Câu 1: Phân tích bài thơ "Khán Thiên gia thi hữu cảm" (Khoảng 200 chữ)

Bài thơ "Khán Thiên gia thi hữu cảm" (Cảm tưởng đọc Thiên gia thi) của Hồ Chí Minh là một tuyên ngôn nghệ thuật sâu sắc, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa chất thi sĩ và chất chiến sĩ. Ở hai câu đầu, Bác nhắc đến truyền thống thơ xưa với những hình ảnh ước lệ quen thuộc như "sơn thủy, yên hoa, tuyết nguyệt phong". Đó là cái đẹp chuẩn mực, thanh cao của văn chương cổ điển. Tuy nhiên, bằng cái nhìn của một người cách mạng, Bác đã mở ra một hướng đi mới cho thơ ca thời đại: "Hiện đại thi trung ưng hữu thiết / Thi gia dã yếu hội xung phong". Hình ảnh ẩn dụ "thép" chính là linh hồn của bài thơ, tượng trưng cho tính chiến đấu và bản lĩnh kiên cường. Bác khẳng định rằng trong hoàn cảnh dân tộc đang lầm than, thơ ca không thể chỉ là nơi hưởng lạc, mà phải trở thành vũ khí sắc bén; nhà thơ phải biết "xung phong" trên mặt trận văn hóa tư tưởng. Với ngôn ngữ hàm súc và tứ thơ mạnh mẽ, bài thơ đã khẳng định một chân lý: Văn chương phải gắn liền với đời sống và phục vụ sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Câu 2: Nghị luận về ý thức giữ gìn và phát huy văn hóa truyền thống của giới trẻ (Khoảng 600 chữ)

Trong dòng chảy hối hả của thời đại công nghiệp 4.0, khi những giá trị mới không ngừng du nhập, chúng ta chợt nhận ra rằng văn hóa truyền thống chính là "mỏ neo" giữ cho con tàu dân tộc không bị chao đảo giữa đại dương toàn cầu hóa. Đặc biệt, ý thức giữ gìn, bảo tồn và phát huy những giá trị ấy ở giới trẻ hiện nay đang trở thành một vấn đề mang tính sống còn đối với bản sắc quốc gia.

Văn hóa truyền thống không phải là những gì khô khan, xa vời. Đó là lời ru của mẹ, là phong tục gói bánh chưng ngày Tết, là những làn điệu dân ca ngọt ngào hay những bộ trang phục mang hồn cốt quê hương. Nó là sợi dây vô hình gắn kết các thế hệ và tạo nên diện mạo riêng cho dân tộc Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Nhìn vào thực tế hiện nay, thái độ của giới trẻ đối với văn hóa truyền thống mang những sắc thái đối lập. Một bộ phận không nhỏ đang tỏ ra thờ ơ, "sính ngoại", chạy theo những trào lưu văn hóa xa lạ mà quên đi gốc rễ cha ông. Có những bạn trẻ am hiểu tường tận lịch sử, văn hóa của các nước khác nhưng lại mơ hồ về những trang sử hào hùng hay các loại hình nghệ thuật đặc sắc như chèo, tuồng của nước nhà. Đây là một thực trạng đáng báo động về sự đứt gãy văn hóa.

Tuy nhiên, chúng ta cũng không thể phủ nhận một làn sóng "về nguồn" đang trỗi dậy mạnh mẽ và đầy sáng tạo trong cộng đồng trẻ. Nhiều dự án phục dựng Việt phục như áo tấc, áo ngũ thân được các bạn trẻ thực hiện và lan tỏa rộng rãi trên mạng xã hội. Nhiều nghệ sĩ trẻ đã khéo léo đưa chất liệu âm nhạc dân gian, các điển tích lịch sử vào trong các bản nhạc Pop, Rap hiện đại, tạo nên những cơn sốt toàn cầu như "See Tình" của Hoàng Thùy Linh hay các tác phẩm của Đen Vâu. Đó là minh chứng rõ nhất cho việc giới trẻ không hề quay lưng với truyền thống, họ chỉ đang tìm cách để truyền thống "sống" lại trong một diện mạo mới, gần gũi và thời đại hơn.

Vậy tại sao giới trẻ cần phải giữ gìn văn hóa truyền thống? Bởi vì "Văn hóa còn thì dân tộc còn". Nếu đánh mất bản sắc, chúng ta sẽ trở thành những bản sao mờ nhạt của các cường quốc khác. Việc bảo tồn văn hóa không chỉ là trách nhiệm với quá khứ mà còn là sự đầu tư cho tương lai, tạo ra nội lực để phát triển kinh tế và du lịch bền vững.

Để phát huy tốt giá trị văn hóa, bản thân mỗi bạn trẻ cần có ý thức tự học, tự tìm hiểu và trải nghiệm. Chúng ta không thể yêu những gì mình không biết. Nhà trường và gia đình cũng cần thay đổi cách giáo dục, không nên ép buộc mà hãy khơi gợi niềm tự hào dân tộc thông qua những hoạt động thực tế.

Tóm lại, văn hóa truyền thống là điểm tựa vững chắc nhất để thế hệ trẻ vươn xa. Hãy giữ gìn truyền thống bằng trái tim và phát huy nó bằng trí tuệ của người trẻ thời đại mới. Đừng để mình trở thành những "cây không rễ", bởi chỉ có rễ sâu thì cành lá mới có thể xanh tươi và vững vàng trước gió bão.

Câu 1: Thể thơ

• Văn bản được viết theo thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu, mỗi câu 7 chữ).

Câu 2: Luật của bài thơ

• Xét về luật bằng trắc: Bài thơ thuộc Luật Bằng, vần bằng (căn cứ vào chữ thứ hai của câu 1 là "thi" - thanh bằng).
• Niêm: Câu 1 niêm với câu 4 (chữ thứ hai: "thi" - "gia" đều là thanh bằng); Câu 2 niêm với câu 3 (chữ thứ hai: "thủy" - "đại" đều là thanh trắc).
• Vần: Gieo vần "phong" ở cuối các câu 2 và 4 (phong - phong).

Câu 3: Biện pháp tu từ ấn tượng

• Biện pháp: Hoán dụ/Tượng trưng qua hình ảnh "thiết" (thép).
• Tác dụng:
• • "Thép" tượng trưng cho tinh thần chiến đấu, tính chiến đấu và bản lĩnh kiên cường của người cộng sản.
  • Việc đưa "thép" vào thơ giúp khẳng định chức năng mới của văn chương: Thơ không chỉ để thưởng ngoạn mà còn là vũ khí sắc bén phục vụ cách mạng.
  • Làm cho lời thơ trở nên mạnh mẽ, quyết đoán, thể hiện sự chuyển biến từ cái tôi trữ tình sang cái tôi chiến sĩ.

Câu 4: Lý do tác giả đưa ra quan điểm "thi trung ưng hữu thiết" và "thi gia dã yếu hội xung phong" Bởi vì:

• Hoàn cảnh lịch sử: Đất nước đang trong cảnh lầm than, đang thời điểm dầu sôi lửa bỏng của cuộc vận động cứu nước, văn chương không thể đứng ngoài cuộc.
• Chức năng của văn học: Trong thời đại mới, văn học không chỉ là "gió trăng mây tuyết" mà phải là vũ khí tư tưởng. Nhà thơ không thể chỉ là ẩn sĩ mà phải là chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, dùng ngòi bút để cổ vũ tinh thần dân tộc.

Câu 5: Nhận xét về cấu tứ bài thơ

• Cấu tứ bài thơ được xây dựng trên sự đối lập và tiếp nối giữa cái cũ và cái mới:
• Hai câu đầu: Nhắc về truyền thống (thơ xưa) với vẻ đẹp tĩnh tại, thiên nhiên.
• Hai câu sau: Mở ra yêu cầu của thời đại (thơ nay) với vẻ đẹp của hành động và tinh thần thép.
• Sự chuyển đổi này tạo nên một cấu trúc chặt chẽ, đi từ sự kế thừa đến sự cách tân, khẳng định sự hòa quyện giữa tính dân tộc và tính hiện đại, giữa thi sĩ và chiến sĩ.

Câu 1 (2 điểm). Đoạn văn 200 chữ so sánh Thủy Tinh trong hai văn bản

Mẫu đoạn văn (200 chữ):

Trong truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh, Thủy Tinh hiện lên như kẻ thua cuộc mang lòng căm giận, hằng năm dâng nước đánh Sơn Tinh và gây lũ lụt cho dân tình. Hình tượng ấy nhấn mạnh sức mạnh dữ dội của thiên nhiên và ước mơ chế ngự nước lũ của người Việt xưa. Tuy nhiên, trong truyện Sự tích những ngày đẹp trời, Thủy Tinh lại được khắc họa bằng một chiều sâu mới: một kẻ si tình, sống âm thầm, cô đơn và đầy nỗi đau thầm kín. Chàng không ghen tuông mù quáng mà luôn tôn trọng hạnh phúc của Mỵ Nương, thậm chí từ bỏ ngôi Chúa Biển để giữ lại cho nàng bình yên. Nhân vật được nhân hóa, có tâm hồn, cảm xúc và đạo đức. Nếu truyền thuyết chỉ xem Thủy Tinh như kẻ thù của Sơn Tinh, thì tác phẩm hiện đại lại nhìn chàng bằng con mắt của sự cảm thông, thấu hiểu và trân trọng tình yêu chân thành. Sự thay đổi đó cho thấy cách nhìn nhân văn hơn của con người hiện đại trước những gì từng bị gán cho xấu xa, đồng thời giúp người đọc nhận ra bản chất của tình yêu: càng sâu nặng, càng dễ hóa thành bi kịch.

