2. Quá trình đô thị hóa thời kì xã hội công nghiệp và hậu công nghiệp
b. Quá trình đô thị hoá thời kì xã hội hậu công nghiệp
* Bối cảnh hình thành:
- Bắt đầu từ cuối thế kỉ XX, chủ yếu ở các nước phát triển. Gắn với sự phát triển của internet, nền kinh tế tri thức.
→ Làm thay đổi cơ cấu sản xuất và phương thức tổ chức đô thị.
* Đặc điểm đô thị hoá thời kì xã hội hậu công nghiệp:
- Số dân thành thị và tỉ lệ dân thành thị tiếp tục tăng:
Các nước phát triển | Các nước đang phát triển |
- Đô thị hoá đã ổn định. - Tỉ lệ dân thành thị cao, tăng chậm. - Hạ tầng hiện đại, đồng bộ. | - Đô thị hoá diễn ra nhanh. - Xuất hiện ngày càng nhiều siêu đô thị. - Năm 2024: 33 siêu đô thị, trong đó 27 siêu đô thị thuộc các nước đang phát triển. |
→ Đô thị hoá tiếp tục mở rộng nhưng có sự khác biệt giữa các nhóm nước.
- Quy mô đô thị mở rộng thành vùng đô thị và dải siêu đô thị:
+ Vùng đô thị: gồm thành phố, thị trấn và vùng ngoại ô, liên kết thành một không gian đô thị lớn.
+ Dải siêu đô thị: hình thành khi nhiều vùng đô thị phát triển và hợp nhất với nhau.
→ Không gian đô thị ngày càng mở rộng và liên kết liên tục.
- Hoạt động kinh tế chuyển sang công nghiệp hiện đại và kinh tế tri thức:
+ Ứng dụng mạnh công nghệ thông tin và tự động hoá.
+ Sản xuất ngày càng thông minh.
+ Lao động tập trung chủ yếu vào khu vực dịch vụ.
+ Xuất hiện nhiều ngành dịch vụ mới (phân tích dữ liệu, truyền thông số,...).
→ Đô thị trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và kinh tế tri thức.
- Đô thị phát triển theo xu hướng xanh và thông minh:
+ Phát triển không gian xanh.
+ Xây dựng thành phố không giấy.
+ Tăng cường kết nối.
+ Đẩy mạnh chuyển đổi số.
→ Hướng tới phát triển đô thị hiện đại và bền vững.
3. Tác động của đô thị hoá đối với phát triển kinh tế – xã hội ở Việt Nam
a. Khái quát:
- Đô thị hoá gắn với công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
- Năm 2024, tỉ lệ dân thành thị đạt 38,5%.
- Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai đô thị lớn, giữ vai trò cực tăng trưởng và trung tâm đổi mới sáng tạo.
b. Tác động của đô thị hoá:
Tác động tích cực | Tác động tiêu cực |
- Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; chuyển dịch cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động. - Là trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; thúc đẩy chuyển đổi số. - Thu hút vốn đầu tư và khoa học – công nghệ nhờ hạ tầng hiện đại, lao động chất lượng cao. - Tạo nhiều việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống, phổ biến lối sống thành thị. - Lan toả phát triển đến nông thôn thông qua liên kết đô thị – nông thôn, góp phần phát triển hài hoà giữa các khu vực. | - Một số đô thị quá tải cơ sở hạ tầng. - Ô nhiễm môi trường. - Thiếu việc làm ở một số khu vực đô thị. |
