Chương I. TRỒNG TRỌT Giới thiệu về trồng trọt Làm đất, gieo trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh cho cây trồng Thu hoạch sản phẩm trồng trọt Dự án trồng rau a

Bài 1. GIỚI THIỆU VỀ TRỒNG TRỌT Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được vai trò, triển vọng của trồng trọt. Kể tên được các nhóm cây trồng phổ biến ở Việt Nam. N

Vai trò của trồng trọt Hình 1.1. Vai trò của trồng trọt KHÁM PHÁ Đọc nội dung mục 1.2 và nêu những lợi thế để phát triển trồng trọt của Việt Nam. 2. Triển vọng

Trong tương lai, trồng trọt của nước ta sẽ có cơ hội phát triển, cung cấp ngày càng nhiều các sản phẩm chất lượng cao phục vụ cho tiêu dùng trong nước và xuất k

III - Một số phương thức trồng trọt phổ biến ở Việt Nam
1. Trồng trọt ngoài tự nhiên
Trồng trọt ngoài tự nhiên là phương thức trồng trọt phổ biến, được áp dụng cho hầu hết các loại cây trồng. Theo phương thức này, mọi công việc trong quy trình trồng trọt đều được tiến hành trong điều kiện tự nhiên (Hình 1.3). Phương thức trồng trọt ngoài tự nhiên
tiến hành đơn giản, dễ thực hiện, có thể thực hiện trên diện tích lớn. Tuy nhiên, trồng trọt theo phương thức này, cây trồng dễ bị tác động bởi sâu, bệnh hại và các điều kiện bất lợi của thời tiết (như giá rét, hạn hán, bão, lụt,…).
2. Trồng trọt trong nhà có mái che
Trồng trọt trong nhà có mái che là
phương thức trồng trọt thường được tiến hành ở những nơi có điều kiện tự nhiên không thuận lợi (như giá rét, hạn hán, sương muối,…) hoặc áp dụng đối với những cây trồng khó sinh trưởng, phát triển trong điều kiện tự nhiên. Trồng trọt theo phương thức này, cây ít bị sâu, bệnh; có thể tạo ra năng suất cao, chủ động trong việc chăm sóc và có thể sản xuất được rau, quả trái vụ, an toàn. Tuy nhiên, phương thức này đòi hỏi phải đầu tư lớn và kĩ thuật cao hơn so với trồng trọt ngoài tự nhiên (Hình 1.4).
KHÁM PHÁ
Đọc nội và nêu trồng trọt, dung mục III.1, quan sát Hình 1.3 ưu, nhược điểm của phương thức ngoài tự nhiên.
Hình 1.3. Trồng ngô ngoài tự nhiên
Hình 1.4. Trồng hoa trong nhà có mái che
KHÁM PHÁ
Đọc nội dung mục III.2 và III.3, nêu ưu, nhược điểm của phương thức trồng trọt trong nhà có mái che và phương thức trồng trọt kết hợp.
3. Trồng trọt kết hợp
Trồng trọt kết hợp là phương thức trồng trọt kết hợp giữa trồng trọt ngoài tự nhiên và trồng trọt trong nhà có mái che. Đối với một số loại cây rau, cây chè, cây lúa trồng trong vụ đông ở miền Bắc, thời kì gieo hạt và thời kì cây con thường được tiến hành trong nhà có mái che, các giai đoạn sau tiến hành trồng ngoài tự nhiên để đảm bảo các điều kiện ngoại cảnh thích hợp cho cây sinh trưởng, phát triển và cho năng suất cao.

Với sự phát triển của khoa học công nghệ,
nhiều công nghệ mới, hiện đại như tự động tưới nước, bón phân, điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm,… (Hình 1.5) đang và sẽ áp dụng rộng rãi trong trồng trọt nhằm tạo mọi điều kiện thuận lợi để cây trồng sinh trưởng và phát triển tốt; tạo ra bước đột phá về năng suất, chất lượng nông sản; thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của xã hội và đảm bảo sự Hình 1.5. Nhà trồng cây có hệ thống phát triển nông nghiệp bền vững. tưới nước tự động
IV - Một số đặc điểm cơ bản của trồng trọt công nghệ cao
Ưu tiên sử dụng các giống cây trồng mới cho năng suất cao, chất lượng tốt và thời gian sinh trưởng ngắn. Đất trồng dần được thay thế bằng các loại giá thể hoặc dung dịch dinh dưỡng, giúp cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt hơn. Ứng dụng ngày càng nhiều các thiết bị, công nghệ hiện đại nhằm chủ động và nâng cao hiệu quả sản xuất, giải phóng sức lao động. Người lao động có trình độ cao, quy trình sản xuất khép kín từ khâu nghiên cứu, ứng dụng sản xuất đến tiêu thụ nông sản.
KHÁM PHÁ
Đọc nội, dung mục IV và nêu tóm tắt những đặc điểm cơ bản của trồng trọt công nghệ cao.
V - Một số ngành nghề trong trồng trọt
1. Kĩ sư trồng trọt
Kĩ sư trồng trọt là những người làm nhiệm vụ giám sát và quản lí toàn bộ quá trình trồng trọt; nghiên cứu cải tiến và ứng dụng các tiến bộ kĩ thuật vào trồng trọt nhằm tăng năng suất, chất lượng nông sản, hướng tới phát triển một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, thân thiện với môi trường. Phẩm chất cần có của kĩ sư trồng trọt là yêu thiên nhiên, yêu thích công việc chăm sóc cây trồng, thích khám phá quy luật sinh trưởng và phát triển của cây trồng.
2. Kĩ sư bảo vệ thực vật
Kĩ sư bảo vệ thực vật là những người làm nhiệm vụ nghiên cứu và phòng trừ các tác nhân gây hại để bảo vệ cây trồng nhằm giúp trồng trọt đạt hiệu quả cao, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, giữ gìn đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường, góp phần phát triển một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững. Phẩm chất cần có của kĩ sư bảo vệ thực vật là yêu thiên nhiên, thích nghiên cứu khoa học, thích khám phá quy luật phát sinh, phát triển của côn trùng và các loài sâu, bệnh.

3. Kĩ sư chọn giống cây trồng Kĩ sư chọn giống cây trồng là những người làm nhiệm vụ bảo tồn và phát triển các giống cây trồng hiện có; nghiên cứu chọn tạo các

Bài 2. Làm đất trồng cây Sau bài học này, em sẽ: Nêu được thành phần và vai trò của đất trồng. Trình bày được mục đích và yêu cầu kĩ thuật trong làm đất trồng c

KHÁM PHÁ Quan sát và nêu tên, mục đích của các công việc làm đất trồng cây tương ứng với mỗi ảnh trong Hình 2.2. a) b) c) Hình 2.2. Một số công việc làm đất trồ

Bài 3. Gieo trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu, bệnh cho cây trồng Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được ý nghĩa, kĩ thuật gieo trồng, chăm sóc và phòng trừ sâu,

