II. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA ASEAN TỪ NĂM 1991 ĐẾN NAY

1. Từ "ASEAN 6" phát triển thành "ASEAN 10"

- Sau khi Chiến tranh lạnh chấm dứt và vấn đề Cam-pu-chia được giải quyết, tình hình chính trị khu vực Đông Nam Á được cải thiện rõ rệt.

- Tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

- Tháng 7 - 1995, Việt Nam gia nhập ASEAN (thành viên thứ 7).

Hình 1. Nghi thức thượng cờ tại Lễ kết nạp Việt Nam là thành viên chính thức thứ bảy của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), chiều 28-7-1995, tại Thủ đô Bờ-ru-nây

- Tháng 7 - 1997, Lào và Myanmar gia nhập ASEAN.

- Tháng 4 - 1999, Campuchia trở thành thành viên thứ 10.

- Năm 1999, lần đầu tiên toàn bộ các nước Đông Nam Á cùng tham gia một tổ chức thống nhất.

=> ASEAN chuyển trọng tâm sang hợp tác kinh tế, xây dựng khu vực hoà bình, ổn định và phát triển.

Hình 2. Bộ trưởng Ngoai giao cac nước ASEAN va Tổng Thu ký ASEAN tai Lễ kết nạp Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào và Liên bang My-an-ma trở thành thành viên chính thức của ASEAN, ngày 23-7-1997, tại Ma-lay-si-a

- Năm 1992, kí Hiệp định khung tăng cường hợp tác kinh tế và thành lập Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA).

- Năm 2007, Hiến chương ASEAN ra đời, tạo cơ sở pháp lí cho liên kết khu vực.

- Năm 2009, thông qua Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

- Năm 2015, Cộng đồng ASEAN chính thức thành lập, đánh dấu bước phát triển mới.

- Năm 2020, kí kết Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) giữa ASEAN và 5 đối tác: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand.

- RCEP có hiệu lực từ tháng 1 - 2022, hình thành khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới.

=> ASEAN ngày càng mở rộng, liên kết chặt chẽ và giữ vai trò quan trọng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Hình 3. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm và các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Lễ kết nạp Vương quốc Cam-pu-chia là thành viên thứ 10 của ASEAN, chiều 30-04-1999, tại Hà Nội

2. Cộng đồng ASEAN từ năm 2015 đến nay

- Ý tưởng xây dựng Cộng đồng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á xuất hiện từ năm 1997 với Tầm nhìn ASEAN 2020.

- Ngày 31-12-2015, Cộng đồng ASEAN (AC) chính thức được thành lập.

- Mục tiêu tổng quát:

+ Xây dựng ASEAN gắn kết về chính trị.

+ Liên kết chặt chẽ về kinh tế.

+ Chia sẻ trách nhiệm xã hội.

+ Hợp tác rộng mở với bên ngoài.

+ Hoạt động theo luật lệ, hướng tới người dân.

- Tháng 1 - 2009, ASEAN thông qua Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN (2009 - 2015).

- Triển khai nhiều kế hoạch, biện pháp và hoạt động cụ thể để hiện thực hoá mục tiêu.

=> Sự ra đời của Cộng đồng ASEAN đánh dấu bước phát triển mới trong tiến trình liên kết khu vực Đông Nam Á.

Hình 4. Các nhà lãnh đạo các nước ASEAN tại Phiên toàn thể Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 14 diễn ra từ ngày 28 - 2 đến 1-3-2009 tại Thái Lan

a. Cộng đồng Chính trị - An ninh (APSC):

- Tạo dựng môi trường hoà bình, ổn định và an ninh ở khu vực.

- Nâng cao hợp tác chính trị – an ninh giữa các nước thành viên.

- Đưa hợp tác an ninh ASEAN lên tầm cao mới.

b. Cộng đồng Kinh tế (AEC):

- Hình thành một thị trường chung và cơ sở sản xuất thống nhất.

- Nâng cao sức cạnh tranh của khu vực.

- Phát triển kinh tế đồng đều giữa các nước thành viên.

- Hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.

c. Cộng đồng Văn hoá - Xã hội (ASCC):

Nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

- Thúc đẩy bình đẳng và công bằng xã hội.

- Hướng tới phát triển bền vững.

- Tăng cường ý thức cộng đồng và bản sắc chung ASEAN.

=> Ba trụ cột này gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo nền tảng để xây dựng ASEAN trở thành một cộng đồng đoàn kết, phát triển và hướng tới người dân.

Hình 5. Không gian Ngày hội văn hóa Đông Nam Á tại Trường ĐH Mở TP.HCM năm 2020

- Sự ra đời của Cộng đồng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) là kết quả của quá trình hợp tác và liên kết trong gần 50 năm hình thành, phát triển của tổ chức này.

- Điều đó phản ánh mức độ gắn kết ngày càng cao, chặt chẽ hơn giữa các quốc gia thành viên, đồng thời khẳng định vai trò quan trọng của ASEAN trong khu vực và trên trường quốc tế.

Tuy nhiên, Cộng đồng ASEAN vẫn là một sự “thống nhất trong đa dạng”, bởi giữa các nước thành viên vẫn tồn tại những khác biệt đáng kể về: