​Nhan đề tác phẩm thường thể hiện đề tài, nội dung, hoặc tư tưởng chủ đề của tác phẩm.  Với nhan đề Lặng lẽ Sa Pa, truyện ngắn của Nguyễn Thành Long đã thể hiện rõ tư tưởng chủ đề của tác phẩm.  Bề ngoài Sa Pa có vẻ lặng lẽ, êm đềm, thơ mộng. Đó là xứ sở của sương mù, của những dinh thự cũ xưa mà người ta đến để nghỉ ngơi. Ở đó có những cảnh đẹp nên thơ mê hồn: có những con bò đeo chuông ở cổ, có những rừng thông đẹp lung linh, kì ảo dưới ánh nắng mặt trời.Đằng sau vẻ đẹp lặng lẽ nên thơ của Sa Pa, đã và đang có những con người thầm lặng cống hiến hết mình cho đất nước.  Đó là anh cán bộ làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu một mình trên đỉnh Yên Sơn ở độ cao 2600 mét, đang thầm lặng làm việc để góp phần dự báo thời tiết. Đó là ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ chuyên nghiên cứu bản đồ sét,.. Tất cả đang âm thầm lặng lẽ làm việc để cống hiến, xây dựng đất nước.Như vậy, nhan đề của tác phẩm vừa thể hiện được vẻ đẹp kì ảo của thiên nhiên Sa Pa, vừa thể hiện được sự cống hiến âm thầm, lặng lẽ nhưng lớn lao, cao đẹp của những con người nơi đây.  Việc đặt nhan đề như vậy, phải chăng tác giả muốn lấy địa danh làm nền để làm nổi bật vẻ đẹp của con người.

           ​Nhan đề tác phẩm thường thể hiện đề tài, nội dung, hoặc tư tưởng chủ đề của tác phẩm. Với nhan đề Lặng lẽ Sa Pa, truyện ngắn của Nguyễn Thành Long đã thể hiện rõ tư tưởng chủ đề của tác phẩm. Bề ngoài Sa Pa có vẻ lặng lẽ, êm đềm, thơ mộng. Đó là xứ sở của sương mù, của những dinh thự cũ xưa mà người ta đến để nghỉ ngơi. Ở đó có những cảnh đẹp nên thơ mê hồn: có những con bò đeo chuông ở cổ, có những rừng thông đẹp lung linh, kì ảo dưới ánh nắng mặt trời. Đằng sau vẻ đẹp lặng lẽ nên thơ của Sa Pa, đã và đang có những con người thầm lặng cống hiến hết mình cho đất nước. Đó là anh cán bộ làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu một mình trên đỉnh Yên Sơn ở độ cao 2600 mét, đang thầm lặng làm việc để góp phần dự báo thời tiết.  Đó là ông kĩ sư vườn rau, anh cán bộ chuyên nghiên cứu bản đồ sét,...  Tất cả đang âm thầm lặng lẽ làm việc để cống hiến, xây dựng đất nước. Như vậy, nhan đề của tác phẩm vừa thể hiện được vẻ đẹp kì ảo của thiên nhiên Sa Pa, vừa thể hiện được sự cống hiến âm thầm, lặng lẽ nhưng lớn lao, cao đẹp của những con người nơi đây.  Việc đặt nhan đề như vậy, phải chăng tác giả muốn lấy địa danh làm nền để làm nổi bật vẻ đẹp của con người.

Theo tác giả Nguyễn Thành Long, “nghĩ cho cùng, Lặng lẽ Sa Pa là một bức chân dung”. Đó là bức chân dung người thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn cao 2600m, quanh năm mây phủ cây phong, một mình giữa cái lặng lẽ của Sa Pa.

Tác giả gọi tác phẩm của mình là một bức chân dung bởi lẽ: ông chỉ để nhân vật chính (anh thanh niên) xuất hiện trong một cuộc gặp gỡ ngắn (nửa giồ đồng hồ) với ba nhân vật khác (ông họa sĩ, bác lái xe, cô kĩ sư trẻ). Cuộc sống, tình cảm, việc làm của anh hiện lên qua lòi kể của bác lái xe, qua sự quan sát của ông họa sĩ, cô kĩ sư và qua lòi bộc bạch của chính anh. Cốt truyện đơn giản, không xung đột, không thắt nút, kịch tính, cao trào như nhiều truyện ngắn khác, mà nhẹ nhàng, bàng bạc một chất thơ thấm thìa, sâu sắc. Qua những nét phác họa, chân dung nhân vật chính nổi bật lên nét đẹp tinh thần, tình cảm và lôì sông tiêu biểu của thanh niên thòi đại Hồ Chí Minh.

