Câu 1. (khoảng 200 chữ)

Nhân vật Ác-pa-gông trong văn bản Lão hà tiện là hình tượng điển hình cho kiểu người keo kiệt, tham lam đến mức phi nhân tính. Ở lão, tiền bạc trở thành mục đích sống cao nhất, chi phối toàn bộ suy nghĩ và hành động. Ác-pa-gông sẵn sàng ép gả con gái cho một người đàn ông già nua chỉ vì “không của hồi môn”, coi hôn nhân của con như một cuộc trao đổi kinh tế. Lão không quan tâm đến tình cảm, hạnh phúc hay tương lai của con cái, mà chỉ chăm chăm tính toán lợi ích vật chất cho bản thân. Đặc biệt, sự ám ảnh mất tiền khiến Ác-pa-gông luôn nghi ngờ, sợ hãi mọi người xung quanh, thậm chí nghe tiếng chó sủa cũng lo bị trộm. Qua nhân vật này, Mô-li-e không chỉ tạo ra tiếng cười hài hước mà còn phê phán gay gắt thói hà tiện, đồng thời lên án một kiểu người bị đồng tiền làm tha hóa, đánh mất cả tình thân và nhân tính.

Câu 2. (khoảng 600 chữ)

Benjamin Franklin từng nói: “Tri thức là con mắt của đam mê và có thể trở thành hoa tiêu của tâm hồn.” Đây là một quan điểm sâu sắc, khẳng định vai trò to lớn của tri thức trong việc định hướng ước mơ, khát vọng và cuộc sống tinh thần của con người.

Trước hết, tri thức được ví như “con mắt của đam mê” bởi nó giúp con người nhìn rõ con đường mình đang theo đuổi. Đam mê nếu không có tri thức dẫn đường rất dễ trở thành mù quáng, nông nổi hoặc lệch lạc. Khi có tri thức, con người hiểu rõ bản chất của sự việc, nhận thức được khả năng của bản thân, từ đó nuôi dưỡng đam mê một cách đúng đắn và bền vững. Tri thức giúp đam mê không chỉ dừng lại ở cảm xúc nhất thời mà trở thành động lực lâu dài để con người học hỏi, rèn luyện và sáng tạo.

Không chỉ vậy, tri thức còn có thể trở thành “hoa tiêu của tâm hồn”, tức là người dẫn đường cho đời sống tinh thần và nhân cách con người. Trong hành trình sống, con người luôn phải đối diện với những lựa chọn đúng – sai, thiện – ác. Tri thức giúp con người biết suy nghĩ chín chắn, hành động có trách nhiệm và sống nhân văn hơn. Một người có tri thức sẽ biết kiểm soát cảm xúc, biết hướng khát vọng cá nhân gắn liền với lợi ích chung của xã hội.

Bên cạnh đó, tri thức còn giúp con người vượt qua những giới hạn của hoàn cảnh. Khi có tri thức, con người có khả năng tự hoàn thiện bản thân, thích nghi với sự thay đổi và vươn lên trong cuộc sống. Tri thức không chỉ mở ra cơ hội thành công mà còn giúp con người sống có chiều sâu, biết trân trọng những giá trị tốt đẹp của cuộc đời.

Tuy nhiên, tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được sử dụng đúng mục đích. Tri thức nếu tách rời đạo đức có thể trở thành công cụ gây hại. Vì vậy, con người cần không ngừng trau dồi tri thức song song với việc rèn luyện nhân cách, để tri thức thực sự trở thành ánh sáng dẫn đường cho tâm hồn.

Như vậy, quan điểm của Benjamin Franklin đã khẳng định vai trò thiết yếu của tri thức trong việc định hướng đam mê và dẫn dắt đời sống tinh thần con người. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, tri thức vẫn là nền tảng vững chắc giúp con người sống có mục tiêu, có ý nghĩa và hoàn thiện chính mình.

Câu 1.
Tình huống kịch trong văn bản là cuộc đối thoại giữa Ác-pa-gông và Va-le-rơ xoay quanh việc Ác-pa-gông ép gả con gái cho một người giàu có, lớn tuổi chỉ vì người này không đòi của hồi môn. Tình huống này làm bộc lộ mâu thuẫn giữa lợi ích tiền bạc của người cha và hạnh phúc của con cái, đồng thời phơi bày rõ tính cách keo kiệt, tham lam của Ác-pa-gông.

Câu 2.
Một lời độc thoại trong văn bản là: “Úi chà! Hình như có tiếng chó sủa. Có kẻ muốn lấy trộm tiền của mình chăng?”. Đây là lời Ác-pa-gông nói một mình, thể hiện sự nghi ngờ, lo sợ và nỗi ám ảnh mất tiền thường trực của nhân vật.

Câu 3.
Mục đích giao tiếp của Va-le-rơ là khéo léo bày tỏ sự không đồng tình với việc gả cưới vô lí của Ác-pa-gông, đồng thời tìm cách lấy lòng ông ta. Qua những lời thoại vòng vo, Va-le-rơ vừa muốn bảo vệ hạnh phúc của Ê-li-dơ, vừa tránh làm Ác-pa-gông tức giận để giữ vị trí an toàn của mình.

Câu 4.
Việc lặp lại chi tiết “Không của hồi môn” trong lời thoại của Ác-pa-gông có tác dụng nhấn mạnh bản chất keo kiệt, tham tiền đến mù quáng của nhân vật. Sự lặp lại này tạo nên tiếng cười châm biếm, đồng thời tố cáo việc Ác-pa-gông coi tiền bạc cao hơn tình cảm, đạo lí và hạnh phúc của con cái.

Câu 5.
Văn bản phản ánh và phê phán gay gắt thói hà tiện, tham lam và vô nhân tính của Ác-pa-gông, qua đó lên án những kẻ đặt tiền bạc lên trên tình cảm gia đình. Đồng thời, tác phẩm thể hiện giá trị nhân văn khi bảo vệ quyền được yêu thương và mưu cầu hạnh phúc của con người.

Câu 1.

Nhân vật Thủy Tinh trong Sự tích những ngày đẹp trời và trong truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh cùng xuất phát từ một cốt lõi chung nhưng được khắc họa rất khác nhau. Trong truyền thuyết dân gian, Thủy Tinh hiện lên chủ yếu là kẻ thua cuộc, mang tính đối lập với Sơn Tinh, đại diện cho sức mạnh thiên nhiên hung dữ. Hằng năm dâng nước đánh Sơn Tinh, Thủy Tinh bị nhìn nhận như nguyên nhân của lũ lụt, là thế lực gây tai họa cho con người, ít được chú ý đến đời sống nội tâm hay động cơ tình cảm.

Ngược lại, trong Sự tích những ngày đẹp trời, Thủy Tinh được nhìn từ một góc độ nhân văn hơn. Nhân vật không còn là biểu tượng đơn thuần của thiên tai mà trở thành một con người có trái tim yêu sâu sắc, đau đớn và cô đơn. Tác giả đi sâu khám phá nỗi đau tinh thần, sự dằn vặt và hi sinh thầm lặng của Thủy Tinh khi chấp nhận rút lui, từ bỏ quyền lực để giữ gìn sự bình yên cho người mình yêu. Nếu Thủy Tinh trong truyền thuyết là hình ảnh đối đầu, thì Thủy Tinh trong truyện hiện đại là bi kịch của tình yêu không thành, đáng thương hơn đáng sợ. Sự so sánh ấy cho thấy bước chuyển từ tư duy huyền thoại sang tư duy nhân văn của văn học hiện đại.

Câu 2.

Tình yêu là một trong những giá trị đẹp đẽ nhất của đời sống con người, bởi trong tình yêu chân thành luôn có sự hi sinh. Hi sinh trong tình yêu không phải là mất mát mù quáng, mà là sự tự nguyện đặt hạnh phúc của người mình yêu lên trên lợi ích cá nhân. Chính điều đó làm nên ý nghĩa sâu sắc và bền vững của tình yêu.

Trước hết, hi sinh là thước đo của tình yêu chân thật. Khi yêu ai đó thật lòng, con người sẵn sàng chịu thiệt thòi, nhường nhịn và chấp nhận khó khăn vì người kia. Đó có thể là hi sinh thời gian, ước mơ cá nhân, hay những mong muốn rất riêng để người mình yêu được bình yên, hạnh phúc. Nếu tình yêu chỉ dựa trên hưởng thụ và đòi hỏi, thì nó sẽ nhanh chóng tan vỡ khi đối diện thử thách.

Bên cạnh đó, sự hi sinh giúp tình yêu trở nên cao thượng và nhân văn hơn. Hi sinh không đồng nghĩa với chiếm hữu hay ép buộc, mà là biết buông tay đúng lúc, biết dừng lại khi sự hiện diện của mình có thể gây tổn thương cho người khác. Trong nhiều câu chuyện, sự hi sinh thầm lặng chính là biểu hiện đẹp nhất của tình yêu, bởi nó xuất phát từ sự tôn trọng và thấu hiểu sâu sắc. Người biết hi sinh trong tình yêu thường không oán trách, không đòi hỏi được đáp trả, mà chỉ mong người mình yêu được sống trọn vẹn.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng hi sinh trong tình yêu phải có giới hạn và đi kèm với sự tỉnh táo. Hi sinh mù quáng, đánh mất bản thân, nhân phẩm hay các giá trị đạo đức không làm cho tình yêu đẹp hơn mà chỉ dẫn đến đau khổ. Một tình yêu lành mạnh cần sự cân bằng: cả hai bên đều biết hi sinh, biết trân trọng và bảo vệ nhau. Chỉ khi sự hi sinh xuất phát từ tự nguyện và được thấu hiểu, nó mới mang ý nghĩa tích cực.

Trong cuộc sống hiện đại, khi con người ngày càng đề cao cái tôi cá nhân, sự hi sinh trong tình yêu lại càng trở nên đáng quý. Nó nhắc nhở chúng ta rằng yêu không chỉ là cảm xúc, mà còn là trách nhiệm, là sự sẻ chia và đồng hành. Một người biết hi sinh trong tình yêu thường cũng là người sống giàu lòng nhân ái và có chiều sâu tâm hồn.

Tóm lại, sự hi sinh là một giá trị cốt lõi làm nên vẻ đẹp của tình yêu. Hi sinh đúng cách giúp tình yêu trở nên bền vững, cao đẹp và có ý nghĩa lâu dài. Khi con người biết yêu bằng sự hi sinh chân thành, tình yêu không chỉ đem lại hạnh phúc cho cá nhân mà còn góp phần làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

Câu 1.
Văn bản thuộc thể loại truyền thuyết hiện đại (truyện văn xuôi mang yếu tố huyền thoại – kì ảo), được sáng tác dựa trên cốt truyện truyền thuyết Sơn Tinh – Thủy Tinh nhưng có sự sáng tạo, mở rộng và đào sâu ý nghĩa nhân văn.

Câu 2.
Văn bản sử dụng ngôi kể thứ nhất, chủ yếu qua lời kể của nhân vật Thủy Tinh, kết hợp với ngôi kể thứ ba ở phần mở đầu và các đoạn chuyển tiếp.

Câu 3.
Cốt truyện của văn bản được xây dựng trên nền truyền thuyết quen thuộc, nhưng có nhiều điểm đổi mới:

• Không chỉ kể lại cuộc tranh tài kén rể mà tập trung khai thác đời sống nội tâm, bi kịch tình yêu của Thủy Tinh.
• Cốt truyện phát triển theo dòng hồi tưởng, tự sự – trữ tình, chậm rãi, sâu lắng.
  → Qua đó, câu chuyện không còn đơn thuần là lời giải thích hiện tượng lũ lụt, mà trở thành bi kịch của một tình yêu dang dở, giàu chất nhân văn.

Câu 4.
Chi tiết hoang đường, kì ảo tiêu biểu: Thủy Tinh hóa thân từ nước suối, những giọt nước tụ lại thành một chàng trai “tuyệt vời đẹp và buồn”.

• Tác dụng:
• • Tạo không khí huyền ảo, thơ mộng, phù hợp với thế giới thần thoại.
  • Khắc họa Thủy Tinh vừa mang bản chất của nước, vừa mang tâm hồn con người, giúp nhân vật trở nên gần gũi, đáng cảm thông hơn.
  • Làm nổi bật vẻ đẹp bi thương của mối tình không thành giữa Thủy Tinh và Mỵ Nương.

Câu 5.
Chi tiết em ấn tượng nhất là lời hẹn gặp nhau mỗi năm một lần qua những hạt mưa thu.
→ Vì chi tiết này vừa giàu chất thơ, vừa thấm đẫm nỗi buồn chia ly. Nó cho thấy tình yêu của Thủy Tinh không chiếm đoạt, không ích kỉ, mà âm thầm, bền bỉ và vị tha. Đồng thời, chi tiết ấy giúp lí giải hiện tượng mưa thu bằng một cách nhìn nhân văn, đẹp đẽ và đầy xúc cảm.

Câu 1.

Qua văn bản Tôi kéo xe, Tam Lang đã thể hiện mong muốn sâu xa về việc nhìn nhận đúng đắn và cải thiện số phận của nghề kéo xe chở người  trước Cách mạng tháng Tám năm 1945. Bằng việc trực tiếp vào vai một người phu xe, tác giả không chỉ ghi lại những gian khổ về thể xác mà còn cho thấy thân phận bị chà đạp, coi rẻ của người lao động nghèo. Nghề kéo xe hiện lên như một công việc bào mòn sức lực, “làm người chết non”, khiến con người dần mất đi nhân phẩm và quyền được sống đúng nghĩa. Qua đó, Tam Lang bày tỏ mong muốn xã hội thấu hiểu, cảm thông và thay đổi cách đối xử với người phu xe – những con người đang phải “tự nguyện cúi đầu” dưới ách sai khiến và bóc lột. Văn bản không chỉ là một bản ghi chép hiện thực mà còn là tiếng nói nhân đạo, thể hiện khát vọng về một xã hội công bằng hơn, nơi người lao động được tôn trọng và bảo vệ, không còn phải đánh đổi cả mạng sống để mưu sinh.

Câu 2.

Trong cuộc sống, không ai có thể đạt được thành công hay sống một cuộc đời có ý nghĩa nếu thiếu đi sự nỗ lực. Nỗ lực chính là quá trình con người không ngừng cố gắng, vượt qua khó khăn, thử thách để hoàn thiện bản thân và chạm tới những giá trị tốt đẹp. Vì vậy, sự nỗ lực có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi cá nhân và toàn xã hội.

Trước hết, nỗ lực giúp con người vượt qua giới hạn của bản thân. Không ai sinh ra đã hoàn hảo hay giỏi giang ở mọi lĩnh vực. Chính quá trình rèn luyện bền bỉ, dám đối mặt với thất bại mới giúp con người trưởng thành. Một học sinh muốn học tốt cần kiên trì học tập; một vận động viên muốn đạt thành tích cao phải khổ luyện mỗi ngày. Nếu không có nỗ lực, tài năng dù có cũng sẽ dần mai một, ước mơ chỉ dừng lại ở suy nghĩ.

Bên cạnh đó, nỗ lực còn mang lại giá trị tinh thần to lớn. Khi vượt qua khó khăn bằng chính sức mình, con người cảm nhận được niềm tin vào bản thân, từ đó sống tích cực và có trách nhiệm hơn. Sự nỗ lực không chỉ hướng tới kết quả cuối cùng mà còn giúp con người rèn luyện ý chí, lòng kiên nhẫn và bản lĩnh – những phẩm chất cần thiết để đối diện với mọi biến động của cuộc sống.

