CÂU 1: CẢM NHẬN VỀ VẺ ĐẸP CỦA CON NGƯỜI PA DÍ

Trong đoạn trích "Cây hai ngàn lá", nhà thơ Pờ Sảo Mìn đã khắc họa một bức chân dung đầy kiêu hãnh và sống động về con người Pa Dí. Vẻ đẹp ấy trước hết hiện lên qua sự gắn kết cộng đồng bền chặt như hình ảnh "cái cây hai ngàn chiếc lá", tuy số lượng ít ỏi nhưng sức sống vô cùng mãnh liệt. Con người Pa Dí mang vẻ đẹp của sự lao động cần cù và ý chí chinh phục thiên nhiên dữ dội. Hình ảnh những chàng trai "ép đá xanh thành rượu" và những người dân biết "chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng" là biểu tượng của sức mạnh phi thường, biến những khắc nghiệt của đá núi thành niềm vui, thành hạnh phúc ấm no. Bên cạnh đó, vẻ đẹp tâm hồn còn được thể hiện qua sự khéo léo, bền bỉ của người con gái "tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng" và tinh thần lạc quan qua tiếng hát, tiếng "ngô lúa cười reo". Có thể nói, bằng ngôn ngữ thơ mộc mạc nhưng giàu sức gợi, tác giả đã tôn vinh con người Pa Dí với đầy đủ các phẩm chất: khỏe khoắn, sáng tạo, giàu bản sắc và có một tình yêu thiết tha với mảnh đất cội nguồn.

CÂU 2: NGHỊ LUẬN VỀ TINH THẦN DÁM ĐỔI MỚI CỦA THẾ HỆ TRẺ

Trong bối cảnh kỷ nguyên số thay đổi từng ngày, tinh thần dám đổi mới đã trở thành "vũ khí" quan trọng nhất để thế hệ trẻ khẳng định bản thân và đóng góp cho xã hội. Đổi mới không chỉ là việc tạo ra cái mới hoàn toàn, mà còn là dám thay đổi tư duy lối mòn, bứt phá khỏi những giới hạn an toàn để tìm kiếm những giải pháp hiệu quả hơn. Tinh thần này giúp người trẻ dễ dàng thích nghi với sự phát triển của công nghệ, dám khởi nghiệp bằng những ý tưởng độc đáo và dám dấn thân vào những lĩnh vực khó khăn. Khi dám đổi mới, chúng ta không chỉ làm giàu cho tri thức cá nhân mà còn tạo ra động lực thúc đẩy cộng đồng cùng phát triển. Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với sự liều lĩnh mù quáng hay phủ nhận hoàn toàn các giá trị truyền thống; đó phải là sự kế thừa có chọn lọc và phát triển sáng tạo. Thế hệ trẻ cần không ngừng học hỏi, rèn luyện bản lĩnh để những nỗ lực đổi mới thực sự mang lại giá trị bền vững. Tóm lại, dám đổi mới chính là chìa khóa để mỗi bạn trẻ mở ra cánh cửa thành công và đưa đất nước vươn xa trong tương lai.

Câu 1. Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

• Trả lời: Thể thơ tự do. (Các câu thơ có độ dài ngắn khác nhau, không gò bó về số chữ hay vần luật).

Câu 2. Liệt kê những dòng thơ nói về vẻ đẹp của con trai, con gái trong đoạn trích trên.

• Vẻ đẹp con trai: "Con trai trần trong mặt trời nắng cháy / Ép đá xanh thành rượu uống hàng ngày" (Hiện lên với vẻ đẹp khỏe khoắn, nghị lực và sự chinh phục thiên nhiên khắc nghiệt).

• Vẻ đẹp con gái: "Con gái đẹp trong sương giá đông sang / Tước vỏ cây thêu áo đẹp năm tháng" (Hiện lên với vẻ đẹp chịu khó, khéo léo và bền bỉ bảo tồn nét văn hóa dân tộc).

Câu 3. Chỉ ra biện pháp tu từ trong hai dòng thơ sau và nêu tác dụng:

Biết gọi gió, gọi mưa, gọi nắng

Chặn suối, ngăn sông, bắt nước ngược dòng

CÂU 1: CẢM NHẬN ĐOẠN THƠ TRONG "PHÍA SAU LÀNG"

Đoạn thơ trong tác phẩm “Phía sau làng” của Trương Trọng Nghĩa là một nốt trầm đầy xót xa về sự thay đổi của làng quê trong cơn lốc đô thị hóa. Với giọng thơ tự sự kết hợp trữ tình, tác giả đã tái hiện một thực tại nghiệt ngã: khi "đất không đủ cho sức trai cày ruộng" và mồ hôi không còn đổi được bát cơm no, những người con của làng buộc phải rời bỏ quê hương để mưu sinh. Nghệ thuật đối lập giữa quá khứ và hiện tại được sử dụng triệt để: hình ảnh những thiếu nữ không còn hát dân ca, mái tóc dài ngang lưng chỉ còn là hoài niệm, và đặc biệt là sự biến mất của "lũy tre ngày xưa" để thay bằng "nhà cửa chen chúc mọc". Những câu thơ như "Mang lên phố những nỗi buồn ruộng rẫy" chứa đựng sức nặng của nỗi lòng người xa xứ—đi tìm tương lai nơi phố thị nhưng tâm hồn vẫn nặng trĩu những đứt gãy về văn hóa và tình quê. Bằng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu sức gợi, đoạn thơ không chỉ là tiếng thở dài trước sự mai một của giá trị truyền thống mà còn là lời nhắc nhở đầy ám ảnh về nguồn cội giữa nhịp sống hiện đại hối hả.

