Phần 2. Làm văn:

Câu 1.

Trong cuộc sống, mỗi người đều phải học cách thấu hiểu chính mình để trưởng thành và sống tốt hơn. Thấu hiểu chính mình là biết rõ suy nghĩ, cảm xúc, khả năng và giới hạn của bản thân. Người hiểu bản thân sẽ biết kiểm soát cảm xúc, biết lắng nghe chính mình và không dễ bị ảnh hưởng bởi những đánh giá xung quanh. Trong cuộc sống, sự thấu hiểu bản thân được thể hiện qua nhiều hành động nhỏ như một người biết cố gắng phát huy thế mạnh học tập của mình, biết nhận lỗi khi sai hoặc dám thay đổi để tốt hơn. Hiện nay, nhiều bạn trẻ hiện nay sống theo số đông, luôn so sánh bản thân với người khác nên dễ cảm thấy tự ti, áp lực. Việc thấu hiểu chính mình mang ý nghĩa rất lớn, khi hiểu bản thân, con người sẽ tự tin hơn, biết đặt mục tiêu phù hợp và có động lực để cố gắng. Đồng thời, điều đó còn giúp chúng ta sống tích cực, tránh những suy nghĩ tiêu cực hay mất phương hướng trong cuộc sống. Thực tế cho thấy có rất nhiều người thành công nhờ hiểu rõ bản thân mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh từ sớm đã nhận ra con đường cứu nước phù hợp cho dân tộc nên đã quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước. Là học sinh, em cần học cách lắng nghe bản thân, không ngừng rèn luyện và nhìn nhận đúng ưu khuyết điểm của mình, không nên tự cao hay quá tự tin vào bản thân. Thấu hiểu bản thân là chìa khóa giúp con người trưởng thành và sống hạnh phúc hơn, mỗi người hãy biết nhìn lại bản thân để phát huy giá trị của chính mình trong cuộc sống.

Câu 2.

Trong nền thơ ca Việt Nam hiện đại, hình ảnh người mẹ luôn là đề tài gợi nhiều cảm xúc sâu lắng. Bài thơ “Chuyện của mẹ” của Nguyễn Ba là một tác phẩm giàu cảm xúc khi khắc họa hình ảnh người mẹ Việt Nam chịu nhiều đau thương, mất mát trong chiến tranh nhưng vẫn luôn giàu tình yêu thương và đức hi sinh. Qua đó, tác giả thể hiện lòng biết ơn sâu sắc đối với những người mẹ đã âm thầm góp phần làm nên lịch sử dân tộc.

Nguyễn Ba là nhà thơ có nhiều sáng tác viết về chiến tranh và con người Việt Nam sau chiến tranh. Bài thơ “Chuyện của mẹ” được viết theo thể thơ tự do, sử dụng phương thức biểu cảm kết hợp tự sự. Tác phẩm kể lại cuộc đời đầy mất mát của một người mẹ có nhiều người con tham gia chiến đấu vì Tổ quốc. Qua những câu thơ giản dị mà xúc động, tác giả làm nổi bật sự hi sinh lớn lao của mẹ và tình nghĩa đồng bào sâu nặng.

