Câu 1 (2 điểm): Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ)

Đoạn trích trong Truyện Kiều của Nguyễn Du thể hiện nhiều đặc sắc nghệ thuật tiêu biểu. Trước hết là thể thơ lục bát giàu nhạc điệu, uyển chuyển, góp phần diễn tả tinh tế tâm trạng và tính cách nhân vật. Nghệ thuật miêu tả nhân vật qua ngôn ngữ đối thoại được sử dụng đặc biệt thành công: lời của Từ Hải mạnh mẽ, hào sảng, thể hiện khí phách anh hùng; lời của Thúy Kiều mềm mại, khiêm nhường nhưng sâu sắc, cho thấy vẻ đẹp trí tuệ và nhân cách. Bên cạnh đó, Nguyễn Du còn vận dụng nhiều hình ảnh ước lệ, điển tích điển cố như “Bình Nguyên Quân”, “mây rồng”, “cỏ nội hoa hèn”… vừa làm tăng tính trang trọng, vừa khắc họa chiều sâu văn hóa của nhân vật. Nghệ thuật tương phản cũng được thể hiện rõ nét giữa thân phận “bèo bọt” của Kiều và tầm vóc “đội trời đạp đất” của Từ Hải, qua đó làm nổi bật sự đồng điệu tâm hồn giữa hai con người tưởng chừng khác biệt. Ngoài ra, bút pháp lãng mạn hóa góp phần lý tưởng hóa hình tượng Từ Hải – một anh hùng phi thường. Tất cả tạo nên giá trị nghệ thuật đặc sắc cho đoạn trích.

Câu 2 (4 điểm): Bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ)

“Lòng tốt của con người có thể chữa lành các vết thương nhưng lòng tốt cũng cần đôi phần sắc sảo, nếu không chẳng khác nào con số không tròn trĩnh.” là một ý kiến sâu sắc, gợi nhiều suy ngẫm về cách con người ứng xử trong cuộc sống.

Trước hết, lòng tốt là một trong những phẩm chất đẹp đẽ nhất của con người. Đó là sự yêu thương, cảm thông, sẵn sàng giúp đỡ người khác mà không toan tính. Trong cuộc sống, lòng tốt có sức mạnh chữa lành những tổn thương cả về vật chất lẫn tinh thần. Một lời động viên đúng lúc, một hành động giúp đỡ chân thành có thể tiếp thêm nghị lực cho người đang tuyệt vọng. Nhờ lòng tốt, con người trở nên gần gũi hơn, xã hội cũng vì thế mà nhân văn và đáng sống hơn.

Tuy nhiên, lòng tốt nếu không đi kèm với sự “sắc sảo” – tức là sự tỉnh táo, hiểu biết và đúng mực – thì đôi khi lại phản tác dụng. Có những trường hợp, sự giúp đỡ thiếu suy nghĩ có thể khiến người khác ỷ lại, không còn ý chí vươn lên. Thậm chí, lòng tốt mù quáng còn bị lợi dụng, dẫn đến những hậu quả đáng tiếc. Trong thực tế, không ít người đã trở thành nạn nhân của lừa đảo chỉ vì quá tin người, quá dễ dàng trao đi sự giúp đỡ mà không cân nhắc. Khi đó, lòng tốt không những không mang lại giá trị mà còn trở nên “tròn trĩnh như con số không”, tức là vô nghĩa.

Vì vậy, lòng tốt cần đi cùng với trí tuệ. Biết giúp đúng người, đúng lúc, đúng cách mới là biểu hiện của lòng tốt chân chính. Sự “sắc sảo” không làm mất đi tính nhân văn của lòng tốt mà ngược lại, giúp nó phát huy hiệu quả cao hơn. Một người vừa có tấm lòng nhân ái vừa có sự tỉnh táo sẽ biết cách giúp đỡ người khác một cách bền vững, giúp họ tự đứng lên thay vì phụ thuộc.

Bên cạnh đó, mỗi người cũng cần rèn luyện khả năng nhận thức và đánh giá tình huống. Lòng tốt không nên là sự dễ dãi hay cả tin, mà phải là kết quả của sự hiểu biết và trách nhiệm. Khi lòng tốt được đặt đúng chỗ, nó sẽ trở thành nguồn sức mạnh to lớn, góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Tóm lại, ý kiến trên đã nhấn mạnh một bài học quan trọng: hãy sống nhân ái nhưng cũng cần tỉnh táo. Lòng tốt chỉ thực sự có giá trị khi nó được soi sáng bởi trí tuệ. Khi đó, con người không chỉ biết yêu thương mà còn biết cách bảo vệ và lan tỏa những điều tốt đẹp một cách hiệu quả.

Câu 1 (0,5 điểm):
Văn bản được viết theo thể thơ lục bát.

