2. Biến đổi khí hậu ở châu thổ sông Hồng và châu thổ sông Cửu Long
a. Biểu hiện của biến đổi khí hậu
- Biến đổi khí hậu ở hai châu thổ thể hiện qua 4 biểu hiện chính:
Biểu hiện | Nội dung chính |
Nhiệt độ tăng | Nhiệt độ trung bình năm có xu hướng tăng ở cả châu thổ sông Hồng và châu thổ sông Cửu Long. |
Lượng mưa biến động | Tổng lượng mưa trung bình năm thay đổi qua các thập niên, không ổn định. |
Thời tiết cực đoan gia tăng | Nắng nóng, bão, mưa lớn, hạn hán diễn biến bất thường, khó dự báo và gây hậu quả nặng hơn. |
Mực nước biển dâng | Vùng ven biển của hai châu thổ chịu tác động của nước biển dâng, trung bình khoảng 2,7 mm/năm. |
- Biểu hiện cụ thể ở từng châu thổ
Khu vực | Biểu hiện nổi bật |
Châu thổ sông Hồng | Nhiệt độ tăng; số ngày nắng nóng tăng; số ngày rét đậm, rét hại giảm; bão, mưa lớn, ngập lụt diễn biến phức tạp. |
Châu thổ sông Cửu Long | Nhiệt độ tăng; nắng nóng và hạn hán gia tăng; nước biển dâng, xâm nhập mặn, sạt lở ven biển diễn biến rõ hơn. |
b. Tác động của biến đổi khí hậu đến kinh tế – xã hội
- Biến đổi khí hậu ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống, tài sản, việc làm và an sinh xã hội của người dân.
+ Tác động ở châu thổ sông Hồng:
Tác động | Biểu hiện |
Ảnh hưởng đến đời sống dân cư | Nắng nóng kéo dài làm tăng chi phí làm mát, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân. |
Ảnh hưởng đến nông nghiệp | Mùa lạnh ngắn lại, số ngày rét giảm làm ảnh hưởng đến sản xuất cây vụ đông. |
Gia tăng rủi ro thiên tai | Bão, mưa lớn, ngập lụt gây thiệt hại về người, tài sản và làm sản xuất nông nghiệp bấp bênh hơn. |
+ Tác động ở châu thổ sông Cửu Long
Tác động | Biểu hiện |
Ảnh hưởng đến cây trồng, vật nuôi | Nhiệt độ tăng làm sâu bệnh, dịch hại gia tăng. |
Thiếu nước sản xuất và sinh hoạt | Mùa khô gay gắt hơn, hạn hán gây thiếu nước cho nông nghiệp, thủy sản và đời sống. |
Gia tăng xâm nhập mặn, sạt lở | Nước biển dâng gây sạt lở bờ biển, thu hẹp đất nông nghiệp, rừng ngập mặn; xâm nhập mặn làm đất bị nhiễm phèn, nhiễm mặn. |
Ảnh hưởng đến sinh kế | Việc làm, thu nhập và an sinh xã hội của người dân bị tác động. |
c. Biện pháp ứng phó với biến đổi khí hậu ở hai châu thổ
- Để ứng phó với biến đổi khí hậu, cần thực hiện đồng thời 2 nhóm biện pháp chính:
Nhóm biện pháp | Nội dung |
Giảm nhẹ biến đổi khí hậu | Giảm phát thải khí nhà kính, tăng khả năng hấp thụ khí nhà kính. |
Thích ứng với biến đổi khí hậu | Điều chỉnh sản xuất, đời sống và phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện khí hậu thay đổi. |
* Biện pháp ở châu thổ sông Hồng:
- Châu thổ sông Hồng chịu tác động rõ của nắng nóng, rét đậm, rét hại, bão, mưa lớn và sâu bệnh. Vì vậy, các biện pháp tập trung vào nông nghiệp, công nghiệp và cộng đồng.
Lĩnh vực | Biện pháp |
Nông nghiệp | - Áp dụng kĩ thuật canh tác và công nghệ sản xuất để hạn chế tác động của thời tiết cực đoan, sâu bệnh. - Điều chỉnh thời gian mùa vụ, đặc biệt đối với cây trồng vụ đông. |
Công nghiệp | Đổi mới công nghệ sản xuất để giảm phát thải khí nhà kính. |
Cộng đồng | Theo dõi thông tin thời tiết, chủ động phòng chống thiên tai, bảo vệ sức khỏe trong các đợt nắng nóng, rét đậm, rét hại. |
* Biện pháp ở châu thổ sông Cửu Long:
- Châu thổ sông Cửu Long chịu tác động mạnh của hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước, sạt lở và nước biển dâng. Vì vậy, các biện pháp tập trung vào thích ứng với điều kiện sông nước và mùa khô gay gắt.
Lĩnh vực | Biện pháp |
Nông nghiệp | - Tạo giống cây chịu mặn, chịu hạn; chuyển đổi đất trồng lúa sang cây trồng khác hoặc nuôi trồng thủy sản ở vùng nhiễm phèn, nhiễm mặn, hạn hán. - Xây dựng mô hình kinh tế sống chung với lũ, thích ứng với nước lợ, nước mặn và thiên tai. - Trồng và bảo vệ rừng ngập mặn. - Xây dựng kênh mương, đê biển, kè chắn sóng, cống ngăn mặn. |
Du lịch | Phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng gắn với sông nước, miệt vườn, rừng ngập mặn, rừng tràm. |
Cộng đồng | Đảm bảo nguồn nước sạch cho sinh hoạt, nhất là trong mùa khô. |