Mở đầu bài thơ là những mất mát đau thương mà người mẹ phải gánh chịu trong chiến tranh: “mẹ có năm lần chia li chồng mẹ ra đi rồi hóa thành ngàn lau” Chỉ bằng vài câu thơ ngắn gọn, tác giả đã gợi ra nỗi đau mất chồng của mẹ. Hình ảnh “hóa thành ngàn lau” vừa mang ý nghĩa hiện thực vừa gợi sự bi thương, mất mát kéo dài. Không dừng lại ở đó, những người con của mẹ cũng lần lượt ra chiến trường rồi hi sinh. Người con trai đầu “đã thành con sóng nát trên dòng Thạch Hãn”, người con trai thứ hai “chết gần sát Sài Gòn”. Những địa danh như Thạch Hãn, Trường Sơn, Xuân Lộc không chỉ gợi không khí chiến tranh ác liệt mà còn cho thấy sự hi sinh trải dài trên khắp đất nước. Đặc biệt, hình ảnh người chị gái là dân công hỏa tuyến cũng khiến người đọc xúc động “tuổi thanh xuân nhiều mộng mơ của chị/xanh vào vời vợi trong xanh”. Tuổi trẻ đáng lẽ được sống hạnh phúc nhưng chị đã dành cả thanh xuân cho kháng chiến. Qua đó, tác giả ca ngợi vẻ đẹp của thế hệ thanh niên Việt Nam thời chiến: giàu lí tưởng, sẵn sàng hi sinh vì Tổ quốc. Nhân vật “tôi” trong bài thơ là người con may mắn sống sót trở về nhưng mang thương tật và luôn day dứt trước những hi sinh của gia đình. Người mẹ hiện lên vừa mạnh mẽ vừa đầy yêu thương “đêm nào cũng lén tôi mẹ khóc”. Chi tiết ấy cho thấy nỗi đau âm thầm của mẹ. Dù đã mất đi quá nhiều người thân, mẹ vẫn lo lắng cho người con còn lại. Tình mẫu tử trong bài thơ vì thế trở nên vô cùng thiêng liêng và cảm động.

Ở cuối bài thơ, hình ảnh người mẹ được nâng lên thành biểu tượng của dân tộc: “mẹ đã là mẹ của non sông đất nước” Người mẹ không chỉ là mẹ của riêng tác giả mà còn là hình ảnh đại diện cho hàng triệu bà mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Những người mẹ ấy đã hi sinh thầm lặng để bảo vệ nền độc lập của dân tộc.

Bài thơ khiến em liên tưởng đến tác phẩm Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ của Nguyễn Khoa Điềm. Nếu trong bài thơ của Nguyễn Khoa Điềm, người mẹ hiện lên với vẻ đẹp vừa dịu dàng vừa giàu tinh thần cách mạng thì ở “Chuyện của mẹ”, hình ảnh người mẹ lại gắn với những mất mát đau thương sau chiến tranh. Tuy khác nhau về cách thể hiện nhưng cả hai tác phẩm đều ca ngợi đức hi sinh và tình yêu lớn lao của người mẹ Việt Nam.

Về nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ thể thơ tự do, ngôn ngữ mộc mạc nhưng giàu cảm xúc. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức gợi, kết hợp giữa tự sự và biểu cảm khiến câu chuyện trở nên chân thực và xúc động. Giọng thơ chậm rãi, nghẹn ngào giúp người đọc cảm nhận sâu sắc nỗi đau chiến tranh và tình mẫu tử thiêng liêng.

“Chuyện của mẹ” là bài thơ giàu giá trị nhân văn, ca ngợi sự hi sinh lớn lao của những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Tác phẩm không chỉ giúp người đọc thêm trân trọng hòa bình hôm nay mà còn nhắc nhở thế hệ trẻ phải biết biết ơn và sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Phần 1. Đọc hiểu:

Câu 1. Văn bản thuộc thể loại nghị luận xã hội.

Câu 2. Vấn đề được đề cập đến trong văn bản là cách nhìn nhận, đánh giá bản thân và những người xung quanh.

Câu 3. Để làm sáng tỏ vấn đề, tác giả đã sử dụng:

- Câu ca dao "Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng... Sao trăng phải chịu luồn đám mây? "

- Câu tục ngữ " Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn"

- Thành ngữ "Nhân vô thập toàn"

- "Tuần trăng khuyết, đĩa dầu hao"(Truyện Kiều)

Câu 4.

- Nội dung: Văn bản khẳng định rằng mỗi sự vật, mỗi con người đều có giá trị riêng và không ai là hoàn hảo tuyệt đối.

- Mục đích: Văn bản khuyên chúng ta cần có cái nhìn bao dung, khách quan khi đánh giá người khác, đồng thời phải biết tự soi xét, nhận ra sai lầm của bản thân để khắc phục và phát triển.

Câu 5.

- Lập luận, lí lẽ chặt chẽ, thuyết phục

- Kết hợp sử dụng dẫn chứng rõ ràng, thực tế, phân tích chi tiết từ các câu ca dao, thành ngữ trong văn học đến các bài học thực tế trong cuộc sống

- Đặt ra các câu hỏi khiến người đọc phải suy ngẫm