Câu 1 Trong đoạn trích, tâm trạng của nhân vật “tôi” được thể hiện với nhiều cung bậc cảm xúc sâu sắc. Trước hết, “tôi” mang cảm giác buồn và tiếc nuối khi chứng kiến quê hương thay đổi. Những âm thanh ồn ào của xe cộ, nhạc băng đã thay thế vẻ yên bình quen thuộc của làng quê xưa khiến nhân vật cảm thấy bất an. Khi dì Lam bất ngờ trở về, “tôi” vô cùng ngạc nhiên và xúc động. Tiếng gọi thân thuộc cùng hình ảnh người dì gầy gò khiến “tôi” nhớ lại biết bao kỉ niệm tuổi thơ. Sau phút ngỡ ngàng, nhân vật cảm nhận được sự bình yên trong ánh mắt và cuộc sống hiện tại của dì Lam. “Tôi” không hỏi về những đau khổ trong quá khứ mà âm thầm thấu hiểu và cảm phục nghị lực của dì. Chứng kiến cuộc gặp gỡ giữa mẹ và dì Lam, nhân vật càng cảm nhận rõ giá trị của tình thân và sự bao dung trong gia đình. Qua diễn biến tâm trạng ấy, nhân vật “tôi” hiện lên là người giàu tình cảm, tinh tế và trưởng thành trong suy nghĩ. Câu 2

Trong xã hội hiện đại, văn hóa ứng xử nơi công cộng là một trong những yếu tố thể hiện trình độ văn minh của mỗi con người. Đối với thế hệ trẻ ngày nay, việc xây dựng cách ứng xử đẹp ở nơi công cộng càng trở nên cần thiết bởi đó không chỉ là hình ảnh cá nhân mà còn góp phần tạo nên bộ mặt của xã hội. Văn hóa ứng xử nơi công cộng được hiểu là cách con người cư xử đúng mực, có ý thức và tôn trọng người khác ở những không gian chung như trường học, công viên, bệnh viện, phương tiện giao thông hay các sự kiện đông người. Những hành động như xếp hàng trật tự, giữ vệ sinh chung, nói chuyện lịch sự hay biết giúp đỡ người khác đều là biểu hiện của văn hóa ứng xử đẹp. Hiện nay, phần lớn các bạn trẻ đã có nhận thức tích cực về vấn đề này. Trong dịp kỉ niệm 50 năm ngày giải phóng miền Nam, nhiều bạn trẻ đã tham gia các hoạt động tri ân lịch sử với thái độ nghiêm túc và tự hào dân tộc. Có những bạn tình nguyện hỗ trợ người dân giữa đám đông, nhặt rác sau lễ hội hay giữ trật tự tại nơi tổ chức sự kiện. Những hình ảnh ấy cho thấy thế hệ trẻ đang dần sống có trách nhiệm hơn với cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều hành vi thiếu văn hóa đáng lo ngại. Một số người chen lấn, xô đẩy ở nơi đông người; nói tục, cười đùa quá mức ở nơi trang nghiêm; xả rác bừa bãi sau các chương trình, lễ hội. Trên mạng xã hội, không ít bạn trẻ còn sử dụng lời lẽ thiếu tôn trọng để công kích người khác hoặc tạo nội dung phản cảm nhằm thu hút sự chú ý. Những hành động đó làm ảnh hưởng xấu đến hình ảnh của giới trẻ và khiến môi trường công cộng trở nên thiếu văn minh. Nguyên nhân của thực trạng này xuất phát từ nhiều phía. Một bộ phận giới trẻ chưa ý thức được tầm quan trọng của văn hóa ứng xử. Bên cạnh đó, tác động tiêu cực của mạng xã hội khiến nhiều người chạy theo sự nổi tiếng mà quên đi chuẩn mực đạo đức. Ngoài ra, việc giáo dục ý thức công cộng từ gia đình và nhà trường đôi khi còn chưa được quan tâm đúng mức. Để cải thiện vấn đề này, trước hết mỗi người trẻ cần tự nâng cao ý thức cá nhân. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ như nói lời cảm ơn, xin lỗi đúng lúc, không xả rác nơi công cộng, biết tôn trọng người khác và cư xử lịch sự. Gia đình cần dạy con về đạo đức và trách nhiệm cộng đồng từ sớm. Nhà trường cũng cần tăng cường giáo dục kỹ năng sống, tổ chức các hoạt động giúp học sinh hiểu hơn về văn hóa ứng xử. Là học sinh, em nhận thấy bản thân cần rèn luyện cách cư xử văn minh trong học tập và cuộc sống hằng ngày. Một lời nói lịch sự hay một hành động đẹp tuy nhỏ nhưng có thể lan tỏa những giá trị tích cực đến mọi người xung quanh. Văn hóa ứng xử nơi công cộng chính là tấm gương phản chiếu nhân cách con người. Vì vậy, thế hệ trẻ hôm nay cần sống có ý thức, trách nhiệm và văn minh để góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.

Câu 1. Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất. Dấu hiệu nhận biết là người kể chuyện xưng “tôi”, trực tiếp kể lại những điều mình chứng kiến và cảm nhận như: “Tôi trở lại với ruộng đồng”, “Tôi thảng thốt”, “Tôi nhớ dì Lam của tôi”... Câu 2. Những chi tiết cho thấy sự thay đổi của làng quê nơi nhân vật “tôi” sống: Ruộng đồng không còn nhiều: “những mảnh ruộng ít ỏi còn lại”. Người dân chuyển nghề: “đi làm thợ xây và làm thuê cho dự án”. Đời sống vật chất được cải thiện, “bớt lam lũ và cơ cực hơn”. Âm thanh làng quê thay đổi với “tiếng còi xe và nhạc băng ầm ĩ”. Những ngôi nhà trong làng trở nên “khang trang”. Không khí làng quê không còn như trước. Câu 3. Hai câu văn sử dụng biện pháp tu từ đối lập giữa sự “tiều tụy, yếu mòn” với “can trường, bền bỉ”. Tác dụng: Làm nổi bật sức mạnh tinh thần của con người sau những biến cố cuộc đời. Khẳng định thời gian không chỉ lấy đi tuổi trẻ mà còn giúp con người trưởng thành, cứng cỏi hơn. Qua đó thể hiện sự cảm phục của nhân vật “tôi” dành cho dì Lam – người phụ nữ đã vượt qua đau khổ để sống bình thản và mạnh mẽ. Câu 4. Điểm nhìn trần thuật được đặt ở nhân vật “tôi” – một người gắn bó sâu sắc với gia đình và quê hương. Cách lựa chọn điểm nhìn này giúp câu chuyện trở nên chân thực, giàu cảm xúc vì mọi sự việc đều được nhìn qua suy nghĩ và cảm nhận của người trong cuộc. Qua điểm nhìn ấy, người đọc cảm nhận rõ sự đổi thay của làng quê, nỗi xót xa trước những giá trị cũ dần mất đi và vẻ đẹp của tình thân gia đình. Đồng thời, hình ảnh dì Lam hiện lên sâu sắc hơn với sự từng trải, mạnh mẽ và bình thản sau nhiều biến cố cuộc đời. Điểm nhìn trần thuật ấy góp phần thể hiện chủ đề về tình thân, sự bao dung và sức sống bền bỉ của con người. Câu 5. Ngày nay, nhiều vùng nông thôn đang có sự thay đổi mạnh mẽ cả về kinh tế lẫn đời sống xã hội. Nhà cửa khang trang hơn, giao thông thuận lợi hơn và đời sống người dân cũng được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển ấy, nhiều nét đẹp yên bình và giản dị của làng quê đang dần mai một. Vì vậy, theo em, phát triển nông thôn không chỉ là nâng cao đời sống vật chất mà còn cần giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống. Mỗi người cần có ý thức bảo vệ môi trường sống và gìn giữ bản sắc quê hương để nông thôn vừa hiện đại vừa giàu tình người.

68 ní