Trong tiểu thuyết Hãy chăm sóc mẹ của Shin Kyung-sook, diễn biến tâm lý của nhân vật Chi-hon được khắc họa tinh tế, chân thực, thể hiện rõ bi kịch tinh thần khi mẹ bị lạc. Ban đầu, Chi-hon phản ứng bằng sự bực tức, trách móc các thành viên trong gia đình vì không ai ra ga đón bố mẹ. Nhưng ngay khi bị hỏi ngược lại “Còn cô đã ở đâu?”, cô rơi vào trạng thái lặng im, mím chặt môi – biểu hiện của sự chột dạ và bắt đầu ý thức về phần trách nhiệm của bản thân. Từ đó, cảm xúc của cô chuyển dần sang day dứt, ân hận. Việc cô quay lại ga Seoul – nơi mẹ biến mất – cho thấy nỗi ám ảnh và mong muốn đối diện với sự thật. Giữa không gian đông đúc, hỗn loạn, Chi-hon tưởng tượng đến cảnh mẹ bơ vơ, lạc lõng, từ đó nỗi xót xa càng trở nên sâu sắc. Dòng hồi ức liên tục hiện về khiến cô không thể tập trung vào công việc, đồng thời nhận ra sự vô tâm của mình khi mải mê với sự nghiệp mà quên đi sự hiện diện của mẹ. Những câu hỏi tự vấn “tại sao bố không đi taxi”, “tại sao không ai ra đón” thực chất là sự dằn vặt nội tâm, tiếc nuối về những điều “lẽ ra”. Như vậy, diễn biến tâm lý của Chi-hon đi từ vô thức, trách móc đến tự ý thức và ân hận sâu sắc, qua đó làm nổi bật thông điệp nhân văn: hãy trân trọng, quan tâm đến cha mẹ khi còn có thể, bởi khi mất đi, mọi hối tiếc đều đã muộn.

Trong truyện ngắn Cô hàng xén của Thạch Lam, nhân vật cô Tâm hiện lên với vẻ đẹp giản dị mà cảm động của người phụ nữ nông thôn giàu đức hi sinh. Trước hết, Tâm là một cô gái tần tảo, chịu thương chịu khó. Hình ảnh cô gánh hàng trong đêm lạnh, đi qua cánh đồng hoang vắng, gió bấc thổi hun hút đã gợi lên bao nhọc nhằn của cuộc sống mưu sinh. Thế nhưng, khi nhìn thấy “cây đa”, “quán gạch”, lòng cô lại ấm áp, yên tâm vì sắp được trở về mái nhà thân thuộc. Điều đó cho thấy gia đình chính là nguồn động lực lớn lao giúp cô vượt qua mọi khó khăn. Không chỉ vậy, Tâm còn là người con hiếu thảo, người chị đầy trách nhiệm. Cô luôn nghĩ đến mẹ già, đến các em nhỏ, chắt chiu từng đồng từ gánh hàng nhỏ bé để nuôi cả gia đình. Niềm vui của cô là khi được nhìn thấy các em quây quần, được chăm lo cho việc học hành của chúng. Đặc biệt, Tâm đã chấp nhận hi sinh ước mơ cá nhân khi phải từ bỏ việc học để gánh vác gia đình lúc sa sút. Sự hi sinh ấy diễn ra âm thầm nhưng vô cùng cao đẹp. Về nghệ thuật, Thạch Lam xây dựng nhân vật qua những chi tiết đời thường, kết hợp với miêu tả tâm lí tinh tế và giọng văn nhẹ nhàng, giàu cảm xúc. Nhờ đó, hình ảnh cô Tâm trở nên chân thực, gần gũi, gợi lên niềm thương cảm và trân trọng trong lòng người đọc.

Đoạn trích trong Văn tế thập loại chúng sinh của Nguyễn Du là một minh chứng tiêu biểu cho giá trị nhân đạo sâu sắc và nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm. Về nội dung, đoạn thơ đã khắc họa bức tranh rộng lớn về những số phận bất hạnh trong xã hội cũ. Đó là những người lính bị bắt đi chiến trận, phải “dãi dầu nghìn dặm”, đối mặt với cái chết nơi sa trường; là những con người chết oan uổng trong cảnh “đạn lạc tên rơi”; là những người phụ nữ “lỡ làng một kiếp”, bị đẩy vào con đường tủi nhục; hay những kẻ hành khất sống lay lắt, chết không nơi nương tựa. Tất cả đều chung một nỗi đau: bị xã hội bỏ rơi, sống khổ cực, chết cô đơn. Qua đó, Nguyễn Du bày tỏ niềm thương xót vô hạn đối với những kiếp người nhỏ bé, đồng thời gián tiếp tố cáo một xã hội phong kiến tàn nhẫn, bất công. Đặc biệt, câu thơ “Đau đớn thay phận đàn bà” như một tiếng kêu xé lòng, thể hiện sự thấu hiểu và cảm thông sâu sắc của tác giả dành cho người phụ nữ – những người chịu nhiều thiệt thòi nhất.Về nghệ thuật, đoạn trích gây ấn tượng mạnh nhờ thể thơ song thất lục bát giàu nhạc điệu, tạo nên âm hưởng vừa trang nghiêm, vừa bi thương. Điệp cấu trúc “cũng có kẻ” được lặp lại nhiều lần không chỉ giúp liệt kê các đối tượng mà còn tạo nhịp điệu dồn dập, như những lớp sóng cảm xúc nối tiếp nhau. Hình ảnh thơ giàu sức gợi, mang tính biểu tượng như “mạng người như rác”, “ngọn lửa ma trơi” góp phần khắc sâu nỗi đau và sự ám ảnh. Ngôn ngữ trang trọng, giàu tính biểu cảm kết hợp với giọng điệu xót thương đã làm nổi bật tấm lòng nhân ái bao la của Nguyễn Du. Nhờ đó, đoạn trích không chỉ có giá trị tố cáo hiện thực mà còn lay động lòng người bởi tình thương yêu con người sâu sắc.

Trong bài thơ Trò chuyện với nàng Vọng Phu của Vương Trọng, hình tượng “nàng Vọng Phu” hiện lên đầy xúc động, mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Trước hết, nàng là hiện thân của người phụ nữ thủy chung, son sắt, một lòng chờ đợi người chồng nơi chiến trận. Dẫu “đứng trong mưa, trong gió”, “cô đơn giữa mây trời”, nàng vẫn không rời đi, không từ bỏ lời hẹn ước. Sự chờ đợi kéo dài “mấy ngàn năm” không chỉ nhấn mạnh nỗi đau vô tận mà còn cho thấy sức mạnh phi thường của tình yêu và niềm tin. Đặc biệt, chi tiết “hóa đá” không đơn thuần là sự bất biến về hình hài mà còn là sự hóa thân của “niềm tin”, “nỗi cô đơn” và “thời gian chờ đợi”. Qua đó, nàng Vọng Phu trở thành biểu tượng cho nỗi đau chung của biết bao người vợ trong chiến tranh – những con người âm thầm chịu đựng mất mát, hy sinh. Tuy nhiên, hình tượng ấy không chỉ dừng lại ở bi kịch cá nhân mà còn mang tầm vóc nhân văn sâu rộng. Nàng “hóa đá đợi triệu lần nỗi đợi” không phải chỉ vì riêng mình, mà còn để “những người vợ muôn đời thoát khỏi cảnh chờ mong”. Điều đó cho thấy sự hi sinh cao cả, biến nỗi đau cá nhân thành khát vọng chung cho hạnh phúc của muôn người. Như vậy, hình tượng nàng Vọng Phu vừa gợi thương, vừa đáng trân trọng, thể hiện vẻ đẹp bền bỉ của tình yêu, lòng chung thủy và đức hi sinh của người phụ nữ Việt Nam qua bao biến động của lịch sử.

Trong bài thơ Chân quê của Nguyễn Bính, nhân vật “em” hiện lên như hình ảnh tiêu biểu cho người con gái nông thôn trước sự đổi thay của cuộc sống. Ban đầu, “em” vốn gắn với vẻ đẹp giản dị, mộc mạc của làng quê: yếm lụa sồi, áo tứ thân, khăn mỏ quạ… Đó không chỉ là trang phục mà còn là biểu tượng của nếp sống chân chất, truyền thống. Tuy nhiên, sau một lần “đi tỉnh về”, “em” đã thay đổi rõ rệt: “khăn nhung, quần lĩnh”, “áo cài khuy bấm” – những chi tiết gợi lên sự ảnh hưởng của lối sống thị thành. Sự thay đổi ấy khiến nhân vật “tôi” vừa ngỡ ngàng vừa tiếc nuối, bởi “em” dường như đã đánh mất phần nào vẻ đẹp thuần khiết vốn có. Qua đó, “em” không chỉ là một cá nhân cụ thể mà còn tượng trưng cho lớp người trẻ nông thôn đang đứng trước sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại. Dù sự thay đổi ấy không hoàn toàn đáng trách, nhưng nó đặt ra vấn đề về việc giữ gìn bản sắc quê hương. Lời “van em” tha thiết của “tôi” cho thấy mong muốn “em hãy giữ nguyên quê mùa”, bởi chính sự mộc mạc ấy mới làm nên nét đẹp riêng, đáng trân trọng. Hình ảnh “hoa chanh nở giữa vườn chanh” càng tôn lên vẻ đẹp tự nhiên, hài hòa của “em” khi còn gắn bó với quê nhà. Như vậy, nhân vật “em” vừa đáng yêu, vừa đáng suy ngẫm, thể hiện nỗi trăn trở của tác giả trước sự mai một của hồn quê trong cuộc sống đổi thay.

