Câu 1

- Kiểu văn bản : Văn bản nghị luận

Câu 2

- Vấn đề được đề cập trong văn bản : ý thức về giá trị bản thân và sự khiêm tốn

=> Tác giả bàn về việc con người cần phải " biết mình " - tự nhận thức rõ cả ưu điểm và hạn chế của bản thân để hoàn thiện mình, thay vì kiêu ngạo, chỉ nhìn thấy cái hay của mình mà hạ thấp người khác qua hình ảnh đèn và trăng

Câu 3

- Bằng chứng

+ Văn học (trực tiếp) : trích dẫn câu ca dao cổ về cuộc đối thoại giữa Đèn và Trăng. Đây là cái cớ để mở câu chuyện

+ Thực tế (khách quan) : Đèn : tỏ thật đấy nhưng "trước giờ liệu còn tỏ ?"; Trăng : sáng thật đấy nhưng "sao lại phải chịu luôn đám mây ?" => chứng minh rằng không có gì là tuyệt đối, ai cũng có "gót chân Achilles" ( điểm yếu ) của mình

+ Dân gian ( gián tiếp ) : tục ngữ "năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn " để khẳng định sự khác biệt giữa các cá nhân trong xã hội là điều tất yếu, ai cũng có điểm mạnh điểm yếu của mình

+ Những câu hỏi đáng suy ngẫm : " ta là đèn hay trăng " , " Tuần trăng khuyết đĩa cầu hao " . Những câu hỏi này giúp người đọc tự soi lại bản thân

+ Liên hệ thực tế đời sống : việc nhìn nhận đánh giá con người ở nơi này, nơi khác, ở thời điểm khác nhau đều không dễ ; vì vậy cần tự nhận thức bản thân sâu sắc hơn

Câu 4

- Nội dung : phân tích ý nghĩa sâu sắc của câu ca dao để thấy rằng mỗi sự vật, con người đều có thế mạnh điểm yếu riêng. Không nên tự cao tự đại mà cần biết khiêm tốn; khuyên con người cần phải tự biết nhìn nhận, đánh giá một cách đúng đắn, khách quan

- Mục đích :

+ Thức tỉnh con người về tầm quan trọng của việc " tự tri ". Đó là chìa khóa để phát triển bản thân và cộng đồng.

+ Thức tỉnh ý thức tự trọng và khiêm tốn: Nhắc nhở người đọc rằng "kiêu ngạo là khởi đầu của sự lầm lạc". Khi chỉ lo "khoe" cái giỏi, ta sẽ ngừng học hỏi và không thấy được những "cơn gió" hay "đám mây" đang đe dọa mình.

+Hướng tới sự hành động (Sửa mình): Mục đích cuối cùng của văn bản là thúc đẩy độc giả chuyển từ "nhận thức" sang "hành động". Biết mình để "sửa mình", từ đó tạo ra động lực thực sự để phát triển cá nhân và đóng góp cho cộng đồng.

=> "Bức tranh về sự tự phụ", "Lời kêu gọi con người hãy khiêm nhường để hoàn thiện".

Câu 5

-Cách lập luận đi theo trình tự: Phát hiện (từ ca dao) -> Phân tích (qua thực tế) -> Tổng kết (thành triết lý sống).

-Tác dụng :

+Chặt chẽ, mạch lạc: các ý được sắp xếp hợp lí, từ câu ca dao đến việc bàn về con người và cuối cùng rút ra bài học.

+Gần gũi, dễ hiểu: tác giả sử dụng hình ảnh quen thuộc trong đời sống như “đèn”, “trăng”, “năm ngón tay”.

+Thuyết phục: kết hợp hài hòa giữa lí lẽ và dẫn chứng thực tế, làm nổi bật ý nghĩa của việc biết mình để hoàn thiện bản thân.

+Kết hợp hài hòa giữa lí lẽ và dẫn chứng: vừa phân tích ý nghĩa, vừa liên hệ thực tế nên lập luận rõ ràng và có cơ sở.

+Có tính khái quát: từ một câu chuyện cụ thể, tác giả mở rộng thành bài học chung về cách sống và cách nhìn nhận bản thân.

+Giàu sức thuyết phục: giúp người đọc hiểu rằng mỗi người đều có ưu điểm, hạn chế riêng; biết mình để sửa mình mới có thể phát triển.