II. PHONG TRÀO CÁCH MẠNG TRONG NHỮNG NĂM 1936 – 1939

1. Nguyên nhân

a. Tình hình thế giới:

- Tháng 7 - 1935, Đại hội VII của Quốc tế Cộng sản họp và chủ trương thành lập Mặt trận Nhân dân ở các nước.

- Mục tiêu của Mặt trận Nhân dân là tập hợp các lực lượng dân chủ chống chủ nghĩa phát xít và nguy cơ chiến tranh.

Hình 1. Đại hội lần thứ VII Quốc tế Cộng sản

- Năm 1936, Mặt trận Nhân dân lên cầm quyền ở Pháp. => Chính phủ Mặt trận Nhân dân Pháp đã thực hiện một số chính sách tiến bộ.

b. Tình hình Việt Nam:

- Cuối 1934 - 1935, các tổ chức Đảng và phong trào quần chúng được phục hồi.

- Tháng 7 - 1936, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương xác định nhiệm vụ trước mắt là đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít và nguy cơ chiến tranh, đòi tự do dân sinh dân chủ, cơm áo và hoà bình.

- Chủ trương thành lập Mặt trận Nhân dân phản đế Đông Dương (sau đổi tên là Mặt trận Dân chủ Đông Dương).

2. Diễn biến

a. Phong trào Đông Dương đại hội:

- Được tin Quốc hội Pháp cử phái đoàn sang điều tra tình hình Đông Dương. => Đảng chủ trương phát động đấu tranh công khai nhằm thu thập nguyện vọng tiến tới triệu tập Đông Dương đại hội.

- Đầu năm 1937 nhiều cuộc mít tinh, biểu tình, đưa dân nguyện diễn ra nhân dịp đón đặc phái viên Gô-đa của Chính phủ Pháp điều tra tình hình Đông Dương và tân toàn quyền Đông Dương Brê-vi-ê.

Hình 2. Tài liệu về phong trào Đông Dương Đại hội tại Sài Gòn

=> Tiêu biểu là bãi công của công nhân xe lửa Trường Thi (7 - 1937), cuộc mít tinh của 2,5 vạn người tại khu Đấu Xảo (Hà Nội) nhân dịp ngày Quốc tế Lao động (1-5-1938),…

Hình 3. Cuộc mít tinh được tổ chức tại khu Đấu Xảo (Hà Nội) ngày 1-5-1938

b. Phong trào đấu tranh nghị trường:

- Đây là hình thức đấu tranh mới với mục đích mở rộng lực lượng của Mặt trận Dân chủ và vạch trần chính sách phản động của chính quyền thực dân và tay sai.

=> Đảng cử người của Mặt trận Dân chủ Đông Dương tranh cử vào Viện Dân biểu Trung Kì (1937), Viện Dân biểu Bắc Kì (1938), Hội đồng Quản hạt Nam Kì (1939).

 c. Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí:

- Đấu tranh trên lĩnh vực báo chí được đẩy mạnh. => Nhiều tờ báo công khai được xuất bản như Tiền phong, Dân chúng, Lao động, …

- Một số sách giới thiệu chủ nghĩa Mác – Lê-nin và đường lối, chính sách của Đảng được lưu hành rộng rãi. => Tiêu biểu là các tác phẩm "Vấn đề dân cày" của Qua Ninh (Trường Chinh) và Vân Đình (Võ Nguyên Giáp).

Hình 4. Một số tờ báo cách mạng xuất bản công khai dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, thời kỳ 1936 - 1939

3. Kết quả

- Buộc chính quyền trả tự do cho hơn 1.500 tù chính trị.

- Áp dụng một số điều khoản ngày làm 8 giờ.

- Cải cách chế độ thuế thân, ngừng giảm lương công nhân.

- Cuối năm 1938, phong trào đấu tranh công khai bị thu hẹp dần và chấm dứt khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (9 - 1939).

4. Ý nghĩa

- Thể hiện vai trò và sự lãnh đạo linh hoạt của Đảng Cộng sản Đông Dương.

- Tinh thần yêu nước, đoàn kết và ý chí đấu tranh của nhân dân Việt Nam.

- Buộc chính quyền thực dân thực hiện một số yêu sách về dân sinh, dân chủ, báo chí, bầu cử.

- Qua phong trào, lực lượng cách mạng được tập hợp, rèn luyện, khối đoàn kết dân tộc được củng cố.