1. Phương pháp: Thụ phấn

Ý nghĩa:

Giúp xảy ra thụ tinh → tạo hạt, tạo quả

Duy trì nòi giống

Có thể tạo ra giống mới tốt hơn (năng suất cao, chống sâu bệnh)

2. Không (hoặc rất ít áp dụng trực tiếp)

Vì:

Lúa là cây tự thụ phấn

Hoa đực và cái nằm trong cùng một hoa → tự thụ phấn được

Nên không cần con người hỗ trợ thụ phấn như cây bí, ngô

1. Sinh sản vô tính

Dấu hiệu đặc trưng:

Chỉ cần 1 cơ thể mẹ → không có sự kết hợp giữa đực và cái

Không có sự hình thành giao tử (trứng, tinh trùng)

Không có thụ tinh

Con sinh ra giống hệt mẹ về mặt di truyền (ít biến dị)

Diễn ra nhanh, số lượng con nhiều

Ví dụ:

Cây khoai lang mọc từ dây

Vi khuẩn phân đôi

Thủy tức nảy chồi

2. Sinh sản hữu tính

Dấu hiệu đặc trưng:

Có sự tham gia của 2 cơ thể bố và mẹ

Có sự hình thành giao tử (tinh trùng và trứng)

Có quá trình thụ tinh → tạo hợp tử

Con mang đặc điểm của cả bố và mẹ

Có biến dị di truyền → giúp sinh vật thích nghi tốt hơn

Ví dụ:

Con người sinh con

Động vật như chó, mèo

Cây có hoa (thụ phấn → tạo hạt)

1. Phát triển không qua biến tháiĐặc điểm: Con non khi sinh ra hoặc nở ra từ trứng đã có hình thái, cấu tạo và sinh lý tương tự như con trưởng thành. Chúng chỉ cần lớn lên và phát triển các cơ quan sinh sản để thành thục.

Ví dụ cụ thể: Chó, mèo, người, chim bồ câu, cá heo,...2. Phát triển qua biến tháiKiểu phát triển này con non có hình thái và cấu tạo khác với con trưởng thành.

Trải qua quá trình sinh trưởng và lột xác, con non biến đổi dần để thành con trưởng thành. Hình thức này lại chia thành 2 loại:

a. Biến thái hoàn toàn

Đặc điểm: Trải qua các giai đoạn biến đổi rõ rệt. Ấu trùng có hình thái và cấu tạo rất khác với con trưởng thành. Để trở thành con trưởng thành, ấu trùng phải trải qua giai đoạn trung gian (nhộng).

Ví dụ cụ thể: Vòng đời của bướm trải qua 4 giai đoạn khác biệt hoàn toàn: Trứng, Sâu bướm (ấu trùng), Nhộng (giai đoạn nghỉ) Bướm trưởng thành.

b. Biến thái không hoàn toàn

Đặc điểm: Ấu trùng chưa trưởng thành có hình thái và cấu tạo tương đối giống con trưởng thành. Tuy nhiên, chúng thiếu một số đặc điểm (như cánh chưa phát triển, cơ quan sinh sản chưa hoàn thiện). Chúng trải qua nhiều lần lột xác để hoàn thiện dần thành con trưởng thành mà không trải qua giai đoạn nhộng.

Ví dụ cụ thể: Vòng đời của châu chấu chỉ gồm 3 giai đoạn: Trứng, Châu chấu non (không có cánh, giống con trưởng thành nhưng nhỏ hơn), Châu chấu trưởng thành (có cánh hoàn chỉnh).

câu 1

Nhân vật bé Em trong văn bản “Áo Tết” hiện lên với những nét tính cách hồn nhiên, ngây thơ nhưng cũng rất giàu tình cảm. Là một đứa trẻ có điều kiện hơn bạn, bé Em vui sướng và háo hức khi chuẩn bị được mặc áo đầm hồng mới trong ngày Tết. Sự thích khoe khoang của bé Em xuất phát từ tâm lý trẻ con, mong được bạn bè chú ý. Tuy nhiên, khi hiểu hoàn cảnh của bé Bích – người bạn thân thiết từ nhỏ – bé Em không nỡ khoe áo nữa. Em biết kìm lại niềm vui của mình để tránh làm bạn buồn. Đặc biệt, vào ngày mùng Hai khi hai đứa đi thăm cô giáo, bé Em đã chọn bộ đồ bình thường thay vì chiếc váy hồng nổi bật, vì em hiểu rằng sự chênh lệch giữa hai đứa sẽ làm mất đi niềm vui chung. Chi tiết này cho thấy bé Em là cô bé biết nghĩ cho người khác, giàu lòng trắc ẩn, biết đặt tình bạn lên trên sự phô trương hình thức. Qua bé Em, câu chuyện nhấn mạnh vẻ đẹp của sự chân thành và sự trưởng thành rất đỗi tự nhiên trong tâm hồn trẻ thơ.

Câu 2

Trong văn bản “Áo Tết”, bé Em nhận ra rằng dù chiếc áo đầm hồng rất đẹp và đáng tự hào, nhưng tình bạn chân thành với bé Bích vẫn có giá trị lớn hơn nhiều. Từ câu chuyện giản dị ấy, ta thấy rõ một vấn đề quen thuộc mà ai cũng gặp trong cuộc sống: làm sao để cân bằng giữa giá trị vật chất và giá trị tinh thần.

Vật chất là nền tảng thiết yếu giúp con người tồn tại và phát triển. Có cơm ăn, áo mặc, nhà ở, phương tiện, thiết bị… cuộc sống mới trở nên thuận lợi và an toàn. Trong thời đại hiện nay, nhu cầu về vật chất ngày càng cao khiến con người dễ bị cuốn vào việc kiếm tiền, chạy đua thành tích, hoặc so sánh hơn thua. Tuy nhiên, nếu chỉ chú trọng vật chất mà quên đi những giá trị tinh thần thì cuộc sống sẽ trở nên trống rỗng. Tình cảm gia đình, tình bạn, sự sẻ chia, sự tử tế hay niềm vui bình dị mới là điều khiến con người hạnh phúc lâu dài.

Câu chuyện bé Em không khoe chiếc váy mới để giữ niềm vui cho bạn là bài học nhẹ nhàng nhưng sâu sắc. Vật chất (chiếc váy) vốn quan trọng với trẻ con, nhưng tinh thần (tình bạn) còn quan trọng hơn. Trong cuộc sống của người lớn cũng vậy. Đôi khi chúng ta quá bận rộn để kiếm tiền nhưng lại quên dành thời gian cho gia đình; muốn có nhà đẹp, xe sang nhưng lại bỏ quên những cảm xúc chân thật; muốn sở hữu thật nhiều nhưng lại thiếu đi sự đồng cảm và sẻ chia. Chính sự lệch lạc ấy khiến con người mệt mỏi, căng thẳng và đánh mất ý nghĩa thật sự của cuộc sống.

Để sống hài hòa, con người cần biết đặt vật chất đúng vị trí, coi đó là phương tiện chứ không phải mục đích cuối cùng. Chúng ta nên biết hài lòng với những gì phù hợp, tránh chạy theo hình thức để rồi tự gây áp lực cho mình. Đồng thời, phải biết vun bồi các giá trị tinh thần bằng cách quan tâm đến người thân, dành thời gian trò chuyện với bạn bè, chia sẻ khó khăn với người xung quanh và cư xử tử tế trong mọi hoàn cảnh. Đó là những điều không thể mua được bằng tiền nhưng lại nuôi dưỡng tâm hồn.

Những việc làm cụ thể giúp xây dựng lối sống cân bằng có thể bắt đầu từ những điều nhỏ: giảm bớt chi tiêu không cần thiết, ưu tiên sức khỏe thể chất và tinh thần, giữ thói quen đọc sách, tập thể dục, dành thời gian cho gia đình mỗi ngày, và đặc biệt là luôn ứng xử nhân ái. Bên cạnh đó, mỗi người cần biết lắng nghe cảm xúc của mình, trân trọng các mối quan hệ và nuôi dưỡng lòng biết ơn. Khi vật chất vừa đủ, tinh thần phong phú thì cuộc sống mới thực sự trọn vẹn.

