Lý thuyết Bài 17. Quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân (SGK) SVIP

KHÁM PHÁ

1. Quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân

a) Một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

1. Hiến pháp năm 2013

Điều 20.

1. Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kì hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm.

2. Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Toà án nhân dân, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát nhân dân, trừ trường hợp phạm tội quả tang. Việc bắt, giam, giữ người do luật định.

3. Mọi người có quyền hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác theo quy định của luật. Việc thử nghiệm y học, dược học, khoa học hay bất kì hình thức thử nghiệm nào khác trên cơ thể người phải có sự đồng ý của người được thử nghiệm.

2. Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021)

Điều 10. Bảo đảm quyền bất khả xâm phạm về thân thể

Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể. Không ai bị bắt nếu không có quyết định của Toà án, quyết định hoặc phê chuẩn của Viện kiểm sát, trừ trường hợp phạm tội quả tang.

Việc giữ người trong trường hợp khẩn cấp, việc bắt, tạm giữ, tạm giam người phải theo quy định của Bộ luật này. Nghiêm cấm tra tấn, bức cung, dùng nhục hình hay bất kì hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, tính mạng, sức khỏe của con người.

3. Chú Y và anh K chặn đường định bắt anh B đưa về nhà để ép trả nợ. Một số người dân xung quanh khi phát hiện sự việc đã can thiệp, ngăn chặn hành vi của chú Y và anh K, đồng thời khuyên anh B nên trình báo lại sự việc với cơ quan công an để được hỗ trợ.

4. Nghi ngờ anh T hàng xóm lấy trộm xe máy của mình nên ông X đã trình báo sự việc với công an xã và yêu cầu bắt giữ anh T để điều tra. Tuy nhiên, công an xã đã từ chối thực hiện việc bắt giữ theo yêu cầu của ông X vì không đủ căn cứ theo quy định của pháp luật.

b) Hậu quả của hành vi vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

1. Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Điều 157. Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật (trích)

1. Người nào bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, nếu không thuộc trường hợp quy định tại Điều 153 và Điều 377 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm:

a) Có tổ chức;

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

c) Đối với người đang thi hành công vụ;

e) Đối với người dưới 18 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu hoặc người không có khả năng tự vệ;

g) Làm cho người bị bắt, giữ, giam hoặc gia đình họ lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn;

h) Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của người bị bắt, giữ, giam mà tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%.

2. Vừa qua, Phòng Cảnh sát Hình sự Công an tỉnh H đã triệt phá đường dây mua bán người và bắt giữ người trái pháp luật để ép làm nhân viên phục vụ tại các quán karaoke trên địa bàn tỉnh. Cảnh sát Hình sự đã bắt giữ 4 đối tượng và khởi tố các đối tượng bị khởi tố đang bị giam giữ để phục vụ điều tra. Các hành vi vi phạm pháp luật của các đối tượng này đã kịp thời ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp luật của các đối tượng, góp phần ổn định trật tự, an toàn xã hội, đảm bảo quyền tự do cho các nạn nhân và hạn chế tổn thất về sức khỏe, thể chất, tinh thần cho họ.

📌 Ghi nhớ
Công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể. Pháp luật Việt Nam đảm bảo sự tự do an toàn về thân thể cho mỗi công dân, nghiêm cấm các hành vi tùy ý xâm phạm đến thân thể của người khác dưới mọi hình thức.

Hành vi vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân gây tổn hại về sức khỏe, tính mạng, tinh thần, uy tín, danh dự, kinh tế,… đối với người bị xâm phạm; xâm phạm tự do cá nhân; gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; làm suy giảm uy tín của Nhà nước. Người thực hiện hành vi vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân sẽ bị xử lí theo quy định của pháp luật. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà xử lí kỉ luật, xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bồi thường thiệt hại (nếu có).

2. Quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của công dân

a) Một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

1. Bộ luật Dân sự năm 2015

Điều 33. Quyền được bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe, thân thể (trích)

1. Cá nhân có quyền sống, quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, thân thể, quyền được pháp luật bảo hộ về sức khỏe. Không ai bị tước đoạt tính mạng trái luật.

2. Khi phát hiện người bị tai nạn, bệnh tật mà tính mạng bị đe dọa thì người phát hiện có trách nhiệm báo cho cá nhân, cơ quan, tổ chức khác có điều kiện để cứu chữa, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Cá nhân, cơ quan, tổ chức có điều kiện cứu chữa mà không cứu chữa thì phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

3. Việc gây mê, mổ, cắt bỏ, ghép mô, bộ phận cơ thể người; thực hiện kĩ thuật, phương pháp khám, chữa bệnh mới trên cơ thể người; thử nghiệm học, khoa học hay bất cứ hình thức thử nghiệm nào khác trên cơ thể người phải được sự đồng ý của người đó và phải được tổ chức có thẩm quyền cho phép.

