Câu 1 :

Trong khổ thơ cuối của bài thơ “Còn lại gì từ năm mười tám tuổi”, nhân vật trữ tình hiện lên với những biến chuyển tâm trạng tinh tế, vừa hoài niệm sâu sắc vừa tràn đầy niềm tin vào tương lai.Trước hết, đó là tâm trạng nhớ nhung, luyến tiếc quá khứ qua dòng thơ “Bao hồi ức xưa bỏ lại không đành”. Những kỷ niệm của tuổi trẻ không phải là gánh nặng mà là hành trang quý giá khiến nhân vật luôn nâng niu. Từ niềm luyến lưu ấy, “ta” thể hiện khát khao mãnh liệt muốn làm cho ký ức trở nên tươi đẹp, sống động hơn qua hình ảnh “nhuộm cho mướt màu cỏ dại”. Đây là thái độ sống tích cực, biết lấy quá khứ làm điểm tựa để làm giàu thêm tâm hồn hiện tại. Đặc biệt, đoạn thơ khép lại bằng tâm thế lạc quan, tin tưởng: “để tim ta không ngừng đi mãi... nơi cuối trời ngôi sao trắng vẫn chờ ta”. Hình ảnh biểu tượng “ngôi sao trắng” gợi mở về lý tưởng thuần khiết luôn dẫn lối con người trên hành trình trưởng thành. Làm nên sức truyền cảm cho đoạn thơ là thể thơ tự do linh hoạt kết hợp với giọng điệu tâm tình da diết và các động từ mạnh, qua đó khẳng định bản lĩnh của một cái tôi trữ tình luôn khao khát hoàn thiện bản thân và hướng về phía ánh sáng.

Câu 2 :

Trong bài thơ “Còn lại gì từ năm mười tám tuổi”, nhà thơ Đinh Hoàng Anh đã gợi nhắc về một “ngôi sao trắng” luôn chờ đợi ở cuối chân trời. Hình ảnh ấy chính là biểu tượng cho khát vọng – thứ ánh sáng lấp lánh và cần thiết nhất đối với mỗi người trẻ trên hành trình trưởng thành đầy chông gai nhưng cũng lắm huy hoàng.

Trước hết, ta cần hiểu khát vọng là gì? Khát vọng không đơn thuần là những mong muốn nhất thời, mà là những hoài bão lớn lao, những mục tiêu tích cực và cao đẹp mà con người khao khát đạt được. Còn hành trình trưởng thành không chỉ tính bằng số tuổi, mà là một quá trình tự rèn luyện nhân cách, trí tuệ và bản lĩnh để mỗi cá nhân trở nên có ích và có trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội.

Vì sao tuổi trẻ cần phải nuôi dưỡng khát vọng? Thực tế, cuộc sống vốn vô cùng phức tạp với nhiều cám dỗ và thử thách khiến con người dễ lầm đường lạc lối. Khát vọng giống như một chiếc la bàn, giúp người trẻ định vị được phương hướng, tránh bị sa vào lối sống vô định, hời hợt. Khi có khát vọng, mỗi ngày thức dậy đều trở nên ý nghĩa hơn vì ta biết mình cần phải làm gì. Nó là nguồn năng lượng mạnh mẽ thôi thúc chúng ta không ngừng sáng tạo, dám dấn thân vào “những miền đất lạ xa xôi” để khám phá giới hạn của bản thân.

