I. CÁC NHÂN TỐ CHÍNH ẢNH HƯỞNG TỚI SỰ PHÁT TRIỂN VÀ PHÂN BỐ NÔNG NGHIỆP

1. Nhân tố tự nhiên

a. Thuận lợi

* Địa hình và đất:

- Đồi núi (3/4 diện tích): chủ yếu là đồi núi thấp và cao nguyên, đất feralit (Trung du và miền núi phía Bắc, Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên).

→ Phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả, chăn nuôi gia súc lớn.

Cây công nghiệp trồng trên đất feralit

- Đồng bằng (1/4 diện tích): đất phù sa màu mỡ (đồng bằng châu thổ sông Hồng, sông Cửu Long và các đồng bằng ven biển).

→ Phát triển cây lương thực (lúa gạo), thực phẩm (rau, đậu).

Trồng lúa trên đất phù sa

* Khí hậu:

- Nhiệt đới ẩm gió mùa, nguồn nhiệt ẩm dồi dào.

→ Phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới; cây trồng và vật nuôi sinh trưởng nhanh và phát triển quanh năm, năng suất cao.

- Phân hóa theo chiều bắc - nam, độ cao địa hình, mùa.

→ Cơ cấu mùa vụ, sản phẩm đa dạng; dễ quy hoạch vùng chuyên canh, chuyên môn hóa sản xuất.

* Nguồn nước:

- Hệ thống sông ngòi dày đặc, nhiều hồ đầm, nước ngầm phong phú.

→ Cung cấp đủ nước cho sản xuất nông nghiệp.

* Sinh vật: 

- Hệ động - thực vật phong phú.

→ Cơ sở để thuần dưỡng, lai tạo nhiều giống cây trồng, vật nuôi chất lượng.

b. Khó khăn

- Đất đai ở nhiều nơi đang bị thoái hóa.

- Khí hậu nóng ẩm dễ phát sinh sâu bệnh; nhiều thiên tai, biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng nông sản.

2. Nhân tố kinh tế - xã hội

a. Thuận lợi

* Dân cư và lao động:

- Dân số đông → Thị trường tiêu thụ nông sản lớn.

- Lao động dồi dào, giàu kinh nghiệm, trình độ ngày càng nâng cao.

→ Thuận lợi áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến và công nghệ hiện đại vào sản xuất.

* Chính sách phát triển nông nghiệp:

- Gắn với phát triển nông thôn bền vững, hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, thu hút đầu tư vào nông nghiệp,...

→ Thúc đẩy nông nghiệp phát triển.

- Nhà nước thực hiện tái cơ cấu nông nghiệp, chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp.

→ Tạo sản phẩm giá trị cao, đa dạng theo chuỗi.

* Khoa học công nghệ và cơ sở vật chất kỹ thuật:

- Khoa học công nghệ phát triển.

→ Tạo ra nhiều giống cây trồng, vật nuôi mới với năng suất và chất lượng cao.

- Cơ sở vật chất - kỹ thuật ngày càng hoàn thiện:

Ví dụ:

+ Hồ Dầu Tiếng (Đông Nam Bộ).

+ Hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải (Đồng bằng sông Hồng).

+ Hệ thống thủy lợi Cái Lớn – Cái Bé (Đồng bằng sông Cửu Long).

- Gắn sản xuất với công nghiệp chế biến.

→ Thúc đẩy nông nghiệp quy mô lớn.

Cơ sở chế biến nông sản

* Thị trường tiêu thụ:

- Mở rộng thị trường trong và ngoài nước.

→ Thúc đẩy sản xuất, đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp.

b. Khó khăn

- Cơ sở vật chất - kỹ thuật nông nghiệp còn hạn chế ở một số nơi.

- Sự biến động của thị trường và áp lực cạnh tranh tạo ra nhiều thách thức lớn.