Câu 2 (4 điểm). Bài văn 600 chữ: Ý nghĩa của sự hi sinh trong tình yêu

Bài viết mẫu (khoảng 600 chữ):

Tình yêu là một trong những tình cảm đẹp đẽ và mạnh mẽ nhất của con người. Nhưng để tình yêu trở nên sâu sắc và bền vững, sự hi sinh luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Hi sinh trong tình yêu không phải là đánh mất bản thân, mà là sự tự nguyện dành cho người mình yêu những điều tốt đẹp nhất, đặt hạnh phúc của họ lên trên những ích kỉ nhỏ nhoi của chính mình.

Trước hết, hi sinh là thước đo của tình yêu chân thật. Khi yêu, con người sẵn sàng chia sẻ khó khăn, cảm thông và nâng đỡ người kia trong những lúc yếu lòng nhất. Những hành động như lặng lẽ chờ đợi, sẵn sàng lùi lại để người kia có thể tiến lên, hay chịu phần thiệt thòi để người mình yêu được bình yên… đều là biểu hiện của sự hi sinh. Chính sự hi sinh ấy làm cho tình yêu trở nên có chiều sâu, khiến hai tâm hồn trở nên gắn kết và thấu hiểu nhau hơn.

Thứ hai, hi sinh giúp tình yêu vượt qua thử thách. Cuộc sống không phải lúc nào cũng thuận lợi; sẽ có những lúc khó khăn, hiểu lầm, hay thay đổi khiến tình yêu lung lay. Chỉ khi mỗi người biết nghĩ cho nhau, biết nhường nhịn và bao dung, tình yêu mới có thể đứng vững. Những đôi lứa bền lâu không phải vì họ ít tranh cãi, mà bởi trong bất cứ sóng gió nào, họ cũng chọn hi sinh phần tự ái để giữ gìn hạnh phúc chung.

Không chỉ vậy, sự hi sinh còn làm con người trở nên tốt đẹp hơn. Khi yêu, chúng ta học cách sống vị tha, biết đặt người khác lên trước chính mình. Nhờ đó, ta trưởng thành và biết trân trọng những giá trị tinh thần. Nhiều khi, chính sự hi sinh lại giúp ta tìm được ý nghĩa cuộc đời: được yêu và được sống vì một người.

Tuy nhiên, hi sinh không đồng nghĩa với mù quáng hay đánh mất chính mình. Tình yêu cần được xây dựng trên sự tôn trọng – tôn trọng người mình yêu và cả chính bản thân mình. Hi sinh chỉ đẹp khi xuất phát từ tự nguyện và khi nó góp phần làm cho cả hai tốt hơn.

Sự hi sinh trong tình yêu là điều làm cho tình yêu trở nên cao cả. Nó không phải là sự mất mát, mà là sự trao gửi, là cách mỗi con người bày tỏ rằng mình thật lòng, rằng “hạnh phúc của người ấy cũng là hạnh phúc của chính mình”. Trong cuộc đời đầy những đổi thay này, chỉ có tình yêu biết hi sinh mới có thể bền lâu và để lại những dấu ấn đẹp đẽ nhất trong tâm hồn mỗi con người.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

➡ Truyện hiện đại mang màu sắc hoang đường, kì ảo; dựa trên chất liệu truyền thuyết.

Câu 2. Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản.

➡ Ngôi kể thứ ba kết hợp với lời độc thoại, tự sự trực tiếp của nhân vật Thủy Tinh (dạng người kể ẩn mình nhưng để nhân vật xưng “tôi”).

Câu 3. Nhận xét về cốt truyện của văn bản.

➡ Cốt truyện được xây dựng theo hướng sáng tạo lại truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh từ góc nhìn mới của Thủy Tinh. Văn bản tập trung lý giải bi kịch tình yêu, nỗi đau và nỗi cô đơn của Thủy Tinh; đồng thời tạo thêm phần gặp gỡ giữa Thủy Tinh – Mỵ Nương để làm nổi bật chiều sâu tâm trạng nhân vật.