Sức mạnh của khát vọng được minh chứng rõ nhất qua những con người không bao giờ đầu hàng số phận. Hãy nhìn vào Nick Vujicic – người đàn ông sinh ra không có cả tay lẫn chân. Chính khát vọng sống một cuộc đời ý nghĩa đã giúp ông vượt qua nghịch cảnh ngặt nghèo để trở thành diễn giả truyền cảm hứng nổi tiếng thế giới. Ông là minh chứng sống cho việc khi khát vọng đủ lớn, con người có thể biến những điều không thể thành có thể. Không chỉ dừng lại ở cá nhân, khát vọng còn là động lực để tuổi trẻ cống hiến cho cộng đồng. Ta có thể thấy điều đó qua hình ảnh của thế hệ trẻ Việt Nam trong đại dịch COVID-19. Hàng ngàn sinh viên ngành Y đã tình nguyện viết đơn lên đường vào tâm dịch, gác lại sự an toàn của bản thân để theo đuổi khát vọng được cống hiến và bảo vệ sự sống cho nhân dân. Chính sự dấn thân ấy đã tạo nên giá trị bản sắc và bản lĩnh cho người trẻ hôm nay.

Tuy nhiên, cần phải phân biệt rõ ràng giữa khát vọng lành mạnh với những tham vọng cá nhân vị kỷ hay những ảo tưởng phi thực tế. Một bộ phận giới trẻ hiện nay đang rơi vào lối sống thiếu mục đích, dễ dàng bỏ cuộc khi gặp khó khăn hoặc chạy theo những giá trị ảo. Đó là lối sống cần bị phê phán. Khát vọng chân chính phải đi đôi với hành động thực tiễn, sự kiên trì và lòng tử tế. Để khát vọng không chỉ dừng lại là lời nói suông, mỗi người trẻ cần sớm xác định cho mình một mục tiêu rõ ràng và lập kế hoạch cụ thể. Chúng ta cần chủ động học hỏi, dám thử thách và không ngại thất bại.

Có thể nói rằng khát vọng là hành trang không thể thiếu của tuổi trẻ. Như nhân vật trữ tình trong bài thơ đã khẳng định: “để tim ta không ngừng đi mãi”, chúng ta hãy cứ dấn thân, hãy cứ khao khát. Bởi lẽ, chỉ khi trái tim cháy bỏng ngọn lửa khát vọng, hành trình trưởng thành của chúng ta mới thực sự rực rỡ và tìm thấy “ngôi sao trắng” của chính mình nơi cuối chân trời.

Câu 1:

- Nhân vật trữ tình trong văn bản là "ta"

Câu 2 :

- Hai hình ảnh thể hiện sự tàn phai, mất mát của thời gian trong khổ (1) là:

Lửa đã tắt và tro đã nguội.

Mùi hương trên những đóa hồng khô. Câu 3 :

- Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cánh bướm thuở nhỏ:

+ Biểu tượng cho những ước mơ, khát vọng đẹp đẽ, tinh khôi và trong sáng của thời thơ ấu.

- Thông điệp của văn bản là : Khát vọng tuổi trẻ là hành trang quan trọng, tiếp thêm niềm tin và nghị lực trên hành trình đi tới tương lai của mỗi người.

Câu 4

- Phép lặp cấu trúc "Còn lại gì...":

- Tác dụng:

+ Tạo tính liên kết cho văn bản, tạo nhịp điệu da diết, giọng điệu day dứt và suy tư cho bài thơ.

+ Nhấn mạnh cảm giác buồn bã, hụt hẫng và sự tiếc nuối của nhân vật trữ tình khi nhìn lại quá khứ; từ đó nhắc nhở mỗi người cần nỗ lực đuổi theo khát vọng ngay từ khi còn trẻ.

Câu 5 :

- Nội dung hai câu thơ gợi suy nghĩ về giá trị của trải nghiệm:

+ Sau khi đi qua hành trình khám phá và trải nghiệm, con người mới nhận ra điều quan trọng nhất là tìm thấy chính mình và thấu hiểu bản thân.

+ Những trải nghiệm phong phú giúp tuổi trẻ trưởng thành, mở rộng tầm nhìn và hiểu biết về thế giới cũng như về năng lực, khát vọng của chính bản thân mình.

Câu 1. Thể thơ: Văn bản được viết theo thể thơ tự do. (Số chữ trong mỗi dòng không cố định, cách ngắt nhịp và gieo vần linh hoạt theo mạch cảm xúc).

Câu 2. Hình ảnh thơ mang tính biểu tượng: Cánh buồm nghiêng: Biểu tượng cho sự dập dềnh, vất vả nhưng cũng đầy khát vọng vươn khơi.

Câu 3. Ý nghĩa hình ảnh "mẹ tôi bạc đầu sau những đêm đợi biển":

• Về cảm xúc: Thể hiện sự xót xa, thương cảm sâu sắc của người con dành cho mẹ. Hình ảnh "bạc đầu" và "đợi biển" gợi lên sự lo âu, thấp thỏm của người phụ nữ hậu phương trước sự khắc nghiệt của biển khơi.
• Về chủ đề: Khắc họa rõ nét sự gian khổ, hy sinh thầm lặng của con người miền biển. Qua đó, làm nổi bật sức sống bền bỉ và tình yêu quê hương da diết, dẫu cuộc sống luôn đối mặt với hiểm nguy và bấp bênh.

Câu 4. Cách hiểu về hình ảnh "Làng là mảnh lưới trăm năm":

• Cuộc sống: Gắn bó máu thịt với nghề chài lưới. Mọi khía cạnh từ kiến trúc (nhà hình mắt lưới) đến mùi vị (nồng ngái vị cá cua) đều thấm đẫm hơi thở của biển.
• Truyền thống: "Trăm năm" khẳng định tính tiếp nối, bền vững. Nghề biển không chỉ là sinh kế mà là di sản, là sợi dây liên kết giữa quá khứ (cha ông) và hiện tại, tạo nên bản sắc văn hóa không thể tách rời.

Câu 5. Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hôm nay, sự lao động bền bỉ và nhẫn nại của những người ngư dân trong bài thơ vẫn vẹn nguyên giá trị bài học cho chúng ta. Lao động không chỉ là cách để tạo ra của cải vật chất mà còn là quá trình tôi luyện bản lĩnh và ý chí trước những "cơn bão" của cuộc đời. Khi chúng ta nhẫn nại theo đuổi mục tiêu, chúng ta sẽ tạo ra những giá trị thực chất và bền vững thay vì những ảo vọng nhất thời. Sự kiên trì giúp con người vượt qua nghịch cảnh, biến những điều "bấp bênh" thành nền tảng của thành công. Cuối cùng, chính thái độ lao động nghiêm túc ấy sẽ giúp mỗi cá nhân khẳng định được vị thế và đóng góp ý nghĩa cho cộng đồng, giống như những khoang thuyền ăm ắp cá tôm mang theo ước vọng của cả một làng quê.

Câu 1: Bài làm

Tình cảm của nhân vật "tôi" dành cho quê hương trong bài thơ của Nguyễn Doãn Việt không chỉ đơn thuần là nỗi nhớ, mà còn là một sự gắn bó máu thịt, một lòng biết ơn sâu nặng được kết tinh qua những chiêm nghiệm về cuộc đời biển giã. Ngay từ những câu thơ đầu, tình yêu ấy đã hiện lên thật mềm mại và trìu mến qua các động từ nhân hóa như "gối đầu", "nép mình", "ấp ôm". Quê hương trong tâm tưởng người con không phải là những gì xa xôi, mà là một thực thể sống động, có linh hồn, đang chở che cho những phận người vượt qua bao dông bão. Sự thấu cảm của nhân vật "tôi" dành cho quê hương còn được thể hiện qua cái nhìn xót xa trước những nhọc nhằn của cha ông: đó là đôi mắt "trũng sâu vị muối" của mẹ và cuộc đời "bấp bênh" vật lộn với sóng gió của cha. Việc liệt kê hàng loạt những hình ảnh nồng ngái vị biển như "vị cá vị cua", "mái nhà hình mắt lưới" cho thấy một sự gắn bó bền chặt, một tâm hồn đã thấm đẫm hương vị mặn mòi của quê cha đất tổ đến từng tế bào. Đặc biệt, nghệ thuật ở phần kết đoạn đã đẩy cảm xúc của người con lên đến đỉnh cao, tạo nên một dư âm vang vọng. Tác giả sử dụng biện pháp điệp từ "lại" phối hợp cùng phép liệt kê "lại giong hồn làng", "lại ăm ắp cá tôm". Việc lặp lại từ "lại" không chỉ gợi lên nhịp điệu tuần hoàn của những chuyến tàu ra khơi vào lộng, mà còn khẳng định sức sống bất diệt, ý chí kiên cường của con người làng biển dẫu qua bao trận bão vẫn không thôi hy vọng. Hình ảnh ẩn dụ "giong hồn làng ra khơi" là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo; nó cho thấy mỗi chuyến đi không chỉ mang theo ngư cụ, mà còn mang theo cả niềm tin, cốt cách và linh hồn của cả một cộng đồng dân tộc. Câu thơ cuối cùng với hình ảnh so sánh "như sóng biển bao đời thao thiết vỗ ru quê" đã khép lại bài thơ bằng một âm hưởng vừa hùng tráng vừa da diết. Phép so sánh này không chỉ hữu hình hóa tình cảm của nhân vật "tôi" thành tiếng sóng vỗ ngàn đời, mà còn khẳng định một chân lý: tình yêu quê hương là nguồn nội lực bền bỉ, luôn thức tỉnh và vỗ về tâm hồn con người, giúp họ bám biển, bám làng và giữ gìn những giá trị thiêng liêng nhất của tổ tiên. Tình cảm ấy vì thế không chỉ dừng lại ở lòng yêu quê mà đã nâng tầm thành một niềm tự hào dân tộc mãnh liệt.

Câu 2: Bài làm

Gia đình luôn được ví như một bến đỗ bình yên, là nơi khởi nguồn và cũng là nơi sau cùng tiếp nhận mỗi cá nhân sau những dông bão của cuộc đời. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dưới một mái nhà, không phải lúc nào sóng cũng yên và biển cũng lặng. Những mâu thuẫn, xung đột nảy sinh từ sự khác biệt về tư duy, lối sống giữa các thế hệ là một thực trạng tất yếu. Để hóa giải những rào cản ấy, sự thấu cảm xuất hiện như một liều thuốc chữa lành, một sợi dây vô hình nhưng bền chặt kết nối những trái tim vốn dĩ rất yêu thương nhau nhưng lại chưa tìm được tiếng nói chung.

Sự thấu cảm giữa các thế hệ không chỉ dừng lại ở việc biết thương xót hay quan tâm bề ngoài. Đó là một trạng thái tâm lý cao hơn, đòi hỏi mỗi người phải thực sự bước vào thế giới quan của người khác, trút bỏ những định kiến cá nhân để cảm nhận nỗi đau, niềm vui và cả những áp lực mà đối phương đang gánh vác. Trong gia đình, thấu cảm là khi một người con nhìn vào sự khắt khe của cha mẹ để thấy được nỗi lo âu về một tương lai bất định, và ngược lại, là khi cha mẹ nhìn vào sự nổi loạn của con cái để thấy được khao khát khẳng định bản sắc cá nhân trong một thế giới đầy biến động.