Ý nghĩa nhan đề:

●   Lặng lẽ Sa Pa, đó chỉ là cái vẻ lặng lẽ bên ngoài của một nơi ít người đến, nhưng thật ra nó lại không lặng lẽ chút nào, bởi đằng sau cái vẻ lặng lẽ của Sa Pa là cuộc sống sôi nổi của những con người đầy trách nhiệm với công việc, đối với đất nước, với mọi người mà tiêu biểu là anh thanh niên làm công tác khí tượng một mình trên đỉnh núi cao.

●   Trong cái không khí lặng im của Sa Pa, Sa Pa mà nhắc tới người ta chỉ nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi lại có những con người ngày đêm lao động hăng say, miệt mài lặng lẽ, âm thầm cống hiến cho đất nước.

a) Chất thơ từ ngữ cảnh của truyện ngắn- từ địa danh được chọn làm bối cảnh cho câu chuyện- khung cảnh đẹp như tranh của Sa pa: cuộc gặp gỡ tình cờ giữa ông hoạ sĩ, cô kí sư trẻ và anh thanh niên-nhân vật chính của tác phẩm-trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét.
b) Chất thơ toát lên dưới ngòi bút miêu tả chân thực và đầy chất lãng mạn. Chân thực vì ghi lại toàn bộ vẻ đẹp đầy hoa mộng của thiên nhiên, cảnh vật của một địa danh nổi tiếng với vẻ đẹp của một chốn núi rừng trong sương. Những hình ảnh chân thực và đẹp như tranh của những rừng hoa ban trắng muốt, những cánh rừng bạt ngàn dưới ánh nắng ban mai, những đồi núi trập trùng dưới sương mờ bao phủ, những thửa ruộng bậc thang, những phiên chợ tình lãng mạn được đón nhận, phác họa, ghi lại, gọi lên dưới ngòi bút sinh động của một nhà văn, với con mắt của một họa sĩ và với một tâm hồn rộng mở đón nhận tất cả những vẻ đẹp của cảnh để mô tả, để chạm khắc, tô vẽ, để yêu và tự hào.

Chất thơ thấm trong cả việc chọn cảnh, chọn góc, chọn chi tiết để mô tả đã làm bật lên khung cảnh lung linh rạng rỡ của cảnh vật. Vì vậy, đọc truyện mà có cảm giác như đọc được cả cảm xúc say mê say sưa của người viết. (Đưa ví dụ 1 vài chi tiết đẹp về cảnh mà tác giả mô tả ở đây để thấy ngòi bút ấy đã chứa sẵn nguồn thơ, nên mỗi câu viết ra đều lai láng.
c) Chất thơ toát lên trong nhân vật và cốt truyện.
- Nhân vật: những con người tưởng như bình dị nhưng càng đọc, càng hiểu, càng thấy thế giới nội tâm của mỗi nhân vật sâu sắc, nhân cách của nhân vật cao đẹp. Chất thơ nằm ở việc mô tả nhân vật. Họ đều như những con người bước ra từ một câu chuyện cổ tích hiện đại, dù chất liệu hiện thực trong tả và kể vẫn là cái chất liệu hiện thực, nhưng dưới ngòi bút của nhà văn, họ trở nên thật đẹp. Bởi vậy câu chuyện và chân dung của họ cũng rất nên thơ.
- Cốt truyện và sự sắp đặt các tình tiết cũng toát lên chất trữ tình rung động tâm hồn người đọc.

Từ ngữ in đậm để bộc lộ tâm lí người nói (vui, buồn, mừng, giận, hờn…)

Chất thơ trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa:

- Bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, thơ mộng .

- Vẻ đẹp của các nhân vật với tình cảm, cảm xúc suy nghĩ về con người, cuộc sống, nghệ thuật, niềm tin yêu cuộc đời; mối quan hệ giữa người với người và giữa mỗi người với toàn xã hội.

- Tình huống truyện tự nhiên: Cuộc gặp gỡ tình cờ để lại bao dư vị trong lòng các nhân vật.

- Ngôn ngữ nghệ thuật giàu chất tạo hình, chất nhạc; giọng văn mượt mà trau chuốt, sâu lắng...

chất thơ trong thiên nhiên\

trong vẻ đẹp con người