Câu 4. Một chi tiết hoang đường, kì ảo và tác dụng.

Chi tiết: Thủy Tinh hiện lên từ làn nước, hóa thân, khiến suối dâng, mưa rơi, hoặc các loài thủy tộc hóa thành voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao…

Tác dụng:

• Tô đậm yếu tố kì ảo đặc trưng của truyền thuyết.
• Khắc họa quyền năng, bản chất thần linh của Thủy Tinh.
• Tăng sức hấp dẫn, tạo màu sắc huyền ảo và biểu tượng cho cảm xúc, nỗi đau sâu thẳm của nhân vật.

Câu 5. Chi tiết gây ấn tượng nhất? Vì sao?

Gợi ý trả lời:
Em ấn tượng nhất với chi tiết những giọt mưa thu rơi chính là Thủy Tinh trở lại gặp Mỵ Nương mỗi năm một lần.
→ Chi tiết đẹp, giàu chất thơ, biểu tượng cho tình yêu thủy chung nhưng vô vọng; thể hiện sự hi sinh, nỗi cô đơn và bi kịch muôn đời của Thủy Tinh; đồng thời lý giải một cách nhân văn về mưa thu – “những ngày đẹp trời”.

Câu 1 (2 điểm). Đoạn văn 200 chữ về mong muốn của Tam Lang

Đoạn văn mẫu:

Trong phóng sự Tôi kéo xe, Tam Lang đã gửi gắm một mong muốn tha thiết về số phận của những người phu kéo xe trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Khi trực tiếp nhập vai một người “cu-li xe”, tác giả đã cảm nhận bằng chính cơ thể mình nỗi đau đớn, kiệt sức và sự tủi cực mà người phu phải chịu đựng mỗi ngày. Từ đó, Tam Lang bộc lộ mong muốn xã hội phải thức tỉnh, phải nhìn thấy và thấu hiểu cho nỗi khổ ấy. Ông không chỉ muốn ghi lại sự thật mà còn mong đánh thức tình thương, ý thức nhân đạo ở người đọc. Câu nói “Các thầy có kéo xe như tôi, các thầy mới biết!” và nỗi day dứt khi nhớ đến ông lão phu xe cho thấy rõ ước vọng: hãy đối xử công bằng hơn với họ, hãy chấm dứt sự dày vò tàn nhẫn đối với những con người lao động nghèo khổ. Phóng sự của Tam Lang là tiếng chuông nhân đạo mạnh mẽ, mong muốn xã hội đương thời phải thay đổi cách nhìn và cách đối xử với tầng lớp bị đè nén ấy.

Câu 2 (4 điểm). Bài văn 600 chữ về ý nghĩa của sự nỗ lực

Bài văn mẫu:

Trong hành trình của mỗi con người, nỗ lực luôn được xem là yếu tố cốt lõi quyết định thành công. Nỗ lực không phải là điều gì quá lớn lao, mà chính là sự kiên trì, bền bỉ, không bỏ cuộc trước khó khăn. Ý nghĩa lớn nhất của nỗ lực nằm ở chỗ nó giúp con người vượt qua giới hạn của chính mình để vươn đến những điều tốt đẹp hơn.

Trước hết, nỗ lực tạo nên giá trị của mỗi cá nhân. Tài năng có thể là món quà bẩm sinh, nhưng thành công chỉ đến với những ai biết chăm chỉ rèn luyện. Edison từng nói rằng thiên tài bao gồm một phần trăm cảm hứng và chín mươi chín phần trăm mồ hôi. Điều đó cho thấy nỗ lực nhiều khi còn quan trọng hơn khả năng vốn có. Người biết cố gắng sẽ luôn tiến bộ từng ngày, dù chậm nhưng chắc chắn.

Bên cạnh đó, nỗ lực giúp con người đối mặt và vượt qua thử thách. Cuộc sống vốn không bằng phẳng; không ai tránh được những lúc vấp ngã, thất bại. Chính sự nỗ lực là điểm tựa tinh thần giúp chúng ta đứng dậy sau mỗi lần gục ngã. Những tấm gương như Nick Vujicic—người không chân không tay nhưng vẫn truyền cảm hứng cho hàng triệu người—đã chứng minh rằng nỗ lực có thể biến điều tưởng như không thể thành hiện thực.

Ngoài ra, sự nỗ lực còn mang lại niềm tin và hạnh phúc. Khi đạt được điều gì đó bằng sự cố gắng của bản thân, chúng ta sẽ cảm thấy trân trọng, tự hào và yêu quý cuộc sống hơn. Hạnh phúc không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng, mà còn ở hành trình nỗ lực để đạt được nó. Những giọt mồ hôi, những đêm thức trắng, những khoảnh khắc muốn bỏ cuộc nhưng vẫn tiếp tục chính là điều làm nên giá trị của thành công.

Tuy nhiên, nỗ lực cũng cần được đặt đúng hướng. Nỗ lực mù quáng, cố gắng trong sai lầm chỉ khiến ta mệt mỏi và lãng phí thời gian. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực, con người cũng cần sự tỉnh táo, định hướng và kế hoạch rõ ràng. Khi đó, nỗ lực sẽ trở thành động lực mạnh mẽ nhất đưa ta đến thành công.

Tóm lại, nỗ lực có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong cuộc sống: giúp mỗi người trưởng thành, vượt qua thử thách, đạt được ước mơ và tìm thấy hạnh phúc. Ai hiểu được giá trị của sự nỗ lực, người đó sẽ có khả năng làm chủ cuộc đời mình. Con đường phía trước có thể dài và nhiều gian khó, nhưng chỉ cần không ngừng cố gắng, chúng ta chắc chắn sẽ đến được nơi mình muốn.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

Văn bản thuộc thể loại kí / phóng sự (đoạn trích từ phóng sự Tôi kéo xe của Tam Lang).

Câu 2. Văn bản ghi chép về sự việc gì?

Văn bản ghi lại trải nghiệm thực tế của tác giả trong lần kéo xe chở khách từ Đồn Thủy lên Yên Phụ, qua đó mô tả sự nhọc nhằn, đau đớn, bị sai khiến của người phu kéo xe.

Câu 3. Biện pháp tu từ và tác dụng

Câu văn:
"Ruột thì như vặn từ dưới rốn đưa lên, cổ thì nóng như cái ống gang, đưa hơi lửa ra không kịp."

• Biện pháp tu từ: So sánh (“như vặn…”, “như cái ống gang”), phóng đại, hình ảnh gợi cảm.
• Tác dụng:
• • Diễn tả trực tiếp, chân thực, dữ dội cảm giác đau đớn, nghẹt thở khi kéo xe.
  • Giúp người đọc thấu hiểu nỗi cực nhọc và sự hành hạ thể xác mà phu xe phải chịu.
  • Tăng tính nhập vai, làm nổi bật sự trải nghiệm chân thực của tác giả.

Câu 4. Chi tiết gây ấn tượng nhất và vì sao?

Gợi ý trả lời (tùy cảm nhận):

Chi tiết gây ấn tượng nhất với tôi là:
“Rồi tôi thấy tôi không phải là người nữa, chỉ là một cái... nồi sốt de.”

Vì chi tiết này diễn tả cực kì mạnh mẽ sự kiệt sức: tác giả cảm thấy mình như một cái nồi hơi sắp nổ, chỉ còn hơi thở nóng hầm hập mà không còn sức sống. Nó tố cáo sự tàn phá thể xác, sự phi nhân hóa mà nghề kéo xe gây ra cho con người.

Câu 5. Qua văn bản, tác giả thể hiện tình cảm, tư tưởng gì?

• Lòng thương cảm sâu sắc đối với những người phu kéo xe—những thân phận khổ cực, bị bóc lột, sống lay lắt.
• Niềm phẫn uất trước xã hội bất công khiến con người bị biến thành công cụ lao động.
• Khát vọng thay đổi, mong muốn xã hội nhìn thấy nỗi khổ của phu xe để có sự cảm thông, cải biến.

Câu 1 (2 điểm). Viết đoạn văn 200 chữ phân tích nhân vật Ác-pa-gông

Gợi ý đoạn văn mẫu – bạn có thể dùng ngay:

Trong hài kịch Lão hà tiện, Mô-li-e-rơ đã xây dựng thành công hình tượng Ác-pa-gông – biểu tượng điển hình của lòng tham và sự keo kiệt. Trước hết, Ác-pa-gông là người coi tiền là mục đích sống, đến mức ám ảnh và đa nghi bệnh hoạn. Lão chôn chiếc tráp tiền trong vườn và luôn sống trong nỗi sợ bị trộm cắp, chỉ cần nghe tiếng chó sủa cũng hoảng hốt. Thứ hai, lão thậm chí hy sinh hạnh phúc của con cái để tiết kiệm tiền. Việc ép gả con gái cho ông già Ăng-xen-mơ chỉ vì “không đòi của hồi môn” cho thấy lòng tham đã làm lão mất nhân tính, không còn biết đến tình phụ tử. Ngôn ngữ kịch được Mô-li-e-rơ khai thác triệt để: câu nói “Không của hồi môn” lặp đi lặp lại phơi bày sự ám ảnh điên cuồng về tiền của lão. Tuy vậy, chính sự cực đoan ấy lại tạo nên tiếng cười châm biếm sắc sảo, giúp người đọc nhận ra bản chất đáng phê phán của chủ nghĩa tôn thờ vật chất. Ác-pa-gông vì thế trở thành một trong những nhân vật điển hình bậc nhất trong văn học cổ điển Pháp về thói keo kiệt và ích kỉ.

**Câu 2 (4 điểm). Viết bài văn 600 chữ về quan điểm:

“Tri thức là con mắt của đam mê và có thể trở thành hoa tiêu của tâm hồn.”**

Bài văn mẫu đủ dung lượng (khoảng 600 chữ):

Benjamin Franklin từng khẳng định: “Tri thức là con mắt của đam mê và có thể trở thành hoa tiêu của tâm hồn.” Câu nói gợi suy ngẫm sâu sắc về vai trò của tri thức đối với định hướng cảm xúc, khát vọng và hành động của con người. Tri thức không chỉ giúp con người hiểu biết thế giới, mà còn giúp chúng ta nuôi dưỡng và dẫn dắt những đam mê đúng hướng để đạt đến thành công và hoàn thiện bản thân.

Trước hết, tri thức là “con mắt của đam mê” bởi nhờ có tri thức, con người nhìn thấy rõ ràng hơn mục tiêu mình theo đuổi. Đam mê mà thiếu tri thức giống như ngọn lửa bùng lên trong đêm tối: sáng đấy nhưng mù mịt, dễ lạc đường. Một người yêu khoa học nhưng không học tập nghiêm túc thì không thể tạo ra phát minh; người thích viết lách nhưng không đọc sách, không mở rộng tầm hiểu biết thì chỉ dừng lại ở cảm tính. Ngược lại, khi đam mê được soi sáng bởi tri thức, con người sẽ hiểu mình đang đi đâu, cần làm gì và phải vượt qua những khó khăn nào. Tri thức mang đến nền tảng, còn đam mê mang đến động lực; sự kết hợp ấy tạo nên sức mạnh lớn lao.

Không chỉ soi sáng, tri thức còn là “hoa tiêu của tâm hồn”. Hoa tiêu là người dẫn đường cho con tàu vượt qua sóng gió. Tâm hồn con người cũng cần một người dẫn đường như thế. Tri thức giúp chúng ta phân biệt đúng – sai, tốt – xấu, biết lựa chọn những giá trị nhân văn để theo đuổi. Một người chỉ có đam mê nhưng không có tri thức rất dễ sa vào cực đoan, mù quáng. Nhưng khi được tri thức dẫn dắt, con người biết sống có trách nhiệm, có lý tưởng và biết cân bằng giữa khát vọng cá nhân với lợi ích cộng đồng. Tri thức làm cho đam mê trở nên bền vững và có ý nghĩa.

Trong thực tế, nhiều tấm gương thành công đã chứng minh điều ấy. Những nhà khoa học như Einstein hay Marie Curie đều có đam mê mãnh liệt nhưng họ chỉ thật sự tỏa sáng khi đặt đam mê trên nền tảng tri thức vững chắc. Ngay cả trong đời sống thường ngày, một người trẻ muốn theo đuổi nghệ thuật, kinh doanh hay bất cứ lĩnh vực nào cũng cần học hỏi liên tục để đam mê không trở thành sự liều lĩnh mù quáng.

Tuy vậy, tri thức chỉ thật sự có giá trị khi con người biết sử dụng nó đúng cách. Học nhiều mà không hành, hoặc dùng tri thức cho mục đích sai trái, thì tri thức không thể trở thành “hoa tiêu của tâm hồn”. Bởi vậy, mỗi người cần xác định cho mình mục đích sống tốt đẹp, rồi dùng tri thức để thực hiện nó.

Tóm lại, quan điểm của Benjamin Franklin là hoàn toàn đúng đắn. Tri thức soi sáng đam mê và dẫn dắt tâm hồn con người đi đúng hướng, giúp chúng ta sống có lý tưởng, có mục tiêu và đạt đến những giá trị tốt đẹp. Để thành công và hạnh phúc, mỗi người cần nuôi dưỡng đam mê, nhưng đồng thời phải không ngừng học hỏi để tri thức thật sự trở thành “đôi mắt” và “hoa tiêu” của hành trình đời mình.

Câu 1. Nêu tình huống kịch trong văn bản.

