1Nhân vật Thứ trong đoạn trích được nhà văn Nam Cao xây dựng bằng nhiều thủ pháp nghệ thuật đặc sắc, qua đó làm nổi bật bi kịch của người trí thức tiểu tư sản trước Cách mạng. Trước hết, tác giả sử dụng ngôi kể thứ ba kết hợp với điểm nhìn trần thuật gắn với nhân vật, giúp người đọc theo dõi trực tiếp dòng suy nghĩ, tâm trạng phức tạp của Thứ. Bên cạnh đó, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật tinh tế được thể hiện qua những dòng độc thoại nội tâm đầy day dứt: Thứ nhớ lại những ước mơ lớn lao khi còn ngồi trên ghế nhà trường và đối diện với thực tại thất bại, bế tắc của mình. Ngoài ra, Nam Cao còn sử dụng hình ảnh so sánh và ẩn dụ giàu ý nghĩa, tiêu biểu như hình ảnh “con trâu kéo cày” để gợi liên tưởng đến những con người sống cam chịu, không dám thay đổi số phận. Ngôn ngữ kể chuyện giản dị nhưng giàu sức gợi, kết hợp với những câu văn giàu cảm xúc đã khắc họa rõ nét tâm trạng buồn bã, uất ức và sự tự ý thức sâu sắc của Thứ về cuộc đời “sống mòn”. Nhờ những nghệ thuật đó, nhân vật Thứ hiện lên chân thực, tiêu biểu cho bi kịch tinh thần của lớp trí thức nghèo trong xã hội cũ.

2Trong cuộc sống, không ai có thể đi đến thành công mà chưa từng trải qua thất bại. Có ý kiến cho rằng: “Sự vinh quang lớn nhất của chúng ta không nằm ở việc không bao giờ thất bại mà nằm ở việc vươn dậy sau mỗi lần vấp ngã.” Từ góc nhìn của người trẻ, đây là một quan điểm sâu sắc bởi chính sự dũng cảm chấp nhận thất bại mới là bước đệm quan trọng để con người tiến tới thành công.

Trước hết, thất bại là những lần con người không đạt được mục tiêu hay kết quả như mong muốn. Trong khi đó, thành công là kết quả tốt đẹp đạt được sau quá trình nỗ lực và cố gắng. Câu nói trên khẳng định rằng giá trị lớn nhất của con người không phải là chưa từng thất bại mà là biết đứng dậy sau thất bại, rút kinh nghiệm và tiếp tục tiến về phía trước. Điều này cho thấy thất bại không phải là dấu chấm hết mà chính là một phần tất yếu của hành trình trưởng thành.

Trong thực tế, thất bại thường mang lại cho con người nhiều bài học quý giá. Khi vấp ngã, con người có cơ hội nhìn nhận lại bản thân, nhận ra những hạn chế và sai lầm của mình để hoàn thiện hơn. Chính nhờ những trải nghiệm đó mà con người trở nên mạnh mẽ, kiên trì và bản lĩnh hơn. Nếu không có thất bại, con người dễ trở nên chủ quan và khó nhận ra những điểm yếu của mình. Vì vậy, chấp nhận thất bại chính là cách để mỗi người tích lũy kinh nghiệm và tiến gần hơn tới thành công.

Thực tế đã chứng minh rằng nhiều người thành công lớn đều từng trải qua không ít thất bại. Trước khi phát minh ra bóng đèn điện, Thomas Edison đã thất bại hàng nghìn lần nhưng ông vẫn kiên trì thử nghiệm cho đến khi thành công. Hay trong học tập, nhiều học sinh có thể không đạt kết quả tốt trong những lần kiểm tra đầu tiên, nhưng nếu biết rút kinh nghiệm và cố gắng hơn, họ vẫn có thể đạt được kết quả tốt hơn trong tương lai. Những tấm gương đó cho thấy thất bại chỉ thật sự đáng sợ khi con người bỏ cuộc, còn nếu biết đứng dậy thì thất bại sẽ trở thành động lực mạnh mẽ.

