II. THỦY SẢN

1. Các nhân tố chính ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố thủy sản

* Nhân tố tự nhiên

- Nguồn lợi thủy sản phong phú:

+ Hơn 500 loài cá nước ngọt.

+ Vùng biển có hơn 2000 loài cá và hàng trăm loài tôm, mực (tổng trữ lượng khoảng 4 triệu tấn); nhiều loài có giá trị kinh tế cao.

- Địa hình:

+ Đường bờ biển dài, nhiều vũng vịnh, đầm phá, rừng ngập mặn và các vùng đồng bằng ven biển thuận lợi cho nuôi trồng.

+ Vùng biển rộng thuận lợi cho khai thác.

Cá song (cá mú)

- Khí hậu, thủy văn:

+ Khí hậu nhiệt đới, biển ấm thích hợp cho thủy sản phát triển.

+ Hệ thống sông ngòi, cửa sông giàu dinh dưỡng thuận lợi cho thủy sản nước ngọt và nước lợ.

+ Dòng biển hoạt động theo mùa ảnh hưởng trực tiếp đến sự di cư và mùa vụ đánh bắt.

- Khó khăn: Nguồn lợi thủy sản bị suy giảm do khai thác quá mức; biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường.

* Nhân tố kinh tế - xã hội

- Thị trường:

+ Thị trường tiêu thụ ngày càng mở rộng cả trong và ngoài nước.

+ Yêu cầu quốc tế ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, an toàn và môi trường góp phần phát triển bền vững ngành thủy sản nước ta.

- Khoa học - công nghệ và cơ sở vật chất - kỹ thuật: Tàu thuyền, cảng cá, kho lạnh, nhà máy chế biến ngày càng hiện đại giúp quyết định năng suất và chất lượng.

- Chính sách phát triển thủy sản: Thúc đẩy thủy sản thành ngành quy mô lớn, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, gắn phát triển kinh tế với bảo vệ chủ quyền biển đảo.

- Dân cư và lao động:

+ Dân cư ven biển và ngư dân có kinh nghiệm lâu đời.

+ Đội ngũ chuyên gia, lao động có trình độ kỹ thuật ngày càng cao.

2. Sự phát triển và phân bố thủy sản

* Tình hình phát triển chung

- Năm 2024, giá trị sản xuất thủy sản chiếm 22,6% giá trị sản xuất toàn ngành nông, lâm, thủy sản.

- Tốc độ tăng trưởng đạt 4,1%.

* Khai thác thủy sản

- Sản lượng thủy sản khai thác có xu hướng tăng (đạt 3,9 triệu tấn năm 2024), chủ yếu là khai thác hải sản, đặc biệt là cá biển (chiếm 73,7% sản lượng khai thác năm 2024).

- Đồng bằng sông Cửu Long có sản lượng khai thác cao nhất cả nước.

- Đẩy mạnh khai thác xa bờ và tuân thủ quy định chống khai thác bất hợp pháp (IUU).

Tàu đánh cá trên biển

* Nuôi trồng thủy sản

- Phát triển nhanh, sản lượng nuôi trồng cao hơn khai thác (đạt 5,8 triệu tấn năm 2024, chiếm gần 60% tổng sản lượng thủy sản). Đối tượng nuôi chủ yếu là tôm và cá.

- Tập trung lớn nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long.

- Phát triển theo mô hình trang trại công nghệ cao, nuôi hữu cơ, đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc để phục vụ xuất khẩu (sang Hoa Kỳ, EU,...).

Trang trại nuôi cá ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long