Ý nghĩa đầu tiên và quan trọng nhất của sự thấu cảm chính là khả năng xóa nhòa khoảng cách thế hệ. Mỗi người đều là sản phẩm của thời đại mình sinh sống. Thế hệ ông bà, cha mẹ thường trưởng thành trong gian khó, lấy sự ổn định và tiết kiệm làm kim chỉ nam. Trong khi đó, thế hệ trẻ ngày nay lại sinh ra trong thời đại số, nơi sự tự do, sáng tạo và tốc độ được đặt lên hàng đầu. Nếu không có sự thấu cảm, sự tiết kiệm của người già sẽ bị coi là bủn xỉn, và sự phá cách của người trẻ sẽ bị đánh giá là nông nổi. Khi có thấu cảm, những khác biệt này không còn là nguồn cơn của tranh cãi mà trở thành sự bổ khuyết cho nhau, giúp gia đình vừa giữ được nề nếp truyền thống, vừa nhịp nhàng với bước đi của thời đại. Để hiểu rõ hơn sức mạnh của sự thấu cảm, hãy nhìn vào câu chuyện của những người trẻ dám từ bỏ những công việc ổn định để khởi nghiệp hoặc theo đuổi đam mê nghệ thuật. Một dẫn chứng điển hình là câu chuyện về những nghệ sĩ trẻ đương đại, ban đầu họ thường vấp phải sự phản đối quyết liệt từ gia đình vốn có truyền thống làm công chức. Chỉ khi người cha, người mẹ chấp nhận dành thời gian để lắng nghe con trình bày về kế hoạch, để quan sát con miệt mài bên những bản thảo hay những buổi tập luyện xuyên đêm, họ mới thực sự thấu cảm được rằng hạnh phúc của con không nằm ở sự an nhàn mà nằm ở việc được sống đúng với bản ngã. Ngược lại, khi người con hiểu được rằng sự ngăn cấm của cha mẹ không phải vì ghét bỏ mà vì nỗi sợ hãi mơ hồ về một cuộc đời bấp bênh, họ sẽ biết cách thuyết phục bằng tình yêu và kết quả thực tế thay vì thái độ đối đầu gay gắt. Một dẫn chứng khác gần gũi hơn nằm ở việc ứng dụng công nghệ trong gia đình. Trong thời đại 4.0, sự cô đơn của người già đôi khi đến từ việc không thể hòa nhập với cách giao tiếp mới của con cháu. Hình ảnh một người cháu kiên nhẫn cầm tay ông bà, tỉ mỉ hướng dẫn cách nhấn nút gọi video hay cách xem một chương trình truyền hình yêu thích trên mạng chính là biểu hiện rực rỡ nhất của sự thấu cảm. Thay vì coi đó là phiền phức hay lỗi thời, người trẻ thấu hiểu rằng ông bà đang nỗ lực để không bị bỏ lại phía sau trong chính ngôi nhà của mình. Sự kiên nhẫn ấy mang lại giá trị tinh thần lớn lao, giúp người già cảm thấy mình vẫn được trân trọng và kết nối.

Tuy nhiên, thấu cảm không đồng nghĩa với sự thỏa hiệp vô nguyên tắc. Thấu cảm trong gia đình cần một sự tỉnh táo để vừa thấu hiểu vừa dẫn dắt. Một người mẹ thấu cảm cho áp lực học tập của con không có nghĩa là buông thả để con sa đà vào những thói hư tật xấu, mà là biết khi nào nên siết chặt kỷ luật, khi nào nên dành một cái ôm an ủi. Một người con thấu cảm cho sự cũ kỹ của cha mẹ không có nghĩa là phải nghe theo mọi ý kiến sai lầm, mà là biết cách góp ý một cách tinh tế và tôn trọng.

Tóm lại, sự thấu cảm chính là chìa khóa để xây dựng một tổ ấm đích thực. Nó biến gia đình từ một nơi sống chung dưới một mái nhà thành một cộng đồng của những tâm hồn đồng điệu. Khi chúng ta biết lắng nghe bằng trái tim, nhìn bằng đôi mắt của người khác và bao dung cho những khác biệt, mọi rào cản thế hệ đều có thể được dỡ bỏ. Sự thấu cảm không chỉ làm cho gia đình hạnh phúc hơn mà còn góp phần xây dựng một xã hội nhân văn, nơi con người biết yêu thương và trân trọng nhau từ những tế bào nhỏ nhất của cuộc đời.