1. Gieo hạt
Thường áp dụng đối với cây trồng ngắn ngày (lúa, ngô, đỗ, rau,...) và trong các vườn ươm cây. Đối với các loại hạt nhỏ thì gieo trực tiếp hạt giống lên mặt đất ẩm, sau đó phun sương cho hạt bám vào đất trồng. Đối với các hạt to hơn thì nên vùi hạt xuống đất với độ sâu từ hai đến ba lần đường kính của hạt, sau đó lấp đất lại. Không nén đất quá chặt sau khi vùi lấp hạt.
2. Trồng cây con
Thường áp dụng rộng rãi với nhiều loại cây trồng ngắn ngày và dài ngày. Khi trồng cần đảm bảo mật độ và độ nông, sâu phù hợp với từng loại cây, vun gốc để giúp cây đứng vững, tưới nước đầy đủ cho cây sau khi trồng.
KHÁM PHÁ
Kể tên một số loại cây trồng mà em biết. Các cây trồng đó được gieo trồng bằng hình thức nào (gieo hạt, trồng cây con, trồng bằng củ,…)?
Thời vụ gieo trồng: Mỗi loại cây được gieo trồng vào một khoảng thời gian nhất định, thời gian đó gọi là thời vụ. Con người căn cứ vào các yếu tố khí hậu, tình hình phát sinh sâu, bệnh ở mỗi địa phương để xác định thời vụ gieo trồng thích hợp cho từng loại cây trồng. Ở nước ta có ba vụ gieo trồng chính trong năm là vụ đông xuân (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau), vụ hè thu (từ tháng 4 đến tháng 7), vụ mùa (từ tháng 7 đến tháng 11). Các tỉnh miền Bắc còn có vụ đông (từ tháng 10 đến tháng 12), gieo trồng một số loại cây như các loại ngô, khoai tây, đậu tương, cải bắp, su hào,...
II - Chăm sóc cây trồng
1. Tỉa, dặm cây
Tiến hành tỉa bỏ các cây yếu, cây bị sâu, bệnh; tỉa cây tại chỗ có cây mọc dày và dặm cây khoẻ vào chỗ hạt không mọc hoặc cây bị chết (Hình 3 .2). Tỉa, dặm cây nhằm đảm bảo khoảng cách, mật độ cây trên đồng ruộng giúp cây sinh trưởng tốt, đảm bảo năng suất.
Hình 3.2. Dặm lúa

2. Làm cỏ, vun xới
Cần tiến hành làm cỏ, vun xới kịp thời để đáp ứng những yêu cầu sinh trưởng, phát triển của cây trồng (Hình 3.3). Làm cỏ giúp giảm sự cạnh tranh dinh dưỡng với cây trồng, hạn chế nơi trú ẩn của sâu, bệnh. Vun xới giúp cây đứng vững, tạo độ tơi xốp, thoáng khí cho đất, tạo điều kiện thuận lợi cho cây sinh trưởng, phát triển.
Hình 3.3. Làm cỏ, vun xới
KHÁM PHÁ
Từ nội dung mục II.1 và II.2, em hãy cho biết mục đích của việc tỉa, dặm cây và làm cỏ, vun xới.
3. Tưới nước
Nước cần cho sự sinh trưởng và phát triển của cây. Khi thiếu nước, cây sẽ bị héo (Hình 3.4). Nếu thiếu nước kéo dài, cây có thể bị chết. Vì vậy, cần phải tưới nước đầy đủ và kịp thời. Tuỳ Hình 3.4. Cây bị héo do thiếu nước thuộc vào từng loại cây trồng cần có biện pháp tưới nước thích hợp.
4. Tiêu nước
Nếu thừa nước sẽ gây ngập úng, làm ảnh hưởng đến rễ cây, lá bị vàng úa (Hình 3.5). Ngập nước lâu ngày có thể làm cây trồng bị chết. Vì thế, phải tiến hành tiêu nước kịp thời, nhanh chóng bằng các biện pháp thích hợp.
Hình 3.5. Cây bị úa do úng nước
5. Bón phân thúc
Bón phân thúc bằng phân hữu cơ hoai mục và
phân hoá học. Trước khi bón phân cần làm sạch cỏ dại, sau khi bón phân cần vun xới, vùi phân bón vào đất (Hình 3.6). Bón phân thúc giúp cung cấp đầy đủ, kịp thời chất dinh dưỡng cần thiết cho từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây trồng, giúp nâng cao năng suất và chất lượng nông sản.
Hình 3.6. Bón phân thúc
KHÁM PHÁ
Đọc mục II.3, II.4, II.5 và nêu ý nghĩa của việc tưới, tiêu nước và bón phân thúc. Vì sao trước khi bón phân thúc cần phải làm sạch cỏ dại?

III - Phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng
1. Nguyên tắc phòng trừ
Để việc phòng trừ sâu, bệnh đạt hiệu quả, cần phải đảm bảo những nguyên tắc sau: - Phòng là chính. - Trừ sớm, kịp thời, nhanh chóng và triệt để. - Sử dụng tổng hợp các biện pháp phòng trừ.
2. Các biện pháp phòng trừ
a) Biện pháp canh tác và sử dụng giống chống sâu, bệnh
Biện pháp canh tác (như làm đất, vệ sinh đồng ruộng, gieo trồng đúng thời vụ, chăm sóc kịp thời, bón phân hợp lí, luân phiên các loại cây trồng khác nhau trên một đơn vị diện tích,…) có tác dụng hạn chế mầm sâu, bệnh; tránh thời kì sâu, bệnh phát triển mạnh; giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt; tăng sức chống chịu sâu, bệnh. Ngoài ra, việc sử dụng giống chống sâu, bệnh giúp tránh sự xâm nhập của sâu, bệnh vào cây trồng.
KHÁM PHÁ
Từ nội dung mục 2a, em hãy nêu mục đích của các biện pháp phòng trừ sâu, bệnh theo mẫu bảng dưới đây.
Biện pháp phòng trừ Mục đích
Vệ sinh đồng ruộng ?
Gieo trồng đúng thời vụ ?
Chăm sóc kịp thời, bón phân hợp lí ?
Luân canh cây trồng ?
Sử dụng giống chống chịu sâu, bệnh ?
b) Biện pháp thủ công
Biện pháp thủ công là dùng tay để bắt sâu hay ngắt bỏ những cành, lá bị bệnh hoặc dùng vợt, bẫy đèn, bả độc để diệt sâu. Biện pháp này có ưu điểm là đơn giản, dễ thực hiện, có hiệu quả khi sâu, bệnh mới phát sinh. Tuy nhiên, biện pháp này tốn công và hiệu quả thấp khi sâu, bệnh đã phát triển mạnh.
c) Biện pháp hoá học
Biện pháp hoá học là sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoá học để phòng trừ sâu, bệnh cho cây trồng. Biện pháp này có tác dụng tiêu diệt sâu, bệnh nhanh và ít tốn công nhưng thường gây ra ô nhiễm môi trường, làm ảnh hưởng đến sức khoẻ của con người, vật nuôi và hệ sinh thái.
KHÁM PHÁ
Đọc nội hoá học, dung mục 2b, 2c và nêu ưu, nhược điểm của biện pháp thủ công và biện pháp trong phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng.

trừ sâu, bệnh bằng cách phun hoặc rắc (Hình 3.7). Khi sử dụng thuốc hoá học để phòng trừ sâu, bệnh cần đảm bảo các yêu cầu sau: - Sử dụng đúng loại thuốc, đúng nồng
độ và liều lượng.
- Phun, rắc đúng kĩ thuật, không phun, rắc ngược chiều gió hoặc lúc trời mưa. - Đảm bảo thời gian cách li từ khi phun, Hình 3.7. Cách sử dụng
rắc thuốc đến khi thu hoạch. thuốc hoá học trừ sâu, bệnh - Đảm bảo quy định về an toàn lao động và vệ sinh môi trường (đội mũ, đeo khẩu trang, kính,
găng tay, đi ủng, mặc quần áo bảo hộ; bỏ chai, lọ, vỏ đựng thuốc đúng nơi quy định,...).
KẾT NỐI NĂNG LỰC
Sử dụng internet, sách, báo,... để tìm hiểu về tác hại của việc sử dụng thuốc hoá học không đúng cách trong phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng.
d) Biện pháp sinh học và kiểm dịch thực vật
Biện pháp sinh học là biện pháp sử dụng một số loại sinh vật như nấm, ong mắt đỏ, bọ rùa, chim, ếch,… KHÁM PHÁ và các chế phẩm sinh học để diệt sâu, bệnh. Phòng
Nêu ưu và nhược điểm của
trừ sâu, bệnh bằng biện pháp sinh học có hiệu quả các biện pháp phòng trừ cao và không gây ô nhiễm môi trường nên ngày càng sâu, bệnh hại cây trồng. được áp dụng rộng rãi trong sản xuất. Kiểm dịch thực vật là sử dụng hệ thống các biện pháp kiểm tra, xử lí những sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp khi xuất, nhập khẩu hoặc vận chuyển từ vùng này sang vùng khác nhằm ngăn chặn sự lây lan của sâu, bệnh.
LUYỆN TẬP
Vì sao trong công tác phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng cần thực hiện nguyên tắc phòng là chính?
VẬN DỤNG
Em hãy vận dụng kiến thức về chăm sóc cây trồng để thực hiện việc chăm sóc một loại cây trồng trong gia đình hoặc trong khuôn viên nhà trường.
Hãy giải thích và tuyên truyền cho mọi người áp dụng đúng cách và tuân thủ các nguyên tắc khi sử dụng thuốc hoá học để phòng trừ sâu, bệnh.

Bài 4. Thu hoạch sản phẩm trồng trọt Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được mục đích, yêu cầu của thu hoạch sản phẩm trồng trọt. Nêu được một số phương pháp phổ

a) b) c) KẾT NỐI NĂNG LỰC Trình bày phương pháp thu hoạch một sản phẩm trồng trọt ở gia đình, địa phương em. d) e) Hình 4.1. Một số phương pháp thu hoạch sản ph

Bài 5. Nhân giống vô tính cây trồng Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được kĩ thuật nhân giống cây trồng bằng giâm cành. Thực hiện được việc nhân giống cây trồn

3. Chiết cành
Chọn cành khoẻ mạnh trên cây mẹ. Lấy dao tách một đoạn vỏ ở vị trí cần chiết, sau đó dùng thuốc kích thích ra rễ và hỗn hợp đất thích hợp bó vào đoạn cành vừa tách vỏ, bọc nylon ra ngoài và dùng dây buộc chặt hai đầu (Hình 5.3). Sau một thời gian, khi đoạn cành được bó đất đã mọc rễ thì cắt khỏi cây mẹ rồi đem trồng.
Hình 5.3. Cành chiết trên cây mẹ
Nhân giống cây trồng bằng nuôi cấy mô tế bào là một phương pháp nhân giống hiện đại được thực hiện trong các điều kiện nghiêm ngặt của phòng thí nghiệm. Bằng phương pháp này có thể nhanh chóng tạo ra một lượng lớn cây giống đồng đều, sạch bệnh phục vụ sản xuất. Hiện nay, phương pháp nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào đã được áp dụng trên nhiều loại cây trồng (như hoa lan, hoa cúc, chuối,…) mang lại hiệu quả cao.
III - Nhân giống bằng phương pháp giâm cành
THỰC HÀNH
1. Vật liệu và dụng cụ
Mẫu thực vật: Chuẩn bị cành bánh tẻ của một số loại cây phổ biến ở địa phương (cây sanh, rau ngót, khoai lang, hoa hồng, râm bụt,...), mỗi loại từ 10 đến 20 cành. - Dụng cụ: Dao, kéo, khay đất hay luống đất ẩm, thuốc kích thích ra rễ, nước
sạch, lọ thuỷ tinh, bình tưới nước.
2. Các bước tiến hành
Bước 1. Chọn cành giâm: Chọn cành bánh tẻ (không quá non hay quá già), cành khoẻ mạnh, không bị sâu, bệnh. Bước 2. Cắt cành giâm: Dùng dao cắt vát cành giâm thành từng đoạn khoảng 10 - 15 cm, có từ 2 đến 4 lá, cắt bớt phiến lá (Hình 5.4a). Bước 3. Xử lí cành giâm: Nhúng gốc cành giâm sâu khoảng 1 - 2 cm vào dung dịch thuốc kích thích ra rễ, trong khoảng 5 - 10 giây (Hình 5.4b). Bước 4. Cắm cành giâm: Cắm cành giâm hơi chếch vào khay đất hay luống đất ẩm, sâu khoảng 3 - 5 cm, khoảng cách 5 cm × 5 cm hoặc 10 cm × 10 cm (Hình 5.4c). Bước 5. Chăm sóc cành giâm: Tưới nước giữ ẩm. Sau từ 10 đến 15 ngày, kiểm tra thấy cành giâm ra rễ nhiều, rễ dài và chuyển từ màu trắng sang màu vàng thì chuyển ra vườn ươm (Hình 5.4d).

a b c d Hình 5.4. Các bước giâm cành 3. Thực hiện Từng thành viên trong nhóm thực hành giâm cành theo các bước ở mục 2, mỗi nhóm giâm từ 10 đến 15 cành/loại cây

Bài 6. Dự án trồng rau an toàn
Sau bài học này, em sẽ:
Lập được kế hoạch, tính toán được chi phí cho việc trồng một loại rau trong khay hoặc thùng xốp.
Thực hiện được một số công việc trong quy trình trồng và chăm sóc rau an toàn.
Đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong và sau quá trình thực hiện dự án.
Giới thiệu
Rau xanh là một loại thực phẩm thiết yếu, không thể thiếu đối với bữa ăn của mỗi gia đình. Dự án trồng rau an toàn sẽ cung cấp cho chúng ta nguồn rau chất lượng, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, tiết kiệm chi phí mua rau. Việc tham gia trồng rau giúp con người nâng cao sức khoẻ, tinh thần vui vẻ. Mặt khác, trồng rau an toàn tạo nên một không gian xanh mát, giúp cải thiện bầu không khí trong lành, mát mẻ hơn.
I – Nhiệm vụ
– Lập kế hoạch và tính toán chi phí cho một dự án trồng rau an toàn ở quy mô phù hợp.
– Trồng, chăm sóc và thu hoạch rau theo đúng quy trình kĩ thuật trồng rau an toàn.
II – Tiến trình thực hiện
1. Lập kế hoạch và tính toán chi phí
a) Thu thập thông tin
Thực hiện thu thập thông tin bằng cách sử dụng internet, sách, báo,... hoặc khảo sát thực tế về các nội dung gợi ý sau:
– Cây giống hoặc hạt giống (chủng loại, giống rau, giá cả, yêu cầu ngoại cảnh,...), chậu nhựa hoặc thùng xốp trồng rau (chủng loại, màu sắc, giá cả,...), dụng cụ trồng và chăm sóc (chủng loại, mục đích sử dụng, giá cả,...), đất hoặc giá thể trồng cây (chủng loại, giá cả,...), phân bón (chủng loại, thành phần, giá cả,...),
– Kĩ thuật gieo trồng và chăm sóc.
b) Lựa chọn đối tượng, dụng cụ và thiết bị
Từ thông tin thu thập được, lựa chọn loại rau và các dụng cụ, thiết bị cần thiết, phù hợp với sở thích, mùa vụ, điều kiện kinh tế và không gian trồng.

c) Tính toán chi phí
Dự tính chi phí theo mẫu bảng dưới đây.
STT, Nội dung, Đơn vị tính, Số lượng, Đơn giá, Thành tiền
1, Cây giống, Cây, ?, ?, ?
2, ..., ?, ?, ?, ?
Lưu ý: Khuyến khích việc tận dụng các thùng xốp đã qua sử dụng để trồng rau giúp giảm chi phí và bảo vệ môi trường.
2. Chuẩn bị nguyên vật liệu, dụng cụ
– Cây giống hoặc hạt giống: mua ở các cửa hàng uy tín, nếu là cây giống thì cây phải khoẻ mạnh, không có mầm bệnh; nếu là hạt giống thì bao bì phải còn nguyên vẹn, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Xử lí hạt giống trước khi gieo theo hướng dẫn ghi trên bao bì.
– Chậu nhựa chuyên dụng hoặc thùng xốp: sạch sẽ, không có mầm bệnh. Nếu là thùng xốp, cần đục các lỗ ở bên thành (sát mặt trong của đáy thùng) để thoát nước.
– Đất trồng: Có thể sử dụng đất sạch trồng rau có nguồn gốc tự nhiên hoặc đất trồng rau hữu cơ (có thành phần chính là xơ dừa, vỏ trấu).
– Phân bón: Sử dụng phân bón phù hợp với từng loại rau. Tốt nhất nên sử dụng các loại phân vi sinh.
– Dụng cụ trồng và tưới nước: bộ dụng cụ trồng rau, bình tưới nước.
3. Trồng, chăm sóc và thu hoạch rau
Bước 1. Chuẩn bị đất trồng rau: Cho đất trồng vào chậu hoặc thùng xốp, cách miệng khoảng $5 - 7$ cm (Hình 6.1a).
Bước 2. Gieo hạt hoặc trồng cây con: Dùng bay tạo những lỗ nhỏ trên bề mặt đất rồi đặt hạt hoặc cây rau giống vào, lấp đất và nén nhẹ, sau đó tưới nước cho cây. Tuỳ thuộc vào từng loại rau, cần chú ý đảm bảo mật độ và độ nông, sâu phù hợp (Hình 6.1b).
Bước 3. Chăm sóc: Tưới nước hằng ngày cho rau vào sáng sớm hoặc chiều mát, đặc biệt cần tưới nước thường xuyên hơn vào những ngày nắng nóng. Bón phân định kì với liều lượng theo quy định. Hằng ngày, kiểm tra nhằm phát hiện sâu, bệnh và có biện pháp xử lí kịp thời (Hình 6.1c).
Bước 4. Thu hoạch: Tuỳ thuộc vào từng loại rau và nhu cầu sử dụng, có thể thu hoạch toàn bộ một lần hoặc chia thành nhiều lần; thu hoạch bằng tay, bằng dao, bằng kéo,... Khi thu hoạch cần chú ý tránh làm rau bị giập nát (Hình 6.1d).

a b c d Hình 6.1. Các bước trong quy trình trồng rau trong chậu/thùng xốp 4. Báo cáo kết quả dự án Báo cáo có thể được trình bày dưới nhiều hình thức như sản ph

Ôn tập Chương I Giới thiệu về trồng trọt Vai trò Triển vọng Phương thức trồng trọt Ngành nghề trong trồng trọt Quy trình trồng trọt Làm đất trồng cây Gieo trồng

Chương II. LÂM NGHIỆP Giới thiệu về rừng Trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng

Bài 7. GIỚI THIỆU VỀ RỪNG Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được vai trò của rừng đối với môi trường và đời sống con người. Phân biệt được các loại rừng phổ biế

KHÁM PHÁ Chọn nội dung đúng về vai trò của rừng theo mẫu bảng dưới đây. STT, Nội dung 1, Rừng bảo vệ nguồn nước, chống xói mòn. 2, Rừng chắn gió, chắn sóng, chắ

Rừng sản xuất, Là loại rừng được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh gỗ và lâm sản ngoài gỗ. Ngoài ra, nó còn có vai trò phòng hộ và góp phần bảo vệ môi trư

c) Khu, bảo tồn thiên nhiên Mường La - d) Rừng keo Sơn La e) Rừng chắn cát ven biển g) Vườn Quốc gia U Minh Thượng - An Giang Hình 7.3. Một số loại rừng ở Việt

Bài 8. Trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng Sau bài học này, em sẽ: Tóm tắt được quy trình trồng rừng bằng cây con. Tóm tắt được những công việc chăm sóc cây rừng. Đề

Quy trình trồng rừng bằng cây con có bầu gồm 6 bước cơ bản (Hình 8.1). Hình 8.1. Các bước trồng rừng bằng cây con có bầu KHÁM PHÁ Quan sát Hình 8.1 và xác định

b) Trồng rừng bằng cây con rễ trần
Cây được trồng có đầy đủ lá, thân, rễ, có sức đề kháng cao nhờ đó giảm thời gian và số lần chăm sóc, tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, trồng rừng bằng cây con rễ trần chỉ phù hợp với các loài cây có bộ rễ phát triển, phục hồi nhanh như tràm, đước, tre,...
Quy trình trồng rừng bằng cây con rễ trần gồm 5 bước cơ bản (Hình 8.2).
Hình 8.2. Các bước trồng rừng bằng cây con rễ trần
KHÁM PHÁ
Sử dụng các cụm từ gợi ý sau đây để điền vào vở từng bước thích hợp với quy trình trồng cây trong Hình 8.2: đặt cây vào hố, đào hố trồng cây, nén đất, vun gốc, lấp đất kín gốc cây.
Hãy sắp xếp các ảnh trong Hình 8.2 theo thứ tự các bước trong quy trình trồng rừng bằng cây con rễ trần.
Ngoài phương pháp trồng rừng bằng cây con có bầu và bằng cây con rễ trần còn có hình thức trồng rừng bằng gieo hạt. Đây là phương pháp sử dụng hạt giống để gieo trên đất rừng. Sau một thời gian, cây non mọc lên với bộ rễ phát triển hoàn chỉnh, cây không bị thay đổi môi trường sống. Tuy nhiên, trồng rừng bằng phương pháp này đòi hỏi số lần và thời gian chăm sóc nhiều, tốn hạt giống; cây non dễ bị ảnh hưởng bởi chim, kiến hoặc thời tiết bất lợi.
Năm 2020, Công ty DroneSeed ở Mĩ đã sử dụng máy bay không người lái để gieo hạt ở những khu vực rừng đã bị cháy trụi ở bang California và Oregon của Mĩ (Hình 8.3). Máy bay không người lái với chiều dài gần 2,5 m có thể mang tới 26 kg hạt giống, mỗi chiếc có khả năng gieo hạt cho khoảng 50 ha đất mỗi ngày.
Hình 8.3. Máy bay không người lái được dùng để trồng rừng
KẾT NỐI NĂNG LỰC
Sử dụng internet, sách, báo,... để tìm hiểu về các loại cây thường được dùng để trồng rừng.

II - Chăm sóc cây rừng
Cây rừng sau khi trồng cần được chăm sóc định kì khoảng 1 - 2 lần mỗi năm nhằm tạo môi trường thuận lợi cho cây sinh trưởng, phát triển. Các công việc chủ yếu để chăm sóc cây rừng gồm: làm hàng rào bảo vệ cây, phát quang và làm sạch cỏ dại, tỉa và dặm cây, xới đất và vun gốc, bón phân cho cây (Hình 8.4).
a b
KHÁM PHÁ
Quan sát Hình 8.4 và nêu các công việc chăm sóc cây rừng phù hợp với từng ảnh trong hình.
c d e
NPK
Hình 8.4. Các công việc chăm sóc cây rừng
III - Bảo vệ rừng và môi trường sinh thái
Rừng có vai trò đặc biệt quan trọng đối với môi trường và đời sống con người. Tuy nhiên, diện tích rừng đang bị suy giảm nghiêm trọng bởi nhiều nguyên nhân như cháy rừng, đốt nương làm rẫy, chặt phá rừng bừa bãi, khai thác rừng không đúng cách,… làm ảnh hưởng đến môi trường sinh thái. Để bảo vệ rừng và môi trường sinh thái, cần phải triển khai đồng bộ nhiều biện pháp như trồng mới, chăm sóc rừng thường xuyên, phòng chống cháy rừng, tuyên truyền bảo vệ rừng,…
KHÁM PHÁ
Chỉ ra mẫu STT 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10, những việc nên và không nên làm để bảo vệ rừng và môi trường sinh thái theo bảng dưới đây. Những việc nên và không nên làm để bảo vệ rừng và môi trường sinh thái Làm cỏ, chăm sóc rừng thường xuyên. Đốt rừng làm nương rẫy. Chăn thả đại gia súc (trâu, bò,…) trong rừng càng nhiều càng tốt. Phòng chống cháy rừng. Tuyên truyền bảo vệ rừng. Nâng cao năng lực thực thi pháp luật bảo vệ rừng. Khai thác gỗ xuất khẩu càng nhiều càng tốt. Gieo trồng bổ sung để thúc đẩy tái sinh rừng tự nhiên. Trồng rừng đầu nguồn. Tuần tra để bảo vệ rừng.

KẾT NỐI NĂNG LỰC Hãy đề xuất những việc nên và không nên làm để bảo vệ rừng hoặc cây xanh ở trường học và địa phương em. LUYỆN TẬP Giải thích ý nghĩa của bước 2

Ôn tập Chương II Thành phần rừng Giới thiệu về rừng Bảo vệ rừng và môi trường sinh thái Vai trò của rừng Nguyên nhân suy giảm Các biện pháp bảo vệ Một số loại r

Chương III. CHĂN NUÔI Giới thiệu về chăn nuôi Nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi Phòng, trị bệnh cho vật nuôi

Bài 9. GIỚI THIỆU VỀ CHĂN NUÔI Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được vai trò, triển vọng của chăn nuôi. Nhận biết được một số vật nuôi phổ biến, vật nuôi đặc t

Chăn nuôi là ngành sản xuất có vai trò rất quan trọng đối với đời sống con người và nền kinh tế. Chăn nuôi cung cấp nguồn thực phẩm cho con người sử dụng hằng n

Giống vật nuôi Nguồn gốc Đặc điểm Gà Đông Tảo là giống gà quý, có đôi chân to và thô, thịt thơm ngon. Gà trống có lông màu đỏ Xã Hoàn Long,, tía, khi trưởng thà

III - Một số phương thức chăn nuôi phổ biến ở Việt Nam Hiện nay, ở nước ta có hai phương thức chăn nuôi phổ biến: chăn nuôi nông hộ và chăn nuôi trang trại (Hìn

KẾT NỐI NĂNG LỰC
Tìm hiểu thêm về phương thức chăn nuôi nông hộ và phương thức chăn nuôi trang trại. Cho biết ưu điểm, hạn chế, khả năng phát triển trong tương lai của từng phương thức.
Chăn nuôi công nghệ cao là mô hình chăn nuôi ứng dụng các công nghệ hiện đại, tiên tiến nhằm giảm công lao động, chi phí sản xuất, qua đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm chăn nuôi, đồng thời bảo vệ môi trường tốt hơn. Một số công nghệ hiện đại đang được ứng dụng trong chăn nuôi như tự động cho ăn, vệ sinh chuồng trại, theo dõi sức khoẻ, điều chỉnh nhiệt độ, thu hoạch (trứng, sữa),…
IV - Một số ngành nghề phổ biến trong chăn nuôi
KHÁM PHÁ
Đọc mục 1, mục 2 dưới đây và cho biết trong hai nghề đó, em thích hay cảm thấy phù hợp với nghề nào hơn. Tại sao?
Bác sĩ thú y Hình 9.5. Bác sĩ thú y
Bác sĩ thú y là những người làm nhiệm vụ phòng bệnh, khám và chữa bệnh cho vật nuôi (Hình 9.5), góp phần bảo vệ sức khoẻ cộng đồng; đồng thời nghiên cứu, thử nghiệm các loại thuốc, vaccine cho vật nuôi. Phẩm chất cần có của bác sĩ thú y là yêu động vật, cẩn thận, tỉ mỉ, khéo tay.
2. Kĩ sư chăn nuôi
Kĩ sư chăn nuôi là những người làm nhiệm vụ chọn và nhân giống vật nuôi; sản xuất thức ăn, chăm sóc, phòng bệnh cho vật nuôi (Hình 9.6). Phẩm chất cần có của kĩ sư chăn nuôi là yêu động vật, thích nghiên cứu khoa học, thích chăm sóc vật nuôi.
Hình 9.6. Kĩ sư chăn nuôi
KẾT NỐI NGHỀ NGHIỆP
Bác sĩ nuôi,… hướng tới, thú y và kĩ sư chăn nuôi là những người tốt nghiệp đại học ngành Thú y, Chăn Hai nghề này đều có tiềm năng phát triển, nhất là trong tương lai, khi xã hội chăn nuôi sạch hơn, an toàn hơn và nhu cầu nuôi thú cảnh phát triển.

V – Một số biện pháp bảo vệ môi trường trong chăn nuôi 1. Vệ sinh khu vực chuồng trại Thường xuyên vệ sinh chuồng nuôi và khu vực chăn nuôi, giữ cho chuồng nuôi

LUYỆN TẬP Nêu mối quan hệ giữa trồng trọt và chăn nuôi. Hãy kể tên 3 giống vật nuôi thuộc nhóm gia súc, 3 giống thuộc nhóm gia cầm và vai trò của chúng theo mẫu

Bài 10. Nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi Sau bài học này, em sẽ: Nêu được vai trò của việc nuôi dưỡng, chăm sóc vật nuôi. Trình bày được các công việc cơ bản nuô

Khi vật nuôi được nuôi dưỡng và chăm sóc tốt chúng sẽ khoẻ mạnh, lớn nhanh, ít bị bệnh, cho nhiều sản phẩm (thịt, trứng, sữa,...) chất lượng cao; người chăn nuô

III - Nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi đực giống Vật nuôi đực giống là vật nuôi để phối giống trực tiếp với con cái hay lấy tinh để thụ tinh nhân tạo. Mỗi con đự

IV - Nuôi dưỡng và chăm sóc vật nuôi cái sinh sản Vật nuôi cái sinh sản là các con cái được nuôi để đẻ con (với gia súc) hay đẻ trứng (với gia cầm). Việc nuôi d

Thời gian mang thai của một số vật nuôi: Thỏ: khoảng 29 - 31 ngày Mèo: khoảng 60 - 63 ngày Chó: khoảng 58 - 68 ngày Lợn: khoảng 113 - 115 ngày Dê: khoảng 145 -

Bài 11. Phòng và trị bệnh cho vật nuôi Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được vai trò của việc phòng, trị bệnh cho vật nuôi. Nêu được nguyên nhân gây bệnh và bi

Phòng, trị bệnh cho vật nuôi có tác dụng: – Tăng cường sức khoẻ, sức đề kháng cho vật nuôi, giúp vật nuôi giảm khả năng nhiễm bệnh. – Tiêu diệt mầm bệnh, hạn ch

Bệnh dịch tả lợn châu Phi là do virus African swine fever (ASF) gây ra. Năm 2019, bệnh đã xảy ra ở khắp các tỉnh, thành phố của nước ta. Tổng số lợn bị tiêu huỷ

Một số biện pháp phòng bệnh cho vật nuôi: Nuôi dưỡng tốt: cho vật nuôi ăn uống đầy đủ, thức ăn và nước uống đảm bảo vệ sinh. Chăm sóc chu đáo: thực hiện chăm só

Bệnh viện thú y: Với nhu cầu khám chữa bệnh cho vật nuôi ngày càng cao, đã có nhiều bệnh viện thú y được thành lập với các trang thiết bị hiện đại như: hệ thống

Bài 12. Chăn nuôi gà thịt trong nông hộ Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được kĩ thuật nuôi dưỡng, chăm sóc và phòng, trị bệnh cho gà thịt. Thịt gà là nguồn th

KHÁM PHÁ Quan cho chuồng thịt., sát Hình 12.3 và biết nên chọn loại nào để nuôi gà Tại sao? a) b) Hình 12.3. Chuồng nuôi gà thịt KẾT NỐI NĂNG LỰC Hãy tìm hiểu v

h) i) k) Hình 12.4. Một số loại thức ăn tự nhiên của gà KHÁM PHÁ Sắp xếp các loại thức ăn tự nhiên của gà trong Hình 12.4 vào các nhóm dinh dưỡng thích hợp. Nhó

III - Chăm sóc cho gà 1. Giai đoạn từ khi gà mới nở đến một tháng tuổi Ở giai đoạn này gà con còn rất yếu, sức đề kháng kém, rất dễ bị bệnh, vì vậy cần phải chă

IV - Phòng, trị bệnh cho gà
Trong phòng, trị bệnh cho gà cần thực hiện tốt nguyên tắc phòng là chính. Để phòng bệnh cho gà hiệu quả cần thường xuyên vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, đảm bảo ba sạch: ăn sạch, ở sạch, uống sạch. Bên cạnh đó, cần đảm bảo mật độ chăn nuôi hợp lí, tiêm vaccine đầy đủ và kịp thời. Khi dùng thuốc để trị bệnh cho gà, cần tuân thủ các nguyên tắc sau: - Đúng thuốc: mỗi loại thuốc chỉ có tác dụng điều trị với một hoặc một vài loại bệnh
nhất định, vì vậy cần sử dụng thuốc phù hợp cho từng loại bệnh thì việc điều trị mới có hiệu quả. - Đúng thời điểm: khi gà có dấu hiệu bị bệnh, cần cho gà dùng thuốc càng sớm
càng tốt. - Đúng liều lượng: sử dụng thuốc đúng liều lượng theo hướng dẫn sử dụng. Nếu
sử dụng thuốc không đúng liều lượng sẽ làm giảm hiệu quả điều trị bệnh và làm ảnh hưởng đến sức khoẻ của gà.
KHÁM PHÁ
Vì sao, trong phòng, trị bệnh cho gà cần thực hiện tốt nguyên tắc phòng là chính?
Để các, nâng cao hiệu quả trị bệnh cho gà, ngoài việc sử dụng thuốc cần bổ sung thêm loại vitamin, chất điện giải, đặc biệt là men vi sinh để giúp gà mau chóng hồi phục.
V - Một số bệnh phổ biến ở gà
1. Bệnh tiêu chảy
Biểu hiện: gà ăn ít, ủ rũ, phân lỏng, có màu xanh hay trắng. Nguyên nhân: do gà bị nhiễm khuẩn từ thức ăn, nước uống hay từ môi trường. Phòng, trị bệnh: luôn cho ăn thức ăn sạch, thường xuyên vệ sinh chuồng nuôi, máng ăn, máng uống sạch sẽ. Khi gà có biểu hiện bệnh, cần điều trị kịp thời.
KẾT NỐI NĂNG LỰC
Hãy tìm, hiểu về các loại thuốc và cách sử dụng thuốc để trị bệnh tiêu chảy cho gà.
2. Bệnh dịch tả (bệnh gà rù, bệnh Newcastle)
Biểu hiện: gà thường bỏ ăn, buồn rầu, sã cánh, ngoẹo cổ, diều nhão, uống nhiều nước, chảy nước dãi, phân trắng, gầy nhanh. Nguyên nhân: bệnh do virus gây ra và lây lan mạnh (chủ yếu lây qua đường tiêu hoá, tuy nhiên bệnh cũng có thể lây qua dụng cụ chăn nuôi). Phòng, trị bệnh: chủ yếu là phòng bệnh bằng vaccine. Khi gà đã bị bệnh thì hầu như không thể chữa được.

3. Bệnh cúm gia cầm Biểu hiện: gà sốt cao, uống nhiều nước, mào thâm tím, viêm sưng phù đầu mặt; khó thở, há mỏ để thở; tiêu chảy phân xanh, phân vàng đôi khi l

Thực hành: Lập kế hoạch nuôi vật nuôi trong gia đình Sau bài học này, em sẽ: Lập được kế hoạch và tính toán chi phí cho việc nuôi dưỡng và chăm sóc một loại vật

Bảng 13.1. Chi phí cơ bản để nuôi một số giống chó cảnh STT Nội dung Đơn vị Đơn giá ước tính tính Giống chó nhỏ: - Chó Nhật: 1 500 000 - 2 000 000 (đồng) - Chó

Bảng 13.2. Chi phí cơ bản để nuôi một số giống mèo cảnh STT, Nội dung, Đơn vị tính, Đơn giá ước tính 1, Giống, Con, – Mèo ta: 300 000 – 500 000 (đồng) – Mèo Xiê

a) Vẹt
b) Sáo
c) Cu gáy
d) Hoạ mi
Hình 13.3. Một số giống chim cảnh
III – Báo cáo kết quả
1. Nội dung báo cáo
– Lựa chọn loại vật nuôi nào? Lí do lựa chọn.
– Lựa chọn các điều kiện cần thiết trước khi nuôi: chuồng nuôi, thức ăn chế biến sẵn, thuốc thú y, dụng cụ chăn nuôi,... Chủng loại và giá thành của mỗi loại đồ dùng đó.
– Lập bảng tính toán chi phí chi tiết và tổng chi phí.
2. Trình bày kết quả
– Cấu trúc báo cáo đầy đủ nội dung, rõ ràng, chặt chẽ.
– Trình bày tự tin, thuyết phục.
– Hình thức báo cáo đẹp, phong phú, hấp dẫn.
IV – Đánh giá
Học sinh tự đánh giá kết quả thực hành và đánh giá chéo theo hướng dẫn của giáo viên.
VẬN DỤNG
Nam có ý định nuôi một loại vật nuôi trong gia đình. Em hãy giúp Nam lựa chọn loại vật nuôi phù hợp và lập kế hoạch, tính toán chi phí nuôi dưỡng, chăm sóc trong năm đầu.
NUÔI DƯỠNG VÀ CHĂM SÓC CHÓ CẢNH
1. Chọn giống chó để nuôi
Chọn chó nuôi phải phù hợp với điều kiện kinh tế và hoàn cảnh sống. Ví dụ: nhà ở nông thôn thường chọn nuôi chó cảnh có nguồn gốc của Việt Nam như chó ta, chó Phú Quốc, chó H'mông (chó cộc); ở thành thị hay sống ở chung cư, có trẻ nhỏ,... thường nuôi chó có tầm vóc nhỏ như: chó Pug, chó Chihuahua, chó Nhật. Nên mua chó từ 2 tháng tuổi trở lên, rõ nguồn gốc, nhanh nhẹn, hoạt bát và đã tiêm vaccine.
2. Thức ăn và cho ăn
Thức ăn của chó cảnh phải đầy đủ chất dinh dưỡng, phù hợp với độ tuổi và giống chó. Nhìn chung, thức ăn phải có đủ các thành phần dinh dưỡng gồm: chất đạm, chất béo, tinh bột, vitamin và chất khoáng. Hiện nay, trên thị trường có bán các loại thức ăn chế biến sẵn phù hợp với từng độ tuổi và nhiều giống chó cảnh.
Cần cho chó ăn đúng giờ, đủ lượng, đủ bữa phù hợp với lứa tuổi, giống chó. Ví dụ: Đối với chó con từ 2 đến 4 tháng tuổi cần được cho ăn 5 bữa/ngày, mỗi bữa cách

nhau 4 giờ; khi chó từ 4 đến 10 tháng tuổi thì cho ăn 3 bữa/ngày; với chó trên 10 tháng tuổi thì cho ăn 2 bữa/ngày. Sử dụng dụng cụ riêng đựng thức ăn, nước uống cho chó, tốt nhất là dụng cụ bằng inox chống gỉ, dễ rửa. Sau mỗi bữa ăn, cần rửa sạch và để riêng cho ráo nước. Lưu ý: Khi chó còn nhỏ không nên cho ăn xương để tránh bị hóc, thủng ruột.
3. Chuồng nuôi và chăm sóc
Chuồng hay cũi có thể được làm bằng nhiều chất liệu khác nhau (Hình 13.4) nhưng phải có kích thước phù hợp với từng giống chó; khô ráo, ấm áp về mùa đông; mát mẻ về mùa hè; có đủ ánh sáng, không bị gió lùa.
a) Chuồng inox b) Chuồng gỗ c) Chuồng nhựa
Hình 13.4. Một số kiểu chuồng nuôi chó cảnh
Định kì tắm và dắt chó đi dạo, vận động khoảng 1 - 2 lần/ngày. Quan sát, theo dõi những biểu hiện bên ngoài của chó để phát hiện sớm những biểu hiện khi chó bị bệnh, từ đó có biện pháp điều trị bệnh kịp thời. Cần huấn luyện cho chó sớm, từ khi chó còn nhỏ. Trong đó, cần kiên trì lặp lại nhiều lần, khuyến khích hành vi "thuộc bài" của chó. Cần chú ý các bài huấn luyện cơ bản và đơn giản nhất như: đặt tên cho chó, tập cho chó ngồi, chó nằm, vào chuồng, đi vệ sinh đúng chỗ.
4. Phòng và trị bệnh cho chó
Để phòng và trị bệnh cho chó, cần phải: - Thường xuyên làm vệ sinh chuồng hoặc khu vực xích chó. - Định kì 3 tháng phun thuốc diệt kí sinh trùng (ve,
rận, nấm,...) ngoài da, tẩy giun sán bằng thuốc đặc hiệu. - Tiêm vaccine phòng các bệnh thường gặp khi chó
được khoảng 6 - 8 tuần tuổi, tiêm sau khi cai sữa. Sau 12 tuần tuổi, tiêm phòng dại cho chó. Sau khi tiêm xong cần chăm sóc chó tốt hơn; kiêng tắm, kiêng thức ăn có chứa nhiều mỡ, sữa, đồ tanh ít Hình 13.5. Tiêm phòng cho chó nhất là 1 tuần (Hình 13.5). - Thường xuyên quan sát, theo dõi những biểu hiện bên ngoài của chó. Khi thấy
chó có những biểu hiện khác thường như: nôn, bỏ ăn, buồn bã, tiêu chảy,… phải liên hệ ngay bác sĩ thú y hoặc đưa chó đến phòng khám để điều trị kịp thời.

Ôn tập Chương III Vai trò, triển vọng của chăn nuôi Vật nuôi phổ biến, vật nuôi đặc trưng vùng miền của nước ta Một số phương thức chăn nuôi phổ biến của Việt N

Chương IV THUỶ SẢN Giới thiệu về thuỷ sản Nuôi cá ao Lập kế hoạch nuôi cá cảnh

Bài 14. GIỚI THIỆU VỀ THUỶ SẢN Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được vai trò của thuỷ sản. Nhận biết được một số loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao ở nước ta

II - Một số loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao
Việt Nam có bờ biển dài 3 260 km, vùng nội thuỷ và lãnh hải rộng, có nhiều loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao như các loài thuỷ sản đặc sản (tôm hùm, cá song,…), các loài thuỷ sản có giá trị xuất khẩu cao (cá tra, cá basa,…), mang lại nguồn thu nhập lớn cho người nuôi trồng (Hình 14.2).
a) b) c)
d) e) g)
Hình 14.2. Một số loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao của Việt Nam
KHÁM PHÁ
Quan sát Hình 14.2 và sử dụng các từ sau đây: tôm thẻ chân trắng, cá tra, cá song, cá lăng, cua biển, tôm hùm để ghép tên các loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao của Việt Nam vào từng ảnh cho phù hợp.
Vùng biển Việt Nam có trữ lượng nguồn lợi hải sản phong phú, đa dạng với khoảng 2 040 loài cá, trong đó có khoảng 110 loài có giá trị kinh tế cao, ngoài ra còn có trên 600 loài giáp xác, nhuyễn thể và rong biển (Nguồn: Viện Nghiên cứu Hải sản, 2018).
III - Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản
KHÁM PHÁ
Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản hợp lí giúp Hãy nêu những hoạt động tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập cho người khai thác và bảo vệ nguồn lao động, đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho tiêu dùng lợi thuỷ sản mà em biết. Ý trong nước và xuất khẩu. Đặc biệt, việc khai thác, bảo nghĩa của các hoạt động đó vệ nguồn lợi thuỷ sản giúp ngư dân bám biển, vừa là gì? phát triển kinh tế biển vừa gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo. Để khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản hiệu quả cần thực hiện một số vấn đề sau: - Xây dựng các khu bảo tồn biển, bảo vệ, phục hồi các hệ sinh thái và phát triển
nguồn lợi thuỷ sản. - Hạn chế đánh bắt ở khu vực gần bờ, đặc biệt là vào mùa sinh sản; mở rộng
vùng khai thác xa bờ.

Thả các loài thuỷ sản quý hiếm vào một số nội thuỷ, vũng và vịnh ven biển nhằm
làm tăng nguồn lợi, ngăn chặn giảm sút trữ lượng của những loài thuỷ sản quý hiếm. - Nghiêm cấm đánh bắt thuỷ sản bằng những hình thức có tính huỷ diệt (sử dụng
thuốc nổ, kích điện,...).
Bảo vệ môi trường sống của các loài thuỷ sản.
KHÁM PHÁ
Nêu, những việc nên làm, những việc không nên làm để bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.
IV - BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NUÔI THUỶ SẢN
Bảo vệ môi trường nuôi thuỷ sản là một trong các yếu tố quyết định chất lượng thuỷ sản và hiệu quả kinh tế trong nuôi thuỷ sản. Để nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường nuôi thuỷ sản, cần tiến hành đồng bộ các biện pháp sau: - Quản lí tốt chất thải, nước thải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, lây lan
dịch bệnh. - Thực hiện tốt các biện pháp quản lí, chăm sóc ao nuôi, đặc biệt là phòng chống
dịch bệnh. - Khuyến khích các hộ nuôi thuỷ sản tăng cường áp dụng các tiến bộ kĩ thuật, ứng
dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thuỷ sản thâm canh. - Hạn chế sử dụng kháng sinh, hoá chất, khuyến khích sử dụng các loại chế
phẩm sinh học trong phòng, trị bệnh cho thuỷ sản và xử lí môi trường. - Thường xuyên tuyên truyền, vận động người dân nâng cao ý thức trong việc
bảo vệ môi trường nuôi thuỷ sản.
KHÁM PHÁ
Hãy đề xuất những việc nên làm và không nên làm để bảo vệ môi trường nuôi thuỷ sản ở gia đình, địa phương em.
LUYỆN TẬP
Trình bày vai trò của thuỷ sản và cho ví dụ minh hoạ. Liên hệ với thực tiễn ở địa
phương em.
Để bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản cần phải thực hiện những biện pháp nào? Vì sao?
VẬN DỤNG
Kể tên một số loài thuỷ sản có giá trị kinh tế cao ở địa phương em.
Đề xuất những việc nên làm, không nên làm trong khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản.

Bài 15. Nuôi cá ao Sau bài học này, em sẽ: Trình bày được kĩ thuật chuẩn bị ao nuôi cá và chuẩn bị cá giống. Trình bày được kĩ thuật chăm sóc, phòng, trị bệnh v

KẾT NỐI NĂNG LỰC Quan sát Hình 15.1 và cho biết gia đình và địa phương em thường nuôi cá trong các loại ao nào? Theo em, việc rắc vôi bột khi vệ sinh đáy ao có

II - Chăm sóc và phòng, trị bệnh cho cá
1. Thức ăn và cho cá ăn
Trong nuôi cá thương phẩm, khi mới thả cá, dùng thức ăn viên nổi có hàm lượng protein từ 30% đến 35%, cỡ khoảng 1 - 2 mm. Khi cá lớn, dùng thức ăn viên nổi có hàm lượng protein từ 28% đến 30%, cỡ khoảng 3 - 4 mm. Hằng ngày cho cá ăn hai lần vào khoảng 8 - 9 giờ sáng và khoảng 3 - 4 giờ chiều bằng thức ăn viên nổi (Hình 15.3) với lượng thức ăn chiếm từ 3% đến 5% khối lượng cá trong ao. Lượng thức ăn giảm đi vào những ngày thời tiết xấu, nước ao bẩn. Trong ao có thả cá trắm cỏ dùng thêm thức ăn xanh (cỏ, rau,...) được quây trong một cái khung để cá được ăn tập trung. Có thể cho ăn bằng tay hoặc sử dụng máy cho ăn tự động được lập trình sẵn chế độ và giờ cho cá ăn.
Hình 15.3. Thức ăn viên nổi
nuôi cá
KẾT NỐI NĂNG LỰC
Sử dụng để tìm ăn cho dụng nhiều, internet, sách, báo,... hiểu về các loại thức cá hiện đang được sử ở nước ta.
KHÁM PHÁ
Em hãy ao bị, cho biết tại sao phải giảm lượng thức ăn vào ngày thời tiết xấu hoặc khi nước bẩn.
2. Quản lí chất lượng nước ao nuôi cá
Hằng tuần cần bổ sung nước sạch bù đắp phần nước bay hơi hoặc thay nước sạch nếu có thể. Ở nơi khó thay nước định kì thì sử dụng chế phẩm vi sinh làm sạch nước ao. Nếu là ao đất, định kì cắt cỏ, vệ sinh quanh ao, hạn chế sự che phủ vào ao nuôi, luôn giữ cho nước ao có màu xanh nõn chuối. Sử dụng các thiết bị hỗ trợ nhằm cung cấp khí oxygen cho cá trong ao như máy phun mưa (Hình 15.4), máy quạt nước (Hình 15.5),...
Hình 15.4. Máy phun mưa cho ao Hình 15.5. Máy quạt nước cho ao
KHÁM PHÁ
Theo quạt, em, việc bổ sung nước sạch, hoặc sử dụng thiết bị hỗ trợ như máy phun mưa, máy nước,... có tác dụng gì với cá nuôi?

3. Phòng, trị bệnh cho cá
Thăm ao hằng ngày, quan sát hoạt động bơi, bắt mồi, tình trạng sử dụng thức ăn của cá nuôi để kịp thời điều chỉnh thức ăn, cách cho ăn, chất lượng nước ao cho phù hợp nhằm tăng sức đề kháng của cá. Khi thấy cá có hiện tượng bất thường cần liên hệ ngay với kĩ sư thuỷ sản để được tư vấn và xử lí kịp thời. Ví dụ: Khi thấy hiện tượng cá ngạt, nổi đầu cần bật ngay máy quạt nước hoặc máy bơm, máy phun mưa,...
KHÁM PHÁ
Quan sát Hình 15.6, hãy nêu nguyên nhân và cách phòng bệnh cho cá.
Tuy theo từng bệnh mà có cách dùng thuốc và liều lượng phù hợp. Thuốc có thể trộn vào thức ăn hoặc hoà vào nước ao để làm sạch môi trường nước.
a) Cá chép bị bệnh tuột vảy, xuất huyết do virus
b) Cá mè bị bệnh đốm đỏ do trùng mỏ neo
c) Cá rô phi bị trương bụng do thức ăn chất lượng kém
d) Cá trắm cỏ bị bệnh loét đỏ mắt do nhiễm khuẩn
Hình 15.6. Một số biểu hiện khi cá bị bệnh
III – Thu hoạch cá nuôi trong ao
Khi cá trong ao đạt kích cỡ thương phẩm thì tiến hành thu hoạch. Đối với nuôi cá trong ao có hai hình thức thu hoạch:
Thu tỉa: Khi cá lớn, mật độ cá nuôi dày, có thể đánh bắt bớt những con đạt kích cỡ thương phẩm nhằm giảm mật độ đàn cá nuôi trong ao bằng hình thức kéo lưới, lọc con to đem bán trước, con nhỏ để nuôi thêm.
Thu toàn bộ: Khi đa số cá nuôi trong ao đạt kích cỡ thương phẩm thì tiến hành bơm, tháo cạn bớt 1/3 lượng nước, dùng lưới kéo từ 2 đến 3 lần vào các thời điểm mát trong ngày, sau đó tát cạn và bắt sạch cá.
Cá thu hoạch được đưa vào dụng cụ có chứa nước sạch, có cung cấp khí oxygen, vận chuyển đến nơi chế biến, tiêu thụ ngay trong ngày.
KHÁM PHÁ
Theo em, hình thức "thu tỉa" được áp dụng trong trường hợp nào và có ý nghĩa như thế nào?
KẾT NỐI NĂNG LỰC
Em hãy nêu một số dụng cụ thường được sử dụng để thu hoạch cá.

IV - Đo nhiệt độ và độ trong của nước ao nuôi
THỰC HÀNH
1. Đo nhiệt độ của nước ao nuôi
Cá là loài động vật biến nhiệt (thân nhiệt của cá phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường nước). Nhiệt độ môi trường nước luôn thay đổi theo giờ trong ngày và mùa trong năm. Để biết được nhiệt độ của nước, chúng ta có thể sử dụng nhiệt kế, máy đo các yếu tố môi trường đa năng hoặc dùng bút đo nhiệt độ nước. Nội dung thực hành này giới thiệu cách đo nhiệt độ của nước bằng nhiệt kế. Nhiệt độ thích hợp cho cá sinh trưởng và phát triển trong khoảng từ 25 oC đến 28 oC. Ngoài khoảng nhiệt độ này, cá ăn kém, sinh trưởng chậm. Nếu nhiệt độ quá lạnh có thể làm cá bị chết rét, còn nhiệt độ quá cao làm cá bị chết nóng.
a) Vật liệu và dụng cụ
Nhiệt kế, dụng cụ đựng nước, nước để đo nhiệt độ (tốt nhất là nước ao, hồ).
b) Các bước tiến hành
Bước 1. Nhúng ngập đầu nhiệt kế vào nước, giữ cố định nhiệt kế từ 5 đến 10 phút (Hình 15.7a). Bước 2. Quan sát và đọc kết quả tương ứng vạch màu đỏ trên nhiệt kế (Hình 15.7b). Ghi a) b)
kết quả vào vở. Hình 15.7. Đo nhiệt độ của nước
Bước 3. Thu dọn dụng cụ thực hành và vệ sinh môi trường.
c) Thực hiện
Học sinh thực hành theo nhóm.
d) Đánh giá
Học sinh tự đánh giá kết quả thực hành theo hướng dẫn của giáo viên.
2. Đo độ trong của nước ao nuôi
Nước tinh khiết không có màu. Nhưng trong ao nuôi cá, màu sắc của nước ảnh hưởng đến khả năng quang hợp tạo khí oxygen của tảo sống trong nước. Độ trong thích hợp cho ao nuôi từ 20 cm đến 30 cm, nước quá trong cũng không tốt cho ao nuôi, nước quá đục làm ảnh hưởng đến mang cá và khả năng bắt mồi. Để đo độ trong của nước, người ta sử dụng đĩa Secchi.
a) Vật liệu và dụng cụ
Đĩa Secchi có đường kính từ 20 cm đến 30 cm; dụng cụ đựng nước có chiều cao tối thiểu từ 60 cm đến 70 cm. Nước để đo độ trong nên là nước ao, hồ.

Làm đĩa Secchi: Các em có thể làm đĩa Secchi bằng tấm kim loại mỏng, hình tròn, có đường kính từ 20 đến 30 cm, mặt trên sơn hai màu trắng và đen (hoặc xanh) đối

Thực hành: Lập kế hoạch nuôi cá cảnh Sau bài học này, em sẽ: Lập được kế hoạch và tính toán chi phí cho việc nuôi dưỡng và chăm sóc một loại cá cảnh. Những loại

a) Cá bảy màu b) Cá vàng c) Cá chọi d) Cá hề Nemo e) Cá koi g) Cá rồng Hình 16.1. Một số loài cá cảnh a) Bể cá cảnh hình khối chữ nhật b) Bể cá cảnh hình cầu Hì

II – Thực hành lập kế hoạch, tính toán chi phí Từ thông tin ở mục I, em hãy lựa chọn, lập kế hoạch và tính chi phí để nuôi một loài cá cảnh phù hợp với điều kiệ

Ôn tập Chương IV Vai trò của thuỷ sản Một số loài thuỷ sản có giá trị Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản Giới thiệu về thuỷ sản Nuôi cá ao Lập kế hoạch nuôi

Báo lỗi

Giao bài

Đang tải dữ liệu câu hỏi