• HCOOCH2CH2CH3 (Propyl methanoate)
• HCOOCH(CH3)2 (Isopropyl methanoate)
• CH3COOCH2CH3 (Ethyl ethanoate)
• CH3CH2COOCH3 (Methyl propanoate)

Xyanua (Cyanide) là một nhóm các hợp chất hóa học cực độc, chứa gốc hóa học gồm một nguyên tử carbon và một nguyên tử nitơ (CN⁻). Đây được mệnh danh là một trong những chất "độc nhất trong các chất độc" vì nó có khả năng gây tử vong cực kỳ nhanh chóng chỉ với một liều lượng rất nhỏ (khoảng 50mg - 200mg, tương đương một hạt cát lớn, đã đủ giết chết một người trưởng thành).Dưới đây là lý do chi tiết vì sao xyanua lại có độc tính đáng sợ và lý do nó thường xuất hiện trong các vụ án hình sự gần đây.🧠 Vì sao Xyanua lại kịch độc?Xyanua giết chết cơ thể bằng cách ngăn chặn quá trình hấp thụ oxy của các tế bào.

• Cơ chế "gây ngạt tế bào": Khi vào cơ thể, xyanua liên kết chặt chẽ với sắt trong enzyme cytochrome oxidase nằm trong tiêm thể của tế bào. Enzyme này bị vô hiệu hóa khiến tế bào không thể sử dụng oxy để tạo ra năng lượng.
• Suy nội tạng cấp tính: Dù máu vẫn chứa đầy oxy (khiến da nạn nhân thường có màu hồng hoặc đỏ tươi khi bị ngộ độc), các cơ quan trọng yếu như não và tim lại hoàn toàn bị "đói" oxy. Điều này dẫn đến suy tim, suy hô hấp và tử vong chỉ sau vài phút.

⚗️ Xyanua tồn tại dưới các dạng nào?Trong tự nhiên và công nghiệp, xyanua tồn tại ở 3 trạng thái chính:

• Dạng rắn (tinh thể): Phổ biến nhất là Kali xyanua (KCN) hoặc Natri xyanua (NaCN). Chúng trông rất giống đường hoặc muối ăn, dễ hòa tan trong nước và có mùi thoang thoảng giống quả hạnh nhân đắng (tuy nhiên nhiều người không thể ngửi thấy mùi này do gen di truyền).
• Dạng lỏng: Axit hydrocyanic (HCN).
• Dạng khí: Khí hydro xyanua (HCN) hoặc xyanua clorua (CNCl).

⚖️ Tại sao xyanua xuất hiện nhiều trong các vụ án gần đây?Bạn thấy nhiều vụ án về xyanua (như vụ Nguyễn Thị Hồng Bích đầu độc người thân ở Đồng Nai) là do các đặc tính nguy hiểm sau:

• Tác động cực nhanh và tàn khốc: Nạn nhân thường rơi vào trạng thái co giật, hôn mê và tử vong nhanh đến mức không kịp cấp cứu.
• Dễ ngụy trang: Do có dạng bột trắng, dễ tan trong nước, không màu, và liều chết quá nhỏ nên kẻ thủ ác dễ dàng lén bỏ vào thức ăn, nước uống, trà sữa, hay thuốc trị bệnh mà nạn nhân khó phát hiện.
• Lỗ hổng quản lý mua bán: Dù xyanua là hóa chất hạn chế kinh doanh và cấm bán tự do, nhưng trong thực tế, việc quản lý lỏng lẻo trên các sàn thương mại điện tử hoặc các chợ hóa chất (như chợ Kim Biên) từng khiến kẻ xấu có thể mua chất kịch độc này một cách dễ dàng. Hiện nay, các cơ quan chức năng đang siết chặt rất nghiêm ngặt việc mua bán loại hóa chất này.

Lưu ý thêm: Trong tự nhiên, gốc xyanua cũng tồn tại với hàm lượng nhỏ trong một số thực vật như măng tươi, sắn (khoai mì) cao sản, hoặc hạt của quả táo/mận/đào. Vì vậy, khi ăn sắn hay măng, chúng ta cần luộc kỹ, mở vung để độc tố xyanua bay hơi hết, tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm.