Nhận xét:

• M sai: Thiếu trách nhiệm trong công việc nhóm, làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

• H sai nghiêm trọng hơn: Việc công khai thông tin cá nhân và xúc phạm M lên mạng xã hội là vi phạm pháp luật (xâm phạm quyền riêng tư) và vi phạm đạo đức.

Cách xử lý:

1. Nếu là H: Mình sẽ gỡ bài ngay lập tức, xin lỗi M về việc đăng thông tin cá nhân. Sau đó, gặp trực tiếp M để thẳng thắn góp ý về thái độ làm việc nhóm hoặc báo cáo với giáo viên để có biện pháp điều chỉnh.

2. Nếu là M: Mình sẽ xin lỗi H vì đã chậm trễ công việc. Tuy nhiên, cần yêu cầu H xóa bài và giải thích cho H hiểu rằng việc đưa thông tin cá nhân lên mạng là sai. Nếu H không hợp tác, mình sẽ nhờ giáo viên hoặc gia đình can thiệp để bảo vệ quyền riêng tư.

Tình huống a: B đọc trộm và phát tán tin nhắn của A

• Nhận xét: Hành vi của B là sai trái, vi phạm quyền riêng tư và bí mật thư tín, điện thoại của người khác.

• Cách xử lý: Nếu là B, mình sẽ không chạm vào điện thoại của người khác. Nếu lỡ thấy tin nhắn hiện lên, mình sẽ lờ đi hoặc úp điện thoại xuống giúp A để bảo mật thông tin cho bạn.

Tình huống b: H tự ý mở thư của chú

• Nhận xét: Hành vi của H là thiếu tôn trọng người lớn và vi phạm quyền bảo mật thư tín. Sự tò mò không đúng chỗ là thói quen xấu.

• Cách xử lý: Nếu là H, mình sẽ cầm phong thư và đưa tận tay cho chú ngay lập tức mà không tìm cách xem nội dung bên trong.

Câu 1. Mối quan hệ giữa lao động và ước mơ

Lao động và ước mơ là hai yếu tố song hành, tạo nên giá trị và sự thành công của mỗi con người. Nếu ước mơ là kim chỉ nam, là cái đích để ta hướng tới, thì lao động chính là con đường duy nhất để đưa ta chạm đến cái đích đó. Một ước mơ dù vĩ đại đến đâu nhưng thiếu đi sự lao động bền bỉ cũng chỉ là ảo tưởng, viển vông. Ngược lại, lao động mà không có ước mơ sẽ dễ trở thành sự lặp lại đơn điệu, thiếu động lực và phương hướng. Lao động thực tế giúp ta rèn luyện kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm và hiện thực hóa từng bước những dự định trong tâm trí. Đồng thời, chính trong quá trình lao động gian khổ, ước mơ của chúng ta được thử thách, tôi luyện để trở nên vững vàng và thực tế hơn. Trong xã hội hiện đại, mối quan hệ này càng trở nên khăng khít: muốn hiện thực hóa giấc mơ khởi nghiệp hay chinh phục đỉnh cao tri thức, người trẻ không thể chỉ ngồi chờ đợi mà phải bắt tay vào làm việc với thái độ nghiêm túc và sáng tạo. Tóm lại, ước mơ tiếp lửa cho lao động, còn lao động chắp cánh cho ước mơ bay cao.

Câu 2. Phân tích tâm trạng nhân vật trữ tình trong bài thơ "Nhớ"

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài, thơ ông luôn mang đậm chất suy tư, dạt dào cảm xúc nhưng cũng đầy hiện đại. Bài thơ "Nhớ" là một trong những đóa hoa đẹp nhất của thơ ca kháng chiến chống Pháp, nơi tình yêu lứa đôi được hòa quyện tuyệt đẹp trong tình yêu đất nước. Qua bài thơ, ta thấy được tâm trạng của nhân vật trữ tình – người chiến sĩ – với nỗi nhớ da diết và một lý tưởng sống cao đẹp.

Mở đầu bài thơ, nỗi nhớ được khơi gợi qua những hình ảnh ẩn dụ đầy gợi cảm:

"Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh

Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây

Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh"

Nhân vật trữ tình sử dụng phép nhân hóa qua hình ảnh "ngôi sao" và "ngọn lửa". Ngôi sao trên trời cao và ngọn lửa sưởi ấm đêm rừng không chỉ là vật vô tri mà như có linh hồn, cũng biết "nhớ". Thực chất, đó là sự soi chiếu nội tâm của người chiến sĩ. Giữa cái lạnh lẽo, hiểm nguy của "đèo mây", "ngàn cây", nỗi nhớ chính là điểm tựa tinh thần, là ánh sáng và hơi ấm giúp người lính vượt qua khó khăn. Cách hỏi "nhớ ai" nhẹ nhàng nhưng chứa đựng sự mênh mông, sâu nặng.

Tâm trọng ấy dần trở nên cụ thể và chân thực hơn khi người chiến sĩ bộc bạch trực diện về tình cảm của mình:

"Anh yêu em như anh yêu đất nước

Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần"

Đây là một trong những câu thơ hay nhất về sự gắn kết giữa cái riêng và cái chung. Nguyễn Đình Thi không đặt tình yêu lứa đôi đối lập với tình yêu Tổ quốc mà đồng nhất chúng. "Em" và "đất nước" đều "vất vả đau thương" nhưng vẫn "tươi thắm vô ngần". Nỗi nhớ em len lỏi vào từng chi tiết nhỏ nhặt nhất trong đời sống thường nhật của người lính: từ "mỗi bước đường", "mỗi tối nằm" đến "mỗi miếng ăn". Nỗi nhớ không chỉ là cảm xúc trừu tượng mà nó thường trực, hiện hữu trong mọi không gian và thời gian, trở thành một phần máu thịt của cuộc đời chiến đấu.

Khép lại bài thơ, tâm trạng nhân vật trữ tình nâng tầm từ nỗi nhớ cá nhân thành sự kiêu hãnh và quyết tâm lý tưởng:

"Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời

Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực

Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người."

Lời khẳng định "yêu nhau chiến đấu suốt đời" cho thấy tình yêu chính là động lực để người chiến sĩ vững tay súng. Họ yêu nhau không phải để chìm đắm trong hạnh phúc riêng tư mà để cùng nhau cống hiến cho sự nghiệp chung. Sự "kiêu hãnh làm người" là kết tinh cao nhất của tình cảm ấy – một tình yêu dựa trên nền tảng của sự tự do, phẩm giá và trách nhiệm với dân tộc. Hình ảnh "ngọn lửa bập bùng đỏ rực" như biểu tượng cho sức sống mãnh liệt của tình yêu và niềm tin vào ngày chiến thắng.

Bằng thể thơ tự do, ngôn ngữ giản dị mà giàu sức gợi, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài "Nhớ". Đó không chỉ là nỗi nhớ nhung sầu mộng của một cá nhân, mà là nỗi nhớ của người chiến sĩ cách mạng: nồng cháy, chân thành nhưng cũng rất mạnh mẽ, lý tưởng. Bài thơ đã khẳng định một chân lý: tình yêu chân chính sẽ luôn tiếp thêm sức mạnh để con người vượt qua mọi nghịch cảnh và hướng tới những giá trị cao đẹp nhất.

Câu 1. Phương thức biểu đạt chính:

• Nghị luận.

Câu 2. Vấn đề bàn luận:

• Văn bản bàn về giá trị và ý nghĩa của lao động đối với sự tồn tại của muôn loài và hạnh phúc của con người.

Câu 3. Bằng chứng và nhận xét:

• Các bằng chứng: Hình ảnh chim yến non được bố mẹ nuôi dưỡng nhưng khi lớn phải tự kiếm mồi; hình ảnh hổ và sư tử tự săn mồi để tồn tại.

• Nhận xét: Các bằng chứng này rất gần gũi, xác thực và giàu sức thuyết phục. Tác giả đi từ quy luật tự nhiên của động vật để dẫn dắt đến quy luật của con người, giúp người đọc dễ dàng chấp nhận quan điểm lao động là bản năng sinh tồn tất yếu.

Câu 4. Suy nghĩ về nội dung câu văn:

• Câu văn khẳng định rằng: Hạnh phúc không chỉ đến từ kết quả (tiền bạc, vật chất) mà nằm ở thái độ và cảm xúc trong quá trình làm việc.

• Khi tìm thấy niềm vui, lao động không còn là gánh nặng hay sự ép buộc mà trở thành nơi con người thể hiện giá trị bản thân, đam mê và sự sáng tạo. Ngược lại, nếu làm việc với tâm thế miễn cưỡng, cuộc đời sẽ trở nên mệt mỏi và vô nghĩa.

Câu 5. Biểu hiện nhận thức chưa đúng đắn về lao động:

Một biểu hiện rõ rệt hiện nay là lối sống "ngồi mát ăn bát vàng" hoặc tư tưởng "việc nhẹ lương cao". Nhiều người, đặc biệt là một bộ phận giới trẻ, có xu hướng ngại khó, ngại khổ, muốn hưởng thụ nhưng lại lười biếng trong lao động thực tế. Họ coi lao động tay chân là thấp kém hoặc chỉ làm việc một cách đối phó, hời hợt mà không hiểu rằng lao động chân chính là con đường duy nhất để khẳng định phẩm giá và đóng góp cho xã hội.

Câu 1. Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Thông Thu

Trong đoạn trích "Chén thuốc độc", diễn biến tâm lí của nhân vật Thông Thu được khắc họa sắc nét qua những lời độc thoại nội tâm đầy bi kịch. Mở đầu là sự hối hận muộn màng khi Thu đối diện với những con số nợ nần chồng chất. Anh ta bàng hoàng trước tốc độ tán gia bại sản của gia đình, tự sỉ vả mình là kẻ "điên rồ" khi ném tiền vào những cuộc ăn chơi vô độ. Từ sự hối hận, tâm lí Thu chuyển sang trạng thái tuyệt vọng và bế tắc tột độ ở hồi thứ ba. Nỗi sợ hãi cảnh "áo số cơm hầm" của tù tội đã bóp nghẹt lòng tự trọng của một trí thức cũ, khiến anh ta tìm đến cái chết như một lối thoát duy nhất để bảo toàn danh dự. Tuy nhiên, tâm trạng ấy không phẳng lặng mà đầy sự giằng xé, do dự. Hành động nâng chén thuốc độc lên rồi đặt xuống nhiều lần cho thấy cuộc đấu tranh quyết liệt giữa bản năng sống, trách nhiệm với mẹ già, vợ con và ý muốn chấm dứt sự nhục nhã. Cuối cùng, sự trì hoãn để viết thư cho em trai cho thấy trong con người tội lỗi ấy vẫn còn sót lại chút lương tri và trách nhiệm gia đình, làm nổi bật tính chất bi kịch của một nhân phẩm đang loay hoay trong vũng lầy sai lầm.

Câu 2. Nghị luận về thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của giới trẻ

Trong vở kịch "Chén thuốc độc", nhân vật Thông Thu đã phải trả giá đắt cho thói ăn chơi trác táng bằng cả gia sản và danh dự. Từ hình ảnh "ném tiền qua cửa sổ" dẫn đến cảnh khánh kiệt ấy, chúng ta không khỏi giật mình khi nhìn vào thực trạng tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay – một thói quen đang dần trở thành căn bệnh nan y trong xã hội hiện đại.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc cá nhân sử dụng tiền bạc một cách quá độ, vượt xa khả năng tài chính của bản thân và không có kế hoạch cụ thể. Hiện nay, không khó để bắt gặp những người trẻ sẵn sàng chi vài tháng lương chỉ để sở hữu một chiếc điện thoại đời mới nhất, hay vay mượn khắp nơi để "đắp" lên mình những bộ đồ hiệu đắt đỏ. Họ chạy theo những giá trị ảo, những trào lưu nhất thời trên mạng xã hội để phô trương sự sang chảnh mà quên mất thực tế túi tiền của mình.

Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía. Trước hết là tâm lí "sính ngoại", ưa chuộng vẻ bề ngoài và nhu cầu khẳng định bản thân một cách lệch lạc. Nhiều người trẻ coi vật chất là thước đo của đẳng cấp và giá trị con người. Bên cạnh đó, sự bùng nổ của thương mại điện tử, các ứng dụng "mua trước trả sau" và thẻ tín dụng đã khiến việc chi tiêu trở nên quá dễ dàng, tạo ra ảo giác về sự giàu có. Ngoài ra, việc thiếu hụt kiến thức về quản lý tài chính cá nhân từ ghế nhà trường cũng là một lỗ hổng lớn khiến giới trẻ dễ sa ngã vào bẫy tiêu dùng.

Hậu quả của lối sống này vô cùng nghiêm trọng. Về mặt cá nhân, nó khiến người trẻ dễ rơi vào vòng xoáy nợ nần, căng thẳng và áp lực tâm lí triền miên. Khi túi tiền rỗng tuếch, lòng tự trọng cũng dễ dàng bị lung lay, thậm chí dẫn đến những hành vi vi phạm pháp luật để có tiền trang trải. Về mặt xã hội, thói quen này triệt tiêu khả năng tích lũy vốn để đầu tư, phát triển sự nghiệp và tạo ra một thế hệ chỉ biết hưởng thụ, thiếu sức chống chịu trước những biến động kinh tế. Giống như Thông Thu, khi biến cố xảy đến, những kẻ quen "ăn sung mặc sướng" mà không có dự phòng sẽ nhanh chóng sụp đổ và bế tắc.

Để khắc phục tình trạng này, điều quan trọng nhất là sự thay đổi trong nhận thức của mỗi cá nhân. Người trẻ cần học cách phân biệt giữa "nhu cầu" (cần) và "mong muốn" (muốn). Việc trang bị kỹ năng quản lý tài chính, lập kế hoạch chi tiêu và tiết kiệm là vô cùng cấp thiết. Xã hội và gia đình cũng cần định hướng lại giá trị sống, giúp thế hệ trẻ hiểu rằng giá trị đích thực của con người nằm ở tri thức, tâm hồn và những đóng góp cho cộng đồng chứ không phải ở những món đồ xa xỉ trên người.

Tóm lại, tiền bạc là công cụ để phục vụ cuộc sống, nhưng nếu không biết kiểm soát, nó sẽ trở thành sợi dây thừng thắt chặt tương lai. Giới trẻ cần tỉnh táo trước những cám dỗ phù phiếm, học cách trân trọng giá trị sức lao động để không bao giờ phải rơi vào cảnh "vô kế khả thi" như nhân vật Thông Thu trong tác phẩm của Vũ Đình Long. Hãy là người làm chủ đồng tiền, đừng để đồng tiền làm chủ cuộc đời mình.

Câu 1. Thể loại:

• Bi kịch (Kịch nói hiện đại).

Câu 2. Hình thức ngôn ngữ:

• Độc thoại (nhân vật tự nói với chính mình để bộc lộ nội tâm).

Câu 3. Chỉ dẫn sân khấu và vai trò:

• Ví dụ: (Bóp trán nghĩ ngợi), (Thở dài), (Cầm cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống).

• Vai trò: Cụ thể hóa hành động, cử chỉ nhân vật; khắc họa sự bế tắc, giằng xé nội tâm và hỗ trợ việc dàn dựng trên sân khấu.

Câu 4. Diễn biến tâm lí thầy Thông Thu:

• Hồi II: Hối hận, bàng hoàng khi nhận ra gia sản khánh kiệt; tự sỉ vả bản thân vì thói ăn chơi, "ném tiền qua cửa sổ".

• Hồi III: Tuyệt vọng tột độ vì sợ cảnh tù tội nhục nhã. Tâm lí giằng xé quyết liệt giữa ý định tự sát để bảo toàn danh dự ("thác trong còn hơn sống đục") và nỗi lo lắng, trách nhiệm với mẹ già, vợ con.

Câu 5. Quan điểm về quyết định cái chết (5-7 dòng):

• Không đồng tình. Cái chết của Thông Thu là hành động trốn chạy hèn nhát trước thực tại. Việc tự sát không xóa bỏ được nợ nần mà còn đẩy người thân (mẹ, vợ, em) vào cảnh mồ côi, không nơi nương tựa và gánh chịu nỗi đau tinh thần quá lớn. Thay vì tìm đến cái chết, nhân vật nên đối mặt với sai lầm, chấp nhận cải tạo và nỗ lực lao động để chuộc lỗi, thực hiện trách nhiệm của một người con, người chồng trong gia đình.

a.

Chị P đã thực hiện quyền tham gia quản lý nhà nước thông qua việc góp ý xây dựng pháp luật. Là một cử tri, chị có quyền đóng góp ý kiến vào các dự thảo luật, phản ánh thực tế địa phương để giúp cơ quan nhà nước hoàn thiện chính sách. Việc gửi bài viết góp ý cho đại biểu Quốc hội thể hiện trách nhiệm và vai trò tích cực của công dân trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật.

b.

Nếu em là anh M, em sẽ tiếp nhận đầy đủ ý kiến của chị P, chuyển đến các đại biểu Quốc hội đúng quy định; đồng thời báo cáo, phản ánh trung thực nội dung góp ý. Ngoài ra, cần tôn trọng, lắng nghe và tạo điều kiện để người dân tiếp tục tham gia đóng góp ý kiến, bảo đảm quyền tham gia quản lý nhà nước của công dân được thực hiện đầy đủ.

Việc anh M chuyển sang trồng cây ăn trái và xuất khẩu sản phẩm là thực hiện quyền bình đẳng của công dân trong lĩnh vực kinh tế.

Vì công dân có quyền tự do lựa chọn ngành nghề, hình thức sản xuất, kinh doanh mà pháp luật không cấm. Anh M chủ động mở rộng sản xuất, áp dụng kỹ thuật mới và hướng đến xuất khẩu là quyền hợp pháp của anh trong hoạt động kinh tế.

Những lo ngại của một số nông dân khác chỉ là ý kiến cá nhân, không thể vì vậy mà hạn chế quyền tự do sản xuất, kinh doanh của anh M. Nếu việc chuyển đổi của anh phù hợp với quy hoạch và quy định của Nhà nước thì đó hoàn toàn là biểu hiện của sự bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh trong kinh tế.

a.

Việc anh H viết đơn kiến nghị gửi lên chính quyền địa phương được coi là thực hiện quyền tham gia quản lý nhà nước và quản lý xã hội của công dân vì anh đã chủ động đóng góp ý kiến, đề xuất giải pháp nhằm giải quyết vấn đề chung của cộng đồng về môi trường sống. Đây là quyền của công dân được tham gia vào các công việc của Nhà nước và xã hội.

b.

Để quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân được đảm bảo, chính quyền địa phương cần tiếp nhận và xem xét kiến nghị của anh H; lắng nghe ý kiến người dân; nghiên cứu, triển khai các biện pháp phù hợp như xây dựng điểm thu gom rác và tổ chức tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho người dân.

Việc anh K mở công ty tại tỉnh E là thực hiện quyền bình đẳng của công dân trong lĩnh vực kinh tế.

Vì theo quy định của pháp luật, công dân có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm. Anh K sau khi tốt nghiệp đại học đã tự tìm kiếm cơ hội, huy động vốn đầu tư và thành lập công ty. Điều đó thể hiện anh đã thực hiện quyền tự do kinh doanh và quyền bình đẳng trong việc lựa chọn ngành nghề, hình thức tổ chức kinh doanh.

Việc anh K thu hút được vốn đầu tư nước ngoài và phát triển nhanh là do năng lực, sự chủ động và mối quan hệ của anh, không phải do sự phân biệt đối xử của Nhà nước. Các doanh nghiệp khác nếu đáp ứng đủ điều kiện cũng có quyền kêu gọi đầu tư và mở rộng kinh doanh như vậy.

Vì thế, không thể cho rằng anh K “không công bằng”, mà đây là biểu hiện của môi trường cạnh tranh bình đẳng trong kinh tế thị trường.