Tuy nhiên, chấp nhận thất bại không có nghĩa là buông xuôi hay chấp nhận sự yếu kém của bản thân. Điều quan trọng là sau mỗi lần thất bại, con người cần biết nhìn nhận nguyên nhân, điều chỉnh cách làm và tiếp tục cố gắng. Đặc biệt đối với người trẻ, thất bại là điều rất bình thường vì tuổi trẻ là giai đoạn học hỏi, thử nghiệm và khám phá. Nếu quá sợ thất bại, người trẻ sẽ không dám thử sức, không dám sáng tạo và dễ bỏ lỡ nhiều cơ hội phát triển.

Từ góc nhìn cá nhân, mỗi người trẻ cần học cách đối diện với thất bại bằng thái độ tích cực. Khi gặp khó khăn hay vấp ngã, thay vì nản lòng, chúng ta nên xem đó là bài học để trưởng thành hơn. Đồng thời, cần rèn luyện sự kiên trì, ý chí và tinh thần lạc quan để tiếp tục theo đuổi mục tiêu của mình.

Tóm lại, thất bại không phải là điều đáng xấu hổ mà là một phần không thể thiếu của con đường đi đến thành công. Điều quan trọng không phải là chúng ta ngã bao nhiêu lần mà là chúng ta có đủ dũng cảm để đứng dậy và bước tiếp hay không. Vì vậy, mỗi người trẻ hãy học cách chấp nhận thất bại, kiên trì nỗ lực để biến những lần vấp ngã thành bước đệm vững chắc cho thành công trong tương lai.

Câu 1.
Văn bản được kể theo ngôi thứ ba . Người kể chuyện giấu mình

Câu 2. Tìm những từ ngữ, hình ảnh khắc họa cuộc sống của Thứ khi ở Hà Nội.

Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện cuộc sống của Thứ khi ở Hà Nội:

• “sống rụt rè hơn”
• “sẻn so hơn”
• “sống còm rom”
• “chỉ còn dám nghĩ đến chuyện để dành, chuyện mua vườn, chuyện làm nhà”
• “chuyện nuôi sống y với vợ con y”

→ Những chi tiết này cho thấy cuộc sống của Thứ chật vật, tằn tiện, mất dần lý tưởng và hoài bão ban đầu.

Câu 3. Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong câu:
“Ra khỏi trường, y thấy mình gần như là một phế nhân.”

• Biện pháp tu từ: So sánh (“mình gần như là một phế nhân”).

Tác dụng:

• Nhấn mạnh cảm giác thất vọng, bất lực và tự ti của Thứ khi bước ra đời.
• Thể hiện sự vỡ mộng của người trí thức trẻ: từ những hoài bão lớn lao khi còn đi học đến thực tế khắc nghiệt khiến anh cảm thấy mình vô dụng.
• Qua đó làm nổi bật bi kịch tinh thần của tầng lớp trí thức tiểu tư sản trong xã hội cũ.

Câu 4. Nhận xét sự thay đổi của Thứ khi ở Hà Nội và Sài Gòn.

• Khi ở Sài Gòn:
• • Thứ nhiệt huyết, hăm hở, đầy hy vọng và khát vọng.
  • Anh say mê học tập, thường ngồi ở thư viện và mong chờ cơ hội đi Pháp.
  • Tâm hồn còn sôi nổi, yêu ghét rõ ràng, tràn đầy lý tưởng.
• Khi ở Hà Nội:
• • Thứ trở nên rụt rè, tằn tiện, sống nhỏ bé và thực dụng hơn.
  • Không còn nghĩ đến lý tưởng lớn mà chỉ lo cơm áo, gia đình.
  • Cuộc sống nghèo khó làm hao mòn ý chí và khát vọng.

→ Nhân vật Thứ đã từ một người trẻ đầy hoài bão trở thành người sống thu mình, mệt mỏi trước cuộc đời.

Câu 5. Trình bày một thông điệp rút ra từ văn bản và lí giải.

Thông điệp: Con người cần dũng cảm thay đổi và vượt qua nỗi sợ hãi để làm chủ cuộc đời mình.

Lí giải:
Trong đoạn trích, Thứ nhận ra rằng nhiều người sống như “con trâu kéo cày”, không dám thay đổi vì thói quen và nỗi sợ hãi trước điều mới. Chính sự nhu nhược đó khiến cuộc đời họ trở nên “sống mòn”, sống mà không thực sự sống. Vì vậy, mỗi con người cần dám bước ra khỏi sự an toàn, dám hành động và theo đuổi ước mơ, nếu không sẽ dễ rơi vào bi kịch sống vô nghĩa như Thứ.