Từ câu chuyện nhỏ của hai cô bé, ta hiểu rằng giá trị tinh thần luôn là nền tảng bền vững nhất. Con người chỉ hạnh phúc khi biết cân bằng giữa “có” và “được”: có những thứ vật chất cần thiết, và được sống trong yêu thương, thấu hiểu.

Câu 1

Văn bản “Áo Tết” thuộc thể loại truyện ngắn.

Câu 2

Đề tài của văn bản là tình bạn tuổi thơ và sự sẻ chia giữa những đứa trẻ có hoàn cảnh khác nhau trong ngày Tết.

Câu 3

Sự thay đổi điểm nhìn:

• Phần đầu câu chuyện được kể theo điểm nhìn của bé Em, xoay quanh suy nghĩ, cảm xúc và mong muốn khoe áo mới.
• Cuối truyện chuyển sang điểm nhìn của bé Bích, giúp người đọc hiểu được nỗi tủi thân nhưng vẫn chân thành của em.

Tác dụng:

• Làm nhân vật hiện lên chân thật và gần gũi.
• Giúp người đọc nhìn rõ tâm trạng của cả hai bé, từ đó thấy tình bạn trong sáng, hồn nhiên.
• Tăng chiều sâu cảm xúc và tạo sự đồng cảm.

Câu 4

Chiếc áo đầm hồng là chi tiết tiêu biểu làm nổi bật sự khác biệt về hoàn cảnh giữa hai bé. Với bé Em, chiếc áo đầm tượng trưng cho sự thích làm đẹp, mong được khen và muốn nổi bật. Nhưng chính nhờ nó, bé Em hiểu rằng tình bạn đáng quý hơn quần áo mới và biết nghĩ cho bạn mình. Với bé Bích, chiếc áo gợi lên sự tủi thân của một đứa trẻ nghèo nhưng vẫn hiền lành, không ganh tị, luôn trân trọng tình bạn. Chi tiết này giúp bộc lộ rõ tâm hồn hồn nhiên, tốt bụng của cả hai nhân vật.

Câu 5 (5–7 dòng)

Câu chuyện giúp em hiểu rằng tình bạn đẹp được xây dựng từ sự chân thành và biết quan tâm đến nhau. Không quan trọng là giàu hay nghèo, điều quan trọng nhất là cách mình đối xử với bạn. Khi biết chia sẻ và suy nghĩ cho người khác, ta giữ được tình bạn bền vững. Sự tinh tế trong cách cư xử sẽ giúp bạn bè thêm gắn bó. Dù mỗi người có hoàn cảnh khác nhau, nếu luôn chân thật thì tình bạn sẽ luôn ấm áp và đáng quý.

Cau 1 Hình ảnh “Hoa chanh nở giữa vườn chanh” trong bài thơ Chân quê của Nguyễn Bính là một sáng tạo nghệ thuật tinh tế, gói trọn vẻ đẹp mộc mạc của người con gái thôn quê. Giữa vườn chanh giản dị, bông hoa chanh trắng muốt hiện lên như biểu tượng cho nét đẹp thuần khiết, tự nhiên và chân chất. Hoa chanh không rực rỡ, không phô trương, nhưng lại đem đến một hương thơm dịu dàng, kín đáo – giống như vẻ đẹp của cô gái quê trước khi bị ảnh hưởng bởi sự “rộn ràng” nơi tỉnh thành. Vì thế, hình ảnh này thể hiện niềm mong mỏi chân thành của chàng trai: mong người mình thương giữ lại sự giản dị, thuần hậu vốn là vẻ đẹp thật sự của cô. Hoa chanh nở đúng chỗ – giữa vườn chanh – nói lên quy luật hài hòa của tự nhiên cũng như sự phù hợp giữa con người với môi trường nuôi dưỡng mình. Qua đó, Nguyễn Bính khẳng định vẻ đẹp chân quê không chỉ đáng trân trọng mà còn là giá trị bền vững. Hình ảnh “hoa chanh” vì thế trở thành biểu tượng của cái đẹp mộc mạc, trong trẻo mà tác giả muốn gìn giữ giữa dòng đời đổi thay.

Câu 2: Biến đổi khí hậu đang trở thành vấn đề toàn cầu gây lo ngại sâu sắc, và nhận định của Barack Obama – “Biến đổi khí hậu là thách thức lớn nhất đối với tương lai của nhân loại” – cho thấy nhận thức đúng đắn và cấp thiết về hiểm họa mà con người đang phải đối mặt. Thực tế cho thấy biến đổi khí hậu không còn là dự báo xa xôi mà đã và đang tác động trực tiếp đến mọi quốc gia, mọi cộng đồng và từng cá nhân.

Trước hết, biến đổi khí hậu làm khí quyển nóng lên, gây ra hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan. Nhiều nơi trên thế giới chứng kiến các đợt nắng nóng kỷ lục, cháy rừng lan rộng, hạn hán kéo dài, trong khi những khu vực khác lại chịu mưa lũ dữ dội, bão lớn, nước biển dâng. Thiên tai ngày càng diễn ra với tần suất và mức độ khốc liệt hơn, cướp đi sinh mạng con người, phá hủy cơ sở hạ tầng và gây thiệt hại nặng nề cho kinh tế. Không chỉ vậy, khí hậu thay đổi còn làm mất cân bằng hệ sinh thái: băng tan ở hai cực, trái đất mất đi nhiều loài động vật, tài nguyên thiên nhiên bị suy kiệt. Đây là hậu quả trực tiếp từ hoạt động khai thác quá mức và phát thải khí nhà kính của con người.

Bên cạnh những tác động môi trường, biến đổi khí hậu còn dẫn đến nhiều vấn đề xã hội. Nông nghiệp – ngành nuôi sống hàng tỷ người – chịu ảnh hưởng nặng nề khi đất đai bạc màu, mùa màng thất bát. Điều này kéo theo nạn đói, mất an ninh lương thực và gia tăng bất bình đẳng giữa các khu vực. Các vùng ven biển đối mặt nguy cơ bị nhấn chìm, khiến hàng triệu người có thể phải di cư, tạo ra những “người tị nạn khí hậu”. Đây là thách thức mà nhân loại chưa từng trải qua trong lịch sử.

Tuy nhiên, biến đổi khí hậu không phải vấn đề không thể giải quyết. Quan trọng nhất là mỗi quốc gia và mỗi người phải nhận thức được trách nhiệm của mình. Chúng ta có thể hành động từ những việc nhỏ nhất: giảm sử dụng nhựa, tiết kiệm điện, trồng cây xanh, sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường. Về phía các quốc gia, cần đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo, giảm khí thải carbon, phát triển nền kinh tế xanh và bền vững. Sự chung tay của cộng đồng quốc tế thông qua các hiệp định khí hậu là cơ sở quan trọng để kiểm soát tốc độ nóng lên toàn cầu.

Nhận định của Barack Obama vì thế vừa mang tính cảnh báo, vừa mang tính thức tỉnh. Nếu không hành động ngay hôm nay, tương lai nhân loại sẽ phải trả giá bằng môi trường sống bị hủy hoại và sự tồn vong của nhiều thế hệ. Khí hậu là “mái nhà chung” của tất cả chúng ta, và bảo vệ khí hậu chính là bảo vệ tương lai của mỗi con người.

Câu 1.

Phương thức biểu đạt chính của văn bản: Nghị luận kết hợp biểu cảm

Câu 2.

Trong phần (3), người viết bộc lộ cảm giác nhỏ bé, bơ vơ, lạc lõng trước dòng sông rộng lớn, vừa ngỡ mình như một cành củi khô, vừa như cánh chim lạc. Đó là nỗi bâng khuâng về kiếp người, cảm giác tồn tại giữa dòng đời mênh mông.

Câu 3.

Nét khác biệt mà tác giả chỉ ra:

• Thơ xưa: sự tĩnh lặng mang vẻ an nhiên, thanh thản, nhẹ nhàng.
• “Tràng giang” của Huy Cận: cũng tái tạo tĩnh vắng nhưng không an nhiên, mà thấm đẫm nỗi cô đơn, bơ vơ, trống trải đến hoang vắng, như một thế giới không có bóng người.

Câu 4.

Để làm rõ “nhịp chảy trôi miên viễn”, tác giả phân tích các yếu tố ngôn ngữ:

• Từ láy: “điệp điệp”, “song song”, “lớp lớp”, “dợn dợn” → gợi nhịp trùng điệp, triền miên.
• Cặp câu song hành, tương xứng: “Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp / Con thuyền xuôi mái nước song song”.
• Nhịp câu ngắt nhịp liên tiếp: “Nắng xuống / trời lên / sâu chót vót”.
• Các cụm từ chỉ sự nối dài: “hàng nối hàng”, “bờ xanh tiếp bãi vàng”.

Tất cả kết hợp tạo thành âm hưởng dòng sông chảy mãi, không dừng.

Câu 5.

Gợi ý một câu trả lời ngắn, hay và dễ viết:

Điều em ấn tượng nhất là cách Huy Cận tạo ra nỗi cô đơn thấm vào cả cảnh vật. Sông nước rộng lớn trong bài thơ không chỉ đẹp mà còn khiến con người thấy nhỏ bé, lạc lõng. Em thích đặc điểm này vì nó làm bài thơ buồn mà rất sâu, vừa gợi cảnh, vừa gợi tâm trạng, giúp em cảm nhận rõ nét nỗi nhớ quê và nỗi buồn nhân thế của tác giả.

Trồng đậu nành sau khoai giúp bổ sung và duy trì lượng nitơ trong đất vì rễ đậu có nốt sần chứa vi khuẩn cố định nitơ, chuyển nitơ từ không khí thành dạng cây dùng được, giúp làm giàu đất sau khi khoai đã hút nhiều dinh dưỡng.

a. Trong nuôi cấy liên tục, chất dinh dưỡng được bổ sung thường xuyên và được lấy ra để sản xuất sinh khối, trong khi đó, trong nuôi cấy không liên tục, chất dinh dưỡng không được bổ sung và cũng không được lấy ra.

b. Sự sinh trưởng của quần thể vi khuẩn trong môi trường nuôi cấy không liên tục gồm 4 pha:

Pha tiềm phát

Pha lũy thừa

Pha cân bằng

Pha suy vong

Câu 1:

    Bê-li-cốp không đơn thuần là một con người, mà là một “hiện tượng” của kiểu người tự giam mình trong khuôn khổ, sợ hãi và lẩn tránh cuộc sống thực. Hắn không chỉ mặc áo bành tô dày cộp, đi giày cao su, cầm ô, mà ngay cả tâm hồn cũng thu mình trong những luật lệ, quy tắc cứng nhắc. Hắn sợ sự tự do, sợ những điều mới mẻ, chỉ tin vào mệnh lệnh, chỉ thị, những gì được quy định sẵn. Không dừng lại ở đó, nỗi sợ của hắn còn lây lan, khiến cả thị trấn bị bao trùm bởi sự e dè, lo lắng, không ai dám sống thật với chính mình. Hắn tồn tại như một cái bóng ám ảnh, làm tê liệt tinh thần của những con người xung quanh. Bê-li-cốp chết đi, nhưng "cái bao" của hắn vẫn còn, vẫn quấn chặt lấy xã hội, ràng buộc con người trong sự tù túng. Qua nhân vật này, Sê-khốp không chỉ phê phán một cá nhân mà còn lên án cả một lối sống bảo thủ, thụ động, đồng thời thức tỉnh con người: hãy phá vỡ những "chiếc bao" đang giam cầm chính mình, bởi cuộc sống chỉ thực sự đáng sống khi ta dám bước ra khỏi nó.

Câu 2: 

      Nếu cuộc đời là một cuốn sách, thì vùng an toàn chính là những trang sách đầu tiên – quen thuộc, dễ đọc nhưng đầy lặp lại. Chỉ khi dám lật giở những trang tiếp theo, ta mới thấy được bao điều kỳ thú mà thế giới dành cho mình. Nhưng nhiều người lại e sợ điều đó, chọn cách quẩn quanh với những gì dễ dàng, bỏ lỡ cơ hội để trưởng thành. Vậy thì, bước ra khỏi vùng an toàn có nghĩa là gì? Đó không phải là hành động liều lĩnh vô nghĩa, mà là một sự lựa chọn dũng cảm để khám phá bản thân và tiến về phía trước.

    Con người sinh ra không phải để mãi mãi đứng yên. Một đứa trẻ tập đi không thể cứ ôm lấy vòng tay cha mẹ mà không bước ra thế giới. Một họa sĩ không thể vẽ cả đời chỉ với một gam màu quen thuộc. Một nhà thám hiểm không thể chinh phục chân trời nếu chỉ quanh quẩn trong ngôi làng nhỏ. Việc thử thách bản thân với điều mới mẻ không chỉ giúp ta tích lũy trải nghiệm mà còn mở ra những cánh cửa không ngờ tới. Rất nhiều người từng sợ hãi khi bắt đầu một điều gì đó – một công việc mới, một hành trình xa lạ, một ước mơ lớn – nhưng chỉ khi dám bước đi, họ mới nhận ra bản thân có thể làm được nhiều hơn họ tưởng.

    Ngược lại, nếu mãi thu mình trong vùng an toàn, con người sẽ dần trở nên trì trệ. Trong văn abnr'' Người trong bao'', Bê-li-cốp là một kẻ sống giữa đời mà như đã chết, tự nhốt mình trong những nguyên tắc cứng nhắc và kéo cả xã hội vào trạng thái sợ hãi. Hắn không chấp nhận bất cứ điều gì ngoài khuôn khổ, và kết quả là bị chính nỗi sợ của mình nuốt chửng. Một cuộc đời như vậy liệu có đáng sống? Sống mà không dám trải nghiệm, không dám thay đổi thì cũng giống như một con chim tự nhốt mình trong lồng, nhìn bầu trời nhưng không bao giờ dám bay.

   Nhìn lại thực tế, rất nhiều người vì sợ thất bại mà không dám thử thách bản thân. Họ chọn một công việc an toàn dù không thực sự yêu thích, ở mãi một thành phố nhỏ dù luôn mong muốn đi xa, giữ những mối quan hệ hời hợt vì sợ bị tổn thương. Họ chấp nhận cuộc sống "ổn định", nhưng thực ra là đang dần đánh mất cơ hội khám phá bản thân. Nếu Steve Jobs không bỏ học để theo đuổi đam mê, có lẽ đã không có Apple. Nếu Elon Musk không mạo hiểm với những ý tưởng "điên rồ", làm sao có Tesla hay SpaceX? Mọi thành công lớn trên thế giới đều bắt đầu từ những con người dám bước ra khỏi vùng an toàn.

   Tuy nhiên, bước ra khỏi vùng an toàn không có nghĩa là lao vào nguy hiểm một cách mù quáng. Nó đòi hỏi sự chuẩn bị, kế hoạch và một tinh thần sẵn sàng đối mặt với khó khăn. Không ai có thể ngay lập tức trở nên giỏi giang khi bước vào một lĩnh vực mới, nhưng từng bước nhỏ, từng thử thách vượt qua sẽ tạo nên một phiên bản mạnh mẽ hơn của chính mình.

   Hãy nhớ rằng, phía bên ngoài vùng an toàn chính là những điều kỳ diệu mà ta chưa từng chạm tới. Đừng để nỗi sợ bóp nghẹt những ước mơ, cũng đừng để sự an toàn giả tạo giam cầm đôi cánh của chính mình. Cuộc sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi ta dám bước ra, dám thử và dám sống hết mình.