Hơn nữa, trong một xã hội không ngừng phát triển, sự nỗ lực của mỗi cá nhân góp phần tạo nên sự tiến bộ chung. Những con người biết cố gắng, không cam chịu số phận sẽ tìm cách đổi thay hoàn cảnh, đóng góp trí tuệ và sức lực cho cộng đồng. Ngược lại, nếu con người sống buông xuôi, ỷ lại, xã hội sẽ trì trệ, thiếu động lực vươn lên.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng nỗ lực phải đi liền với mục tiêu đúng đắn và phương pháp phù hợp. Nỗ lực mù quáng, bất chấp sức khỏe hay đạo đức không những không mang lại kết quả tốt mà còn gây hậu quả tiêu cực. Vì vậy, mỗi người cần biết nỗ lực một cách tỉnh táo, nhân văn và bền vững.

Tóm lại, sự nỗ lực chính là chìa khóa giúp con người khẳng định giá trị bản thân, chinh phục ước mơ và đóng góp cho xã hội. Trong hành trình sống, dù hoàn cảnh thuận lợi hay khó khăn, nỗ lực luôn là yếu tố quyết định để con người sống có ý nghĩa và không hối tiếc về những gì đã qua.

Câu 1.
Văn bản thuộc thể loại bút kí (phóng sự – kí sự hiện thực).

Câu 2.
Văn bản ghi chép trải nghiệm thực tế của tác giả khi vào vai phu kéo xe ở Hà Nội, đặc biệt là một cuốc kéo xe đầu tiên đầy nhọc nhằn, qua đó phản ánh cuộc sống cơ cực, kiệt quệ của người phu xe.

Câu 3.

• Biện pháp tu từ: So sánh.
• • “Ruột thì như vặn từ dưới rốn đưa lên”
  • “Cổ thì nóng như cái ống gang, đưa hơi lửa ra không kịp”
• Tác dụng:
• • Làm nổi bật cảm giác đau đớn, kiệt sức đến tột cùng của người kéo xe.
  • So sánh cụ thể, mạnh, gợi hình, gợi cảm giúp người đọc cảm nhận trực tiếp sự hành xác của lao động nặng nhọc, tăng tính chân thực và sức ám ảnh của văn bản.

Câu 4.
Chi tiết gây ấn tượng nhất là hình ảnh: “tôi thấy tôi không phải là người nữa, chỉ là một cái… nồi sốt de”.
→ Vì chi tiết này cho thấy con người bị biến thành công cụ lao động, bị vắt kiệt sức lực, đánh mất cả cảm giác làm người; đồng thời thể hiện bút pháp so sánh độc đáo, ám ảnh và giàu sức tố cáo.

Câu 5.
Qua văn bản, tác giả thể hiện:

• Niềm cảm thông sâu sắc và xót thương đối với số phận người phu xe nghèo khổ.
• Sự tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến đã đẩy con người lao động vào cảnh bị bóc lột, hành hạ đến chết non.
• Tinh thần nhân đạo: trân trọng con người lao động và lên tiếng bênh vực những kiếp sống cùng cực.

B -Hành động của H là sai vì đã xâm phạm quyền riêng tư về thư tín. Nếu là H, em sẽ không mở thư mà đưa cho chú ngay. Tôn trọng đời tư người khác là điều cần thiết và thể hiện sự văn minh.

A- Hành động của B là sai vì đã xâm phạm quyền riêng tư của A. Nếu là B, em sẽ không đọc hay chụp tin nhắn mà để điện thoại nguyên vẹn, tôn trọng thông tin cá nhân của bạn.

B -Hành động của H là sai vì đã xâm phạm quyền riêng tư về thư tín. Nếu là H, em sẽ không mở thư mà đưa cho chú ngay. Tôn trọng đời tư người khác là điều cần thiết và thể hiện sự văn minh.

A- Hành động của B là sai vì đã xâm phạm quyền riêng tư của A. Nếu là B, em sẽ không đọc hay chụp tin nhắn mà để điện thoại nguyên vẹn, tôn trọng thông tin cá nhân của bạn.