CÂU 2: NGHỊ LUẬN XÃ HỘI VỀ MẠNG XÃ HỘI TRONG CUỘC SỐNG HIỆN ĐẠI

Nếu ví cuộc sống hiện đại là một đại dương mênh mông, thì mạng xã hội (MXH) chính là những luồng sóng mạnh mẽ nhất, thúc đẩy con người tiến về phía trước nhưng cũng ẩn chứa vô vàn vực thẳm. Trong thế kỷ XXI, MXH không còn đơn thuần là công cụ giải trí mà đã trở thành một phần tất yếu, định hình cách chúng ta sống, tư duy và kết nối.

Trước hết, không thể phủ nhận những giá trị tích cực mà MXH mang lại. Nó là "kho tàng tri thức" khổng lồ giúp con người tiếp cận thông tin chỉ sau một cú chạm. MXH phá tan rào cản địa lý, cho phép chúng ta duy trì mối quan hệ với những người ở cách xa nửa vòng trái đất. Trong kinh doanh và giáo dục, nó trở thành cầu nối hiệu quả để quảng bá hình ảnh và lan tỏa những thông điệp nhân văn. Những chiến dịch thiện nguyện, những tấm gương vượt khó được chia sẻ trên Facebook hay TikTok đã tạo ra sức mạnh cộng đồng to lớn, giúp thay đổi biết bao số phận.

Tuy nhiên, "con dao hai lưỡi" này cũng để lại những vết cắt sâu sắc nếu không được sử dụng đúng cách. MXH đang khiến nhiều người rơi vào "cạm bẫy sống ảo". Chúng ta mải mê chăm chút cho những bức ảnh lung linh, đếm từng lượt tương tác mà quên đi giá trị thực tại. Sự xuất hiện của "áp lực đồng lứa" (peer pressure) khiến giới trẻ dễ rơi vào mặc cảm khi thấy bạn bè xung quanh quá thành công trên màn hình điện thoại. Nguy hiểm hơn, vấn nạn tin giả (fake news), bạo lực mạng và sự xâm phạm quyền riêng tư đang trở thành nỗi nhức nhối, có thể hủy hoại danh dự, thậm chí là tính mạng của một con người chỉ bằng những dòng bình luận ác ý.

Vậy làm thế nào để không bị "nhấn chìm" giữa đại dương số? Câu trả lời nằm ở bản lĩnh và sự tỉnh táo của mỗi cá nhân. Chúng ta cần học cách chắt lọc thông tin, sử dụng MXH như một công cụ hỗ trợ chứ không phải một nơi để trốn tránh đời thực. Hãy học cách "ngắt kết nối để kết nối"—tạm rời xa màn hình để lắng nghe tiếng chim hót, để trò chuyện trực tiếp với người thân và để cảm nhận nhịp đập thực sự của cuộc sống.

Tóm lại, mạng xã hội tốt hay xấu hoàn toàn phụ thuộc vào cầm lái của người sử dụng. Hãy là một người dùng mạng văn minh, có trách nhiệm, để mỗi dòng trạng thái chúng ta đăng tải đều mang lại năng lượng tích cực cho bản thân và cộng đồng. Đừng để cuộc đời mình chỉ gói gọn trong một cái màn hình, vì thế giới ngoài kia còn rộng lớn và tươi đẹp hơn rất nhiều.

Câu 1:

• Thể thơ: Tự do. (Các dòng thơ có số chữ không bằng nhau, cách gieo vần và ngắt nhịp linh hoạt).

Câu 2:

• Các tính từ miêu tả hạnh phúc trong văn bản gồm: xanh, thơm, im lặng, dịu dàng, vô tư.

Câu 3:

Hạnh phúc

đôi khi như quả

thơm trong im lặng, dịu dàng

• Nội dung: Đoạn thơ cho thấy hạnh phúc không nhất thiết phải là những điều lớn lao, ồn ào hay phô trương. Hạnh phúc có thể rất giản dị, khiêm nhường, tựa như hương thơm của một trái chín tỏa ra một cách lặng lẽ. Nó nhấn mạnh sự cảm nhận tinh tế từ tâm hồn và sự trân trọng những giá trị bình dị, ngọt ngào trong cuộc sống.

Câu 4

Hạnh phúc

đôi khi như sông

vô tư trôi về biển cả

chẳng cần biết mình

đầu vơi

• Tác dụng:

• Về diễn đạt: Làm cho hình ảnh "hạnh phúc" trở nên cụ thể, sinh động và giàu hình ảnh hơn.

• Về nội dung: Gợi tả vẻ đẹp của một lối sống tự tại, cống hiến hết mình mà không mưu cầu hay toan tính. Hạnh phúc giống như dòng sông, cứ mải miết chảy, cứ dâng hiến "vô tư" mà không bận tâm đến việc mình đang "đầy" hay "vơi". Qua đó, tác giả khẳng định hạnh phúc đích thực nằm ở sự cho đi và sự an nhiên trong tâm hồn.

Câu 5:

• Nhận xét: Quan niệm về hạnh phúc của Nguyễn Loan rất nhân văn, sâu sắc và mới mẻ.

• Đối với tác giả, hạnh phúc không phải là cái đích đến xa vời mà hiện hữu ngay trong những điều bình thường nhất (lá xanh, quả thơm, dòng sông).

• Hạnh phúc mang tính chất tự thân, lặng lẽ và vị tha. Đó là một quan niệm tích cực, hướng con người ta đến lối sống biết trân trọng hiện tại, sống giản dị và bao dung để tìm thấy niềm vui trong tâm hồn.