Tình huống kịch là: Ác-pa-gông muốn gả con gái E-li-dơ cho một ông già giàu có (ông Ăng-xen-mơ) để khỏi phải mất của hồi môn, còn Va-le-rơ – người yêu thầm của E-li-dơ – buộc phải giấu kín tình cảm, tìm cách nói tránh, nói giảm để vừa bảo vệ E-li-dơ vừa không làm Ác-pa-gông nổi giận.

Câu 2. Chỉ ra một lời độc thoại có trong văn bản.

Ví dụ lời độc thoại:

“Úi chà! Hình như có tiếng chó sủa. Có kẻ muốn lấy trộm tiền của mình chăng?”

Đây là đoạn Ác-pa-gông nói một mình, thể hiện nỗi ám ảnh về tiền.

Câu 3. Mục đích giao tiếp của Va-le-rơ trong đoạn trích.

• Va-le-rơ ảo tưởng bên ngoài rằng mình tán đồng ý kiến Ác-pa-gông, nhằm:
• • Bảo vệ E-li-dơ, ngăn việc cô phải lấy Ăng-xen-mơ.
  • Che giấu tình cảm thật của mình với E-li-dơ.
  • Lấy lòng Ác-pa-gông để khỏi bị nghi ngờ.
• Thực chất, qua lời nói vòng vo, Va-le-rơ muốn khuyên Ác-pa-gông suy nghĩ thấu đáo, xem xét hạnh phúc của con gái.

→ Mục đích: vừa bảo vệ người mình yêu, vừa giữ an toàn cho bản thân bằng cách khéo léo chiều ý lão hà tiện.

Câu 4. Hiệu quả nghệ thuật của việc lặp lại “Không của hồi môn”.

Việc Ác-pa-gông liên tục lặp lại “Không của hồi môn” có hiệu quả:

Tạo nhịp điệu đối thoại gây hài, tăng tính kịch.

• Khắc họa bản chất keo kiệt, coi tiền là trên hết của nhân vật.
• Tạo tiếng cười châm biếm: chỉ cần nghe “không của hồi môn” là lão bỏ qua mọi yếu tố khác.
• Thể hiện sự ám ảnh bệnh hoạn về tiền.

Câu 5. Nội dung của văn bản.

Văn bản phơi bày bản chất hà tiện, tham lam, đặt tiền lên trên tình cảm và hạnh phúc của con cái của Ác-pa-gông; đồng thời thể hiện sự thông minh, khéo léo của Va-le-rơ trong đối thoại. Qua đó, tác giả Mô-li-e-rơ phê phán sâu sắc chủ nghĩa keo kiệt, tôn sùng vật chất trong xã hội.

Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật bé Gái trong Nhà nghèo

(2 điểm)

Trong truyện Nhà nghèo của Tô Hoài, nhân vật bé Gái hiện lên như biểu tượng của số phận trẻ thơ bất hạnh trong nghèo đói và bạo lực gia đình. Bé Gái là đứa con đầu lòng trong một gia đình lam lũ, túng quẫn, sống trong cảnh cha mẹ thường xuyên cãi vã, đe dọa đánh giết nhau. Dù tuổi còn nhỏ, em đã phải chịu nhiều lo lắng, sợ hãi và thiếu thốn cả vật chất lẫn tình thương. Tuy vậy, bé Gái vẫn là đứa trẻ ngoan ngoãn, chịu khó, biết phụ giúp cha mẹ đi bắt nhái để góp phần cho bữa cơm gia đình. Hình ảnh em hồn nhiên khoe giỏ nhái đầy, rồi vụt tắt sự sống nơi bờ ao khiến người đọc đau xót khôn nguôi. Cái chết của bé không chỉ là bi kịch của một đứa trẻ nghèo mà còn là tiếng chuông cảnh tỉnh về những nỗi đau âm thầm trong các gia đình nghèo khổ. Qua bé Gái, Tô Hoài bày tỏ niềm thương cảm sâu sắc cho kiếp người nhỏ bé bị vùi dập bởi đói nghèo và bạo lực, đồng thời tố cáo hiện thực xã hội tàn nhẫn khiến con người bị đẩy đến đường cùng.

Câu 2. Viết bài văn (khoảng 600 chữ) bày tỏ ý kiến về ảnh hưởng của bạo lực gia đình tới sự phát triển của trẻ em hiện nay

(4 điểm)

Gia đình là nơi ươm mầm tình yêu thương, là chiếc nôi nuôi dưỡng tâm hồn con người. Thế nhưng, trong cuộc sống hôm nay, không ít gia đình lại trở thành “nơi trú ẩn của bạo lực”, nơi trẻ em phải chứng kiến hoặc chịu đựng những trận đòn, những lời mắng nhiếc, những tổn thương tinh thần sâu sắc. Bạo lực gia đình đã, đang và sẽ tiếp tục để lại những hậu quả nặng nề đối với sự phát triển của trẻ nhỏ.

