(4 điểm) Đọc văn bản và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
GẶP QUỶ DỮ VÀ THẦN RỪNG (HỔ)
(Trích chèo Trương Viên)
Mụ: − Con ơi, bây giờ mẹ đói bụng khát nước, nhọc lắm... Mẹ không thể đi được nữa, con xem có gần nhà ai thì con xin cho mẹ một chút đỡ đói lòng.
Thị Phương: (Nói sử) − Mẹ ơi,
Con trông bên đông có lửa
Mẹ ngồi đây, con thử vào coi
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: (Ra) − Động ta đây nghiêm chỉnh sắp bày
Ủa kìa người họa phúc tới đây
Sai chúng quỷ ra vây bắt lấy
(Xưng danh) Mỗ bạch yêu tinh
Chiếm cao san nhất động
Ngày ngày thường bắt người nuốt sống
Đêm thời đón khách nhai gan
Lộc thiên trù đưa đến tự nhiên
Nay được bữa no say... cha chả!
Này người kia,
Sơn lâm rừng vắng
Đỉnh thượng non cao
Chốn hang sâu sao dám tìm vào
Đi đâu đó, kìa con, nọ mẹ?
Thị Phương: − Trình lạy ông thương đoái
Mẹ con tôi đói khát lắm thay
Xẩy nhà lạc bước đến đây
Có cơm cháo xin người thí bỏ
Quỷ: − Không khiến kêu van kể lể
Ta quyết nhai tuổi, nuốt sống không tha
Quỷ cái: (Ra) − Chàng ăn thịt gì cho thiếp tôi ăn với!
Quỷ: − Ta ăn thịt Thị Phương.
(Lược một đoạn: Quỷ nói chuyện với Quỷ cái. Thương cho Thị Phương, Quỷ cái nhận Thị Phương là em kết nghĩa để nàng không bị ăn thịt. Quỷ cái còn cho Thị Phương năm lạng vàng để nàng đem về nuôi mẹ.)
Thị Phương: (Quay ra) − Mẹ thức hay ngủ mẹ ơi!
Mụ: − Con vào đấy có được tí gì không?
Thị Phương: − Thưa mẹ, con vào đó, quỷ đông đòi ăn thịt.
Mụ: − Ăn cơm với thịt đông à?
Thị Phương: − Quỷ đông đòi ăn thịt con, mẹ ạ. Quỷ cái ra can rồi lại cho vàng.
Mụ: (Cầm vàng) − Ở hiền rồi lại gặp lành (Hát sắp)
Gặp vợ chú quỷ cho thanh tre già
(Nói sử) Ới con ơi,
Mẹ cảm thương thân mẹ
Mẹ lại ngại thân con (Hát văn)
Như dao cắt ruột mẹ ra
Trăm sầu, nghìn thảm chất đà nên con!
(Nói) − Con ơi, trời còn sớm hay đã tối mà con cứ dắt mẹ đi mãi thế này?
Thị Phương: − Trình lạy mẹ,
Vầng ô đã lặn
Vắng vẻ cửa nhà
Mẹ con ta vào gốc cây đa
Nằm nghỉ tạm qua đêm sẽ liệu (ngồi nghỉ).
Thần rừng (Hổ): (Ra) − Ra oai hùm gầm kêu ba tiếng
Phóng hào quang chuyển động phong lôi
Xa chẳng tỏ, nhảy lại ngó coi
Giống chi chi như thể hình người
Đi đâu đó? − Kìa con, nọ mẹ
Muốn sống thời ai chịu cho ai
Vào nộp mệnh cho ta nhai một.
Thị Phương: − Trăm lạy ông,
Nhẽ ngày hôm qua một tận không còn
Tôi kêu trời khấn đất đã vang
Qua nạn ấy, nạn này lại phải
Ơn ông vạn bội
Ông ăn thịt một, còn một ông tha
Ông để mẹ già, tôi xin thế mạng.
Mụ: (Nói sử) − Trình lạy ông
Con tôi còn trẻ
Công sinh thành, ông để tôi đền
Ông ăn thịt tôi, ông tha cháu nó.
Thị Phương: − Thưa mẹ, mẹ để con chịu cho.
Mụ: − Ới con ơi, con còn trẻ người non dạ, để mẹ chịu cho.
Thần rừng (Hổ): − Nhẽ ra thời ăn thịt cả không tha
Thấy mẹ con tiết nghĩa thay là
Tha cho đó an toàn tính mệnh.
(Trích Trương Viên, in trong Tuyển tập chèo cổ, Hà Văn Cầu, NXB Sân khấu, 1999)
Tóm tắt đoạn trích: Trương Viên quê đất Võ Lăng, nhờ mẹ sang hỏi cưới Thị Phương, người con gái của Tể tướng đã hồi hưu. Thấy chàng học giỏi, cha Thị Phương đồng ý và cho đôi ngọc lưu ly làm của hồi môn. Giữa lúc chàng đang dùi mài kinh sử thì được chiếu đòi đi dẹp giặc, chàng từ biệt mẹ già, vợ trẻ để ra chiến trường. Trong cảnh chạy giặc, Thị Phương đã dắt mẹ chồng lưu lạc suốt mười tám năm. Hai người bị quỷ dữ trong rừng sâu đòi ăn thịt, song may nhờ người vợ quỷ nhận làm chị em xin tha rồi cho vàng. Tiếp đó họ lại bị hổ dữ đòi ăn thịt. Thị Phương tình nguyện dâng mạng mình để cứu mẹ chồng. Hổ tha mạng cho cả hai mẹ con.
Câu 1. Xác định chủ đề của văn bản trên.
Câu 2. Chỉ ra những lối nói, làn điệu xuất hiện trong văn bản.
Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là một người phụ nữ như thế nào?
Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương.
Câu 5. Anh/Chị rút ra được những bài học gì cho bản thân qua đoạn trích trên? Chia sẻ suy nghĩ của anh/chị về một bài học mà anh/chị cảm thấy tâm đắc.
Câu 1. Chủ đề của văn bản
Văn bản ca ngợi sự hi sinh, lòng hiếu thảo và phẩm chất cao đẹp của người phụ nữ Việt Nam, tiêu biểu là nhân vật Thị Phương trong hoàn cảnh chiến tranh, hoạn nạn.
Câu 2. Những lối nói, lối diễn đạt xuất hiện trong văn bản
Lối tự sự: kể lại các sự việc theo trình tự thời gian (lấy chồng, tiễn chồng đi lính, chạy giặc, gặp quỷ – hổ dữ).
Lối miêu tả: miêu tả hoàn cảnh hiểm nguy, rừng sâu, quỷ dữ, hổ đói.
Lối kì ảo, hoang đường: quỷ dữ, hổ ăn thịt người.
Lối đối lập: cái ác (quỷ, hổ dữ) ↔ cái thiện (sự hi sinh của Thị Phương).
Câu 3. Qua hai lần suýt chết, Thị Phương hiện lên là người phụ nữ như thế nào?
Thị Phương hiện lên là người phụ nữ:
Hiếu thảo, nhân hậu, hết lòng vì mẹ chồng.
Dũng cảm, giàu đức hi sinh, sẵn sàng đánh đổi mạng sống để cứu người khác, Giàu tình nghĩa, thủy chung,
Câu 4. Nhận xét về thái độ, cách ứng xử của người mẹ chồng đối với Thị Phương
Người mẹ chồng:
Yêu thương, tin tưởng và trân trọng con dâu.Biết ghi nhận công lao, đức hi sinh của Thị Phương.
→ Thể hiện mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu nhân hậu, giàu tình người, hiếm thấy trong xã hội phong kiến.
Câu 5. Bài học rút ra từ đoạn trích
Qua đoạn trích, em rút ra bài học sâu sắc về lòng hiếu thảo và sự hi sinh trong cuộc sống. Thị Phương đã đặt tính mạng của người khác lên trên bản thân mình, cho thấy vẻ đẹp cao quý của con người khi sống vì tình thương. Điều đó nhắc nhở chúng ta cần biết yêu thương gia đình, sống nhân ái và sẵn sàng chia sẻ với những người xung quanh.
Câu 1 : chủ đề của văn bản
Văn bản ca ngời lòng hiếu thảo , đức hi sinh cao cả của người phụ nữ và tình mẫu tử thiêng liêng đồng thời lên án cái ác đề cao lẽ công bằng và nhân nghĩa
Câu2: Những lối nói làn điệu xuất hiện trong văn bản
Nói sử, hát sắp, hát vãn, lời thoại nhân vật
- đây là đặc chưng của chèo cổ giúp câu truyện sinh động giàu cảm xúc
Câu3:
-hiếu thảo yêu thương mẹ chồng sâu sắc
-giàu đức hi sinh sẵn sàng nhận cái chết về mình để cứu mẹ
- nhân hậu vị tha không nghĩ cho bản thân
-giàu nghị lực can đảm đôí diện nguy hiểm không lùi bước
Câu 4:
-
-Yêu thương lo lắng cho con dâu
- sẵn sàng hi sinh bản thân để bảo vệ con
- cư sử nhân hậu đầy tình người xem con dâu như con ruột
Thể hiện vẻ đẹp của tình mẹ chồng - nàng dâu chan chứa yêu thương
Câu5:
- phải sống hiếu thảo biết yêu thương mà hi sinh vì người thân
- sống nhân ái vị tha lẽ phải cuối cùng sẽ chiến thắng cái ác
Trân trọng tình cảm gia đình đặc biệt là tình mẫu tử
Bài học mà em tâm đắc nhất là lòng hiếu thảo mà sự hi sinh chân thành luôn có sức mạnh cảm hoá con người