Nhân vật Thông Thu trong đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long có diễn biến tâm lí phức tạp, thể hiện bi kịch của một con người sa ngã rồi thức tỉnh trong đau đớn. Ban đầu, Thông Thu rơi vào trạng thái chán chường, tuyệt vọng khi nhận ra gia sản của cha để lại đã gần khánh kiệt vì lối sống ăn chơi, hoang phí của bản thân. Từ sự tỉnh ngộ ấy, nhân vật day dứt, tự trách mình “điên rồ”, “nhơ nhuốc” vì đã sống vô nghĩa, không làm được điều gì “ích quốc lợi dân” mà chỉ biết hưởng lạc. Sang hồi thứ Ba, tâm trạng Thông Thu càng trở nên bế tắc khi nghĩ đến cảnh tù tội, mất danh dự. Nhân vật tìm đến cái chết như một sự giải thoát. Tuy nhiên, trước khi uống thuốc độc, Thông Thu liên tục giằng xé nội tâm: lúc quyết chết, lúc lại nghĩ đến mẹ, vợ, em trai. Những lần “nâng cốc lên rồi đặt xuống” cho thấy sự đấu tranh dữ dội giữa khát vọng sống và ý định tự hủy hoại bản thân. Qua diễn biến tâm lí ấy, tác giả không chỉ phê phán lối sống sa đọa mà còn bày tỏ niềm thương cảm trước bi kịch của con người trong xã hội cũ.

Câu 2.

Trong đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long, nhân vật Thông Thu vì lối sống “ném tiền qua cửa sổ”, ăn chơi hưởng lạc mà từ một người có gia sản giàu có rơi vào cảnh khánh kiệt, nợ nần và tuyệt vọng. Câu chuyện ấy không chỉ phản ánh thực trạng xã hội xưa mà còn gợi nhắc đến thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát của một bộ phận giới trẻ hiện nay.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, chạy theo xu hướng mà không cân nhắc giá trị thực tế hay hậu quả lâu dài. Ngày nay, không khó để bắt gặp nhiều bạn trẻ sẵn sàng bỏ ra số tiền lớn cho hàng hiệu, điện thoại mới, mỹ phẩm đắt tiền hay những buổi tụ tập xa hoa chỉ để thể hiện bản thân. Đặc biệt, sự phát triển của mạng xã hội và các ứng dụng mua sắm trực tuyến càng khiến việc tiêu tiền trở nên dễ dàng hơn. Chỉ với vài cú chạm màn hình, người ta có thể mua rất nhiều thứ không thật sự cần thiết.

Thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trước hết là tâm lí thích thể hiện, muốn được người khác ngưỡng mộ. Một số bạn trẻ xem vật chất là thước đo giá trị bản thân nên luôn cố gắng chạy theo những món đồ đắt tiền để “bằng bạn bằng bè”. Bên cạnh đó, nhiều người chưa được giáo dục đầy đủ về quản lí tài chính cá nhân, chưa hiểu giá trị của đồng tiền do bản thân chưa từng lao động kiếm sống. Ngoài ra, quảng cáo và mạng xã hội cũng góp phần kích thích nhu cầu mua sắm, khiến giới trẻ dễ rơi vào tâm lí tiêu dùng theo trào lưu.

Lối sống này để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến nhiều bạn trẻ rơi vào cảnh nợ nần, phụ thuộc tài chính vào gia đình hoặc vay mượn để phục vụ nhu cầu cá nhân. Không ít người còn áp lực vì phải “gồng mình” giữ hình ảnh giàu có trên mạng xã hội. Về lâu dài, thói quen chi tiêu thiếu kiểm soát sẽ hình thành lối sống thực dụng, lãng phí và thiếu trách nhiệm với tương lai. Đáng lo hơn, khi không đủ khả năng đáp ứng nhu cầu vật chất, một số người có thể lựa chọn những hành vi tiêu cực để kiếm tiền nhanh chóng.

Tuy nhiên, không phải tất cả giới trẻ đều sống buông thả và hoang phí. Nhiều bạn trẻ hiện nay đã biết tiết kiệm, chi tiêu hợp lí, tự lập tài chính từ sớm và đầu tư cho học tập, phát triển bản thân. Đó là lối sống tích cực cần được lan tỏa rộng rãi.

Để hạn chế tình trạng tiêu xài thiếu kiểm soát, mỗi người trẻ cần học cách quản lí tài chính cá nhân, phân biệt nhu cầu thiết yếu với ham muốn nhất thời. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục ý thức tiết kiệm, giúp các bạn hiểu rằng giá trị con người không nằm ở vật chất hay vẻ ngoài hào nhoáng. Đồng thời, giới trẻ cần sống thực tế hơn, biết trân trọng công sức lao động và hướng tới những giá trị bền vững.

Câu chuyện của Thông Thu là bài học cảnh tỉnh sâu sắc: nếu không biết làm chủ bản thân và đồng tiền, con người rất dễ đánh mất tương lai của chính mình. Sống tiết kiệm, chi tiêu hợp lí không chỉ là cách bảo vệ tài chính mà còn thể hiện trách nhiệm đối với cuộc đời và tương lai của mỗi người.

Câu 1.
Văn bản “Chén thuốc độc” thuộc thể loại: kịch nói.

Câu 2.
Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức ngôn ngữ: đối thoại và độc thoại của nhân vật.

Câu 3.
Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

• “(Bóp trán nghĩ ngợi)”
• “(Một mình, thở dài)”
• “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ, rót vào cốc…)”
• “(Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống.)”
• “(Lại khuấy)”

Vai trò:
Các chỉ dẫn sân khấu giúp thể hiện rõ hành động, cử chỉ, tâm trạng của nhân vật; tạo tính chân thực, sinh động cho vở kịch; đồng thời giúp người đọc và diễn viên hiểu rõ diễn biến tâm lí căng thẳng, giằng xé của thầy Thông Thu trước khi định uống thuốc độc tự tử.

Câu 4.
Trong hồi thứ Hai, thầy Thông Thu dần nhận ra sự sa sút của gia đình do lối sống ăn chơi, hoang phí của bản thân. Từ chỗ vô tâm, hưởng lạc, thầy chuyển sang ân hận, tự trách mình “điên rồ”, “nhơ nhuốc”, tiếc nuối vì không nghe lời khuyên của bạn.

Sang hồi thứ Ba, tâm lí nhân vật trở nên tuyệt vọng hơn khi rơi vào cảnh khánh kiệt, có nguy cơ đi tù, mất danh dự. Thầy nhiều lần muốn uống thuốc độc để tự tử nhưng vẫn liên tục giằng co nội tâm: lúc muốn chết để giải thoát, lúc lại nghĩ đến mẹ, vợ, em trai. Điều đó cho thấy thầy chưa hoàn toàn vô cảm mà vẫn còn tình thân và trách nhiệm gia đình. Cuối cùng, thầy quyết định viết thư cho em trai trước khi chết, thể hiện sự day dứt và bế tắc tột cùng.

Câu 5.
Em không đồng tình với quyết định tìm đến cái chết của thầy Thông Thu. Bởi dù đang rơi vào hoàn cảnh khó khăn, ông vẫn còn gia đình và cơ hội để sửa chữa lỗi lầm. Cái chết không giải quyết được vấn đề mà chỉ khiến người thân thêm đau khổ. Qua nhân vật này, tác giả cũng muốn phê phán lối sống ăn chơi, thiếu trách nhiệm và nhắc nhở con người phải biết sống có lí tưởng, biết làm lại sau sai lầm.