Trước hết, bạo lực gia đình làm tổn hại nghiêm trọng đến thể chất và tinh thần của trẻ em. Những đứa trẻ bị đánh đập, quát mắng thường xuyên dễ rơi vào trạng thái sợ hãi, trầm cảm, mất lòng tin vào người lớn và cuộc sống. Không ít em phải mang theo những sang chấn tâm lý đến tận tuổi trưởng thành. Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ em lớn lên trong môi trường bạo lực thường có xu hướng học cách giải quyết mâu thuẫn bằng bạo lực, dễ trở nên nóng nảy, hung hăng hoặc thu mình, thiếu kỹ năng sống lành mạnh.

Thứ hai, bạo lực gia đình phá vỡ mối liên kết yêu thương, khiến mái ấm không còn là nơi bình yên. Khi cha mẹ cãi vã, đánh nhau, con cái cảm thấy tội lỗi, sợ hãi và bất an. Những tổn thương đó âm ỉ và có thể khiến các em mất động lực học tập, thiếu niềm tin vào tình cảm gia đình, thậm chí đánh mất khát vọng sống tốt đẹp.

Không chỉ dừng lại ở phạm vi một gia đình, bạo lực còn là mầm mống của sự bất ổn xã hội. Trẻ em – những công dân tương lai – nếu lớn lên trong bạo lực sẽ khó trở thành người biết yêu thương, tôn trọng và sẻ chia. Một xã hội chỉ thật sự phát triển khi mỗi đứa trẻ được sống trong yêu thương và an toàn.

Để ngăn chặn bạo lực gia đình, cần có sự chung tay của toàn xã hội: luật pháp nghiêm minh, giáo dục kỹ năng sống cho cha mẹ, tạo môi trường để trẻ được lắng nghe và bảo vệ. Mỗi người lớn cần học cách yêu thương, kiềm chế và thấu hiểu – bởi chỉ có tình thương mới có thể nuôi dưỡng con người, không phải sự trừng phạt.

Tóm lại, bạo lực gia đình là “vết thương vô hình” hủy hoại tương lai của trẻ em và cả xã hội. Hãy để những mái nhà thực sự là tổ ấm, nơi trẻ em được lớn lên trong an toàn, trong vòng tay yêu thương và trong ánh sáng của hạnh phúc.

Câu 1. Xác định thể loại của văn bản.

➡️ Thể loại: Truyện ngắn.

Câu 2. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của văn bản.

➡️ Phương thức biểu đạt chính: Tự sự (kết hợp miêu tả và biểu cảm).

Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn:

“Khi anh gặp chị, thì đôi bên đã là cảnh xế muộn chợ chiều cả rồi, cũng dư dãi mà lấy nhau tự nhiên.”

➡️ Biện pháp tu từ: So sánh (“xế muộn chợ chiều”).

➡️ Tác dụng:

• Gợi hình ảnh sinh động, gợi cảm về cuộc gặp gỡ và kết hôn muộn màng của hai con người nghèo khổ, bất hạnh.
• Thể hiện giọng kể chua xót, cảm thương của tác giả với số phận nhỏ bé, tội nghiệp của họ.
• Gợi cảm giác tàn phai, muộn màng của kiếp người nghèo trong xã hội xưa.

Câu 4. Nội dung của văn bản này là gì?

➡️ Nội dung:
Văn bản phản ánh cuộc sống nghèo khổ, cơ cực và bi thương của một gia đình nông dân nghèo, qua đó tố cáo hiện thực xã hội bất công đã đẩy con người vào cảnh khổ cực, cùng quẫn; đồng thời thể hiện niềm cảm thương sâu sắc của tác giả đối với những kiếp người bất hạnh.

Câu 5. Em ấn tượng với chi tiết nào nhất? Vì sao?

➡️ Gợi ý trả lời:
Em ấn tượng nhất là chi tiết cái Gái chết trong tư thế ôm chặt cái giỏ nhái.
→ Vì chi tiết này vừa đau thương, ám ảnh, vừa tố cáo sự khốn cùng của cái nghèo, khiến đứa trẻ hồn nhiên phải chết trong cảnh kiếm miếng ăn cho gia đình.
→ Đồng thời thể hiện tình yêu thương, trách nhiệm của đứa trẻ đối với cha mẹ, dù nghèo khó vẫn cố gắng giúp đỡ, khiến người đọc vừa xót xa vừa cảm phục.