Câu 2 (0,5 điểm):
Từ Hải và Thúy Kiều gặp nhau ở lầu xanh (lầu hồng) – nơi Kiều đang sống khi bị đẩy vào chốn thanh lâu.

Câu 3 (1,0 điểm):
Qua những câu thơ trên, có thể thấy Thúy Kiều là người:

Khiêm nhường, tự ý thức về thân phận: nàng tự nhận mình là “cỏ nội hoa hèn”, “bèo bọt”.
Tinh tế, khéo léo trong giao tiếp: lời nói mềm mỏng, đầy ý tứ, thể hiện sự tôn trọng đối phương.
Biết ơn và trân trọng: nàng cảm kích trước tấm lòng của Từ Hải, đồng thời cũng giữ khoảng cách phù hợp.

→ Kiều hiện lên vừa đáng thương vừa đáng quý, có nhân cách và chiều sâu nội tâm.

Câu 4 (1,0 điểm):
Nhân vật Từ Hải trong đoạn trích được khắc họa là:

Một anh hùng phi thường: “đội trời đạp đất”, có tài năng và chí lớn.
Phóng khoáng, tự do: quen sống giang hồ, không bị ràng buộc.
Trọng tình, trọng nghĩa: dễ cảm động trước Kiều, biết trân trọng người tri kỷ.
Có con mắt tinh đời: nhanh chóng nhận ra phẩm chất của Thúy Kiều.

→ Từ Hải là hình tượng anh hùng lý tưởng, vừa mạnh mẽ vừa giàu tình cảm.

Câu 5 (1,0 điểm):
Đoạn trích gợi cho em nhiều cảm xúc như:

Cảm phục trước hình tượng Từ Hải – người anh hùng tài năng, khí phách.
Xót thương và trân trọng Thúy Kiều – người con gái tài sắc nhưng số phận bất hạnh.
Ngưỡng mộ mối tri âm tri kỷ giữa hai nhân vật – sự gặp gỡ của những tâm hồn đồng điệu.

→ Những cảm xúc này xuất phát từ cách xây dựng nhân vật sâu sắc và giàu tính nhân văn của tác giả, khiến người đọc vừa xúc động vừa suy ngẫm.

Câu 1.

Văn bản được viết theo thể thơ lục bát
→ Dòng 6 tiếng xen kẽ dòng 8 tiếng, gieo vần đặc trưng của thơ lục bát dân tộc.

Câu 2.

Văn bản sử dụng nhiều phương thức biểu đạt, trong đó:

• Tự sự (chủ yếu): kể lại câu chuyện Thạch Sanh bị vu oan, được giải oan, Lý Thông bị trừng phạt.
• Biểu cảm: thể hiện nỗi oan khuất, đau khổ của Thạch Sanh, nỗi nhớ thương của công chúa.
• Miêu tả (kết hợp): miêu tả cảnh ngục tù, tiếng đàn, trạng thái tâm lí nhân vật.

Câu 3.

Mô hình cốt truyện:
→ Văn bản thuộc mô hình cốt truyện cổ tích có hậu, theo kiểu:

Người tốt bị hại → trải qua thử thách → được minh oan → kẻ ác bị trừng phạt

Câu 4.

Chi tiết kì ảo tiêu biểu: Tiếng đàn của Thạch Sanh vang xa, làm công chúa “như tỉnh như mê”, nhớ lại quá khứ.

Tác dụng:

• Là phương tiện giải oan cho Thạch Sanh, giúp sự thật được phơi bày.
• Thể hiện niềm tin dân gian: cái thiện có sức mạnh cảm hóa, công lý sẽ chiến thắng.
• Làm tăng tính hấp dẫn, giàu cảm xúc cho câu chuyện cổ tích.
• Khắc họa vẻ đẹp tâm hồn Thạch Sanh: dù oan khuất vẫn trong sáng, giàu nhân nghĩa.

Câu 5.

Giống nhau:

• Cùng cốt truyện cơ bản: Thạch Sanh bị Lý Thông hãm hại → tiếng đàn giải oan → Thạch Sanh làm phò mã → kẻ ác bị trừng phạt.
• Đều ca ngợi người anh hùng nhân hậu, lên án cái ác, đề cao công lý.
• Có yếu tố kì ảo đặc trưng của truyện cổ tích.

Khác nhau:

• Văn bản trên được viết bằng thơ lục bát, còn truyện cổ tích là văn xuôi tự sự.
• Văn bản thơ nhấn mạnh nhiều hơn vào cảm xúc, tâm trạng, nhất là nỗi oan khuất và tiếng đàn ai oán.
• Một số chi tiết được gia tăng tính trữ tình, hình ảnh giàu chất thơ hơn so với bản truyện dân gian.

