Trong đoạn trích, diễn biến tâm lý của ông giáo Thứ được thể hiện tinh tế qua những suy nghĩ, dằn vặt và xúc động âm thầm khi đối diện với cảnh nghèo đói triền miên của gia đình. Ban đầu, Thứ hoảng hốt nhận ra cuộc đời mình đang trôi đi trong bế tắc, mòn mỏi, không lối thoát. Tâm trạng ấy càng trở nên nặng nề khi trở về quê, chứng kiến bữa ăn đạm bạc của cả nhà và sự nhường nhịn đến xót lòng của mẹ, vợ và các em dành cho mình. Nỗi đau đớn và bất lực khiến Thứ cảm thấy miếng cơm nghẹn lại nơi cổ họng, nước mắt trào ra. Y vừa ăn vừa nghĩ đến những kiếp người lam lũ quanh mình và thấy mình không xứng đáng được hưởng phần tốt hơn. Diễn biến tâm lý phức tạp ấy cho thấy Thứ là người có tấm lòng nhân hậu, giàu tình thương, luôn biết xấu hổ, tự trọng, và đặc biệt là ý thức sâu sắc về nỗi khổ chung của con người nghèo. Đồng thời, Thứ cũng là biểu tượng của một lớp trí thức nghèo trước Cách mạng: sống tử tế nhưng bị cuộc đời vùi dập, để rồi rơi vào vòng luẩn quẩn của sự “sống mòn” đầy bi kịch.

Trong đoạn trích, diễn biến tâm lý của ông giáo Thứ được thể hiện tinh tế qua những suy nghĩ, dằn vặt và xúc động âm thầm khi đối diện với cảnh nghèo đói triền miên của gia đình. Ban đầu, Thứ hoảng hốt nhận ra cuộc đời mình đang trôi đi trong bế tắc, mòn mỏi, không lối thoát. Tâm trạng ấy càng trở nên nặng nề khi trở về quê, chứng kiến bữa ăn đạm bạc của cả nhà và sự nhường nhịn đến xót lòng của mẹ, vợ và các em dành cho mình. Nỗi đau đớn và bất lực khiến Thứ cảm thấy miếng cơm nghẹn lại nơi cổ họng, nước mắt trào ra. Y vừa ăn vừa nghĩ đến những kiếp người lam lũ quanh mình và thấy mình không xứng đáng được hưởng phần tốt hơn. Diễn biến tâm lý phức tạp ấy cho thấy Thứ là người có tấm lòng nhân hậu, giàu tình thương, luôn biết xấu hổ, tự trọng, và đặc biệt là ý thức sâu sắc về nỗi khổ chung của con người nghèo. Đồng thời, Thứ cũng là biểu tượng của một lớp trí thức nghèo trước Cách mạng: sống tử tế nhưng bị cuộc đời vùi dập, để rồi rơi vào vòng luẩn quẩn của sự “sống mòn” đầy bi kịch.