Câu 1:
Kiểu văn bản: nghị luận.

Câu 2:
Vấn đề được đề cập: cách nhìn nhận, đánh giá bản thân và con người; biết mình để sửa mình và phát triển.

Câu 3:
Tác giả sử dụng các bằng chứng:

• Câu ca dao về đèn và trăng.
• Tục ngữ “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn”.
• Lí lẽ và phân tích thực tế cuộc sống.

Câu 4:

• Mục đích: khuyên con người phải biết tự nhìn nhận, đánh giá bản thân để hoàn thiện mình.
• Nội dung: ai cũng có ưu điểm và hạn chế; cần bao dung khi đánh giá người khác và quan trọng nhất là biết mình để sửa mình, phát triển.

Câu 5:
Cách lập luận chặt chẽ, logic; kết hợp lí lẽ với dẫn chứng dân gian (ca dao, tục ngữ), phân tích sâu sắc, giàu tính triết lí và thuyết phục.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Thấu hiểu chính mình là điều vô cùng quan trọng trong cuộc sống. Khi hiểu bản thân, ta sẽ nhận ra điểm mạnh để phát huy và điểm yếu để khắc phục. Người biết mình sẽ sống tự tin hơn, có mục tiêu rõ ràng và biết lựa chọn con đường phù hợp. Ngược lại, nếu không hiểu bản thân, con người dễ sống mơ hồ, chạy theo người khác và khó đạt được thành công. Việc thấu hiểu chính mình không chỉ là nhận thức về năng lực mà còn là biết lắng nghe cảm xúc, biết mình cần gì và mong muốn điều gì. Trong cuộc sống, mỗi người đều có ưu điểm và hạn chế riêng, vì thế cần nhìn nhận bản thân một cách khách quan, chân thành. Đồng thời, ta cũng phải biết tiếp thu góp ý từ người khác để hoàn thiện mình hơn. Là học sinh, em cần không ngừng học tập, rèn luyện, sống tích cực để hiểu mình và phát triển bản thân mỗi ngày. Thấu hiểu chính mình chính là chìa khóa giúp con người trưởng thành và sống có ý nghĩa hơn.

Câu 2 (khoảng 400 chữ)

Bài thơ “Chuyện của mẹ” của Nguyễn Ba là khúc ca cảm động về người mẹ Việt Nam trong chiến tranh và tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng. Qua lời kể giản dị mà xúc động, tác giả đã khắc họa hình ảnh một người mẹ phải chịu nhiều mất mát, hi sinh vì đất nước.

Mở đầu bài thơ là nỗi đau lớn lao của mẹ khi những người con lần lượt ra trận. Người chồng “hóa thành ngàn lau”, người con trai đầu “thành con sóng nát trên dòng Thạch Hãn”, người con trai thứ hai hi sinh nơi chiến trường Xuân Lộc. Những địa danh Tây Bắc, Thạch Hãn, Trường Sơn, Sài Gòn gợi lên không khí ác liệt của chiến tranh và sự hi sinh của biết bao con người. Không chỉ vậy, người chị gái cũng từng là dân công hỏa tuyến, hiến dâng tuổi thanh xuân cho đất nước. Qua đó, bài thơ làm nổi bật sự mất mát, đau thương mà chiến tranh gây ra cho mỗi gia đình Việt Nam.

Nhân vật “tôi” trong bài thơ là người con may mắn trở về sau chiến tranh nhưng mang theo nỗi đau và sự day dứt. Hình ảnh “đồng đội chôn trên đồi đất Vị Xuyên” gợi sự ám ảnh về chiến tranh khốc liệt. Người mẹ già luôn lo lắng cho con, sợ khi mình mất đi sẽ không còn ai chăm sóc con trai tàn tật. Tình thương của mẹ hiện lên thật cảm động, bao la và đầy hi sinh.

Ở cuối bài, hình ảnh người mẹ được nâng lên thành biểu tượng của đất nước. Mẹ không chỉ là mẹ của riêng người con mà còn là “mẹ của non sông đất nước”. Những người con ở khắp “ba miền Trung, Nam, Bắc” đều được mẹ yêu thương, che chở. Câu thơ cuối “móm mém mẹ cười / khóe mắt lòa khẽ sáng mấy giọt sương” vừa gợi niềm vui vừa chan chứa xúc động.

Bài thơ thành công nhờ ngôn ngữ giản dị, giàu cảm xúc; hình ảnh chân thực; giọng điệu tha thiết, sâu lắng. Tác giả sử dụng nhiều địa danh lịch sử và những chi tiết đời thường để tăng tính chân thực và sức gợi cảm.

“Chuyện của mẹ” không chỉ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người mẹ Việt Nam anh hùng đã hi sinh thầm lặng cho Tổ quốc.

Câu 1:
Kiểu văn bản: nghị luận.

Câu 2:
Vấn đề được đề cập: cách nhìn nhận, đánh giá bản thân và con người; biết mình để sửa mình và phát triển.

Câu 3:
Tác giả sử dụng các bằng chứng:

• Câu ca dao về đèn và trăng.
• Tục ngữ “Năm ngón tay có ngón dài ngón ngắn”.
• Lí lẽ và phân tích thực tế cuộc sống.

Câu 4:

• Mục đích: khuyên con người phải biết tự nhìn nhận, đánh giá bản thân để hoàn thiện mình.
• Nội dung: ai cũng có ưu điểm và hạn chế; cần bao dung khi đánh giá người khác và quan trọng nhất là biết mình để sửa mình, phát triển.

Câu 5:
Cách lập luận chặt chẽ, logic; kết hợp lí lẽ với dẫn chứng dân gian (ca dao, tục ngữ), phân tích sâu sắc, giàu tính triết lí và thuyết phục.

Câu 1

Thấu hiểu chính mình là điều vô cùng quan trọng trong cuộc sống. Khi hiểu bản thân, ta sẽ nhận ra điểm mạnh để phát huy và điểm yếu để khắc phục. Người biết mình sẽ sống tự tin hơn, có mục tiêu rõ ràng và biết lựa chọn con đường phù hợp. Ngược lại, nếu không hiểu bản thân, con người dễ sống mơ hồ, chạy theo người khác và khó đạt được thành công. Việc thấu hiểu chính mình không chỉ là nhận thức về năng lực mà còn là biết lắng nghe cảm xúc, biết mình cần gì và mong muốn điều gì. Trong cuộc sống, mỗi người đều có ưu điểm và hạn chế riêng, vì thế cần nhìn nhận bản thân một cách khách quan, chân thành. Đồng thời, ta cũng phải biết tiếp thu góp ý từ người khác để hoàn thiện mình hơn. Là học sinh, em cần không ngừng học tập, rèn luyện, sống tích cực để hiểu mình và phát triển bản thân mỗi ngày. Thấu hiểu chính mình chính là chìa khóa giúp con người trưởng thành và sống có ý nghĩa hơn.

Câu 2

Bài thơ “Chuyện của mẹ” của Nguyễn Ba là khúc ca cảm động về người mẹ Việt Nam trong chiến tranh và tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng. Qua lời kể giản dị mà xúc động, tác giả đã khắc họa hình ảnh một người mẹ phải chịu nhiều mất mát, hi sinh vì đất nước.

Mở đầu bài thơ là nỗi đau lớn lao của mẹ khi những người con lần lượt ra trận. Người chồng “hóa thành ngàn lau”, người con trai đầu “thành con sóng nát trên dòng Thạch Hãn”, người con trai thứ hai hi sinh nơi chiến trường Xuân Lộc. Những địa danh Tây Bắc, Thạch Hãn, Trường Sơn, Sài Gòn gợi lên không khí ác liệt của chiến tranh và sự hi sinh của biết bao con người. Không chỉ vậy, người chị gái cũng từng là dân công hỏa tuyến, hiến dâng tuổi thanh xuân cho đất nước. Qua đó, bài thơ làm nổi bật sự mất mát, đau thương mà chiến tranh gây ra cho mỗi gia đình Việt Nam.

Nhân vật “tôi” trong bài thơ là người con may mắn trở về sau chiến tranh nhưng mang theo nỗi đau và sự day dứt. Hình ảnh “đồng đội chôn trên đồi đất Vị Xuyên” gợi sự ám ảnh về chiến tranh khốc liệt. Người mẹ già luôn lo lắng cho con, sợ khi mình mất đi sẽ không còn ai chăm sóc con trai tàn tật. Tình thương của mẹ hiện lên thật cảm động, bao la và đầy hi sinh.

Ở cuối bài, hình ảnh người mẹ được nâng lên thành biểu tượng của đất nước. Mẹ không chỉ là mẹ của riêng người con mà còn là “mẹ của non sông đất nước”. Những người con ở khắp “ba miền Trung, Nam, Bắc” đều được mẹ yêu thương, che chở. Câu thơ cuối “móm mém mẹ cười / khóe mắt lòa khẽ sáng mấy giọt sương” vừa gợi niềm vui vừa chan chứa xúc động.

Bài thơ thành công nhờ ngôn ngữ giản dị, giàu cảm xúc; hình ảnh chân thực; giọng điệu tha thiết, sâu lắng. Tác giả sử dụng nhiều địa danh lịch sử và những chi tiết đời thường để tăng tính chân thực và sức gợi cảm.

“Chuyện của mẹ” không chỉ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người mẹ Việt Nam anh hùng đã hi sinh thầm lặng cho Tổ quốc.

I. ĐỌC HIỂU

Câu 1.
Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

Câu 2.
Những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái:

• “Trai Pa Dí địu gỗ đẹp làm thang.”
• “Gái Pa Dí cấy lúa đẹp làm trăng.”

Câu 3.

• Biện pháp tu từ: liệt kê (“gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”; “chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng”).
• Tác dụng: Nhấn mạnh sức mạnh, sự cần cù, ý chí chinh phục thiên nhiên và tinh thần lao động bền bỉ của người Pa Dí.

Câu 4.
Tác giả thể hiện niềm tự hào, yêu mến và ngợi ca vẻ đẹp con người Pa Dí: chăm chỉ lao động, khỏe khoắn, lạc quan và giàu khát vọng sống.

