Câu 1. (2.0 điểm) Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về việc thấu hiểu chính mình.
Câu 2. (4.0 điểm) Viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) phân tích nội dung và nghệ thuật của văn bản sau đây.
CHUYỆN CỦA MẸ
Nguyễn Ba
mẹ có năm lần chia li
chồng mẹ ra đi
rồi hóa thành ngàn lau
bời bời nơi địa đầu Tây Bắc
đứa trai đầu
đã thành con sóng nát
trên dòng Thạch Hãn
hoàng hôn buông lại táp đỏ trời
đứa trai thứ hai
đã băng hết Trường Sơn
chết gần sát Sài Gòn
thịt xương nuôi mối vườn cao su Xuân Lộc
chị gái trước tôi
là dân công hoả tuyến
dầm suối làm cây mốc sống
dẫn xe bộ đội lội ngầm
tuổi thanh xuân nhiều mộng mơ của chị
xanh vào vời vợi trong xanh
tôi là mỏi mòn chờ đợi thứ năm
may mắn được trở về bên mẹ
tôi đi về bằng đôi mông đít
chân của tôi
đồng đội chôn trên đồi đất Vị Xuyên
đêm nào cũng lén tôi mẹ khóc
dù về sau đôi mắt bị loà
mẹ thương tôi không có đàn bà
mẹ lo mẹ chết đi
ai người nước nôi, cơm cháo
căn nhà tình nghĩa này
có đủ vững vàng mưa bão
đèn, lửa xóm giềng
chẳng ấm nỗi gối chăn
tôi gắng đùa vui
mong mẹ chút yên lòng
mẹ yêu của con ơi
không chỉ là mẹ của con
mẹ đã là
mẹ của non sông đất nước
cháu chắt của mẹ giờ líu lo
khắp ba miền Trung, Nam, Bắc
anh em của con tấp nập mọi miền
dân tộc mình
tồn tại đến giờ
nhờ đùm bọc, yêu thương
móm mém mẹ cười
khoé mắt loà khẽ sáng mấy giọt sương...
1-2021

Câu 1: Trong cuộc sống, việc thấu hiểu chính mình có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi con người. Thấu hiểu bản thân là nhận ra điểm mạnh, điểm yếu, cảm xúc và mong muốn thật sự của mình. Khi hiểu rõ chính mình, ta sẽ biết mình cần gì, muốn gì và nên đi theo hướng nào, từ đó tránh được những lựa chọn sai lầm hoặc chạy theo người khác một cách mù quáng. Không ít người sống mà luôn cố gắng làm hài lòng người khác, nhưng lại không biết bản thân thực sự mong muốn điều gì, dẫn đến cảm giác mệt mỏi, mất phương hướng. Ngược lại, khi thấu hiểu chính mình, ta sẽ tự tin hơn trong quyết định, biết cách phát huy thế mạnh và cải thiện hạn chế. Tuy nhiên, hành trình này không hề dễ dàng, đòi hỏi mỗi người phải biết lắng nghe bản thân, dám đối diện với sự thật và không ngừng trải nghiệm. Là học sinh, chúng ta cần rèn luyện khả năng tự nhận thức, xác định mục tiêu rõ ràng để phát triển bản thân một cách toàn diện. Thấu hiểu chính mình chính là chìa khóa để sống đúng với giá trị của bản thân và đạt được thành công bền vững.
Câu 2: Trước hết, bài thơ khắc họa những gian khổ, nhọc nhằn của người mẹ trong quá trình sinh nở. Những hình ảnh như “chống gậy mà đi”, “bị bỏ lại giữa đèo Tây Bắc”, “đứa trai đầu ra đời trên lưng” gợi lên một hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt. Người mẹ phải đối mặt với thiên nhiên hiểm trở, thiếu thốn đủ bề nhưng vẫn kiên cường vượt qua để sinh con. Qua đó, ta cảm nhận được sự hi sinh lớn lao và tình yêu thương con vô điều kiện của mẹ.Không chỉ dừng lại ở đó, bài thơ còn thể hiện hành trình nuôi con đầy vất vả. Người mẹ lam lũ, tảo tần, dành trọn cuộc đời cho con. Đứa con lớn lên, được ăn học,trưởng thành và bước ra thế giới rộng lớn. Tuy nhiên, nghịch lí đau lòng xuất hiện khi đứa con dần trở nên xa cách, quên đi những hi sinh của mẹ. Trong khi đó, người mẹ vẫn luôn âm thầm dõi theo, yêu thương và chờ đợi con trở về. Điều này làm nổi bật vẻ đẹp của tình mẫu tử: lặng lẽ, bao dung và không đòi hỏi sự đáp trả.Về nghệ thuật, bài thơ gây ấn tượng bởi giọng điệu kể chuyện tự nhiên, chân thực như lời tâm sự. Tác giả sử dụng nhiều hình ảnh giàu sức gợi, mang tính hiện thực cao, giúp người đọc dễ dàng hình dung và xúc động. Biện pháp điệp cấu trúc “mẹ kể” được lặp lại nhiều lần không chỉ tạo nhịp điệu mà còn nhấn mạnh dòng hồi ức, làm nổi bật câu chuyện đời mẹ. Ngoài ra, sự tương phản giữa quá khứ gian khổ của mẹ và hiện tại vô tâm của con càng làm tăng giá trị biểu cảm cho bài thơ.
Tóm lại, “Chuyện của mẹ” không chỉ là câu chuyện riêng của một người mẹ mà còn là tiếng lòng chung của biết bao bà mẹ Việt Nam.Tác phẩm nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết trân trọng, yêu thương và biết ơn mẹ – người đã hi sinh cả cuộc đời vì con.Bài thơ “Chuyện của mẹ” của Nguyễn Ba là một tác phẩm giàu cảm xúc, thể hiện sâu sắc tình mẹ thiêng liêng, bền bỉ và đầy hi sinh. Qua lời kể giản dị mà chân thực, tác giả đã tái hiện hành trình đầy gian khó của người mẹ từ khi sinh con cho đến lúc con trưởng thành.
Bài 2:
Trong dòng chảy của thi ca Việt Nam, đề tài về người mẹ luôn là nguồn cảm hứng bất tận. Nếu như các nhà thơ khác thường ca ngợi vẻ đẹp tảo tần, sương gió, thì Nguyễn Ba trong bài thơ "Chuyện của mẹ" lại chọn một góc nhìn đầy đau thương nhưng vô cùng oai hùng: hình tượng người mẹ Việt Nam Anh hùng gắn liền với những mất mát sau chiến tranh. Bài thơ là một bản tráng ca buồn, tôn vinh sự hy sinh vô bờ bến của người mẹ dành cho non sông. Trước hết, về mặt nội dung, bài thơ đã tái hiện cuộc đời của mẹ như một cuốn nhật ký ghi lại những vết thương của dân tộc. Mẹ đã trải qua "năm lần chia ly" – một con số cụ thể nhưng sức gợi lại mênh mông. Đó là năm lần mẹ tiễn những người thân yêu nhất lên đường mà không có ngày trở lại: "chồng mẹ ra đi / rồi hóa thành ngàn lau" "đứa trai đầu / đã thành con sóng nát trên dòng Thạch Hãn" Những địa danh như Tây Bắc, Thạch Hãn, Trường Sơn, Xuân Lộc, Vị Xuyên xuất hiện liên tiếp, vẽ nên một bản đồ máu và nước mắt. Mỗi người thân của mẹ ngã xuống ở một phương trời, thịt xương họ đã hòa vào đất đai, sông núi để nuôi dưỡng sự sống. Nỗi đau của mẹ không chỉ dừng lại ở sự mất mát người thân, mà còn là nỗi đau thể xác khi bản thân mẹ cũng chịu thương tật, "đôi mắt bị loà". Thế nhưng, vượt lên trên tất cả, mẹ vẫn lo lắng cho con, cho "ai người nước nồi, cơm cháo" khi mẹ mất đi. Tấm lòng ấy đã nâng tầm người mẹ từ một cá nhân trở thành "mẹ của non sông đất nước", là hiện thân của tinh thần đùm bọc, yêu thương đã giúp dân tộc Việt Nam tồn tại qua hàng ngàn năm. Về mặt nghệ thuật, Nguyễn Ba đã sử dụng thể thơ tự do với nhịp điệu chậm rãi, như một lời tâm tình, kể lể nhưng lại có sức công phá mạnh mẽ vào cảm xúc người đọc. Cách sử dụng các hình ảnh ẩn dụ như "ngàn lau", "con sóng nát", "cây mốc sống" không chỉ làm giảm nhẹ sự khốc liệt của cái chết mà còn bất tử hóa sự hy sinh của các anh hùng. Đặc biệt, biện pháp tu từ liệt kê các địa danh chiến trường khốc liệt kết hợp với giọng điệu vừa xót xa, vừa thành kính đã tạo nên một không gian nghệ thuật đầy tính sử thi. Những câu thơ cuối bài: "móm mém mẹ cười / khoe mắt loà khẽ sáng mấy giọt sương..." là một hình ảnh đẹp đến ám ảnh. Ánh sáng từ đôi mắt loà ấy chính là ánh sáng của niềm tin, của sự mãn nguyện khi nhìn thấy "anh em của con tấp nập mọi miền". Tóm lại, bài thơ "Chuyện của mẹ" là một tác phẩm giàu giá trị nhân văn. Bằng ngôn từ giản dị nhưng giàu sức gợi, Nguyễn Ba không chỉ khắc họa thành công bức chân dung người mẹ Việt Nam chịu đựng, hy sinh mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về cái giá của hòa bình. Mẹ chính là nền tảng, là cội nguồn sức mạnh để đất nước trường tồn.
Bài 1:
Thấu hiểu chính mình là hành trình quan trọng nhất của mỗi con người. Đó không chỉ đơn thuần là việc biết mình thích gì, ghét gì mà là sự can đảm nhìn sâu vào tâm hồn để thừa nhận cả những ưu điểm lẫn những khiếm khuyết vẹn nguyên. Như câu chuyện về 'đèn và trăng', nếu không thấu hiểu giới hạn của bản thân, con người dễ rơi vào kiêu ngạo hoặc tự ti. Khi hiểu rõ 'ngón dài ngón ngắn' của chính mình, ta sẽ ngừng so sánh bản thân với người khác và bắt đầu tập trung vào việc tự hoàn thiện. Thấu hiểu chính mình giúp ta chọn đúng nghề nghiệp, xây dựng những mối quan hệ chân thành và sống một cuộc đời bình yên, chủ động. Ngược lại, kẻ không hiểu mình sẽ giống như con thuyền mất lái giữa đại dương. Vì vậy, hãy học cách lắng nghe tiếng nói nội tâm để có thể 'sửa mình' và phát triển bền vững giữa thế giới đầy biến động.