a. Việc anh H viết đơn kiến nghị được coi là thực hiện quyền tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội của công dân vì anh đã chủ động phản ánh vấn đề môi trường tại nơi cư trú và đề xuất giải pháp với chính quyền địa phương. Đây là hình thức để công dân tham gia góp ý, xây dựng và giám sát hoạt động quản lý xã hội của Nhà nước.

b. Để quyền tham gia quản lý nhà nước và xã hội của công dân được đảm bảo, chính quyền địa phương cần tiếp nhận và xem xét nghiêm túc đơn kiến nghị của anh H; lắng nghe ý kiến, phản hồi kịp thời cho người dân; đồng thời có biện pháp giải quyết phù hợp như tăng cường điểm thu gom rác, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho cộng đồng.

Có. Việc anh K mở công ty tại tỉnh E là thực hiện quyền bình đẳng của công dân trong lĩnh vực kinh tế. Vì theo quy định của pháp luật, mọi công dân đều có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm. Anh K đã sử dụng nguồn vốn hợp pháp, năng lực và quan hệ chính đáng để thành lập doanh nghiệp, không vi phạm quy định nào. Việc công ty của anh phát triển nhanh là do khả năng đổi mới, cạnh tranh hiệu quả, không phải do được pháp luật hay Nhà nước ưu ái đặc biệt. Do đó, anh K không vi phạm nguyên tắc bình đẳng trong kinh doanh.

Câu 1 (khoảng 200 chữ)

Ước mơ và lao động có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau trong cuộc sống con người. Ước mơ là mục tiêu, là động lực giúp con người có niềm tin và khát vọng vươn lên. Tuy nhiên, ước mơ sẽ chỉ mãi là điều xa vời nếu con người không biết lao động và nỗ lực thực hiện. Lao động chính là con đường biến ước mơ thành hiện thực. Nhờ chăm chỉ học tập, rèn luyện và làm việc nghiêm túc, con người mới có thể đạt được thành công. Trong thực tế, nhiều người từ hoàn cảnh khó khăn vẫn vươn lên nhờ ý chí và sự cần cù lao động. Ngược lại, có những người chỉ biết mơ mộng nhưng lười biếng nên cuối cùng chẳng đạt được điều gì. Bên cạnh đó, lao động còn giúp con người trưởng thành, hiểu được giá trị của thành quả do chính mình tạo ra. Là học sinh, em cần chăm chỉ học tập, rèn luyện bản thân mỗi ngày để thực hiện ước mơ của mình trong tương lai. Có thể nói, ước mơ là ngọn đèn soi đường, còn lao động là đôi cánh đưa con người đến thành công.

⸻

Câu 2 (khoảng 600 chữ)

Nguyễn Đình Thi là một nghệ sĩ đa tài của nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ ông giàu cảm xúc, sâu lắng và mang đậm chất suy tư. Bài thơ “Nhớ” được sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Pháp đã thể hiện vẻ đẹp của tình yêu lứa đôi hòa quyện với tình yêu đất nước. Qua đó, tác giả khắc họa sâu sắc tâm trạng của nhân vật trữ tình – một người chiến sĩ đang sống trong nỗi nhớ da diết nhưng cũng đầy lí tưởng và niềm tin.

Mở đầu bài thơ là hình ảnh thiên nhiên giàu sức gợi:

“Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh

Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây”

Nỗi nhớ được diễn tả thật độc đáo qua biện pháp nhân hóa. “Ngôi sao” dường như cũng mang tâm trạng của con người, cũng biết “nhớ ai”. Ánh sao lấp lánh không chỉ làm đẹp cho bức tranh núi rừng mà còn soi sáng con đường hành quân của người lính. Giữa không gian rộng lớn của núi rừng kháng chiến, nỗi nhớ hiện lên vừa lãng mạn vừa tha thiết.

Không chỉ có ngôi sao, ngọn lửa cũng trở thành hình ảnh mang đầy cảm xúc:

“Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh

Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây”

Hình ảnh “ngọn lửa” gợi hơi ấm của tình yêu, của niềm tin và sự đồng hành. Giữa đêm rừng lạnh giá, ngọn lửa không chỉ sưởi ấm cơ thể mà còn sưởi ấm tâm hồn người lính. Qua đó, ta cảm nhận được tâm trạng cô đơn nhưng luôn được nâng đỡ bởi tình yêu và nỗi nhớ.

Tâm trạng của nhân vật trữ tình được bộc lộ trực tiếp và sâu sắc hơn trong những câu thơ tiếp theo:

“Anh yêu em như anh yêu đất nước

Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần”

Tình yêu đôi lứa được đặt song hành với tình yêu đất nước. Đây là một cách so sánh đẹp và giàu ý nghĩa. Người chiến sĩ yêu người mình thương bằng một tình yêu lớn lao, sâu nặng như tình yêu dành cho Tổ quốc. Đất nước hiện lên vừa “vất vả đau thương” vừa “tươi thắm vô ngần”, thể hiện niềm tự hào và niềm tin mãnh liệt vào tương lai. Qua đó, nhân vật trữ tình hiện lên với tâm hồn giàu tình cảm, sống có lí tưởng cao đẹp.

Nỗi nhớ còn gắn liền với từng chặng đường chiến đấu:

“Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước

Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn”

Điệp từ “mỗi” được lặp lại nhiều lần đã nhấn mạnh nỗi nhớ thường trực, da diết. Người yêu luôn hiện diện trong suy nghĩ của người chiến sĩ, từ lúc hành quân đến khi nghỉ ngơi. Nỗi nhớ ấy không khiến con người yếu mềm mà trở thành động lực giúp họ vượt qua khó khăn, gian khổ của chiến tranh.

Ở cuối bài thơ, cảm xúc được nâng lên thành niềm tin và lí tưởng sống:

“Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt

Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời”

Hình ảnh “ngôi sao” trở thành biểu tượng của niềm tin bất diệt. Tình yêu đôi lứa hòa cùng tình yêu cách mạng đã tạo nên sức mạnh tinh thần lớn lao cho người chiến sĩ. Họ yêu nhau không chỉ vì hạnh phúc cá nhân mà còn cùng nhau chiến đấu vì đất nước.

Khép lại bài thơ là câu thơ giàu chất khẳng định:

“Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực

Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.”

“Kiêu hãnh làm người” là niềm tự hào của những con người sống có lí tưởng, biết yêu thương và cống hiến. Tâm trạng của nhân vật trữ tình không chỉ là nỗi nhớ riêng tư mà còn là vẻ đẹp của một thế hệ thanh niên thời kháng chiến: giàu tình yêu, giàu niềm tin và luôn hướng về Tổ quốc.

Bằng giọng thơ tha thiết, hình ảnh giàu tính biểu tượng và cảm xúc chân thành, Nguyễn Đình Thi đã khắc họa thành công tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ “Nhớ”. Qua đó, tác giả giúp người đọc cảm nhận được vẻ đẹp của tình yêu thời chiến – một tình yêu gắn liền với tình yêu đất nước và lí tưởng sống cao đẹp.

Câu 2:

Văn bản bàn về ý nghĩa và vai trò của lao động đối với con người và cuộc sống.

Câu 3:

Để làm rõ ý kiến: “Mọi động vật đều lao động, trước hết là để duy trì sự sống.”, tác giả đã đưa ra các bằng chứng như: chim yến khi lớn lên phải tự đi kiếm mồi; hổ và sư tử cũng tự lao động để tồn tại.

Những bằng chứng ấy gần gũi, tiêu biểu, cụ thể và có sức thuyết phục, giúp người đọc hiểu rằng lao động là quy luật tự nhiên của mọi sinh vật.

Câu 4:

Câu nói giúp em nhận ra rằng nếu con người biết tìm niềm vui và ý nghĩa trong lao động thì cuộc sống sẽ hạnh phúc, có giá trị hơn. Lao động không chỉ giúp con người tạo ra của cải mà còn giúp hoàn thiện bản thân, sống có ích cho xã hội. Vì vậy, mỗi người cần có thái độ tích cực, yêu quý và trân trọng lao động.

Câu 5:

Hiện nay vẫn có một số người lười lao động, chỉ muốn hưởng thụ thành quả của người khác, sống dựa dẫm vào gia đình hoặc xã hội mà không chịu cố gắng làm việc, học tập. Điều đó cho thấy họ chưa nhận thức đúng đắn về ý nghĩa của lao động.

Câu 1.

Văn bản Chén thuốc độc thuộc thể loại kịch nói.

⸻

Câu 2.

Đoạn trích chủ yếu được triển khai bằng hình thức độc thoại của nhân vật thầy Thông Thu.

⸻

Câu 3.

Một số lời chỉ dẫn sân khấu trong văn bản:

* “(Bóp trán nghĩ ngợi)”

* “(Một mình, thở dài)”

* “(Đứng dậy lấy chai dấm thanh giấu ở dưới gầm tủ…)”

* “(Nâng cốc nâng lên sắp uống lại đặt xuống)”

Vai trò:

* Giúp người đọc hình dung hành động, cử chỉ, tâm trạng của nhân vật.

* Làm nổi bật sự đau khổ, tuyệt vọng và giằng xé nội tâm của thầy Thông Thu.

* Tăng tính kịch, giúp diễn viên biểu diễn sinh động và thể hiện rõ nội dung tư tưởng của tác phẩm.

⸻

Câu 4.

Trong hồi thứ Hai, tâm lí thầy Thông Thu chuyển từ bàng hoàng, đau xót đến ân hận sâu sắc khi nhận ra mình đã ăn chơi trác táng, phá hoại gia sản của cha mẹ. Thầy tự trách bản thân, thấy mình “nhơ nhuốc”, vô dụng, không làm được điều gì ích nước lợi dân.

Sang hồi thứ Ba, tâm trạng nhân vật trở nên tuyệt vọng khi đứng trước cảnh nợ nần, nguy cơ ở tù và mất danh dự. Thầy nghĩ đến cái chết như một cách giải thoát. Tuy nhiên, trong lúc chuẩn bị uống thuốc độc, thầy nhiều lần dừng lại vì còn thương mẹ, vợ, em và nghĩ đến trách nhiệm của mình. Điều đó cho thấy bên trong sự bế tắc vẫn còn tình thương gia đình và sự day dứt lương tâm.

Câu 1.

Trong đoạn trích Chén thuốc độc của Vũ Đình Long, diễn biến tâm lí của nhân vật Thông Thu được thể hiện rất chân thực và sâu sắc. Ban đầu, Thông Thu rơi vào trạng thái bàng hoàng, đau xót khi nhìn lại cảnh gia đình khánh kiệt vì lối sống ăn chơi hoang phí của bản thân. Từ việc tính toán nợ nần, anh nhận ra mình đã “ném tiền qua cửa sổ”, phá tan gia sản do cha để lại. Càng suy nghĩ, Thông Thu càng ân hận, tự trách mình là kẻ “nhơ nhuốc”, vô dụng, không làm được điều gì có ích cho xã hội. Đến hồi thứ ba, khi đứng trước nguy cơ vào tù và mất hết danh dự, tâm trạng nhân vật chuyển sang tuyệt vọng, bế tắc. Anh nghĩ đến cái chết như một sự giải thoát khỏi đau khổ và nhục nhã. Tuy nhiên, trong giây phút định uống thuốc độc, Thông Thu nhiều lần dừng lại vì còn thương mẹ, vợ và em trai. Những giằng xé nội tâm ấy cho thấy nhân vật chưa hoàn toàn mất đi lương tri và tình cảm gia đình. Qua diễn biến tâm lí của Thông Thu, tác giả đã thể hiện giá trị hiện thực sâu sắc và gửi gắm lời cảnh tỉnh về lối sống buông thả, thiếu trách nhiệm.

⸻

Câu 2.

Trong cuộc sống hiện đại, tiêu dùng là nhu cầu tất yếu của con người. Tuy nhiên, bên cạnh những người biết chi tiêu hợp lí, vẫn còn một bộ phận giới trẻ có thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát, chạy theo vật chất và hưởng thụ. Thực trạng ấy gợi nhớ đến nhân vật Thông Thu trong Chén thuốc độc của Vũ Đình Long – người đã “ném tiền qua cửa sổ” để rồi rơi vào cảnh khánh kiệt, tuyệt vọng. Đây là vấn đề đáng suy ngẫm trong xã hội hôm nay.

Tiêu xài thiếu kiểm soát là việc chi tiêu vượt quá khả năng tài chính của bản thân, mua sắm theo cảm hứng, chạy theo xu hướng mà không cân nhắc giá trị thực tế. Nhiều bạn trẻ hiện nay dễ dàng bỏ ra số tiền lớn cho quần áo hàng hiệu, điện thoại đời mới, ăn uống sang trọng hay những thú vui xa xỉ chỉ để thể hiện bản thân. Không ít người còn lệ thuộc vào mua sắm trực tuyến, thích gì mua nấy, dẫn đến tình trạng “cháy túi” thường xuyên.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này. Trước hết là tâm lí thích thể hiện, muốn được người khác ngưỡng mộ. Trong thời đại mạng xã hội phát triển, nhiều bạn trẻ bị cuốn vào lối sống “khoe mẽ”, coi vật chất là thước đo giá trị bản thân. Bên cạnh đó, sự quảng cáo hấp dẫn từ các nền tảng trực tuyến cũng kích thích nhu cầu mua sắm không cần thiết. Một số người chưa hiểu được giá trị của đồng tiền vì còn phụ thuộc vào gia đình, chưa từng trải qua khó khăn trong lao động kiếm sống. Ngoài ra, việc thiếu kĩ năng quản lí tài chính cá nhân cũng khiến nhiều bạn trẻ chi tiêu tùy hứng, không có kế hoạch rõ ràng.

Thói quen tiêu xài thiếu kiểm soát gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Trước hết, nó khiến nhiều người rơi vào tình trạng nợ nần, áp lực tài chính, ảnh hưởng đến học tập và cuộc sống. Có những bạn trẻ dù chưa có thu nhập ổn định nhưng vẫn vay tiền để mua sắm, dẫn đến căng thẳng, mất phương hướng. Không chỉ vậy, lối sống chạy theo vật chất còn làm con người trở nên thực dụng, lười lao động và dễ đánh mất những giá trị tốt đẹp của bản thân. Nếu kéo dài, thói quen ấy có thể khiến con người rơi vào bi kịch như Thông Thu: mất danh dự, tương lai và niềm tin vào cuộc sống.

Tuy nhiên, tiết kiệm không có nghĩa là sống keo kiệt hay từ chối mọi nhu cầu cá nhân. Điều quan trọng là biết chi tiêu hợp lí, phù hợp với khả năng của mình. Giới trẻ cần học cách quản lí tài chính, phân biệt giữa nhu cầu cần thiết và sở thích nhất thời. Mỗi người nên xây dựng thói quen tiết kiệm, trân trọng công sức lao động và sử dụng đồng tiền một cách có ý nghĩa. Gia đình và nhà trường cũng cần giáo dục cho thanh niên ý thức sống trách nhiệm, tránh chạy theo hình thức vật chất.

Là học sinh, em nhận thức rằng việc chi tiêu hợp lí là kĩ năng cần thiết trong cuộc sống. Mỗi người trẻ cần biết sống giản dị, tiết kiệm và có trách nhiệm với tương lai của mình. Khi biết kiểm soát ham muốn vật chất, con người sẽ sống tích cực hơn và hướng đến những giá trị bền vững, tốt đẹp hơn.