Câu 1:

Đan Thiềm là một nhân vật đặc biệt, giữ vai trò quan trọng trong đoạn trích Vũ Như Tô của Nguyễn Huy Tưởng. Trước hết, bà là người phụ nữ có số phận bi kịch: bị tuyển vào cung từ khi còn rất trẻ, sống mòn mỏi gần hai mươi năm trong chốn cung cấm, tài sắc bị chôn vùi. Chính hoàn cảnh ấy khiến Đan Thiềm thấu hiểu sâu sắc nỗi đau của những con người có giá trị nhưng không được trọng dụng. Vì vậy, bà dễ dàng đồng cảm với Vũ Như Tô, coi mình là “người đồng bệnh” với ông. Không chỉ là người giàu cảm xúc, Đan Thiềm còn là người có tư tưởng vượt lên hoàn cảnh. Bà trân trọng tài năng, ý thức rõ giá trị lâu dài của nghệ thuật đối với đất nước và dân tộc. Qua lời khuyên dành cho Vũ Như Tô, Đan Thiềm hiện lên như một người tỉnh táo, sắc sảo, biết “tòng quyền” để bảo toàn và phát huy cái đẹp. Nhân vật này vừa nhân hậu, vừa lý trí, vừa mang tầm nhìn xa, góp phần thúc đẩy xung đột kịch và làm nổi bật bi kịch của người nghệ sĩ trong xã hội phong kiến.

Câu 2:

Từ câu chuyện bi kịch của Vũ Như Tô trong vở kịch cùng tên của Nguyễn Huy Tưởng, có thể thấy rõ mối quan hệ mật thiết giữa hiền tài và sự nghiệp quốc gia. Hiền tài là những người có trí tuệ, năng lực và khát vọng cống hiến, giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với sự hưng thịnh của đất nước. Lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng quốc gia nào biết trọng dụng hiền tài thì quốc gia đó phát triển bền vững.
Vũ Như Tô là một người có tài năng kiến trúc xuất chúng và mang lý tưởng lớn lao: xây dựng những công trình vĩ đại cho đất nước, làm rạng danh dân tộc. Tuy nhiên, ông lại sống trong một xã hội phong kiến mục nát, nơi nhà vua là bạo chúa, chỉ biết hưởng lạc và coi thường sinh mạng nhân dân. Chính vì vậy, tài năng của Vũ Như Tô không được đặt đúng chỗ, thậm chí còn bị lợi dụng. Điều này cho thấy: nếu một quốc gia không có môi trường chính trị và xã hội lành mạnh, thì hiền tài dù xuất sắc đến đâu cũng khó có thể đóng góp tích cực cho sự nghiệp chung.
Bên cạnh đó, tác phẩm cũng gợi ra trách nhiệm của hiền tài đối với đất nước. Người có tài không chỉ cần có lý tưởng cao đẹp mà còn phải gắn bó với lợi ích của nhân dân. Khi tài năng tách rời đời sống con người, sự cống hiến ấy có thể trở thành bi kịch, như chính số phận của Vũ Như Tô.
Qua câu chuyện này, ta rút ra bài học sâu sắc: sự nghiệp quốc gia chỉ có thể phát triển khi hiền tài được trân trọng và sử dụng đúng đắn, đồng thời hiền tài phải đặt tài năng của mình trong mối quan hệ hài hòa với nhân dân và đất nước.

Câu 1:

Sự việc trong văn bản là cuộc gặp gỡ và đối thoại bí mật giữa Vũ Như Tô và Đan Thiềm trong cung, trước khi Vũ Như Tô diện kiến vua Lê Tương Dực, qua đó bộc lộ bi kịch của người nghệ sĩ có tài và lời thuyết phục Vũ Như Tô nhận xây Cửu Trùng Đài.
Câu 2:

Chỉ dẫn sân khấu: “(Chàng rơm rớm nước mắt.)”.
→ Tác dụng: khắc họa trực tiếp trạng thái cảm xúc đau đớn, uất ức, bi thương của Vũ Như Tô, làm cho nhân vật trở nên sinh động, chân thực và tăng sức gợi cảm cho lời thoại.

Câu 3:

Từ “đồng bệnh” cho thấy Đan Thiềm tự xem mình có chung số phận với Vũ Như Tô: đều là người có giá trị (tài, sắc) nhưng bị xã hội phong kiến vùi dập. Qua đó khắc họa Đan Thiềm là người thấu hiểu, đồng cảm sâu sắc, có tấm lòng trân trọng tài năng.

Câu 4:

Văn bản thể hiện xung đột giữa Vũ Như Tô và chế độ phong kiến/hôn quân (vua Lê Tương Dực), đồng thời là xung đột nội tâm trong chính Vũ Như Tô giữa đạo đức cá nhân và khát vọng nghệ thuật.
→ Xung đột này làm nổi bật bi kịch của người nghệ sĩ: có tài, có lý tưởng lớn nhưng phải tồn tại trong một xã hội tàn bạo, phi nhân văn.

Câu 5: