Vi sinh vật nhân sơ chủ yếu sinh sản vô tính bằng cách phân đôi, từ một tế bào mẹ tạo ra hai tế bào con giống nhau.

Vi sinh vật nhân thực có nhiều hình thức sinh sản hơn như nảy chồi (nấm men), phân đôi, tạo bào tử và sinh sản hữu tính (tiếp hợp, hợp nhất giao tử).

Các giai đoạn nhân lên của virus trong tế bào chủ gồm: hấp phụ (virus bám vào bề mặt tế bào chủ), xâm nhập (đưa axit nucleic vào tế bào), sinh tổng hợp (sử dụng vật chất và năng lượng của tế bào chủ để tổng hợp axit nucleic và prôtêin vỏ), lắp ráp (tạo thành virus hoàn chỉnh) và phóng thích (virus mới thoát ra ngoài) Virus gây bệnh vì chúng chiếm dụng bộ máy sinh tổng hợp của tế bào chủ để nhân lên, làm rối loạn hoạt động bình thường, phá hủy tế bào hoặc làm tế bào chết, từ đó gây ra bệnh cho cơ thể.

Một số thành tựu ứng dụng virus trong thực tiễn là: sản xuất vắc-xin phòng bệnh cho người và vật nuôi, sử dụng thể thực khuẩn để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, dùng virus trong công nghệ sinh học để tạo chế phẩm sinh học và sản xuất thuốc, đồng thời ứng dụng virus trong nghiên cứu di truyền và y học.