Câu 5.
Đoạn trích giúp em hiểu rằng cần chăm chỉ lao động, có ý chí vượt khó và biết trân trọng vẻ đẹp của con người lao động.

II. PHẦN VIẾT

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Qua đoạn trích, người Pa Dí hiện lên với nhiều vẻ đẹp đáng quý. Trước hết, đó là vẻ đẹp khỏe khoắn, chăm chỉ trong lao động. Con trai Pa Dí “địu gỗ đẹp làm thang”, con gái Pa Dí “cấy lúa đẹp làm trăng”, những hình ảnh vừa chân thực vừa giàu chất thơ đã ca ngợi sự cần cù của con người miền núi. Không chỉ vậy, người Pa Dí còn mang ý chí mạnh mẽ, dám chinh phục thiên nhiên. Các động từ “gọi gió, gọi mưa, gọi nắng”, “chặn suối, ngăn sông” cho thấy sức sống bền bỉ và tinh thần lao động hăng say của họ. Dù dân tộc chỉ có “hai ngàn người”, họ vẫn đoàn kết, vượt qua khó khăn để xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Qua đó, tác giả bày tỏ niềm tự hào và tình yêu tha thiết đối với dân tộc Pa Dí. Đoạn thơ giúp người đọc thêm trân trọng vẻ đẹp của con người lao động và nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết sống chăm chỉ, kiên cường để góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.

Câu 2 (khoảng 200 chữ)

Trong cuộc sống hiện nay, tinh thần dám đổi mới của thế hệ trẻ có vai trò vô cùng quan trọng. Dám đổi mới là dám nghĩ khác, làm khác, mạnh dạn sáng tạo để tạo ra những điều tốt đẹp hơn. Đây là phẩm chất cần thiết trong thời đại công nghệ phát triển nhanh chóng. Nhiều bạn trẻ ngày nay không ngại học hỏi kiến thức mới, ứng dụng công nghệ vào học tập và cuộc sống, thậm chí khởi nghiệp từ những ý tưởng sáng tạo. Tinh thần ấy giúp con người phát triển bản thân, góp phần thúc đẩy xã hội tiến bộ. Tuy nhiên, đổi mới không có nghĩa là sống bốc đồng hay chạy theo những điều khác lạ vô ích. Người trẻ cần đổi mới trên cơ sở hiểu biết, trách nhiệm và phù hợp với đạo đức. Bên cạnh đó, vẫn còn một số bạn trẻ ngại thay đổi, thiếu ý chí vươn lên nên dễ tụt hậu trước sự phát triển của xã hội. Vì vậy, mỗi người cần chủ động học tập, rèn luyện tư duy sáng tạo và bản lĩnh để không ngừng hoàn thiện bản thân trong thời đại mới.

Câu 1:
Bài thơ được viết theo thể thơ tự do (không gò bó số câu, số chữ, nhịp điệu linh hoạt).

Câu 2:
Phương thức biểu đạt chính là biểu cảm (bộc lộ cảm xúc nhớ thương, tiếc nuối về tuổi học trò và mối tình đầu).

Câu 3:
Một số hình ảnh, dòng thơ tiêu biểu gắn với kỉ niệm trường cũ:

• “Cây bàng hẹn hò chia tay vẫy mãi”
• “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”
• “Sân trường”
• “Chiếc lá buổi đầu tiên”
• “Hồ nước”

→ Những kỉ niệm này đặc biệt vì chúng trong trẻo, hồn nhiên, gắn với mối tình đầu và tuổi học trò, đồng thời mang vẻ mong manh, dễ phai nhưng rất sâu sắc, khiến con người luôn nhớ mãi.

Câu 4:
Biện pháp tu từ nổi bật là ẩn dụ kết hợp nhân hóa trong câu: “Tiếng ve trong veo xé đôi hồ nước”.

• “Xé đôi hồ nước” không phải nghĩa tả thực mà gợi cảm giác âm thanh vang lên làm không gian như tách ra.
  → Tác dụng: làm nổi bật âm thanh tiếng ve mùa hè rõ ràng, da diết, đồng thời gợi không gian tĩnh lặng của sân trường và nỗi nhớ sâu sắc trong lòng nhân vật trữ tình.

Câu 5:
Em ấn tượng nhất với hình ảnh “chiếc lá buổi đầu tiên” vì đây là hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng cho những rung động đầu đời. Chiếc lá nhỏ bé nhưng lại chứa đựng cả một thời tuổi trẻ ngây thơ, đánh dấu khoảnh khắc bắt đầu của tình cảm trong sáng. Hình ảnh này gợi cảm giác vừa đẹp đẽ, vừa tiếc nuối khi thời gian trôi qua không thể quay lại.

Câu 1 (khoảng 200 chữ):
Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm gợi lại những kỉ niệm trong trẻo của tuổi học trò, đặc biệt là rung động đầu đời. Nội dung bài thơ xoay quanh nỗi nhớ về mái trường, bạn bè và cảm xúc ngây thơ, vụng dại của tình yêu đầu tiên – thứ tình cảm mong manh nhưng sâu sắc, để lại dấu ấn khó phai trong tâm hồn mỗi người. Hình ảnh “chiếc lá đầu tiên” mang ý nghĩa biểu tượng, vừa là dấu hiệu của thời gian, vừa là ẩn dụ cho những cảm xúc đầu đời chớm nở.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng giọng điệu nhẹ nhàng, da diết, kết hợp với những hình ảnh giàu tính gợi cảm, gần gũi như sân trường, hàng cây, tiếng ve… Tác giả khéo léo dùng phép ẩn dụ, hoán dụ để làm nổi bật cảm xúc. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu nhạc điệu, tạo nên sự chân thành, tự nhiên. Nhịp thơ linh hoạt góp phần diễn tả dòng hồi ức miên man, khiến người đọc như sống lại những tháng năm tuổi trẻ đầy mộng mơ.

Câu 2 (khoảng 400 chữ):
Trong tiểu thuyết “Sáu người đi khắp thế gian” của James Michener có câu: “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật.” Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng một bài học sâu sắc về sự vô tâm và hậu quả của hành động thiếu suy nghĩ.

Trước hết, câu văn phản ánh một thực tế: có những hành động tưởng như vô hại, chỉ để “đùa vui”, nhưng lại gây tổn thương thật sự cho người khác. “Bọn trẻ” tượng trưng cho sự hồn nhiên nhưng thiếu nhận thức, còn “lũ ếch” đại diện cho những đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương. Điều đáng nói là người gây ra hành động không ý thức được hậu quả, trong khi nạn nhân phải gánh chịu tổn thất thực sự.

Từ đó, câu nói gửi gắm thông điệp: mỗi hành động của con người đều có последствия, dù ta có cố ý hay không. Trong cuộc sống, không ít lần ta vô tình làm tổn thương người khác bằng lời nói, thái độ hoặc hành vi mà bản thân cho là bình thường. Một câu nói đùa ác ý có thể khiến người khác buồn bã; một hành động thờ ơ có thể làm ai đó tổn thương sâu sắc. Điều này nhắc nhở chúng ta cần biết suy nghĩ trước khi hành động, đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu và cảm thông.

Đặc biệt, trong xã hội hiện nay, khi con người dễ dàng bày tỏ ý kiến trên mạng xã hội, những “viên đá” vô hình như lời bình luận tiêu cực, công kích cá nhân càng có sức sát thương lớn. Nhiều người cho rằng đó chỉ là “đùa vui”, nhưng hậu quả lại nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến tinh thần của người khác.

Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện sự đồng cảm, sống có trách nhiệm và biết kiểm soát hành vi của mình. Đừng để những điều tưởng chừng nhỏ bé lại gây nên tổn thương lớn. Bởi lẽ, điều chúng ta xem là trò đùa có thể là nỗi đau thật sự của người khác.

• 5 hình ảnh/dòng thơ:
• 1. Cây bàng hẹn hò chìa tay vẫy mãi.
  2. Sân trường.
  3. Chiếc lá buổi đầu tiên.
  4. Tiếng ve trong veo.
  5. Hồ nước.
• Điểm đặc biệt: Những kỷ niệm này gắn liền với bước ngoặt cuộc đời tác giả (từ biệt giảng đường để ra chiến trường). Chúng không chỉ là ký ức học trò hồn nhiên mà còn mang theo sự nuối tiếc, vương vấn của một "người lính" nhìn lại thời hoa mộng.

• Biện pháp tu từ: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (âm thanh "tiếng ve" vốn nghe bằng tai - thính giác, được cảm nhận qua "trong veo" - thị giác và hành động "xé đôi" - xúc giác/thị giác).
• Tác dụng:
• • Làm cho âm thanh tiếng ve trở nên sống động, có hình khối và sức tác động mạnh mẽ.
  • Gợi tả sự tĩnh lặng tuyệt đối của không gian mặt hồ; chỉ một tiếng ve cũng đủ làm xao động cả cảnh vật.
  • Thể hiện sự nhạy cảm, tinh tế trong tâm hồn người viết.

• Hình ảnh: "Cây bàng hẹn hò chìa tay vẫy mãi".
• Vì sao: Hình ảnh nhân hóa "cây bàng" như một người bạn thân thiết, biết lưu luyến và vẫy tay chào tạm biệt. Nó biến vật vô tri thành người bạn chứng kiến những cuộc hẹn hò, những năm tháng tuổi trẻ, tạo nên một nỗi buồn chia ly rất dịu dàng và đầy chất thơ.
• Câu 1 (khoảng 200 chữ):
  Bài thơ “Chiếc lá đầu tiên” của Hoàng Nhuận Cầm gợi lại những kỉ niệm trong trẻo của tuổi học trò, đặc biệt là rung động đầu đời. Nội dung bài thơ xoay quanh nỗi nhớ về mái trường, bạn bè và cảm xúc ngây thơ, vụng dại của tình yêu đầu tiên – thứ tình cảm mong manh nhưng sâu sắc, để lại dấu ấn khó phai trong tâm hồn mỗi người. Hình ảnh “chiếc lá đầu tiên” mang ý nghĩa biểu tượng, vừa là dấu hiệu của thời gian, vừa là ẩn dụ cho những cảm xúc đầu đời chớm nở.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng giọng điệu nhẹ nhàng, da diết, kết hợp với những hình ảnh giàu tính gợi cảm, gần gũi như sân trường, hàng cây, tiếng ve… Tác giả khéo léo dùng phép ẩn dụ, hoán dụ để làm nổi bật cảm xúc. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu nhạc điệu, tạo nên sự chân thành, tự nhiên. Nhịp thơ linh hoạt góp phần diễn tả dòng hồi ức miên man, khiến người đọc như sống lại những tháng năm tuổi trẻ đầy mộng mơ.

Câu 2 (khoảng 400 chữ):
Trong tiểu thuyết “Sáu người đi khắp thế gian” của James Michener có câu: “Mặc dù bọn trẻ ném đá vào lũ ếch để đùa vui, nhưng lũ ếch không chết đùa mà chết thật.” Câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng một bài học sâu sắc về sự vô tâm và hậu quả của hành động thiếu suy nghĩ.

Trước hết, câu văn phản ánh một thực tế: có những hành động tưởng như vô hại, chỉ để “đùa vui”, nhưng lại gây tổn thương thật sự cho người khác. “Bọn trẻ” tượng trưng cho sự hồn nhiên nhưng thiếu nhận thức, còn “lũ ếch” đại diện cho những đối tượng yếu thế, dễ bị tổn thương. Điều đáng nói là người gây ra hành động không ý thức được hậu quả, trong khi nạn nhân phải gánh chịu tổn thất thực sự.

Từ đó, câu nói gửi gắm thông điệp: mỗi hành động của con người đều có последствия, dù ta có cố ý hay không. Trong cuộc sống, không ít lần ta vô tình làm tổn thương người khác bằng lời nói, thái độ hoặc hành vi mà bản thân cho là bình thường. Một câu nói đùa ác ý có thể khiến người khác buồn bã; một hành động thờ ơ có thể làm ai đó tổn thương sâu sắc. Điều này nhắc nhở chúng ta cần biết suy nghĩ trước khi hành động, đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu và cảm thông.

Đặc biệt, trong xã hội hiện nay, khi con người dễ dàng bày tỏ ý kiến trên mạng xã hội, những “viên đá” vô hình như lời bình luận tiêu cực, công kích cá nhân càng có sức sát thương lớn. Nhiều người cho rằng đó chỉ là “đùa vui”, nhưng hậu quả lại nghiêm trọng, thậm chí ảnh hưởng đến tinh thần của người khác.

Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện sự đồng cảm, sống có trách nhiệm và biết kiểm soát hành vi của mình. Đừng để những điều tưởng chừng nhỏ bé lại gây nên tổn thương lớn. Bởi lẽ, điều chúng ta xem là trò đùa có thể là nỗi đau thật sự của người khác.

Câu 1:
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2:
Hai cặp từ/cụm từ đối lập:

• “định kiến của bản thân” ↔ “định kiến của những người khác”
• “rất tệ” ↔ “còn tệ hơn nhiều”

Câu 3:
Vì mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ và góc nhìn riêng, nên việc phán xét người khác một cách dễ dàng thường phiến diện, thiếu hiểu biết và có thể gây tổn thương.

Câu 4:
Tác giả muốn nhấn mạnh rằng điều tồi tệ nhất không phải là bị người khác đánh giá, mà là chính ta chấp nhận và để những định kiến đó chi phối bản thân, khiến ta mất đi sự tự tin và sống không đúng với mình.

Câu 5:
Thông điệp rút ra:
Hãy tin vào bản thân, lắng nghe tiếng nói bên trong, không để định kiến (của mình hay của người khác) điều khiển cuộc sống; đồng thời biết tôn trọng và không vội vàng phán xét người khác.

Tự Luận

Câu 1 (khoảng 200 chữ):
Tôn trọng sự khác biệt của người khác là một biểu hiện quan trọng của văn minh và nhân văn trong xã hội hiện đại. Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và lựa chọn riêng, vì vậy không ai hoàn toàn giống ai. Việc biết chấp nhận và tôn trọng những khác biệt ấy giúp chúng ta xây dựng các mối quan hệ tích cực, tránh những xung đột không đáng có. Ngược lại, nếu áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác hoặc kỳ thị những điều không giống mình, ta dễ gây tổn thương và làm rạn nứt sự gắn kết. Tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là đồng tình với mọi quan điểm, mà là biết lắng nghe, thấu hiểu và cư xử đúng mực. Khi mỗi cá nhân biết mở lòng, xã hội sẽ trở nên đa dạng nhưng vẫn hài hòa, nơi mọi người đều được là chính mình và phát huy giá trị riêng. Vì thế, học cách tôn trọng sự khác biệt chính là học cách trưởng thành và sống đẹp hơn mỗi ngày.

Câu 2: Phân tích, đánh giá bài thơ Nắng mới

Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một trong những tác phẩm tiêu biểu của phong trào Thơ mới, thể hiện rõ nét cái tôi trữ tình giàu cảm xúc, đồng thời gửi gắm nỗi nhớ thương sâu sắc về người mẹ đã khuất. Với giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết cùng những hình ảnh giản dị mà gợi cảm, bài thơ đã chạm đến trái tim người đọc bằng tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

Ngay từ những câu thơ mở đầu, tác giả đã gợi ra một không gian quen thuộc, bình dị nhưng thấm đẫm nỗi buồn:

“Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
Xao xác, gà trưa gáy não nùng,”

Hình ảnh “nắng mới” không chỉ đơn thuần là ánh nắng đầu ngày mà còn là tín hiệu của thời gian, của sự đổi thay. Ánh nắng ấy chiếu vào “bên song” – một không gian riêng tư, tĩnh lặng – như khơi dậy những hồi ức đã ngủ yên trong tâm hồn. Âm thanh “gà trưa gáy não nùng” càng làm tăng thêm cảm giác hoài niệm. Từ láy “xao xác” gợi sự vắng vẻ, hiu quạnh, còn “não nùng” diễn tả nỗi buồn sâu kín, kéo dài. Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh vừa có ánh sáng vừa thấm đẫm tâm trạng, mở ra dòng hồi tưởng miên man của nhân vật trữ tình.

Hai câu thơ tiếp theo:

“Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
Chập chờn sống lại những ngày không.”

đã trực tiếp bộc lộ tâm trạng. “Lòng rượi buồn” là nỗi buồn dịu nhẹ nhưng lan tỏa, thấm sâu vào tâm hồn. Từ “dĩ vãng” gợi về quá khứ xa xôi, còn “chập chờn” diễn tả trạng thái ký ức lúc rõ lúc mờ. Những kỉ niệm xưa không hiện lên rõ ràng mà như làn sương, vừa thực vừa mộng, càng làm tăng thêm vẻ đẹp man mác, mơ hồ rất đặc trưng của thơ Lưu Trọng Lư.

Từ hiện tại, mạch thơ chuyển dần về quá khứ – nơi có hình bóng người mẹ thân yêu:

“Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời
Lúc người còn sống, tôi lên mười;”

Hai câu thơ giản dị như lời tâm sự chân thành. Tác giả không dùng những từ ngữ cầu kỳ mà chỉ nói “tôi nhớ me tôi” – cách gọi “me” mộc mạc, gần gũi, mang đậm sắc thái tình cảm. Ký ức được xác định cụ thể: “lúc người còn sống”, “tôi lên mười” – đó là thời điểm đẹp nhất của tuổi thơ, khi còn có mẹ bên cạnh. Chính sự giản dị ấy lại làm cho nỗi nhớ trở nên chân thực và xúc động hơn.

Những kỉ niệm tiếp theo hiện lên qua những hình ảnh đời thường:

“Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,
Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.”

Câu thơ “nắng mới reo ngoài nội” gợi một không gian làng quê tràn đầy sức sống. Từ “reo” khiến ánh nắng như có linh hồn, vui tươi, rộn ràng. Trong khung cảnh ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên qua công việc quen thuộc: phơi áo. “Áo đỏ” là điểm nhấn màu sắc nổi bật, vừa gợi sự ấm áp, vừa tạo cảm giác thân thương. Hình ảnh “trước giậu phơi” rất đỗi bình dị nhưng lại chứa đựng cả một trời kỉ niệm. Đó không chỉ là công việc mà còn là biểu tượng của sự chăm sóc, tần tảo của người mẹ.

Đặc biệt, hình ảnh người mẹ được khắc họa rõ nét hơn ở những câu thơ sau:

“Hình dáng me tôi chửa xoá mờ
Hãy còn mường tượng lúc vào ra:”

Dù thời gian trôi qua, dù mẹ đã mất, nhưng hình bóng mẹ vẫn “chửa xoá mờ” trong tâm trí tác giả. Từ “mường tượng” cho thấy hình ảnh ấy tuy không còn rõ ràng nhưng vẫn đủ để gợi lên cảm xúc sâu sắc. Những khoảnh khắc “lúc vào ra” – những hành động thường ngày – lại chính là những điều đáng nhớ nhất, bởi đó là những gì gần gũi và gắn bó nhất với tuổi thơ.

Đỉnh điểm của nỗi nhớ được thể hiện qua hai câu thơ cuối:

“Nét cười đen nhánh sau tay áo
Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.”

“Nét cười đen nhánh” là một hình ảnh giàu sức gợi. Đó có thể là nụ cười hiền hậu, chất phác của người mẹ quê. Chi tiết “sau tay áo” gợi sự e lệ, kín đáo – một nét đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh ấy đặt trong “ánh trưa hè” càng trở nên ấm áp, rực rỡ, nhưng cũng đầy hoài niệm. Cảnh vật “giậu thưa” lại gợi sự trống vắng, như một khoảng trống trong lòng người con khi mẹ không còn nữa.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi với đời sống nhưng giàu sức gợi cảm. Các hình ảnh đều quen thuộc: nắng mới, tiếng gà, giậu phơi, áo đỏ… nhưng qua cách cảm nhận tinh tế của tác giả, chúng trở nên giàu ý nghĩa biểu tượng. Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, mang đậm chất trữ tình. Đặc biệt, việc kết hợp giữa hiện tại và quá khứ đã tạo nên một dòng hồi tưởng tự nhiên, chân thực.

Không chỉ dừng lại ở việc bộc lộ nỗi nhớ cá nhân, Nắng mới còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Bài thơ gợi nhắc mỗi người về tình mẫu tử – một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của con người. Qua đó, tác giả như muốn nhắn nhủ: hãy biết trân trọng những người thân yêu khi còn có thể, bởi một khi đã mất đi thì chỉ còn lại những kỉ niệm và nỗi nhớ khôn nguôi.

Tóm lại, Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một bài thơ giàu cảm xúc, giàu giá trị nghệ thuật và nhân văn. Bằng những hình ảnh giản dị, giọng thơ tha thiết, tác giả đã khắc họa thành công nỗi nhớ mẹ sâu sắc, đồng thời chạm đến trái tim của bao thế hệ độc giả. Đây là một tác phẩm tiêu biểu cho vẻ đẹp của Thơ mới và cho tình cảm gia đình thiêng liêng, bất diệt trong tâm hồn con người.

Câu 1:
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2:
Hai cặp từ/cụm từ đối lập:

• “định kiến của bản thân” ↔ “định kiến của những người khác”
• “rất tệ” ↔ “còn tệ hơn nhiều”

Câu 3:
Vì mỗi người có hoàn cảnh, suy nghĩ và góc nhìn riêng, nên việc phán xét người khác một cách dễ dàng thường phiến diện, thiếu hiểu biết và có thể gây tổn thương.

Câu 4:
Tác giả muốn nhấn mạnh rằng điều tồi tệ nhất không phải là bị người khác đánh giá, mà là chính ta chấp nhận và để những định kiến đó chi phối bản thân, khiến ta mất đi sự tự tin và sống không đúng với mình.

Câu 5:
Thông điệp rút ra:
Hãy tin vào bản thân, lắng nghe tiếng nói bên trong, không để định kiến (của mình hay của người khác) điều khiển cuộc sống; đồng thời biết tôn trọng và không vội vàng phán xét người khác.

Tự Luận

Câu 1 (khoảng 200 chữ):
Tôn trọng sự khác biệt của người khác là một biểu hiện quan trọng của văn minh và nhân văn trong xã hội hiện đại. Mỗi người sinh ra đều có hoàn cảnh, tính cách, suy nghĩ và lựa chọn riêng, vì vậy không ai hoàn toàn giống ai. Việc biết chấp nhận và tôn trọng những khác biệt ấy giúp chúng ta xây dựng các mối quan hệ tích cực, tránh những xung đột không đáng có. Ngược lại, nếu áp đặt suy nghĩ của mình lên người khác hoặc kỳ thị những điều không giống mình, ta dễ gây tổn thương và làm rạn nứt sự gắn kết. Tôn trọng sự khác biệt không có nghĩa là đồng tình với mọi quan điểm, mà là biết lắng nghe, thấu hiểu và cư xử đúng mực. Khi mỗi cá nhân biết mở lòng, xã hội sẽ trở nên đa dạng nhưng vẫn hài hòa, nơi mọi người đều được là chính mình và phát huy giá trị riêng. Vì thế, học cách tôn trọng sự khác biệt chính là học cách trưởng thành và sống đẹp hơn mỗi ngày.

Câu 2: Phân tích, đánh giá bài thơ Nắng mới

Bài thơ Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một trong những tác phẩm tiêu biểu của phong trào Thơ mới, thể hiện rõ nét cái tôi trữ tình giàu cảm xúc, đồng thời gửi gắm nỗi nhớ thương sâu sắc về người mẹ đã khuất. Với giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết cùng những hình ảnh giản dị mà gợi cảm, bài thơ đã chạm đến trái tim người đọc bằng tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

Ngay từ những câu thơ mở đầu, tác giả đã gợi ra một không gian quen thuộc, bình dị nhưng thấm đẫm nỗi buồn:

“Mỗi lần nắng mới hắt bên song,
Xao xác, gà trưa gáy não nùng,”

Hình ảnh “nắng mới” không chỉ đơn thuần là ánh nắng đầu ngày mà còn là tín hiệu của thời gian, của sự đổi thay. Ánh nắng ấy chiếu vào “bên song” – một không gian riêng tư, tĩnh lặng – như khơi dậy những hồi ức đã ngủ yên trong tâm hồn. Âm thanh “gà trưa gáy não nùng” càng làm tăng thêm cảm giác hoài niệm. Từ láy “xao xác” gợi sự vắng vẻ, hiu quạnh, còn “não nùng” diễn tả nỗi buồn sâu kín, kéo dài. Tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh vừa có ánh sáng vừa thấm đẫm tâm trạng, mở ra dòng hồi tưởng miên man của nhân vật trữ tình.

Hai câu thơ tiếp theo:

“Lòng rượi buồn theo thời dĩ vãng,
Chập chờn sống lại những ngày không.”

