạnh đó, bạo lực gia đình còn cản trở sự phát triển toàn diện của trẻ. Các em không thể tập trung học tập khi luôn sống trong lo lắng, bất ổn. Thành tích học tập sa sút, cơ hội phát triển bị hạn chế. Thậm chí, một số em có thể bỏ học sớm, rơi vào các tệ nạn xã hội. Như vậy, hậu quả không chỉ dừng lại ở cá nhân mà còn ảnh hưởng đến tương lai của cả xã hội.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy bạo lực gia đình vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức, từ thể chất đến tinh thần. Một phần nguyên nhân xuất phát từ nhận thức hạn chế của người lớn, coi việc đánh mắng con cái là cách dạy dỗ. Ngoài ra, áp lực kinh tế, cuộc sống cũng khiến nhiều người dễ mất kiểm soát hành vi.

Để khắc phục tình trạng này, trước hết cần nâng cao nhận thức của các bậc cha mẹ về vai trò của gia đình trong việc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Cần thay thế bạo lực bằng sự yêu thương, lắng nghe và tôn trọng. Bên cạnh đó, xã hội và pháp luật cần có những biện pháp can thiệp kịp thời để bảo vệ trẻ em khỏi các hành vi bạo lực. Nhà trường cũng cần đóng vai trò hỗ trợ, phát hiện và giúp đỡ những trường hợp trẻ bị ảnh hưởng.

Tóm lại, bạo lực gia đình để lại những hậu quả nghiêm trọng đối với sự phát triển của trẻ em cả về thể chất, tinh thần và nhân cách. Xây dựng một môi trường gia đình an toàn, yêu thương không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân mà còn là nền tảng cho sự phát triển bền vững của xã hội.