III − THỰC HÀNH VIẾT

Đề bài: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về bài thơ Nói với con về bà ngoại của Vũ Nho.

NÓI VỚI CON VỀ BÀ NGOẠI

Con sẽ như giọt nắng
trước hiên bà mùa đông

Giọt nắng tìm kim
giọt nắng quét nhà
giọt nắng sún răng lò cò quanh cửa
giọt nắng ỉ eo theo bà đi chợ
lễ mễ khiêng cả chiếc bánh đa tròn 

Con sẽ như chú mèo nhỏ cuối vườn
đánh đổ ông trăng xuống nơi đáy nước
trán sưng u và áo quần lấm láp
rón rén leo lên ôm gối ngủ vờ 

Con sẽ như...
như chú cún còi
ăn một bát cơm hết ba chuyện cổ
hạt dẻ, thảm bay, đèn thần, chổi quỷ
thế giới thần tiên nấp phía lưng bà

"Bà yêu con không",
"con sẽ là gì"
đôi mắt thỏ nâu suốt ngày hỏi mẹ.

Dù con sinh ra bà đã không còn nữa
nhưng bà yêu con từ xửa từ xưa
bà gửi cho con hoa trái mùa thu
đàn ong tháng Ba
ông trăng tháng Sáu
bà gửi cho con
mẹ
và câu hát...
mai con lớn rồi
vẫn đầy đủ yêu thương.

(Trích Thơ cho tuổi thơ, Vũ Nho, NXB Hội Nhà văn, 2017, tr.191-192)

1. Chuẩn bị viết

− Đọc kĩ bài thơ nhiều lần để cảm nhận được giọng điệu, nhịp điệu và mạch cảm xúc xuyên suốt của bài thơ.

− Xác định nội dung chính và các chi tiết, hình ảnh tiêu biểu của bài thơ.

− Xác định cảm xúc của bản thân về bài thơ.

2. Tìm ý, lập dàn ý

a. Tìm ý

* Suy nghĩ và tự trả lời các câu hỏi xoay quanh tác phẩm:

− Đọc bài thơ nhiều lần để cảm nhận âm điệu, mạch cảm xúc của nó.

− Ghi lại cảm nghĩ của em về những nét đặc sắc trên hai phương diện nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

− Xác định cảm nghĩ chung về bài thơ (sử dụng những từ ngữ diễn tả cảm xúc như xúc động, tự hào, biết ơn,...).

* Tìm ý cho đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về bài thơ Nói với con về bà ngoại:

− Cảm xúc chủ đạo, xuyên suốt của bài thơ:

− Một số hình ảnh, chi tiết tiêu biểu của bài thơ:

+ Các hình ảnh "giọt nắng", "chú mèo nhỏ", "chú cún còi":

+ Các hình ảnh "hoa trái mùa thu", "đàn ong tháng Ba", "ông trăng tháng Sáu": Gợi ra dòng chảy thời gian qua các mùa, tạo nên một thế giới thiên nhiên phong phú, tươi đẹp. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu của bà dành cho cháu luôn hiện hữu, bền bỉ và bao trùm theo năm tháng, như những món quà dịu dàng gửi đến đứa trẻ.

+ Chi tiết "Thế giới thần tiên nấp phía lưng bà":

− Tìm hiểu về đặc sắc nghệ thuật của bài thơ:

+ Việc lặp lại cấu trúc "Con sẽ như...":

+ Đặc điểm ngôn ngữ của bài thơ:

− Cảm nghĩ chung, tình cảm dành cho bài thơ Nói với con về bà ngoại:

+ Xúc động trước tình yêu thương của bà dành cho cháu dù bà đã không còn hiện hữu.

+ Trân trọng, biết ơn những giá trị tình cảm gia đình thiêng liêng, bền bỉ theo thời gian.

− Tác dụng của thể thơ tự do:

+ Giúp mạch cảm xúc được triển khai linh hoạt, tự nhiên như dòng tâm sự, phù hợp với lời nói với con.

+ Tạo điều kiện cho hình ảnh, liên tưởng được nối tiếp phong phú, góp phần làm nổi bật thế giới tuổi thơ hồn nhiên.

+ Góp phần tạo nên giọng điệu nhẹ nhàng, tha thiết, làm tăng sức gợi cảm và chiều sâu cảm xúc của bài thơ.

b. Lập dàn ý

− Mở đoạn: Giới thiệu bài thơ và tác giả; nêu cảm nghĩ chung về bài thơ.

− Thân đoạn:

+ Trình bày cảm nghĩ về nét độc đáo của bài thơ trên hai phương diện nội dung và nghệ thuật.

+ Nêu tác dụng của thể thơ tự do trong việc thể hiện mạch cảm xúc, nét độc đáo của bài thơ.

− Kết đoạn: Nêu khái quát cảm nghĩ về bài thơ.

3. Viết bài

− Bố cục bài viết đưa triển khai theo ba phần (mở đoạn, thân đoạn, kết đoạn). Các phần cần có sự liên kết chặt chẽ về nội dung: Giới thiệu được bài thơ, trình bày cảm nghĩ về nội dung và nghệ thuật, đồng thời khái quát lại những điều đã nêu. Cần chú ý sử dụng các phương tiện liên kết thích hợp để làm rõ mối quan hệ giữa các ý.

− Cần lựa chọn từ ngữ và kiểu câu phù hợp để diễn đạt chính xác cảm nhận về nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

− Đảm bảo đúng hình thức của một đoạn văn: Các câu viết liền mạch, không xuống dòng; câu đầu lùi đầu dòng theo quy định.

4. Chỉnh sửa và hoàn thiện

– Kiểm tra xem đoạn văn đã giới thiệu được tác giả, tác phẩm và nêu được cảm nghĩ chung hay chưa; nếu thiếu cần bổ sung.

– Xem xét các từ ngữ thể hiện cảm xúc, đánh giá về nét đặc sắc của bài thơ ở hai phương diện nội dung và nghệ thuật, cũng như tác dụng của thể thơ tự do; nếu chưa đầy đủ hoặc chưa phù hợp thì điều chỉnh.

– Nếu câu kết đoạn chưa thể hiện được sự khái quát cảm nghĩ chung về bài thơ thì cần bổ sung để hoàn chỉnh.