Lý thuyết: Kể chuyện sáng tạo (Thay đổi cách mở đầu và kết thúc câu chuyện)
Kể chuyện sáng tạo
(Thay đổi cách mở đầu và kết thúc câu chuyện)
I. Nhận xét
Đọc hai đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
(1) Sáng Chủ nhật, tiệm tạp hóa của cô Thi vừa mở cửa đã có khách. Đó là hai cha con một cậu bé từ xa đến. Thấy cô chủ tiệm mở cửa, cậu bé đi vào, lễ phép chào rồi lấy ra một cái phong bì. Cậu bé đưa cái phong bì cho cô chủ tiệm, ấp úng: “Cô ơi! Tiền này không phải của con.”. Cô chủ ngạc nhiên nhìn hai cha con. Người cha giải thích một hồi, cô mới hiểu đầu đuôi câu chuyện. Thì ra, chuyện là thế này...
(2) Thế rồi một buổi sáng, tiệm tạp hóa có hai vị khách ghé thăm. Đó là Hải được ba đưa đến tận nơi để trả lại số tiền không phải của em. Cô chủ tiệm rất cảm động vì chuyện xảy ra đã rất lâu mà cậu bé vẫn còn nhớ. Cô càng cảm động hơn nữa khi được biết Hải sẽ đem toàn bộ số tiền tiết kiệm ủng hộ các bạn nhỏ ở vùng lũ lụt. Cô đưa thêm mấy trăm nghìn, nhờ Hải giúp cô gửi đến đồng bào bị thiên tai. Hai cha con cảm ơn cô, rồi ra về để còn kịp đóng góp thêm với cô bác trong xóm.
a) Hãy so sánh đoạn văn (1) với đoạn mở đầu của bài đọc Cậu bé và con heo đất. Cách mở đầu mới này có gì khác cách mở đầu trong bài đọc?
Câu hỏi:
Trong một lần theo ba lên thị xã, Hải mua được con heo đất. Con heo trông tròn xoay, ngộ nghĩnh, lại giữ được tiền nên các bạn trong xóm rất mê. Chẳng bao lâu, mỗi bạn đều mua một con và đua nhau để dành tiền tiết kiệm. Mỗi lần cho heo "ăn", Hải đều nhớ lời má dặn, ghi số tiền vào một cuốn sổ. Nối để so sánh đoạn văn (1) với đoạn mở đầu của bài đọc Cậu bé và con heo đất.
- Cách mở đầu của bài Cậu bé và con heo đất nhẹ nhàng, giới thiệu hoàn cảnh nhân vật.
- Cách mở đầu mới trong đoạn (1) gây bất ngờ, đi thẳng vào một tình huống cụ thể, tạo sự hứng thú ngay từ đầu.
b) Hãy so sánh đoạn văn (2) với đoạn kết thúc của bài đọc Cậu bé và con heo đất. Cách kết thúc mới này có gì khác cách kết thúc trong bài đọc?
- Cả hai đoạn đều thể hiện tinh thần trung thực của Hải khi trả lại số tiền không phải của mình. Câu chuyện đều kết thúc bằng hành động tốt đẹp của Hải, mang đến ý nghĩa giáo dục sâu sắc.
Câu hỏi:
Thế rồi một buổi sáng, tiệm tạp hóa có hai vị khách ghé thăm. Đó là Hải được ba đưa đến tận nơi để trả lại số tiền không phải của em. Cô chủ tiệm rất cảm động vì chuyện xảy ra đã rất lâu mà cậu bé vẫn còn nhớ. Cô càng cảm động hơn nữa khi được biết Hải sẽ đem toàn bộ số tiền tiết kiệm ủng hộ các bạn nhỏ ở vùng lũ lụt. Cô đưa thêm mấy trăm nghìn, nhờ Hải giúp cô gửi đến đồng bào bị thiên tai Hoàn thiện câu văn sau để chỉ ra điểm khác biệt giữa đoạn văn (2) và kết thúc gốc của câu chuyện. Đoạn (2) khác kết thúc gốc ở chỗ chi tiết hai cha con Hải cô chủ tiệm và ra về để kịp đóng góp với cô bác trong xóm. Chi tiết này và khẳng định thêm một lần nữa về tấm lòng của Hải khi nó là chi tiết cuối cùng kết thúc truyện, giúp người đọc và ghi nhớ mãi về phẩm chất tốt đẹp của nhân vật.
c) Việc thay đổi cách mở đầu hoặc kết thúc câu chuyện có làm thay đổi nội dung chính của câu chuyện không? Vì sao?
Câu hỏi:
Việc thay đổi cách mở đầu hoặc kết thúc câu chuyện có làm thay đổi nội dung chính của câu chuyện không? Vì sao?
- Tuy nhiên, thay đổi cách mở đầu và kết thúc giúp nhấn mạnh ý nghĩa mới:
+ Mở đầu mới đi thẳng vào sự việc, tạo sự tò mò và hấp dẫn.
+ Kết thúc mới làm nổi bật lòng nhân ái, trách nhiệm với cộng đồng, khiến câu chuyện trở nên ý nghĩa hơn.
--> Nhìn chung, thay đổi này giúp câu chuyện sâu sắc và có tính giáo dục cao hơn.
II. Bài học
III. Luyện tập
Chọn 1 trong 2 đề sau:
1. Thay đổi cách mở đầu câu chuyện trong bài đọc Những chấm nhỏ mà không nhỏ (trang 33 – 34).
Câu hỏi:
Mở đầu gốc: Ai đã học đến lớp Bốn, lớp Năm mà lại không biết tấm bản đồ Việt Nam nhỉ? Nước Việt Nam hình chữ S, ở giữa là miền Trung cong cong như cái đòn gánh gánh hai đầu Nam, Bắc nặng trĩu hai vựa lúa và núi non, bãi bồi trù phú. Điền từ thích hợp vào chỗ trống để hoàn thiện mở đầu sáng tạo. Ai đã học đến lớp Bốn, lớp Năm mà lại không biết tấm bản đồ Việt Nam nhỉ? Tôi vẫn luôn rằng mình nắm rất rõ về nước mình và đặc biệt là cách đọc, bản đồ. Nước Việt Nam hình chữ S, ở giữa là miền Trung cong cong như cái đòn gánh gánh hai đầu Nam, Bắc nặng trĩu hai vựa lúa và núi non, bãi bồi trù phú. Nhưng rồi có một sự việc xảy ra khiến tôi rằng, mình chưa thực sự hiểu hết những điều ẩn sau từng trên tấm bản đồ ấy... (Kéo thả hoặc click vào để điền)
2. Chọn một bài đọc mà em đã học ở lớp Năm và thay đổi cách kết thúc câu chuyện trong bài đọc đó.
Chọn bài đọc Lớp trưởng lớp tôi.
* Kết thúc gốc:
Bây giờ, có ai hỏi về lớp trưởng lớp tôi, tôi sẽ tự hào nói: "Vân không chỉ học chăm mà còn học rất giỏi.". Hỏi Lâm, chắc nó sẽ oang oang: "Vân nhỏ người thật nhưng xốc vác lắm đấy.". Còn Quốc chẳng phải hỏi, cũng sẽ khoe ngay: "Vân hiền lành, ít nói mà giỏi đáo để, ai cũng phải nể phục.".
* Kết thúc sáng tạo:
Bây giờ, có ai hỏi về lớp trưởng lớp tôi, tôi sẽ tự hào nói: "Vân không chỉ học chăm mà còn học rất giỏi.". Hỏi Lâm, chắc nó sẽ oang oang: "Vân nhỏ người thật nhưng xốc vác lắm đấy.". Còn Quốc chẳng phải hỏi, cũng sẽ khoe ngay: "Vân hiền lành, ít nói mà giỏi đáo để, ai cũng phải nể phục.". Nghe vậy, ai cũng gật gù khen ngợi. Còn chúng tôi, những người từ chỗ từng chưa công nhận Vân, đến nay đã hoàn toàn thay đổi cách nhìn về Vân, thì chỉ biết mỉm cười đầy tự hào. Vì hơn ai hết, chúng tôi hiểu rằng, một lớp trưởng như Vân không chỉ khiến lớp vững mạnh mà còn là niềm tự hào của tất cả chúng tôi.