Điều 34. Quyền được bảo vệ về danh dự, nhân phẩm, uy tín

1. Danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

2. Cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình.

3. Thông tin ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của cá nhân được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng mà không có cơ sở, tổ chức, cá nhân đăng tải phải được cải chính bằng các phương tiện thông tin đại chúng đó. Nếu thông tin này được cơ quan, tổ chức, cá nhân cất giữ thì phải được hủy bỏ.

5. Cá nhân bị thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín thì ngoài quyền yêu cầu bác bỏ thông tin đó còn có quyền yêu cầu người đưa ra thông tin xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại.

2. Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2021)

Điều 11. Bảo hộ tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân; danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân

Mọi người có quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản.

Mọi hành vi xâm phạm trái pháp luật tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân; xâm phạm danh dự, uy tín, tài sản của pháp nhân đều bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Công dân Việt Nam không thể bị trục xuất, giao nộp cho Nhà nước khác.

3. Phát hiện M đăng tải nhiều thông tin sai sự thật, vu khống mình lên mạng xã hội, A đã yêu cầu M gỡ bỏ, đính chính nhưng M không đồng ý. A đã làm đơn trình báo sự việc tới cơ quan công an địa phương, đề nghị can thiệp để bảo vệ quyền công dân.

4. Trong khi tuần tra, các chiến sĩ công an quận K phát hiện một đối tượng có biểu hiện sử dụng chất kích thích đang cầm hung khí đe dọa, tấn công người dân. Dù người dân đã can thiệp nhưng không chế được, bắt giữ để đảm bảo an toàn cho mọi người, ngăn chặn những hậu quả đáng tiếc xảy ra.

b) Hậu quả của hành vi vi phạm quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân

Em hãy đọc các thông tin, trường hợp sau để trả lời câu hỏi:

1. Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Điều 156. Tội vu khống (trích)

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 1 năm:

2. Người nào bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác;

b) Bịa đặt người khác phạm tội và tố cáo họ trước cơ quan có thẩm quyền.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 1 năm đến 3 năm:

b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

d) Đối với ông, bà, cha, mẹ, người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh cho mình;

e) Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;

h) Vu khống người khác phạm tội nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

2. Nhận được tin báo từ quần chúng nhân dân, công an xã B đã kịp thời can thiệp và ngăn chặn một vụ đánh nhau để giải quyết mâu thuẫn của hai nhóm thanh niên trên địa bàn, nhờ đó hạn chế được những tổn thất về sức khỏe, tính mạng, tài sản cho những người liên quan.

3. Từ trước đến nay, Quân cho rằng hành vi bạo lực học đường chỉ gây nên những tổn thương về sức khỏe trên thân thể người bị bạo lực. Tuy nhiên, sau khi xem phóng sự về tình trạng bạo lực học đường hiện nay, Quân nhận thấy hành vi đó còn thể hiện các hạn chế bị khống chế tâm lí, tuyệt vọng và có những hành vi tiêu cực, ảnh hưởng xấu đến tính mạng, tương lai. Ở thực tế bản thân sẽ không thực hiện những hành vi gây tổn thương cho bạn bè, đồng thời chủ động tham gia vào các hoạt động tuyên truyền, phòng chống bạo lực học đường và có ý thức chấp hành pháp luật.

📌 Ghi nhớ

Công dân được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm. Các hành vi xâm phạm trái phép tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân bị nghiêm cấm và xử lí theo quy định của pháp luật.

Hành vi vi phạm quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân gây nên những hậu quả tiêu cực như: gây tổn hại về sức khỏe (thương tích, tật), tinh thần, tính mạng; làm giảm uy tín, danh dự; làm mất trật tự an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội; ảnh hưởng xấu đến đạo đức xã hội; gây tổn hại đến uy tín của cơ quan nhà nước; ảnh hưởng xấu đến tính nghiêm minh của pháp luật,…

Người thực hiện hành vi vi phạm quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị kỉ luật, xử phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc phải bồi thường thiệt hại (nếu có) theo quy định của pháp luật.

3. Trách nhiệm của học sinh trong việc thực hiện quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân

Em hãy quan sát các bức tranh sau và trả lời các câu hỏi:

📌 Ghi nhớ

Học sinh cần tích cực, chủ động tìm hiểu các quy định của pháp luật về quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân; có ý thức tôn trọng thân thể, tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của mình và của người khác; tuân thủ các quy định của Hiến pháp và pháp luật về quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân; đấu tranh, phê phán, tố cáo những hành vi vi phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân; tích cực tham gia các hoạt động tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân đến những người xung quanh.