1. Khái niệm và biểu hiện

a. Khái niệm

- Lắng nghe tích cực là quá trình lắng nghe với sự tập trung, chân thành, có sự đồng cảm và thiện chí.

- Người lắng nghe không chỉ tiếp nhận thông tin bằng tai mà còn cảm nhận cảm xúc, suy nghĩ và mong muốn của người nói, từ đó tạo nên sự thấu hiểu và gắn kết giữa các thành viên trong gia đình.

b. Một số biểu hiện cụ thể

- Dừng những việc đang làm để tập trung nghe người thân nói, chia sẻ.

- Dõi theo cảm xúc của người nói qua giọng nói, ánh mắt, nét mặt.

- Đặt mình vào vị trí người thân để thấu hiểu họ hơn.

- Suy nghĩ tích cực rằng người thân luôn mong điều tốt cho mình.

- Hỏi lại những điều chưa hiểu rõ để tránh hiểu lầm.

2. Rèn luyện kỹ năng lắng nghe tích cực trong gia đình

a. Tập luyện trong sinh hoạt hàng ngày

- Chủ động lắng nghe khi bố mẹ, anh chị em nói chuyện.

- Hạn chế dùng thiết bị điện tử khi trò chuyện với người thân.

- Ghi nhớ nội dung chia sẻ để thể hiện sự quan tâm thật lòng.

b. Đánh giá và điều chỉnh

- Tự đánh giá sau mỗi lần trò chuyện: “Mình đã thực sự lắng nghe chưa?”

- Ghi lại tình huống đã xử lý tốt hoặc chưa tốt để rút kinh nghiệm.

- Nhờ người thân góp ý về cách mình lắng nghe để cải thiện dần.

c. Thực hành qua các hoạt động thực tế

- Đóng vai giải quyết các tình huống mâu thuẫn trong gia đình do thiếu lắng nghe.

- Viết cảm nhận sau khi lắng nghe một câu chuyện của người thân.