Câu 1

Nhân vật Phạm Ngũ Lão trong đoạn trích "Chàng trai làng Phù Ủng" là biểu tượng sáng ngời cho tinh thần văn võ song toàn và lòng yêu nước thiết tha của con người thời Trần. Xuất thân từ tầng lớp nông dân, ông không chỉ chăm lo đèn sách, tinh thông kinh sử mà còn mang trong mình một khát vọng lập công giúp nước mãnh liệt. Phẩm chất nổi bật nhất ở ông chính là sự tập trung cao độ và ý chí sắt đá, được thể hiện qua chi tiết ngồi đan sọt bên đường, mải mê suy nghĩ việc quân đến mức giáo đâm vào đùi chảy máu mà vẫn thản nhiên như không. Đó không phải là sự vô cảm, mà là cái "nhục" của một người có chí lớn khi thấy mình chưa giúp ích được cho dân, cho nước. Bên cạnh đó, Phạm Ngũ Lão còn hiện lên với vẻ đẹp của sự khiêm nhường và bản lĩnh phi thường qua cách ứng đối trôi chảy trước Hưng Đạo Vương. Ông chính là minh chứng cho việc tài năng kết hợp với lòng trung quân ái quốc sẽ tạo nên một bậc vĩ nhân, để lại bài học sâu sắc về sự tự học và rèn luyện cho thế hệ mai sau.

Câu 2

Trong cuộc sống, khó khăn và thử thách là điều tất yếu mà bất kỳ ai cũng phải đối mặt trên con đường đi đến thành công. Để vượt qua những "ngọn núi" ấy, một trong những yếu tố quan trọng nhất chính là ý chí khổ luyện. Chi tiết Phạm Ngũ Lão dù có tài nhưng vẫn xin về quê ba tháng để tập nhảy cao qua gò trước khi đấu sức với các vệ sĩ đã khẳng định một bài học sâu sắc: sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tinh thần khổ luyện là chìa khóa của mọi chiến thắng.

Ý chí khổ luyện là sự nỗ lực bền bỉ, kiên trì rèn luyện năng lực và bản lĩnh trong một thời gian dài. Tầm quan trọng của nó trước hết nằm ở việc tạo ra thế chủ động và sự tự tin. Khi chúng ta dành thời gian để rèn giũa kỹ năng, ta sẽ không bị bất ngờ hay lúng túng trước những tình huống khắc nghiệt. Sự tự tin của Phạm Ngũ Lão khi đối đầu với hàng trăm vệ sĩ không đến từ sự kiêu ngạo, mà đến từ thành quả của ba tháng rèn luyện gian khổ trước đó.

Bên cạnh đó, khổ luyện giúp hạn chế rủi ro và sai lầm. Một thiên tài nếu chủ quan cũng có thể thất bại, nhưng một người biết khổ luyện sẽ nhìn ra những kẽ hở của bản thân để hoàn thiện. Đây là con đường chắc chắn nhất để đạt được những thành tựu bền vững. Thành công không đến từ những phút giây ngẫu hứng hay sự may mắn nhất thời, mà là kết quả của một quá trình rèn luyện có mục tiêu và phương pháp.

Tuy nhiên, chúng ta cần hiểu rằng khổ luyện không phải là hành hạ bản thân một cách mù quáng, mà là sự rèn luyện khoa học, có kế hoạch. Trong thực tế, vẫn còn những người lười biếng, luôn đợi khó khăn đến mới bắt đầu lo sợ, hoặc chỉ muốn thành công nhanh chóng mà ngại đổ mồ hôi. Những người như vậy sẽ khó lòng đứng vững trước những sóng gió của cuộc đời.

Tóm lại, "lửa thử vàng, gian nan thử sức". Ý chí khổ luyện chính là bước đệm cần thiết để mỗi cá nhân chinh phục những đỉnh cao. Học tập tấm gương của Phạm Ngũ Lão, mỗi chúng ta cần lập kế hoạch rèn luyện bản thân ngay từ hôm nay, bởi trước khi muốn chiến thắng thử thách lớn bên ngoài, ta cần phải chiến thắng sự lười biếng của chính mình. Sự chuẩn bị kỹ càng ngày hôm nay chính là tấm vé bảo đảm cho thành công của ngày mai.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản

"Chàng trai làng Phù Ủng" là tự sự.

Câu 2.

Phạm Ngũ Lão không hay biết đến việc bị đâm giáo vào đùi vì lúc đó ông đang tập trung cao độ suy nghĩ về một việc lớn.

Câu 3.

- Hưng Đạo Vương không trách phạt Phạm

Ngũ Lão vì:

+ Nhận thấy Phạm Ngũ Lão không phải người vô lễ, ngông cuồng mà là người có khí chất đặc biệt: Trầm tĩnh, chăm chú suy ngẫm, có bản lĩnh.

+ Khi hỏi về việc học hành, Phạm Ngũ Lão ứng đối thông minh, hiểu biết rộng.

=> Hưng Đạo Vương nhận thấy Phạm Ngũ Lão là nhân tài hiếm có.

- Tầm nhìn của Hưng Đạo Vương:

+ Cho thấy Hưng Đạo Vương là một vị tướng có tầm nhìn xa trông rộng, có khả năng nhận ra nhân tài từ những chi tiết nhỏ trong đời sống.

+ Hưng Đạo Vương biết đặt lợi ích quốc gia lên trên những quy tắc lễ nghi thông thường, hướng tới mục đích lớn lao.

Câu 4.

Nhân vật Phạm Ngũ Lão hiện lên là người văn võ song toàn và có nhân cách lớn:

- Văn võ song toàn: Diện mạo khôi ngô, sứcCâu 4. (1,0 điểm)

Nhân vật Phạm Ngũ Lão hiện lên là người văn võ song toàn và có nhân cách lớn:

• Văn võ song toàn: Diện mạo khôi ngô, sức khỏẻ phi thường và am hiểu kinh sử, ứng đối trôi chảy mọi kiến thức.
• Giàu lòng tự trọng và chí khí: Biết xấu hổ khi bản thân chưa lập được công danh sự nghiệp (từ chối đi ăn mừng, nói với mẹ là bản thân cảm thấy nhục nhã).
• Bản lĩnh và sự tập trung phi thường: Mải mê nghĩ việc nước đến mức bị giáo đâm vào đùi chảy máu cũng không hay biết.
• Mưu trí và cẩn trọng: Không chủ quan (xin về quê luyện tập trước khi thi đấu) và có tài thao lược quân sự tài tình (dùng tre đánh thắng đội quân voi).

Câu 5.

• Sống có lí tưởng giúp con người biết đặt mục tiêu cao đẹp cho bản thân và luôn nỗ lực vươn lên.
• Lí tưởng cũng giúp chúng ta sống có trách nhiệm với gia đình, cộng đồng và đất nước.
• Người có lí tưởng cao đẹp sẽ biết biến "cái thẹn" thành hành động để tạo ra giá trị cho cộng đồng và đất nước.