đã trực tiếp bộc lộ tâm trạng. “Lòng rượi buồn” là nỗi buồn dịu nhẹ nhưng lan tỏa, thấm sâu vào tâm hồn. Từ “dĩ vãng” gợi về quá khứ xa xôi, còn “chập chờn” diễn tả trạng thái ký ức lúc rõ lúc mờ. Những kỉ niệm xưa không hiện lên rõ ràng mà như làn sương, vừa thực vừa mộng, càng làm tăng thêm vẻ đẹp man mác, mơ hồ rất đặc trưng của thơ Lưu Trọng Lư.

Từ hiện tại, mạch thơ chuyển dần về quá khứ – nơi có hình bóng người mẹ thân yêu:

“Tôi nhớ me tôi, thuở thiếu thời
Lúc người còn sống, tôi lên mười;”

Hai câu thơ giản dị như lời tâm sự chân thành. Tác giả không dùng những từ ngữ cầu kỳ mà chỉ nói “tôi nhớ me tôi” – cách gọi “me” mộc mạc, gần gũi, mang đậm sắc thái tình cảm. Ký ức được xác định cụ thể: “lúc người còn sống”, “tôi lên mười” – đó là thời điểm đẹp nhất của tuổi thơ, khi còn có mẹ bên cạnh. Chính sự giản dị ấy lại làm cho nỗi nhớ trở nên chân thực và xúc động hơn.

Những kỉ niệm tiếp theo hiện lên qua những hình ảnh đời thường:

“Mỗi lần nắng mới reo ngoài nội,
Áo đỏ người đưa trước giậu phơi.”

Câu thơ “nắng mới reo ngoài nội” gợi một không gian làng quê tràn đầy sức sống. Từ “reo” khiến ánh nắng như có linh hồn, vui tươi, rộn ràng. Trong khung cảnh ấy, hình ảnh người mẹ hiện lên qua công việc quen thuộc: phơi áo. “Áo đỏ” là điểm nhấn màu sắc nổi bật, vừa gợi sự ấm áp, vừa tạo cảm giác thân thương. Hình ảnh “trước giậu phơi” rất đỗi bình dị nhưng lại chứa đựng cả một trời kỉ niệm. Đó không chỉ là công việc mà còn là biểu tượng của sự chăm sóc, tần tảo của người mẹ.

Đặc biệt, hình ảnh người mẹ được khắc họa rõ nét hơn ở những câu thơ sau:

“Hình dáng me tôi chửa xoá mờ
Hãy còn mường tượng lúc vào ra:”

Dù thời gian trôi qua, dù mẹ đã mất, nhưng hình bóng mẹ vẫn “chửa xoá mờ” trong tâm trí tác giả. Từ “mường tượng” cho thấy hình ảnh ấy tuy không còn rõ ràng nhưng vẫn đủ để gợi lên cảm xúc sâu sắc. Những khoảnh khắc “lúc vào ra” – những hành động thường ngày – lại chính là những điều đáng nhớ nhất, bởi đó là những gì gần gũi và gắn bó nhất với tuổi thơ.

Đỉnh điểm của nỗi nhớ được thể hiện qua hai câu thơ cuối:

“Nét cười đen nhánh sau tay áo
Trong ánh trưa hè trước giậu thưa.”

“Nét cười đen nhánh” là một hình ảnh giàu sức gợi. Đó có thể là nụ cười hiền hậu, chất phác của người mẹ quê. Chi tiết “sau tay áo” gợi sự e lệ, kín đáo – một nét đẹp truyền thống của người phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh ấy đặt trong “ánh trưa hè” càng trở nên ấm áp, rực rỡ, nhưng cũng đầy hoài niệm. Cảnh vật “giậu thưa” lại gợi sự trống vắng, như một khoảng trống trong lòng người con khi mẹ không còn nữa.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng ngôn ngữ giản dị, gần gũi với đời sống nhưng giàu sức gợi cảm. Các hình ảnh đều quen thuộc: nắng mới, tiếng gà, giậu phơi, áo đỏ… nhưng qua cách cảm nhận tinh tế của tác giả, chúng trở nên giàu ý nghĩa biểu tượng. Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng, mang đậm chất trữ tình. Đặc biệt, việc kết hợp giữa hiện tại và quá khứ đã tạo nên một dòng hồi tưởng tự nhiên, chân thực.

Không chỉ dừng lại ở việc bộc lộ nỗi nhớ cá nhân, Nắng mới còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Bài thơ gợi nhắc mỗi người về tình mẫu tử – một trong những tình cảm thiêng liêng nhất của con người. Qua đó, tác giả như muốn nhắn nhủ: hãy biết trân trọng những người thân yêu khi còn có thể, bởi một khi đã mất đi thì chỉ còn lại những kỉ niệm và nỗi nhớ khôn nguôi.

Tóm lại, Nắng mới của Lưu Trọng Lư là một bài thơ giàu cảm xúc, giàu giá trị nghệ thuật và nhân văn. Bằng những hình ảnh giản dị, giọng thơ tha thiết, tác giả đã khắc họa thành công nỗi nhớ mẹ sâu sắc, đồng thời chạm đến trái tim của bao thế hệ độc giả. Đây là một tác phẩm tiêu biểu cho vẻ đẹp của Thơ mới và cho tình cảm gia đình thiêng liêng, bất diệt trong tâm hồn con người.