Câu 1. (2 điểm)
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích bài thơ haiku sau đây.
Đẹp cô cùng
nhìn qua cửa giấy rách
ô kìa sông Ngân
(Kobayashi Issa)
Câu 2. (4 điểm)
Hiện nay, nhiều bạn trẻ có xu hướng coi trọng quá mức giá trị của đồng tiền mà có những hành vi, lời nói thiếu chuẩn mực với người khác. Hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) thuyết phục người thân của em từ bỏ quan niệm: "Có tiền mua tiên cũng được".


II. PHẦN VIẾT
Câu 1:
Bài thơ Haiku của Kobayashi Issa: "Đẹp vô cùng / nhìn qua cửa giấy rách / ô kìa sông Ngân" là một tuyệt tác về sự phát hiện cái đẹp trong cái nghèo khó. Hình ảnh "cửa giấy rách" gợi lên thực tại thiếu thốn, đơn sơ của cuộc sống đời thường. Thế nhưng, chính từ vết rách ấy, một chân trời diệu kỳ đã mở ra với hình ảnh "sông Ngân" lấp lánh trên cao. Tác giả không than vãn về hoàn cảnh mà dùng cái nhìn lạc quan, đầy chất thơ để bắt trọn vẻ đẹp vĩnh hằng của vũ trụ. Bài thơ khẳng định một triết lý nhân sinh sâu sắc: cái đẹp không ở đâu xa, nó tồn tại ngay trong những điều giản dị nhất, chỉ cần ta có một tâm hồn rộng mở và tình yêu thiên nhiên tha thiết để cảm nhận.
Câu 2:
Trong nhịp sống hối hả của xã hội hiện đại, sức mạnh của đồng tiền là điều không thể phủ nhận. Tuy nhiên, một bộ phận giới trẻ hiện nay đang rơi vào lối sống thực dụng, quá đề cao vật chất đến mức mù quáng với quan niệm: "Có tiền mua tiên cũng được". Đây là một cái nhìn lệch lạc, dễ dẫn đến những hành vi thiếu chuẩn mực và làm xói mòn các giá trị đạo đức cao quý.
Trước hết, ta cần hiểu rằng tiền bạc chỉ là phương tiện để duy trì cuộc sống, không phải là mục đích cuối cùng của sự tồn tại. Tiền có thể mua được một ngôi nhà sang trọng nhưng không mua được một gia đình hạnh phúc; mua được thuốc tốt nhưng không mua được sức khỏe; mua được sự nể sợ nhưng chẳng bao giờ mua được lòng tôn trọng chân thành. "Tiên" trong câu tục ngữ trên tượng trưng cho những điều kỳ diệu, hạnh phúc và những giá trị tinh thần thiêng liêng. Những thứ ấy vốn dĩ không thể định giá bằng vật chất.
Việc coi trọng đồng tiền quá mức sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy. Khi tin rằng tiền có thể giải quyết được tất cả, con người dễ trở nên hống hách, coi thường người khác và sẵn sàng chà đạp lên pháp luật, đạo đức để đạt được mục đích. Chúng ta đã thấy không ít những bạn trẻ có lời nói thiếu chuẩn mực, hành xử vô văn hóa chỉ vì cậy mình có điều kiện kinh tế. Điều này không làm họ cao sang hơn mà trái lại, chỉ khiến họ trở nên nghèo nàn về tâm hồn và bị xã hội xa lánh.
Thực tế, những giá trị làm nên cốt cách con người như tri thức, lòng nhân hậu, sự trung thực và lòng tự trọng đều phải được xây dựng bằng sự rèn luyện, tu dưỡng chứ không thể "mua" bằng tiền. Một tấm bằng có thể mua, nhưng kiến thức trong đầu thì không. Một vị trí cao có thể mua, nhưng tài năng lãnh đạo thì không. Nếu cứ mải mê chạy theo đồng tiền mà bỏ quên việc bồi đắp tâm hồn, chúng ta sẽ sớm trở thành những "cỗ máy" vô cảm và trống rỗng.
Tóm lại, đồng tiền chỉ thực sự có giá trị khi nó được sử dụng bởi những người có đạo đức và mục đích tốt đẹp. Đừng để mình trở thành nô lệ của đồng tiền hay tin vào ảo tưởng "mua tiên". Hãy trân trọng những giá trị tinh thần, tình cảm và không ngừng hoàn thiện bản thân, vì đó mới là tài sản quý giá nhất mà không một khoản tiền nào có thể đánh đổi được.
Câu 1
Bài haiku của Kobayashi Issa gợi ra một vẻ đẹp rất đặc biệt – vẻ đẹp được nhìn qua sự thiếu thốn và bất toàn của con người. Hình ảnh “đẹp vô cùng” mở ra cảm xúc thẩm mĩ mãnh liệt, nhưng ngay sau đó, vẻ đẹp ấy lại được nhìn “qua cửa giấy rách”. Chi tiết “cửa giấy rách” không chỉ là một thực tại nghèo khó, đơn sơ mà còn là biểu tượng cho số phận con người nhỏ bé, mong manh trước cuộc đời. Qua khe cửa ấy, con người hướng ánh nhìn ra “sông Ngân” – dải ngân hà xa xôi, vĩnh hằng và tráng lệ. Sự đối lập giữa cái tạm bợ, hữu hạn của kiếp người với vẻ đẹp bao la của vũ trụ đã làm nổi bật chiều sâu triết lí của bài thơ. Issa không than vãn hay bi lụy trước nghịch cảnh, trái lại, ông tìm thấy cái đẹp ngay trong hoàn cảnh thiếu thốn. Bài thơ cho thấy một tâm hồn thanh cao, biết vượt lên điều kiện vật chất để hòa mình với thiên nhiên, đồng thời gửi gắm thông điệp: cái đẹp chân chính không bị giới hạn bởi hoàn cảnh sống, mà phụ thuộc vào cách con người cảm nhận thế giới bằng một tâm hồn tinh tế và nhân hậu.
Câu 2
Trong xã hội hiện đại, đồng tiền đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo cuộc sống vật chất và mở ra nhiều cơ hội cho con người. Tuy nhiên, không ít người, đặc biệt là một bộ phận giới trẻ, lại tuyệt đối hóa sức mạnh của đồng tiền, cho rằng “có tiền mua tiên cũng được”. Quan niệm ấy không chỉ phiến diện mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy đáng lo ngại, cần được nhìn nhận và điều chỉnh.
Trước hết, không thể phủ nhận rằng tiền bạc mang lại sự tiện nghi và giúp con người giải quyết nhiều vấn đề trong cuộc sống. Có tiền, ta có thể học tập tốt hơn, chăm sóc sức khỏe tốt hơn và hỗ trợ những người xung quanh. Tuy nhiên, tiền bạc không phải là thước đo duy nhất của giá trị con người. Nhân cách, đạo đức, lòng tự trọng và cách ứng xử văn minh là những giá trị cốt lõi không thể mua được bằng tiền. Thực tế cho thấy, dù giàu có đến đâu, một người thiếu chuẩn mực đạo đức vẫn khó nhận được sự tôn trọng chân thành từ người khác.
Bên cạnh đó, quan niệm “có tiền mua tiên cũng được” dễ dẫn đến lối sống thực dụng, coi nhẹ các chuẩn mực đạo đức. Khi đồng tiền được đặt lên trên tất cả, con người có thể sẵn sàng đánh đổi tình cảm, danh dự, thậm chí vi phạm pháp luật để đạt được lợi ích cá nhân. Không ít vụ việc tiêu cực trong xã hội bắt nguồn từ việc chạy theo vật chất mà bỏ quên giá trị con người, gây tổn hại cho bản thân, gia đình và cộng đồng. Rõ ràng, tiền bạc nếu không được kiểm soát bằng đạo đức sẽ trở thành công cụ làm tha hóa con người.
Hơn nữa, những điều quý giá nhất trong cuộc sống lại không thể mua bằng tiền. Tình yêu thương chân thành, sự tin cậy, tình bạn bền vững hay sự bình yên trong tâm hồn đều cần được xây dựng từ sự tử tế và chân thành. Một lời xin lỗi đúng lúc, một hành động giúp đỡ vô tư hay sự tôn trọng người khác không hề tốn tiền, nhưng lại có giá trị lâu dài hơn mọi của cải vật chất. Chính những điều ấy mới tạo nên hạnh phúc bền vững cho con người.
Vì vậy, thay vì tuyệt đối hóa đồng tiền, mỗi người cần có cái nhìn đúng đắn và cân bằng hơn. Tiền bạc là phương tiện, không phải mục đích cuối cùng của cuộc sống. Chỉ khi đồng tiền được đặt trong khuôn khổ của đạo đức và nhân văn, nó mới thực sự phát huy giá trị tích cực. Từ bỏ quan niệm “có tiền mua tiên cũng được” cũng chính là lựa chọn một cách sống lành mạnh, biết trân trọng nhân cách, tình người và những giá trị không thể định giá bằng vật chất.