Câu 1: Bài làm

Trong đoạn trích, diễn biến tâm lí của nhân vật Chi-hon được khắc họa rõ nét và sâu sắc, thể hiện sự chuyển biến từ vô tâm đến ân hận, xót xa. Khi vừa nghe tin mẹ bị lạc, Chi-hon không giấu được sự bực tức và trách móc các thành viên trong gia đình vì đã không ai ra đón bố mẹ. Thế nhưng, ngay sau đó, cô lại rơi vào trạng thái tự vấn khi nhận ra chính mình cũng không hề hay biết sự việc suốt nhiều ngày. Sự trách móc dần chuyển thành cảm giác day dứt, hối lỗi. Khi trở lại ga tàu điện ngầm – nơi mẹ biến mất, Chi-hon như sống lại khoảnh khắc hỗn loạn mà mẹ đã trải qua. Giữa dòng người đông đúc, xô đẩy, cô dần thấu hiểu nỗi hoang mang, lạc lõng của mẹ. Những kí ức về mẹ bất chợt ùa về, đặc biệt là hình ảnh người mẹ mạnh mẽ, từng nắm chặt tay cô bước đi giữa biển người năm xưa. Sự đối lập giữa quá khứ và hiện tại khiến Chi-hon càng thêm đau lòng và ân hận. Cô bắt đầu tự trách mình vì đã vô tâm, không quan tâm đúng mức đến mẹ khi còn có thể. Đồng thời, cô cũng day dứt khi nghĩ đến những giả định “giá như” mà gia đình có thể làm khác đi để tránh bi kịch. Diễn biến tâm lí ấy không chỉ làm nổi bật tình yêu thương sâu kín của người con dành cho mẹ mà còn gợi lên trong lòng người đọc sự suy ngẫm về cách trân trọng, yêu thương những người thân khi họ còn ở bên cạnh ta.

Câu 2:

Bài làm

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, kí ức luôn giữ một vị trí đặc biệt, nhất là kí ức về những người thân yêu. Đó không chỉ là những hình ảnh của quá khứ mà còn là nguồn sức mạnh tinh thần bền bỉ, giúp con người sống ý nghĩa hơn và biết trân trọng những giá trị thiêng liêng của cuộc đời.

Trước hết, kí ức về người thân là nơi lưu giữ những tình cảm thiêng liêng và sâu sắc nhất. Đó có thể là hình ảnh người mẹ tần tảo sớm hôm, người cha âm thầm hi sinh vì gia đình hay những khoảnh khắc sum vầy giản dị nhưng ấm áp. Những kí ức ấy không chỉ giúp ta cảm nhận rõ hơn tình yêu thương mà còn trở thành chỗ dựa tinh thần mỗi khi ta mệt mỏi, chông chênh. Trong những lúc khó khăn, chỉ cần nhớ về ánh mắt, nụ cười hay lời động viên của người thân, ta như được tiếp thêm sức mạnh để tiếp tục cố gắng.Bên cạnh đó, kí ức còn giúp con người biết trân trọng hiện tại và sống có trách nhiệm hơn với gia đình. Trong nhịp sống hiện đại vội vã, nhiều người dễ bị cuốn vào công việc, học tập mà quên đi việc quan tâm, chia sẻ với những người thân yêu. Chỉ khi nhìn lại những kỉ niệm đã qua, ta mới nhận ra những hi sinh thầm lặng mà họ đã dành cho mình. Từ đó, mỗi người học cách sống chậm lại, quan tâm nhiều hơn và không còn vô tâm như trước. Kí ức vì thế không chỉ là hồi tưởng mà còn là lời nhắc nhở âm thầm nhưng sâu sắc.Không những vậy, kí ức về người thân còn là những bài học quý giá góp phần hình thành nhân cách con người. Những trải nghiệm cùng gia đình, từ niềm vui đến nỗi buồn, đều để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn mỗi người. Qua đó, ta học được cách yêu thương, biết chia sẻ, biết hi sinh và sống có trách nhiệm hơn. Khi đối mặt với những biến cố trong cuộc sống, chính những kí ức ấy sẽ trở thành điểm tựa, giúp ta vững vàng và trưởng thành hơn.Tuy nhiên, trong thực tế, không ít người lại xem nhẹ những kí ức gia đình, mải mê chạy theo những giá trị vật chất hay thành công cá nhân mà quên đi tình thân. Đến khi mất đi người thân, họ mới nhận ra giá trị của những điều giản dị đã từng có. Khi ấy, kí ức chỉ còn lại cùng sự tiếc nuối muộn màng. Điều đó cho thấy, kí ức chỉ thật sự có ý nghĩa khi ta biết trân trọng và gìn giữ nó ngay từ hiện tại bằng những hành động yêu thương cụ thể.Không chỉ vậy, yêu thương còn thể hiện ở sự thấu hiểu và quan tâm lâu dài. Đó là khi ta biết để ý đến những thay đổi nhỏ của cha mẹ, biết san sẻ công việc gia đình, hay cố gắng học tập, rèn luyện tốt để không phụ lòng mong mỏi của họ. Những hành động ấy tuy nhỏ bé nhưng lại góp phần vun đắp tình cảm gia đình, tạo nên những kí ức đẹp đẽ và bền vững theo thời gian.Ngược lại, nếu con người sống thờ ơ, vô tâm, không quan tâm đến gia đình thì dù có thành công đến đâu cũng khó cảm thấy trọn vẹn. Khi ấy, kí ức về người thân có thể trở thành nỗi day dứt, tiếc nuối vì đã không yêu thương đủ khi còn có thể. Chính vì vậy, mỗi người cần học cách thể hiện tình cảm của mình bằng hành động cụ thể, để những kí ức về gia đình luôn là những kỉ niệm ấm áp, chứ không phải là nỗi ân hận muộn màng.

Tóm lại, kí ức về những người thân yêu là tài sản tinh thần vô giá trong cuộc đời mỗi con người. Nó không chỉ nuôi dưỡng tâm hồn mà còn giúp ta sống ý nghĩa và nhân văn hơn. Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết trân trọng những kí ức ấy và yêu thương gia đình khi còn có thể, để sau này không phải hối tiếc vì những điều đã qua.

Câu 1: Xác định ngôi kể

Văn bản được kể theo ngôi thứ ba (người kể giấu mình, gọi nhân vật là “cô”, “mẹ”, “bố”…).

Câu 2: Xác định điểm nhìn

Điểm nhìn trần thuật chủ yếu đặt ở nhân vật Chi-hon (cô con gái thứ ba).

Mọi suy nghĩ, cảm xúc, hồi ức đều xoay quanh nhận thức và tâm trạng của cô.

Câu 3: Biện pháp nghệ thuật và tác dụng

Biện pháp: Phép đối lập (tương phản)

Một bên: mẹ bị lạc trong hoảng loạn

Một bên: cô đang tham dự triển lãm sách, cầm bản dịch thành công

Tác dụng:

Làm nổi bật sự trớ trêu, nghịch lí của hoàn cảnh

Thể hiện nỗi ân hận, day dứt của người con vì không ở bên mẹ lúc cần thiết

Tăng chiều sâu cảm xúc cho đoạn văn

Câu 4: Phẩm chất của người mẹ và câu văn minh họa

Phẩm chất của người mẹ:

Yêu thương, quan tâm con cái

Mạnh mẽ, từng trải

Tần tảo, hi sinh

Câu văn tiêu biểu:“Mẹ nắm chặt tay cô, bước đi giữa biển người với phong thái có thể đe dọa cả những tòa nhà lừng lững…”

→ Câu này thể hiện hình ảnh người mẹ tự tin, mạnh mẽ, luôn che chở cho con.

Câu 5: Đoạn văn (4–5 câu)

Chi-hon hối tiếc vì đã không quan tâm đúng mức đến mẹ, không có mặt khi mẹ cần và từng vô tâm nghĩ rằng mẹ có thể tự xoay xở. Những hành động vô tâm trong gia đình đôi khi rất nhỏ, như không lắng nghe hay không dành thời gian, nhưng lại có thể khiến người thân tổn thương sâu sắc. Khi mất đi hoặc đối mặt với biến cố, con người mới nhận ra giá trị của tình thân. Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết yêu thương, quan tâm và trân trọng gia đình khi còn có thể. Đừng để sự thờ ơ trở thành điều khiến ta phải hối hận sau này.